장음표시 사용
311쪽
suam quae emendata. Nullus rene sensus ex bis Hiri μώ-terat . Eo enim conmeri nonnullos isnpressores , ct soscobortatus sum, ut im um id opuF imprimerent ea torre-Sione , qua pollicisus sum . Possum .igitur gloriari, menis id emendasse , sed fere totum esem se . ut quisquis de ebendere poterit e lato inroque exemplari. Quod autem prodidit Manlius, quatuor illos Poetas emendatos suisse a Calphurnio intra unius mense fp tium , id quidem diserte non expressit Calphurniussat ad illius Praefationis calcem assirmat , si majori celeritate opus illud properasse, quod Barsiolomaeus PheLIus Virentinus, Eques clarissimus, oe no ni temporis ' la cultissimus, ingenti aviditate id perlegere cupiebat; is
es oe mi amant simus, ει observam simus.
XXIVI. Pylades Buccardus quam celebre nomeri mister Criticos, & Grammaticos ruerit assecutus, quae deipta suis locis tradidimus, aperte demonstrarunt. Ut tingulari ister Poetas quoque laude floreret, esiecit H siodi Theogonia, elegiacis versibus ab ipso conscripta. Ad manus M o duplicem Basileensem operum H siodi Editionem , unam scilicet per Ioannem Opomnum , & aliam, cui praemittitur Praefatio Joannis Bir-chman Bibliopolae , adjectis in utraque Genealogiae Destrum a Diade Brixiano , Viro doctissimo , descriptae, si is quisque. Uberis hujus, & operosae Pyladis versificationis afferam prospecimine priores aliquot versus I, bri ultimi e
Tantalus e Plore est v ba issi Iuppiter ortur, num natum fama est apposuisse Deir. Lile quidem superum fertur conviva fui se, Arcanis summi ure cariasse patris. Quae Diqiti so by Cooste
312쪽
Ruae quoniam est ausus moνtalia ferre sub Ora,Pe Iora sunt multo presa dolore Iovis. Protinus ad Stritos pulsur fuit ille recessus,
Pomaque ct inter aquas esurit, atque stit. Tadigeia huic Niobem peperit, quam prole superbam, Teque viro, Ambion, diriguisse canunt . Edidit oe Pelopem, tergo qui instigris eburno Fiasit , ubi infernis est revocatus aquis. Huor inde Pelops fetus tulit Hippodamia, suam victam celeri duxerat ille rota . LUPicem matrem Alcmenae, dirumque TDestes, Atreumque ferum, Plistbeniumque smia. Polluit Atrei ibalamor scelerata libido Fratris, ct Harpaguen, Plistbeniumque tulis. Tantalus accessit thalamo sublatus eodem,
Sed prior oe Pelope nata radioe fuit: Cui pater impurus sese commiscuit, inde
Sanctior ausus non genitore satus. At miser Atreus natorum epulanda Tissi
Membra tori objecit fraude recepta Eo. Auem mox gisus ferro conserit, ct illi
Ereptam patri reddidit imperiam . a Filius Atreo Eoiolus fuit, atque Melampur, Tertius Alcedo, mater o omnis abest . Plisthenio geniti Menelaus, ct ipsie Agamemustu , Quor Merope exortos matre fui se volunt. nos pater Atreo fratri, quum cessit in auras, Tradiait, inque suam rettulit illes dem. Atridas hine fama vocat, quos extulit Atrest, Ut genitor primis sidus ab unguiculis. Ex Helena Hermionem genuit Menelaus, orein Pactam, nee 'rrho surripiente datam. Quo tamen occiso, rursum hanc sibi duxit Oron,
Ut nos antiqui temporis acta mouent.
