장음표시 사용
11쪽
ii HIERON. ADVERSUS HELVIDIUM.
se ipsum. Et quamquam de uirginitate, Domini praeceptum non habeat; quia ultra hominnes est; & quodam modo impudetis erat, aduersum naturam cogere, alioq. modo dicere , uolo uos esse, quod angeli sunt; unde & uirgo maioris est meriti, dum id contemnit quod si fecerit, non delinquit: nihilominus in cohaerentibus inserti Consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis. Existimo ergo hoc bonum esse propter instantem necessitatem: quia bonum est homini sic esse Quaeest ista necessitas Vae Matth. , praegnantibus, & nutrientibus in illa die. Ideo silua succrescit, ut postea recidatur. ideo ager ritur, ut metatur. Iam plenus est orbis, teria nos non capit.Quotidie bella nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, & nihilominus de terminis litigamus De hoc nu-Αpoe.i mero sunt illi, qui agnum sequuntur, qui uestimenta sua n6 coinquinauerunt: uirgines Gnim permanserunt. Obserua quid significet, Non coinquinauerunt. No non audeo exponere ; ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais, quasdam esse uirgines tabernarias: ego tibi plus dico, esse in his & adulteras, &, quo magis mireris, clericos esse caupones,& monachos impudicos . sed quis non statim intelligat, nec tabernariam uirginem, nec adultera monachum, nec clericum posse esse cauponem ξ Numquid uirginitatis est culpa, si simulator uirginitatis in crimine est o certe, ut, aliis personis praetermissis, ad uirginem uenia, quae institorias exercet artes, nescio an corpore, quod scio, spiritu uirgo non permanet. Rhetoricati sumus, &, in morem declamatorum , paululum lusimus . tu nos, Heluidi, coegisti: qui, iam euangelio coruscante, eiusdem uis esse gloriae uirgines, ct maritatas. et quia arbitror te, ueritate superatum, ad detractionem uitae meae & ad maledicta conuerti: selent enim hoc Staiulierculae tacere, quae uictoribus dominis male optant in angulis) illud dico praeueniens, gloriae mihi fore tua conuicia; cum eodem, quo Mariae detraxisti, ore me laceres, & caninam sicundiam seruus Domini pariter experiatur, & mater.
IO VINIANus, pro mo rebus, eae cus diues, uis eductus, repressit tus, extinctam iam Basiliatis haeresim scriptusverearet ommentarus reuocare conasus, asserebat mantatas erus demese merui, si in ceteris uitaeoperibus nem discreparent: iumeos, qmuere bapti uisunt,in peccatum relabi haud posse: rursus, nihilAIlare inter uestentem cibis , ' Viunantem, si cumVatia actione comedatur. postremis, in regno calorum pre inimum fore praemisvim . AuguIImus assitu praeterea , eum asseruisse , t M peccatae spe paria τοquod uirio Maria, Iesivmater, partem ocorrupta suerit. Hic Roma neminem, praeter mulierculus 'quasi , .c re tuit. habuit tamen dubii cipulos , tali dignos praceptore, Austenti stilure , Gemalem, Gemmatorem, Fabia. Tholmum , MaTtianum, Ianuarium, o Ingenae um: quos omnes, Ma cuna haeresi, Stricius Papa -- , Victorini, edi Pammac opera , antequam contra eam Hi in massiriberet , Augusti scilicet tum iuuene. Omnis a tem di juraris, ueluti quae prolixis esset , in duos partisa subros ; inea'. ita omnes ingen , Oeliiquentiae uim uir sari tus expiauit, ut ex hoc uno tantum opere, quantum ingemo, eloquentia ,doctrina, rou q. omnia scientia D Haeronymuspraesumt, liquido omnibus constare Iist.
A V CI admodum dies sunt, quod sancti ex urbe Roma satres cuiusdam mihi
Ioviniani commentariolos transmiserunt, rogantes, ut eorum ineptiis responderem, & Epicurum Christianorum, euangelico atque apostolico uigore contererem. Quos cum legissem, di omnino non intelligerem, coepi reuoluere crebrius,& non uerba modo, atque sententias, sed singulas pene syllabas discutere,u
lens prius scire quid diceret,&scuel probare, uel redarguere, quod dixisset. Verum scriptorum tanta barbaries est, & tantis uitiis spurcissimus sermo confusus, ut nec, quid i quatur, nec quibus argumentis uelit probare quod loquitur, potuerim intelligere. totus enim tumet, totus iacet: attollit se per singula; &, quasi debilitatus coluber, in ipso conatu stangitur . non est contentus nostro, idest, humano more loqui: altius quiddam aggreditur. Parturiunt montes : nascetur ridiculus mus ; Quod ipse Non sani esse homunis, non sanus iuret Orestes. Praeterea sic inuoluit omnia, di quibusdam inextricabilibus nodis uniuersa perturbat, ut illlud Plautinarum litterarum ei possit aptari: Has quin dem , praeter Sibyllam liget nemo. nam diuinandum est. Furiosas Apollinis uates legimus: et illud Virgilianum: Daisne mente sonum. Heraclitum quoque, cognomento
12쪽
philosophi uix intelligunt. Sed quid ad nostrum αἰνῖγα mi is, cuius libros
C Jius est nosse, quam uincere Quamquam ct in uictoria non parita sit dii licule eum superare queat, cuius assertionem penitus tenorei r Et ne lectorem lon,cuiusmodi eloquentiae sit, & quibus uerborum floribus ornatus incedat: secunmonstrabit exordium, quod hesternam crapulam ructans ita evomit: Satisfi- , non ut claro curram nomine, siret ut rumore purgatus uiuam uano: Obsecroces ii , nouellas plantationum, arbusta teneritudinis, erepta de uitiorum gurgitibus ; audientiam , communitam agminibus. Scimus ecclesiam, spe, fide, caritate, inaccessibilam ineκpugnabilem. non est in ea immaturus, omnis docibilis: impetu irrumpere, uel arte illudere potest nullus. Rogo , quae sitnt haec portenta uerborum j quod descriptionis dedecus nonne uel per febrem somniare cum putes , uel arreptum morbo phrcnetico , Hippocratis uinculis alligandum Θ Quotiescumque eum legero, ubi me defecerit spiritus, ibi est distinimo. Totum incipit, totum pendet ex altero, nescias quid cui cohaereat,&exceptis testimoniis scripturarum, quae illo uenustissimo eloquentiae suae flore mutare non ausus est, reliquus sermo omni materiae conuenit, quia nulli conuenit. Quae res mihi alia quam suspicionem intelligentiae dedit, uelle eum ita nuptias praedicare, ut uirginitati d trahat. .ando enim minora maioribus coaequantur; inferioris comparatio, superioris iniuria est. Neque uero nos Marcionis& Manichaei dogma sectantes nuptiis detrahimus: nec Tatiani principis Encratitarum errore decepti, omnem coitum spurcum putamus: qui non solum nuptias, sed cibos quoque, quos Deus creauit ad utendum , damnat, de repro- raim. bat. Scimus in domo magna non solum uasa esse aurea, & argentea, sed & lignea, cincti- Tim lia: et super sandamentum Christi, quod Paulus architectus posuit, alios aedificare au- i Cor Iriam, argentum, lapides pretiosos; alios econtrario senum, ligna, stipulam. Non isn ramus honorabiles nuptias & torum immaculatum. Legimus primam Dei sententiam: 3 Crescite, & multiplicamini, & replete