Te, Meaelae, patrem fortis vocat θ Met premes,
Quem tibi faetura LM a serua dedit παOpus siriim Pylades nuncupavit Lucae Tertio , n-
313쪽
tritiorum Brixiae splendori, ει mecaenati βο , eique inscripsit Epigramma, cujus postremum est distichon,
Hune tu iuditio postquam graviore libellam Terseris , in populum γ volet ire jube. Hessiodo placet Homerum , qui cum eo olim certamen iniisse fertur ad exequias Amphidamantis in Chalcide , hoc loco conjungere , ut de hoc quoque bene meritam fuisse Brixianam literaturam ostendamus. Quum nihil prorsus Homerici typis impressum uspiam
quod ego quidem sciam prodiisset, primi omnium
Brixiani, Graecarum literarum , ut alibi adnotavi hius, studiosissimi , Homerum non earum tantum , sed humanae omnis doctrinae fontem , quin flumen, & Oceanum, ut publicae utilitati consulerent , evulgarunt, edita in lucem an. I 47 . per Henricum Coloniensem, & Statium Gallicum prosaica Iliadis versione , a Laurentio Valla confecta, atque ex eo Volumine, eoque anno Annales Typographici posterioris Editionis epocham Brixianae Typographiae, falso tamen , ut alibi indicavimus, & suo loco apertius dicetur, deduxerunt. Praefigitur Editioni illi Justiniani Luzaghi, Brixiani st Epistola ad Virum Clarissimum Bernardum Iustinianum, utique digna, quae hoc loco integra afferatur. Clarissλο Viro Bernardo Iustiniano , Equiti aurato , ast Oratori eloquentlismo, Iustinianus Metaghus s. ΡLatonis scitum est illud , tritumque verbum , homines
stilicet & hominibus nasci , atque cuivis in promerendo, quam in accipiendo, magis inustendum. Quod cum ipsa rerum Omnium parens natura multis, variisque modis ostendat; tum illud, & prisci Majores sacris institutionibus suis plane declararunt, qui eos censorio supplicio pu-Disstir Ty
314쪽
blice notabant, quos aut propriis in rebus minus diligen. tes , aut sibi ipsis dumtaxat cum aliorum calamitate stu. dentes comperissent; illos, quod caeteris utiles fore nusquam putarent, qui sibi, ac rebus suis inertes invenirentur ; hos veris, quod libidini suae nimium obsequentes, humanam so. cietatem , cui omnes natura obnoxios statuit, labefacta. rent. At e contra bene de aliis, & da sua praesertim republica merentes, cum in hac vita & honoribus, di i m. periis honestassent, post mortem quoque in caelo, interque deos eo maiores, potioresque ducebant, quo illi in terris viventes aliis mortalibus seneficentiores, utilioresque suis. sent, ut Apollo, AEsculapius, Liber, Hercules, Quirinus,& alii quamplurimi, quos erroribus decepta gentilitas supplicationibus, variisque cerimoniis, uti deos immortales, excoluit. Unde cum aliis ex gentibus, tum ex Romanis in. primis permulti fuere, qui pro sua re publica, atque amicis, & se, & sua exponentes, nomina sua uti veneranda, ita & immortalia posteris transmisere, ut Decii, Fabii, Scipiones, Scauri, Catones, & alii innumeri. Quo fit, ut detestabilior eorum mihi improbitas videatur, quos ottimum, medi reve ingenium, seu aliam promerendi faculta. tem ab natura , fortunave sortiti, & se malis artibus corrumpendos tradunt, & rebus suis ad aliorum perniciem, vel ad nullum certe commodum inglorii, desidesque utuntur ἔ aut cum ipsi nulla ex parte velint, vel possint quippiam viro dignum exeudere, siquando aliquid ab aliis ad communem hominum utilitatem elucubratum nacti fuerint, illud perindeac Cereris sacrum, humanumve illud coelo delapsum Ancile, abditum, non dicam, servant, sed verius, ne servetur,
habent. Homines sane Isionea rota, qua aeternum crucientur,
dignissimi. A quorum genere tu, sapientissime Senator, tantum dissentis, atque abhorres, quantum illi a recta, probataque vivendi ratione deviarunt. Sed indigetes illos sic enim olim habebantur θ integerrimosque Romanos Vitae sanoctitate, & praeclaris facinoribus imitatus es. Nam sive pri- vatum , sive publicum munus agens domi, forisque omnibus opem tuam implorantibus praesto assuisti, acrique studio, &opera fovisti. Plerique vero , & generis obscuritate, & re Pp a Tum
315쪽
rum angustia ante incogniti, ductu, auspiciisque tuis, adam. plas dignitates, modestasque fortunas aspirarunt. Quanto vero Reipublicae Venetae ornamento, & utilitati sis in dicenda sententia, causis perorandis, legationibus obeundis, gerundis.