terram: sed ita nuptias recipimus, ut uliginitatem, Gς xqu. aede nuptiis nascitur, prae ramus. Numquid argentum non erit argentum, si aurum amgento pretiosius est aut arboris&segetis contumelia est, si radici, & soliis, culmo, & aristis, poma praeierantur, & studius Θ Vt poma ex arbore, frumentum e stipula, ita uirginiuisse nuptiis. Centesmus&sexagesimus& tricesimus studius, quamquam de una terra de Mati. 3 de una semente nascatur, tamen multum differt in numero . Triginta reseruntur ad nuptias. Nam& ipsa digitorum coniunctio, quasi molli se complexans osculo & Dederans, maritum pingit, & coniugem. Sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia & tribulatione sunt positae. Vnde & superiori digito deprimuntur: quantoq. maior est dissicultas expertae quondam uoluptatis illecebris abstinere, tanto maius est praemium. Porro cent simus numerus, diligenter qiues lector attende, de sinistra transfertur ad dexteram, de eisdem quidem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeua nuptae significantur, & uiduae: circulum taciens, exprimit uirginitatis coronam. Haec de impatientia magis, quam iuxta ordinem disputationis, dixerim. Cum enim adhuc uix de portu egrediar, & rudentibus uela sustollam; in medium me quaestionum pelagus subitus loquendi aestus abripuit . unde cohibebo cursum, & paulisper sinus contraham, nec indulgebo mucroni, iam nunc pro uirginitate serire cupienti. Balista, quanto plus retrahitur, tanto sortius mittit. Non est damnum dilatio, ubi certior fit ex dilatione uictoria. Proponam breuiter aduersarii sententias, ct de tenebrosis libris eius, quasi de Gueis serpentes protraham, neque sinam uenenosum caput spiris maculos corporis protegi. Pateat, quod noxium est ; ut possit conteri, cum patuerit. Dicit uirgines, uiduas, & maritatas, quae semel in Christo lotae sunt, si non discrepent ceteris operibus, eiusdem esse meriti. Nititur approbare , eos, qui plena fide in baptismate renati sunt, a diabolo non posse subuerti. Tettium proponit inter abstinentiam ciborum, & cum gratiarum actione perceptionem eorum, nullam esse distantiam. Quartum, quod & extremum, esse omnium qui uium baptisma seruauerint,unam in regno coelorum remunerationem. Haec sunt sibila serpentis antiqui: his con GςΠ x 3stiis draco de paradiso hominem expulit. nam &, saturitatem ieiuniis praeserendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possent corruere: &, dum diuinitatem aequalem Deo policetur, expulit eos de paradiso, ut, qui nudi, & expediti,&absque ulla macula uir ines, Domini consortio miebantur, deiecit in uallem lacrymarum, tunicis consutis & pelliceis uestirentur. Sed, ne lectorem diutius morer; sequar uestigia partitionis expostae; &, aduersus singulas propositiones eius, scripturarum uel maxime nitar testimoniis; ne querulus Sarriat, id eloquentia magis, quam ueritate, superatum . quod si expleuero; de
13쪽
illum utriusque testamε fi nube oppressero: assumam exempla secularis quoque litteranuae , ad quam &ipse prouocat: doceboque, etiam inter philosophos, & Rregios in republica uiros, uirtutes uoluptatibus, idest Pythasoram, Platonem, & Aristidem, Aristippo, Epicuro, & Alcibiadi ab omnibus solere praeterri. Vos quaeso utriusque sexus uirgines & continentes, mariti quoque & digami, ut conatus meos orationibus adiuuetis. Cunctorum incommune Iovinianus hostis est. nam quia: lualia omnium asserit merita, tam uirginitatificit iniuriam, dum eam nuptiis comparat, quam di nuptiis, sic eas licitas asserens, ut secunda & tertia matrimonia. Sed & digamis, & trigamis adue ius est, ibi ponens scorta tores quondam libidinosissimos post paenitentiam, ubi duplicata ,& triplicata matrim ni a. nisi quod in eo digami, ct trigami dolere non debent, quia idem scortator,&paenitens, in regno caelorum etiam uirginibus adaequatur. Proponam igitur manifestioribus uerbis, & habentibus aliquam consequentiam, argumenta eius, & exempla de nuptiis; e demi ordine omnia, quo ab eo dicta sunt, digeram. Nec molestum lectori sit, si nauseam eius & uomitum legere compellatur. Libentius antidotum Christi bibet, cum diaboli uenena praecesserint. Audite patienter uirgines, audite, quaeso, uoluptuosissimum concion torem; immo, quasi sirenarum cantus, &fabulas, clausa aure transite. Vestras ferte paulisper iniurias: putate uos cum Domino crucifixo pharisaeorum audire blasphemias. Prima,c is , inquit, Dei sententia est, propter quod dimittet homo patrem, & matrem suam, &adhorebit uxori suae, & erunt duo in carne una. Ac, ne sorte diceremus hoc scriptum in ueteri te Matth. ly stamento, asserit a Domino quoque id ipsum in euangelio confirmari: Quod Deus coniunxit, homo non separet. statim q. subnectiti Crescite, S multiplicamini, & replete terram. Gen. 1 & per ordinem replicat, Seth, Enos, Cainan, Malalehel, Iared, Enocii, Matusalem, L mech, Noe, omnes habuisse uxores, & ex Dei sententia filios procreasse: quasi generationis ordo, & historia condicionis humanae, sine coniugibus,& liberis potuerit enarrari. Iste, Gςn 7 inquit, est Enoch, qui ambulauit cum Deo, & raptus in caelum est. Iste Noe, qui, cum essent utique multi uirgines propter aetatem, solus cum filiis, & uxoribus nautago orbe se uatus est. Rursus post diluuium, quasi altero principio generis humani, uirorum & uxo- Gen. y rum paria iunguntur, & ex integro generationis instauratur benedictio: Crescite ,& multiplicamini, & replete terram. insuper etiam comedendarum carnium licentia relaxatur. Et omne, quod mouetur & uiuit, erit uobis in escam: sicut holera herbarum, dedi vobis uniuersa. Currit ad Abraham , Isaac,&Iacob: e quibus prior trigamus, secundus mono gamus , tertius quattuor uxorum est, Liae, Rachel, Baiae, Liphae; & asserit Abraham, ob fice, i , meritum, benedictionem in generatione filii accepisse ; Saram in typum Ecclesiae, cui de ' secerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse: quod Rebe Gen.,s in ierit quasi prophetes interrogare Dominum; & audierit ab eo, Duae gentes & duo populi in utero tuo sunt: quod Iacob pro uxore seruierit,&, existimante Rachel uiri esse dare libeCen.3o ros, ac dicente; da mihi filios; sin autem, moriar; responderit; num pro Deo ego sum, qui te conclusitὸ In tantum, inquit, sciebat mictus nuptiarum esse Domini, non mariti: CEΛ..i Ioseph,uir sanctus, atque castissimus ,&omnes patriarchae uxores habuerint, quibus Gen. 1s per Moysen aequaliter benedicat Deus. Iudam quoque proponit, & Thamar,& occisum Onan perstringit a Domino, quia statui inuidens, semen nuptiarum dedita opera perii Nuntiis bat. Moysen proponit,&Mariae lepram; quae fratri pro uxore detrahens, illico Dei ulti ne percussa est. Laudat Sampsen, & uxorium Nazaraeum miris egeri praeconiis. Debboram Iussi quoque replicat,&Barach; quod absque uirginitatis bonis, Sisaram ,&Iabin ,&currus ivd F fi treos debellarim. Iahel uxorem Chaber Cynei adducit in medium, & palo armatam prae R dicat manum . Inter Ieptae patrem & filiam uliginem , quae immolata sit Domino, dicit nullam suisse distantiam: quin potius fidem patris praefert ei, quae caesa si lugens. Venit ad S t. Reg. i., inuelem alterum Nazaraeum Domini, qui ab infantia nutritus in tabernaculo est &uestutus est ephod bad, quod interpretatur uestibus lineis, dicit q. eum filios procreasse, nec sa- Ruth. , cerdotalem pudicitiam, uxoris imminutam esse complexu. Booz cum sua Ruth in area colui .Regas locat, & Iesseae Dauid inde producit. Ipsumq. David centum praeputiis etiam cum uitae
periculo, regis filiae quaesisse concubitus. .id dicam de Solomone, quem ponens in cat Psal.7i logo maritorum, imaginem asserit saluatoris & de illo uult esse scriptum: Deus iudicium tuum regi da,&iustitiam tuam filio regis. Et dabitur ei de auro Arabiae,&adorabunt pro eo semper. Ac repente transcendit ad Eliam & Elisaeum: & narrat quasi grande mysterium , .Reg. , quod requieuerit spiritus Eliae in Elisaeo: & cur haec dixerit, tacet: nis forte Eliam quoque& Elisaeum uxores habuisse arbitratur. Transit ad Ezechiam: & cum in eius laudibus immoretur,
14쪽
eue oblitus sit diceret Amodo filios siciam. Iosiam, uirum iustissimum, sut
in .ei Deuteronomii liber repertus est, ab Holda uxore sellum instructum refert.& tres pueros inter maritos ponit; & ad euangelium repente transcendensis de Elizabeth, Petrum ponit& socrum eius, ceterosq. apostolos. et consequenis Hicens: Si autem uoluerint assumere uanam defensionem , & obtendere, quod rueguerit incremento, audiant Paulum loquentem i Adolescentiore uiduas uo, filios procreare,&honorabiles nuptiae,&cubile immaculatum, & mulier alliga quamdiu uiuit uir eius: sbutem mortuus seerit; nubat cui uult, tantum in Do Adam non est seductus: mulier autem sedi icta, faeta est in praeuaricationem . Salva auxςm siet per filiorum generationem, si permanserint in fide, & dilectione, & sancti fieatione cum sobrietate. Certe cessat hic illud apostolicum: Et qui habent uxores , sic sint, quasi non habeant. nisi sorte dicetis: propterea uult eas nubere, quia iam quaedam conuersae sunt retro post satanam . quasi ex uirginibus nulla cadat,&non sit earum maior ruina. ex quo manifestum est, uos Manichaeorum dogma sectari, prohibentium nubere, & uesci cibis, quos Deus creauit ad utendum, cauteriatam habentium conscientiam. Et post multa, quae nunc otiosum est reuoluere, excutit se quasi in locum rhetoricum, & iacit apostro phen ad uirginem,dicens: Non tibi siclo, uirgo, iniuriam: elegisti pudicitiam propter praesentem necessitatem: placuit tibi, ut sis sancta corpore, & spiritu: ne superbias: eiusdem ecclesiae membrum es, cuius & nuptae sunt. Nimius sertasse tuerim in expositione propositionum eius;& legenti fistidium fecerim: sed utile ratus sum, cuncta molimina eius, quasi
instructam aciem contra me, ponere, & totum hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congrNare; ne, post primam uictoriam, alia mihi deinceps proelia nascerentur. Igitur non dimicabo contra singulos; nec paucorum ero passim congressione cci a tentus: toto
certandum est agmine; & incompositi hosti si cunei ac latrocinii more pugnantes, instructa di ordinata acie repellendi. Opponam in prima fionte apostolum Paulum ;&sortissimum ducem, suis telis, idest, suis armabo sententiis. Sciscitantibus enim super hac quaestione Corinthiis plenissime respondit doctor gentium ,& magister Ecclesiae. quidquid autem statuerit hic, Christi in eo loquentis lenem putemus. Simulq. ne lectoris tacita cogitatio, cacceperimus singula, quae proposita sunt, diluere, semper ad apostolu se reseruet, &, studio
ualidissimarum quaestionum, priora negligens ad extrema sestinet, Inter cetera Corinthii per litteras quaesierant, utrum post fidem Christi caelibes esse deberent, de continentiae causa, quas habebant , uxores dimittere; an, si uirgines credidissent, inirent matrimoniaret, cum e duobus ethnicis unus credidisset in Christum, utrumnam credens relinqueret non credentem: et si essent ducendae uxores, Christianas tantum accipi iuberet, an de ethnicas. Videamus igitur, quid ad haec Paulus rescripserit. De his autem, quae scripsistis mihi, bonum est homini mulierem non tangere. Propter fornicationes autem unusquisque uae rem suam habeat, & unaquaeque uirum suum habeat. Uxori uir debitum reddat, simillia ter & uxor uiro . Uxor sui corporis non habet potestatem, sed uir. Similiter & uir corporis sui non habet potestatem, sed uxor: Nolite fraudare inuicem, nisi sorte ad tempus ex consensu, ut uacetis orationi . Et iterum ad id ipsum reuertimini , ne tentet uos satanas propter incontinentiam uestram. Hoc autem dico iuxta indulgentiam, non iuxta imperium. Volo autem omnes homines esse ut me ipsum: sed unusquisque proprium donum habet ex Deo, alius quidem sic, alius autem sic. Dico autem innuptis, &uiduisi bonum est eis,
s sic permanserint, ut ego. quod si se non continent, nubant. melius cst enim nubere, quam uri. Revertamur ad caput testimonii. Bonum est, inquit, homini mulierem non tangere. Si boni m est, mulierem non tangere; malum est ergo, tangere: nihil enim bono contrarium est,nis malum. si autem malum est,& ignoscitur : ideo conceditur, ne
malo quid deterius fiat. Quale autem illud bonum est, quod condicione deterioris conceditur Numquam enim subiecisset, Unusquisque uxorem suam habeat; nisi praemisisset, Propter fornicationes autem. Tolle semicationes, & n5 dicet, Unusquisque uxorem suam habeat. Velut si quis definiat: Bonum est triticeo pane vesci, & edere purissimam similam . Tamen, ne quis compulsus fame comedat stercus bubulum; concedo es, ut uescatur & ho deo. Num iccirco frumentum non habebit puritatem suam, si fimo hordeum praefinatur Bonum est illud naturaliter, quod comparationem non habet mali, quod praelatione alterius non obumbratur. Simul q. animaduertenda est Apostoli prudentia. Non dixit, b num est uxorem non habere, sed, bonum est mulierem non tangere: quasi & in tactv periculum sit : quasi, qui illam tetigerit, non euadat, quae uirorum pretiosas animas rapit, quae
15쪽
is HIERON. ADVERSUS IOUINIANUM
Acit adolescentium euolare corda. Alligabit quis in sinu ignem,&non comburetur aut ambulabit super carbones ignis, & non ardebit Quo modo igitur, qui igne tetigerit, st
tim adurituri ita uiri tactus,&seminae, sentit naturam suam,&diuertitate texus intelligit.