que magistratibus, dicere non attinet , cum omnis ferme Italiae angulus, quamlum vis remotus, tua resonet magnifica,
ct praeclara gesta. Sive enim ad summos Pontifices, sive ad Imperatores, Regesque excellentissimos, aliosvePrincipes orator accedas, non Exorator tantum, sed laudibus insuper, aedignitatibus auctus ad tuos reverteris. Quibus tamen rebus nusquam insolentior, ea & privatim es parsimonia , & pu.blice mansuetudine, atque modestia, ut nemini te praeferas, sed omnes colas, omnes observes. Unde fit, ut quanto minus dignitatibus, atque honoribus studes, tanto honoratior, gloriosorque sis , & habearis. Neque enim tu tantum praeis lentes favore, atque opera iuvare instituisti , qui & posteritati longe prolpiciens multa, vel abs te utilissime lucu. brata digessisti, vel a Graecis digesta Latina fecisti, ut, sicut in mortalibus te agentem nusquam gloria sit desertura, ita& deinceps perpetuo, & ubique celebratum , gloriosumque per hominum ora latum iri, haud sit dubitandum. Praete reo munus in ud oratorium, te tibi, familiaeque tuae domesticum , ac peculiare secisse , quod summo olim studio , di exercitatione sibi pater tuus Leonardus Orator, vir in omni scientiarum gesere longe doctissimus, quisierat. Non possum cuncta memorare, neque id ad praesens satis negotium facit. Itaque jam ad alia diverto. Ego Homeri Iliadem Latinam, ut iam pridem noras, per Laurentium Vallensem factam, ita, ut vides, imprimendam, propagandamque , ut mecum se Pe egeras, curavi. Hoc sane jamdiu prestaturus , si cui id operis obeundum Brixiae idoneum nactus fui siem artificem , ct s quae fideliora exemplaria comperissem , nec non , ut ingenue fatear, nisi haec iam pridem literarum studia, domesticis rebus implicitus, si non penitus - maiore tamen CX- parte reiecissem. Verum enimvero quod & tibi gratum , α omnibus utile fore , si id exponerem , explorarum habe. rem, illud diutius apud me residere nulla ratione sum Pa i
sus, ne quod in aliis reprehendere soleo, eo ipse, di
316쪽
aliorum , & proprio iudicio damnandus sorem . Te vero
praecipuum oratorum decus, singulareque literatorum praesidium , cui hoc qualecumque est munus , inscriberem, di. gnissimum duxi. Quod cum vir sis optimus, mihique benivolentissimus , tum is certe es, qui utraque lingua ita polleas, ut solus Graecorum ubertatem, Latinorumque proprietatem consecutus videare. Accedit ad hoc , quod illas ipsa, quae ut ignota, antea in pulvere,& tenebris, nunquam fortassct aliter lucem visura , tinearum esui relinque. retur, per te Italicae claritati celebranda exhibetur. Quam, cum in Galliis Legationis munere fungerere, apud gentes eas tam neglectam, incultamque miseratus, iussu,& impensa tua transcriptam in Italiam , unde, nescio quo fato, ablata fuerat, retulisti. Opus mediusfidius elegans, ac praecipuum,& quod maxime omnes literarum studiosos juvare possi .