Narrant Memiliu fabulae, Mit rham & Erichtonium, uel in lapide, uel in terra, de solo aestu iam δ' libidinis eo generatos. Vnde&noster Ioseph, quia tangere uolebat eum A gyptia, fugit
ex manibus eius; quasi ad monum rabidissimae canis, ne paulatim uirus serperet, pallisi, i Cor. tetigerat, abiecit. Propter semicationes autem unusqui' ue uxorem suam habeat, de unaquaeque uir si suum habeat. Non dixit autem, Unusquisque propter Hrnicationes ducat uxoremi alioquin hac excusatione libidini frena laXaffet, ut, quotiescunque uxor moritur, toties ducenda sit alia,ne sernicemur: sed unusquisque uxorem suam habeat. Suam, inquit, habeat, sua utatur, quam habebat ante, quam crederet . Quam bonum erat, non tangere, &post fidem Christi sororem tantum nosse, non coniugem: nisi sernicatio tactum eius excusabilem saceret. Uxor proprii corporis non habet potestatem,sed vir: Similiter & uir sui corporis non habet potestate, sed uxor . Omnis haec quaestio de his est, qui in matrimonio sunt deprehensi, an eis liceat uxores dimittere, quod & Dominus in euangelio prohibuit. unde& Apostolus, Bonum est, ait, uxorem non tangere. Sed quia, qui semel duxit uxorem, nisi ex consensu, uon ualet se abstinere, nec dare repudium non peccanti: reddat coniugi debitumi sponte quippe se alligauit ut reddere coge tur. Nolite staudare inuicem: nisi serte ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi. Oro te, quale illud bonum est, quod orare prohibet Quod Corpus Christi accipi non permittit Quamdiu impleo mariti ossicium, noni. Thes.s impleo continentis. Iubet idem Apostolus in alio loco, ut semper oremus. Si semper orandum est i numquam ergo coniugio seruiendum: quoniam, quotiescumque uxori debitum ι .Pet. 3 reddo, orare non possum. Petrus Apostolus, experimentum habens coniugalium uincul rum, uide quo modo informet Ecclesiam, quid doceat Christianos: Similiter uiri cohabitates iuxta scientia, quasi infirmiori vasculo muliebri tribuentes honore,& scut coheredibus multiplicis gratiae, ut non impediantur orationes uestrae. Ecce eodem sensu, quia eodem de spiritu, impediri dicit orationes ossicio coniugali. Quod autem, ait, Similiter; iccirco ad imitationem prouocat uiros, quia iam supra uxoribus praeceperat, dicens: Vt uideant uiri in timore castam uestram conuersationem, quarum sit non exterius compositio crinium, &distinetio auri, & in cultu uestis ornatus, sed absconditus cordis homo, in incorruptione mitis & silentis spiritus: hocest, coram Deo placens. Cernis, quale coniugium inter uiros uxoresq. praecipiat Cohabitantes iuxta scientiam, ut nouerint quid uelit, quid desideret Deus, ut tribuant honorem vasculo muliebri . Si abstinemus nos a coitu; honorem tribuimus uxoribus: si non abstinemus; perspicuum est, honori cotrariam esse contumeliam. Ad uxores quoque, Vt uideant, inquit, uiri castam conuersationem uestram, & ornatum in a scondito cordis homine, in incorruptione mitis & silentis Ipiritus. O vere digna uox ap solo, & Petra Christi. Maritis uxoribusq. dat legem ; &, damnato carnis ornatu, castitatem praedicat, & ornatum interioris hominis, in incorruptione mitis & silentis seiritus, quodamodo hoc dicens: Moniam exterior uester homo corruptus est; & beatitudinem incorruptionis, quae proprie uirginum est, habere desistis; imitamini incorruptionem spiritus saltem per seram abstinentiam, &, quod corpqre non potestis, mente praestate. has enim Christus diuitias, & hos uestrae coniunctionis quaerit ornatus. Verum, ne quis putet ex eo,quod i .coe. ν , Vt uacetis orationi, & iterum reuertimini ad id ipsum, Apostolum hoc uelle, de non propter maiorem ruinam concedere: statim inseri, Ne tentet uos satanas propter incontinentiam uestram. Pulchra nimirum indulgentia, & itet si ad id ipsum, quod erubescit suo uocare nomine, quod tentationi praesert satanae, quod causam habet incontinentiam : laboramus quasi obscurum disserere, cum exposuerit ipse, quod scripsi. Hoc autem, inquit, dico iuxta indulgentiam, non iuxta imperium, & mussitamus adhuc nuptias non uocare indulgentiam , sed praeceptum: quasi non eodem modo &secunda, & tertia matrimonia concedantur . quasi non &fornicatoribus per paenitentiam fores aperiantur ecclesiae, quodq r Cor. 1 his est maius ,&incestis. Nam illum uiolatorem nouercae, quem in prima ad Corinthios epistola tradiderat satanae, in interitum carnis, ut ii .itus Quus fieret, in secunda retr a. Cor. hit,&, ne abundatiori tristitia ab rbeatur stater, laborat. Aliud est, uelle quid apost tum, aliud ignoscere. In uoluntate promeremur, uenia abutimur. Vis scire, quid ueliti.Cor. Apostolus iunge, quod sequitur: Volo autem omnes homines esse, scut meipsum. Be tus, qui Pauli similis erit. Felix , qui audit Apostolum uolentem, non ignoscentem.
Hoc, inquit, uolo, hoc desidero, ut imitatores mei sitis, sicut & ego Christi. Ille uirgo de uirgine,
16쪽
P .i ineor pta incorruptus: nos, quia homines sumus,&natiuitatε saluatoris non ivxutari, imitemur saltem conuersationem. Illud diuinitatis est, ct beatitudinis; V o ae cotulicionis est,&laboris. Volo omnes homines similes mei esse, ut, dum
V . sunt, similes fiant di Christi, cuius mosmilis sum. Qui enim in Christum cre-
, ov0Qt, sicut ille ambulauit,&ipse ambulare. Sed unusquisque proprium donum ha-cη , alius quidem sic, alius autem sic. Quid, inquit, uelim, ptispicuum est. Sed
in Ecclesia diuersa sent dona ; concedo & nuptias, ne uidear damnare natura. Si- Considera, quod aliud donum uirginitatis sit, aliud nuptiarum . si enim eadein esset merces Puptarum, & uirginum; numquam dixisset post praeceptum continentiae, Sed unus
nisisque proprium habet donum ex Deo, alius quidem sic, alius autem sie. Vbi proprietas singulorum est, ibi altrinsecus diuersitas. Concedo & nuptias esse Dei donum: sed inter donum & donum magna diuersias est . Denique& Apostolus de eode post incestum paenitent contrario, inquit, Donate ei, & consolamini: &, si cui quid donastis, & ego. Ae, ne putaremus donum hominis esse contemnendu , addidit: Nam & ego quod donaui . si quid donaui propter uos, in persona Christi. Diuersa sunt dona Christi. unde & Ioseph in typo
eius uariam habet tunica. et in psalmo quadrages moquarto legimus: Astitit regina a de tris tuis, in uestitu deaurato, circumdata uarietate. Et Petrus apostolus, Sicut Dispensatores, ait, multiplicis gratiae Dei. Quod significantius Graece dicitur πικιλης, idest, uariae. Sequit uti Dico aute innuptis, & uiduis: Bonum est eis, si se permanserint ut ego. Si autenon se continent, nubant. melius enim est nubere, quam uri. Postquam nuptis concesserat usum coniugii, & ostenderat ipse quid uellet, quidue concederet, transit ad innuptas &ui duas;&sui proponit exemplum ;&felices uocat, si sic permanserint. Si autem non se cotinent, nubant, id ipsum quod supra : propter fornicationes aute, & ne tentet uos satanas, propter incontinentiam uestram. Redditq. causam. cur dixerit, Si se non continent, nubat. melius est enim nubere, quam uri. ideo melius est nubere, quia peius est uri. Tolle ardotε libidinis, de non dicet, Melius est nubere. Melius enim semper ad comparationem deteri ris respicit, non ad simplicitatem incomparabilis.per se boni. Velut si diceret: Melius est unum oculum habere, quam nullum: melius est uno inniti pede, & alteram partem corporis baculo sustentare, quam tactis eruribus repere. Quid ais Apostole Non tibi credo diu centri , etsi imperitus sermone, non tamen scientia. quo modo illud de humilitate descendit, quia non sum dignus uocari apostolus, & mihi minimo omnium apostolorum,di tamquam abortivo, sic di hoc humilitatis dictum puto. Nosti sermonum proprietates quamobrem & de Epimenide, & de Menandro, & de Arato que edam sumis testimonia. Vbi de cotinentia loqueris,& uirginitate, Bonum est, ais, homini mulierem non tangere Bonum est eis, si se permanserint ut ego Puto hoc bonum eis esse propter instantem necessitatem:&, Quia bonum est homini sic esse. Vbi ad nuptias uenis, non dicis, bonum est nubere, quia non potes iungere, quam uri: sed dicis, Melius est nubere, quam uri. Si per se nuptiae sunt bonae; noli illas incendio comparare fi sed dic simpliciter, bonum est nubere. suspecta est mihi bonitas eius rei, quam magnitudo alterius mali malum esse cogit in serius. ego autem non leuius malum, sed simplex per se bonum uolo. Hucusque primum capitulum edissertum est: veniamus ad sequentia. His autem, qui matrimonio iuncti sunt, praecipio non ego, sed Dominus, uxorem a uiro non discedere: quods discesserit, manere i nuptam, aut uiro sia reconciliari. Et uir uxorem non dimittat. Nam ceteris ego dico, non Dominus: Si quis sciter uxorem habet infidelem,&haec consentit habitare cum illo; non dimittat illam i & cetera, usque ad eum locum, ubi ait : Unusquisque,scut uocauit eum Deus, ita ambulet. Et sicut in omnibus ecclesiis doceo. Hic locus ad praesentem cotrouersam non pertinet. docet enim, iuxta sententiam Domini, uxorem, excepta causa sornicationis, non repudianda, & repudiatam, uitio marito, alteri non nu re, aut certe uiro suo
reconciliari debere. His autem, quos in matrimonio deprehendisset fides, hocest, si unus credidisset e duobus, praecipit ne credens repudiet no credentem. Causisq. expositis,quod candidatus fidei sit infidelis, si nolit a credente discedere: econtrario iubet, si infidelis repudiet fidelem propter fidem Christi, discedere debere credentem, ne coniugem praeserat Christo,cui etiam anima postponenda est. At nunc pleraeque contemnentes Apostoli iussionem, iunguntur gentilibus, & templa Christi idolis prostituunt; nec intelligunt se corpo-xis eius partem esse, cuius& costae sunt. Ignoscit Apostolus infidelium coniunetioni, quae habentes maritos in christum postea crediderunt; non iis , quae, Christianae essent, nupserunt gentilibus: ad quas alibi loquitur: Nolite iugum ducere cum infidelibus. Quae enim