Nam etsi Vatis ipsiuς suavitas, elegantia , dignitas, atque ut sic dixerim maiestas, non suo, id est latino sermone, haudquaquam, quae apud Graecos est , appareat , inventionem tamen, & ordinem , sententiarum gravitatem, negotiorum
expositionem , rerum concinnitatem , perspicuam brevita. rem , figuras cum innumeras, tum verbis, rebusque accommodatissimas, quoquo modo nosse simul. & uti nostri sere o m. nes poetae , & ipse in primis Maro Homerum sit imitatus, quidque inde sibi quisque desumpserit, videre, utile pariter, ac jucundum fuerit. Omitto in ipsis poetis pleraque, quM
nonnullis, vel mediocriter eruditis antehac subobscura fuere, hujus operis lectione illustranda. Etenim quamvis, Nigidium, Probum , Asperum , Donatum , Servium , multosque id genus habeamus, qui ea edoceant, haec ipsa tamen planius, fideliusque apud auctorem suum legere, si non firmi ratis. plus certe claritatis habebunt, &gratiae. Nam quae apud nujusmodi interpretes dumtaxat adducta leguntur, ea Plerumque aut librariorum incuria mendosa reperiuntur, aut compendio minus apta . Accipies igitur, immo recipies stua enim antea fuerat Homeri Iliada, & si quando otium, quod rarissime datur, nactus fueris, leges, praeque tanti POetae reverentia. se ubi visum fuerit. castigabis, melioremque sacies Rem sane pro summ: s, immortalibusque tuis in nae,
317쪽
rarosque meritis, si pretium attenderis , mininam , sin sinem ritumam in te dantis fidem, promptissimamque,&optimam voluntatem reputaveris, pro summa tua in me benivolentia non utique negligendam. Vale.
Laudes quibus Bernardum Iustinianum in hac Epistola ornavit Luzagus noster, non aliorum tantum d
chorum Virorum suffragiis confirmantur, sed praeterea solemni Sixti IV. Pontificis Maximi praeconio, quod e stat in honorificentissimis ad eum scriptis ab eo Pontifice Apostolicis literis. Has mihi exhibet rarus ille, ac vere aureus libellus , cujus alibi mentionem feci. mus, ipsius Bernardi, & Leonardi Iustiniani patris Epustolas, & Orationes complectens. Nam postquam Pontifex Veterem morem laudasset monumentis aliquibus celebrandi memoriam praestantium Virorum, nec non Orationem a BernardoJustiniano in publico Consistorio habitam, assirmasset ita gravem,inluculentam, ut omnium
judicia, qui eum p . .esentes audierant, non in laudem solum, sed in admirationem, suporemque converterit; suas literas tandem his verbis concludit: Sane Nobis visum es in vicem Statuae cujusdam , aut Coronie, te Me Nosro sucus testino testimonio condecorare , ut te oe gravi simum, o eloquentisimum habeamus Oratorem, oe priscis illis cel
brioribus , vel Graecis, vel Latinis merito camparandum. Bernardum Iustinianum omni literarum genere ornatum , ac proinde Graecis etiam in quibus praecept res habuisse Georgium Traperuntium , & Guarinum Veronensem, earum in Italia reparatores , ex ipsius Bernardi literis edocemur) nil mirum, Gallica etiam legatione fungentem, earundem studium minime se
318쪽
posuisse; imo vero ob id ipsum quo honore affectus fuerit a Clarissima Universitate Parisiensi fidem facit ejus ad illam Oratio, eademque testatur, in augusta Galliarum Metropoli mi;il Bernardo jucundius fuisse, quam loca antiquis celebrata literis videre, & recognoscere . nobilissima Gymnasia lustrare , in quibus studia lit rasum , quae in drversis gentibus ira loquitur in ea OtatiCne Bernardus) per varias aetates agitara , pulpacutiquioribus sedibus , ω ejecta, bue tandem se recepere Ijamque annum heptuagesimum quartum, oe sexcente ums, millimo, orsabit simo domicilio conquievere ς indeque
occasionem arripit Bernardus et Universitati gratulandi
ob Collegium Italis in illa constitutum, Vos enim sinquit memores Latinas literas ab Italis accepisse, Italis etiam designatistis ci egitim amplum, oe illustra, cui tu
nunc pr.ees venerabilis Donate Pater. Nil itaque mirum, ut dixi, Bernardum literarum, quo flagrabat, amorem in Parisiensi etiam Legatione obeunda servantem , ac proinde eruditis spoliis comparandis intentum , Homeri Iliadis Versonem, nescio quo fato ex Italia ablatam, & in Gallias avectam, ibique situ, & pulvere obsitam , suo sumptu transcribendam curasse , ut Italicae celebritati redderetur. Beneficium hoc Reip. Literariae a Bernardo Justiniano colla. tum celebratur etiam in Epigrammate ad calcem Brixianae Editionis, de qua loquimur.