17쪽
ig HIERON. ADVERSUS IOVINIANUM
participatio iustitiae tu iniquitate aut quae societas luci ad tenebras quae autem conuentio Christi ad Belial aut quae pars fideli cum infideli qui aute consensus templo Dei cum idolis Vos enim estis templum Dei uiui. Licet in me saeuituras sciam plurimas matronarum,
licet eadem impudentia, qua Dominum contempserunt, in me, pulicem, & Christianorsi minimum, debacchaturas: tamen dicam, quod sentio: loquar, quod me Apostolus d cuit , non illas iustitiae esse, sed iniquitatis ; non lucis, sed tenebrarum ; non Christi, sed Belial ; non templa Dei uiuentis, sed sena & idola mortuorsi . Vis apertius discere, quod Chril. r. 7 stianae omnino non liceat ethnico nubere Audi eundem Apostolum: Mulier, inquit, alligata est legi, quanto tempore uir eius uiuit: quod si dormierit uir eius, liberata est: cui uult nubat, tantum in Domino, idest, Christiano. Qui secundas tertiasq. nuptias concedit in Domino, primas cum ethnico prohibet. Vnde&Abraha adiurat seruum suum in se ore suo, hocest in Christo, qui de eius semine erat nasciturus, ut filio suo Isaac alienigena non .Esdriro addueat uxore. Et Esdras Offensem Dei huiuscemodi uxorum repudiatione compescit. Et Malach. a Malachias propheta, Praevaricatus est, inquit, Iudas, & abominationem fecit in Israel &in Hierusalem. Polluit enim sanctum Domini,& dilexit & habuit filiam Dei alieni. Disperdat Dominus uirum, qui fecerit hoc, magistrum, & discipulum, de tabernaculis Iacob, & onferentem munera Domino uirtutum . Haec iccirco dixi, ut, qui nuptias uirginitati comparant , sciant saltem tales nuptias digamiae & trifamiae subiiciendas. Ad superiorem dispuatationem, in qua docuerat, fidelem ab infideli non debere discedere ; sed permanere in matrimonio sicut eos inuenisset fides;&unumquemque uel coelibem, uel maritum ita durare, ut esset Christi baptismate deprehensus; inferi subito parabolas circumcis & ethnici, seruit.Cor. &liberi ; & sub metaphora earum de nuptis disputat de innuptis. Circumcisus aliquis uoc
tus est, non adducat praeputium. In praeputio uocatus est, non circumcidatur. Circumcisio nihil est, & praeputium nihil est, sed omeruatio mandatorum Dei. Unusquisque, in qua
uocatione uocatus est, in ea permaneat. Seruus uocatus es, non sit tibi curae. sed &, si tes liber sieri, magis utere. Qui enim in Domino uocatus est seruus, libertus est Domini. Similiter & qui liber uocatus est, seruus est Christi. Pretio empti estis: nolite fieri serui hominum. Unusquisque, in quo uocatus est frater, in eo permaneat apud Deum. Ac primu , quia nonnullos hanc intelligentiam reprehensuros arbitror; interrogare libet, quae sit consequentia, ut, de maritis & uxoribus disputans, repente transret ad comparationem Iudaei& ethnici, serui & liberi, & rursum, hac disputatione finita, rediret ad uirgines, dicens: De uirginibus autem praeceptum Domini n6 habeo. Quid sibi uult inter coniugia&uirginitatem, Iudaei & ethnici, serui liberiq. collatio ξ Secundo, quo modo possit intelligi, Circi cisus aliquis uocatus est, non adducat praeputium. Num, qui semel amputatum haut praeputium, potest, si uelit, rursus illud adducere Deinde, quo sensu exponendum sit, Qui enim in Domino uocatus est seruus, libertus est Domini Similiter, Qui liber uocatus Eph. 6 seruus est Christi e Quarto, quo modo ille, qui praecepit seruis obedire Dominis carnali- . Or bus, nunc dicat : Nolite fieri serui hominum Ad extremum, quid pertineat ad seruitutem, uel circumcisone, Unusquisque, in quo uocatus est frater, in eo pomaneat apud Deum. nam & contrarium est superisti sententiae. s enim illud audiuimus: Nolite fieri serui homunum : qua ratione possumus in ea permanere uocatione, qua uocati sumus; cum multi crediderint habentes carnales dominos, quibus nunc seruire prohibentur Porro ad circumcisionem quid iacit, permanere in ea uocatione, in qua uocati sumus cum in alio loco idem Cal. 3 Apostqlus ciamitet: Ecce ego Paulus dico uobis, quoniam si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit. Restat igitur, ut circumciso de praeputium, seruus & liber. superiori seni. Cro. siti coaptentur, & de antecedentibus pendesit. Circumcisus siquis uocatus est, non adducat praeputium. Eo, inquit, tempore, quo uocatus es, & credidisti in Christu, si circumcisus uocatus es ab uxore, di coelebs eras; noli ducere uxorem; hoc est noli adducere praeputium, ne circumcisionis & pudicitiae libertate oneres sarcina nuptiarum. Rursum, si in prae- Iulio quis uocatus est, non circumcidatur. Habebas, inquit, uxorem, cum credidisti: noi fidem Christi putare causam diisdii: quia in pace uocauit nos Deus. Circuessio nihil est,& praeputium nihil est, sed obseruatio mandatorum Dei. Nihil enim prodest absque operibus, coelibatus & nuptiae, cum etiam fides, quae proprie Christianorum est, si opera non haIaeob x buerit, mortua esse dicatur, de hac lege uirgines quoque Vestae & Iunonis univirae in sanctai.Cor.7 rum queant ordine numerari. Vnusquisque, in ora uocatione uocatus est, in ea permaneat.
Quando credidit, sue habebat, siue non habebat uxorem, in eo permaneat in quo uoc tus est. Ac per hoc non iam uirgines cogit ut nubant, quam repudia nolii ret sicut
18쪽
- S Sueto tolli licentiam dimittendi eas, sic uirginibus nubendi amputat saeuit ab Dras uocatus est non sit tibi curae ; sed &. si potes liber fieri, magis utere. Etiam si rixo Ruit, uxorem; & illi alligatus es ; & solvis debitum . & non habes tui corporis po, atque ut manifestius loquac seruus uxoris es: noli propter hoc habere tristitiam, Lia ina uirginitate suspires: sed etiam, si potes causas aliquas inuenire diis dii, ut li-ς PMdicitia perfruaris, noli tautem tuam cum alterius interitu quaerere. Habeto pau κο rem: nec praecurras morantem: expecta dum sequitur. Si egeris patienter, con- tabitur in sororem. Qui enim in Domino uocatus est seruus, libet tus est Domini rRui liber uocatus est, seruus est Christi. Reddit causas, cur nolit uxores deseri. Ic. Praecipio, ut in Christum de gentilitate credentes, inita ante fidem matrimoniario x xv iri quant: quia, qui uxorem habens eredidit, no tanto Dei seruitio detinetur, quaninoirgines, & innuptae ; sed quodam modo est liberior; S si ruitutis illi frena laxantur; λdom uxoris est seruus, ut ita dicam libertus est domini. Porro qui uxorem non habenseredidit, deliber a seruitute coniugii uocatus est a Domino; ille uere seruus est Christi. tanta felicitas, non uxoris seruum esse, sed Christi: non carni seruire, sed spiritui Qui enim adhaeret Domino, unus spiritus est. Ac ne Hrsitan in eo, quod supra dixerat: Seruus uocatus es: non si tibi curae; sed &, si potes liber fieri, magis utere: sugillasse cotinentiam uideretur, & in semulatum nos tradidisse coniugum: infert sententiam , quae omnem amputet cavillationem: Pretio empti estis: nolite fieri serui hominum . Redempti sumus pretioso sanguine Christi: immolatus est pro nobis agnus aspersi calidissimo rore hysopi, ExoLr omnem pituitam noxiae uoluptatis excoximus. quibus in baptismate mortuus est Pharao, Num .is di uniuersus eius suffocatus est exercitus, cur rursum Aegyptum quaeri D,&, post man. Q na angelorum cibum, allia, & cepe, de pepones, & carnes uarias suspodi continentium disputatione praemissa, tandem ad uirgines uenit. & astem praeceptum Domini non habeo, consitum autem do, tamquam misi cuius a Domino, ut sim fidelis. Existimo ergo hoc bonum esse propter instantem n estem , quoniam bonum est homini sic esse. Hic aduersarius tota exultatione baccium hoc uelut sortissimo ariete, uirginitatis murum quatiens, Ecce, inquit, Apostolus profite tur de uirginibus Domini se non habere praeceptum:& qui cum auctoritate de maritis de
uxoribus iusserat, no audet imperare, quod Dominus non praecepit. Et recte. quod enim praecipitur, imperatur: quod imperatur, necesse est fieri: quod necesse est fieri, nisi fiat, poenam habet. Frustra enim iubetur, quod in arbitrio eius ponitur, cui iussum est. Si ui ginitatem Dominus imperasset; uidebatur, nuptias condemnare,&hominum auferre seis minarium, unde & ipsa uirginitas nascitur. Si praecidisset radicem, quo modo fruges quaereret Nisi antelandainenta iecisset, qua ratione aedificium exti ueret, & operturum cunis cta desuper culmen imponeret Multo labore so starum subuertuntur montes: terrarum pG ne interna penetrantur, ut inueniatur aurum. Cum a. de granis minutissimis prius contatione fornacis, deinde callida artificis manu fuerit monile compactum non ille beatus uocatur, qui de luto excreuit aurum, sed qui auri utitur pulchritudine. Noli igir admirari, si inter titillationem carnis, & incentiva uitiorum. angelorum uuam non exigimur, sed docemur. Quia ubi consilium datur, offerentis arbitrium est iubi praeceptum, necessitas est seruientis. Praeceptum, inquit, Domini non habeo, consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino. Si non habes praeceptum Domini, quare audes dare coasilium, de quo non habes iussionem Z Respondebit mihi Apostolus: Et uis ut reo iubeam quod Dominus obtulit potius, quam praecepit ille creator. & figulus, sciens fragilitatem
vasculi, quod operatus est, uirginitatem in audientis potestate dimisit: dc ego, doctor gentium, qui omnibus omnia fictus sum, ut omnes lucrifacerem, onus perpetuae castitatis sta cor 'tim in principio credentium imponam ceruicibus infirmorum Discant prius serias nupti rum ruacent ad tempus orationi, ut, accepto gustu pudicitiae, id semper habere desderent, quo ad modicum delectiti sunt. Dominus tentatus a pharisaeis, utru secundum legem Moysi uxores liceret dimittere, omnino fieri prohibuit. quod discipuli considerantes, dixerunt Mar. tori: Si talis est causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quibus ille respondit: Non Mattit. ἔν omnes capiunt uerbum, sed quibus datum est. Sunt enim eunuchi, qui de utero matris ita sunt :& sunt eunuchi, qui ab hominibus eunuchi rati sunt r& sunt eunuchi , qui se castra- uerunt propter regnum caelorum. Qui potest capere, capiat. In propatulo est, cur Apost 'Ius dixit et De uirginibus autem praeceptum Domini non habeo , profecto quia praemiserat marinus e Non omnes capiunt uerbum, sed quibus datum est: & qui potest capere capiat. Proponit
19쪽
1o HIERON. ADVERSUS IOVINIANVM
Proponit ιιο-οdimi e praemium: inuitat ad cursum: tenet in manu uirginitatis bravium: Ioan. stendit purissimum tantem,&clamitat: Qui sitit, ueniat,&bibat: qui potest capere, ca Matth. s piat. Non dicit, uelitis nolitis bibendum uobis est, atque currendum i Ied, qui uoluerit, Qui potuerit currere, atque potare, ille uincet, ille satiabitur. Et ideo plus amat uirgines Christus, quia sponte tribuunt, ' uod sibi non fuerat imperatum. Maiorisq.gratiae est, ocferre quod non debeas, quam reddere quod exigaris. Apostoli, uxoris onera contemploti , Si talis est, inquiunt, causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quorum Dominus sententiam probans, Recte quidem sentitis, ait, quod non expediat homini ad Glorii regna tendenti accipere uxorem ; sed dissicilis res est i & non omnes capiunt uerbum istud, uerum quibus datu est. Alios eunuchos natura ficit, alios uis hominum. mihi illi eunuchi placent, quos castrauit non necessitas, sed uoluntas. libenter illos in meos sinus recipio , qui se castrauerunt propter regnia caelorum; &ob mei cultu noluerunt esse, quod nati sunt. Simul q. tractanda sententia: Qui se, inquit, castrauerunt propter regnum caelorum. Si c strati mercedem habent re si caelorum; ergo, qui se non castrauerunt, locum non possunt