Eu Graiis tantum quonda- celebratu Homerus, Nunc quoque o Ausonio grammate norus erit. P imus honor Vallae cnamque is traduxit9 at alter Bernardus posbaere Uinianus erit. Namque bis ore duas Orator missus ad oras,
319쪽
E Galliis Latiar rettulit ipse domos. suamque prius pulvis, quam blatrAE , ac tinea pressit, Ilias in iacem cultior ecce redit.
Verba illa, Primus bonor Vatia, non ita quidem sunt
accipienda, ut Laurentius Valla omnium primus Iliadi in Latinum sermonem vertendae incubuerit ; nam tam Franciscum Petrarcham , quam Joannem Boca cium, qui Laurentium Vallam aetate praecesserunt, L
linam Iliadis Versicinem ad manum habuisse , quin ipsosmet a Graecis hominibus faciendam Curasse, certo constat. Non ita vero constat, Laurentium Vallam unum ex illis fuisse , qui ut Nicolao V. Pontifici Ma-rimo morem gererem, Versioni illi manus admoverunt, primas ferente, ut scribit Pius II. Europ. c. 38. Horatio Romano, Scribatum A postolicum eam ob rem consecuto , & magnis a Nicolao pollicitationibus ille M. Laurentium siquidem Vallam quem non quidem Pius, sed posterioris tantum aevi Scriptores Interpretibus illis a Nicolao excitatis accensent Uersionem suam elaborasse ante ipsius Nicolai Pontificatum , facile erit unicuique colligere, primum cae obitu ipsius Vallae , quem contigisse anno Chtad 4 T. ex Iovii auctoritate , aliisque indubitatis monumentis omnino itiquet, deinde vero ex iis, quae in Luzagi Epistola narrantur, de Uallae Uersione in Gallias translata , & detineis, cum quibus ibidem coli stabatur , nunquam fortasse Iutem visura , nisi eam ab interitu Venetus Orator vindicast. Eo munere fungebatur Justinianusan. I 46 o. quinquennio scilicet poliquam Nicolaus V.
decessisset. Insignis haec Bernardi J ustiniani laus non alio
320쪽
ro ET ICA. 'ra squam Luzagi nostri testimonio quos ego quidem
u iam innotescit ἱ quemadmodum Aloyso Mocenico Veneto item in Galliis orlitori ut hoc obiter notem ob Plinii Epistolarum in Italiam reportatum correctissimum Volumen, atque 4ta antiquum , ut ad ipsa Plinii tempora referri Posse Viiaretur , maximam gratiam habendam esse testem habemus AH. Manutium in literis ad ipsum Mocenicum, Equitem, & Senatorem amplissimum , suae Epistolarum illarum Editioni praemiss1s
Adnotare etiam Placet, inter insignes ea tempestate Homeri Interpretes referendum esse Angelum Politianum , qui scilicet tenera in primis aetate Poetarum Principi vertendo operam navavit, ut ex jus Scriptis,&eorum, quos aequales habuit, testimoniis cereo deprehendimus. Ea politiani Scripta, hac occa sione accuratiusquam antea quod spectat ad Graecanicam ejusdem δε- teraturam ) evolventes, aliud quidpiam de quo gamd'pudet Lectorem ingenue monere deprehendere vxluimus , nimirum citatam in priore hujus Deciminis parte rig. 46. Hermolai Barbari Epistolam, datam fuisse
ad Joannem Picum , non autem ad Politianum , in quo adeo nullo tempore desiderata fuit Graecae linguae intellugentia , ut Homericam ejus Musam , cui admodum adolescens manum admoverat , Marsilius Ficinus , & Jacobus Cardinalis Papiensis miris 4audibus
Brixianos noli ros Homericorum Poetnatum stadio,&ardore ea tem pe state flagrasse oportet, quippe qui non solum de iis propag1ndis cogitarunt, quum ni hau Homerici in lucem uipiam prodiistet, non Versiones quidem