accipere castratorum. Qui potest, inquit, capere, capiat. Grandis fidei est, grandisq. uirtutis, Dei templum esse purissimum, totum se holocaustum offerre Domino; &, iuxta euni Cor. ν Apostolum, esse sanctum & corpore, & spiritu. Hi sunt evnnchi, qui, se ii si aridum Esa. s s ob sterilitatem putantes, audiunt per Esaiam, quod pro filiis & filiabus locum in calis has liner. 38 beant paratum. Horum typus est Abdemelec, eunuchus in Hieremia,&spado ille reginae Act. 2 Candaces in Actis apostolorum; qui, obrobur fidei, uiri nomen obtinuit. Ad hos &Qe Philip. mens, successor apostoli Petri,cuius Paulus apostolus meminit, scribit epistolas, omnemq. pene sermonem suum de uirginitatis puritate contexuit; & deinceps multi apostolici, &martyres, & illusties tam sanctitate quam eloquentia uiri,quos ex propriis scriptis nosse per .Cor. I sacile est i Existitita enim, inquit, hoc bonum esse propter instantem necessitatem. Quae est illa necessitas, quae, spreto uinculo coniugali, uirginitatis appetit libertatem ae pregnantibus, de nutrientibus in illo die. Non hic scorta, non hic lupanaria condenantur, de quo rum damnatione nulla dubitatio est; sed uteri tumescentes, & infantum uagitus, & fructus atque opera nuptiarum. Quoniam bonum est homini sic esse. Si bonu est homini se esse; malum est ergo homini sic non esse. Alligatus es uxori : noli quaerere solutionem. Solutus
es ab uxore: noli quaerere uxorem. Habet unusquisque nostrum terminos suos: redde mihi meum, & tuum tene. Si alligatus es uxori, ne illi des repudium . Si solutus sum ab ux re, non quaeram uxorem. Vt ego non soluo coniugia, si semel ligata sunt: ita tu non liges , quod solutum est. Simul q. significantia consideranda uerborum est. Qui uxorem habet ;&debitor dicitur, & esse in praeputio, & seruus uxoris, &, quod malorum seruorum est, allia gatus . qui autem sine uxore est, primum nullius debitor est, deinde circumcisus, tertio liaber, ad extremum solutus. Curramus per reliqua i neque enim nos patitur magnitudo u
luminis diutius in singulis immorari. Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Aliud est, no peccare; aliud, benefacere. Et si nupserit uirgo, n5 peccauit. No illa uirgo, quae semeti.Tim.s Dei cultui dedicauit. haru enim si qua nupserit, habebit damnationε,quia prima fide irrita fecit. Si autem hoc de iii duis dictum obiecerit: quanto magis de uirginibus praeualebit; caetiam his no liceat, quibus aliquando licuit Virgines enim, quae post consecratione nupserint, non tam adulterae sunt, qua incestae. Ac ne uideretur in eo, quod dixerat; Et si nupserie I. Cor.7 uirgo,no peccauit; rursum ccclibes ad nuptias prouocare: statim se refrenavit; &,aliud inseredo, infirmauit quod cocesserat, dicens: Tribulationem tam e carnis habebunt huiusmodi. Qui sunt isti,qui tribulationem carnis habebunt Quibus supra indulserat : Si acceperis uxorem, non peccasti :& si nupserit uirgo, non peccauit: tribulatione tamen carnis habebunt' huiusmodi. Nos, ignari rerum, putabamus nuptias saltem carnis habere laetitiam. Si autem nubentibus etiam in carne tribulatio est, in qua sola uidebantur habere delicias: quid erit reliquum, propter quod nubant; cum & in spiritu ,& in anima, & in ipsa carne tribulatiost Ego autem uobis parco. Sic ait, obtendo carnis tribulationem , quasi non maiora sint propter quae nubere non debeatis. Igitur hoc dico fratres: Tempus breue est. Reliquum est,hr. ut, qui habent uxores, sic sint tamquam non habentes. Nequaquam iam de uirginibus disputo, quos nulla ambiguitas est esse selices. Ad maritos uenio. Tempus breue est, Dominus prope est. Etiam si nongentis uiueremus annis, ut antiqui homines; tamen breue putandum csset, quod haberet aliquando finem, &esse cessaret . nunc uero cum breuis sit non tam laetitia, quam tribulatio nuptiarum: quid accipimus uxores, quas cogemur cito amittere Et quinem, inquit,&gaudent,&emunt,&utuntur hoc mundo, se sint,
20쪽
is xx rizant, gaudeant, emant, utantur hoc mundo. praterit enim figura huius mundi.
rc se transiit, quo uniuersa clauduntur, immo figura &conuersatio huius mundi,
, praeterit: inter cetera mundi opera & nuptiae praeteribunt. neque enim eruntone coniugia. si aut e mors finis est nuptiarum: cur necessitatem non in uolunn ris &, quod inuitis extorquendum est, curnsi spe praemiorum osserimus Deo A 'PLMκore est, solicitus est quae Domini sunt, quo modo placeat Deo . Qui aute cum, solicitis est quae sunt mundi, quo modo placeat uxori, & diuisiis est. Intueamur Virginis , maritiq. distantias. Virgo Domino, maritus uxori placere desiderat:& ut
oc p Ceat, solicius est de iis, quae sunt mundi, quae cum mundo utique transitura sunt: ζε, usus est , in multas scilicet lolicitudinu partes, miseriarus. distractus. Non est huius t ei cxx Pxiaru angustias describere, & quasi in comunibus locis rhetorico exultare sermone. Milii S super hac re contra Helvidium, & in eo libro, quem ad Eustochium scripsi, arbitror
solutum. certe&Tertullianus, cum adhuc esset adolescens, lusit in hac materia ; de praeceptor meus Gregorius NazianZenus, uirginitatem de nuptias disserens, Graecis uersibus explicauit. nunc illud breuiter admoneo, in Latinis codicibus hunc locum ita legi: Diuisa est uirgo, & mulier . quod quamquam habeat suum sensum, di a me quoque pro qualitate locis c edissertum sit: tamen non est apostolicae ueritatis. si quidem Apostolus ita scripsit, ut supra transtulimus: Solicitus est quae sunt mundi, quo modo placeat uxori, & diuisus est: & , hac sententia definita, transgreditur ad uirgines,&continentes,& ait: Mulier innupta, ct uirgo, cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore, dispiritu. Non omnis innupta,& uirgo est. Quae autem uirgo, utique & innupta est. Quamquam ob elegantiam dictionis potuerit id ipsum altero uerbo repetere, mulier innupta, & uirgo; uel certe definire uolui L. se, quid esset innupta, idest, uirgo; ne & meretrices putemus innuptas, nulli certo matrimonio copulatas. Quid ergo cogitat innupta & uirgo Quae Domini sunt i ut sit sancta &corpore & spiritu . Vt nihil aliud esset, ut nulla merces uliginem amplior sequeretur: sufficeret ei haec sola praelatio,cogitare quae Domini sunt. Statim q. docet, quae sit ipsa cogitatio, ut si sancta di corpore, & spiritu. Nonnullae quippe sunt uirgines came, no spiritur quarum corpus integrum est, & anima corrupta. Sed illa uirginitas hostia Christi est, cuius nec mεtem cogitatio, nec carnem libido maculauit. E contrario, quae nupta est, cogitat quae mundi sunt, quo modo placeat uiro. Sicut, qui uxorem habet, solicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. sic nupta res mundi cogitat, quo modo placeat uiro. Nos autem non sumus de hoc mundo, qui in maligno positus est, cuius figura praeterit. De quo dicitur ad apostolos: Si essetis de hoc mundo, amaret utique mundus, quod suum erat. Ac, ne se tanputaretur onus grauissimum castitatis nolentibus imponere, statim iungit causas suadendi, ct ait: Hoc autem ad utilitatem uestram dico; non ut laqueum uobis iniiciam sed ut ad id, quod honestum est, & intente facit seruire Domino, absque ulla distractione uos adhorter. Proprietatem Graecam Latinus sermo non exylicat . quibus enim uerbis quis possit dicere. . unde dc in Latinis codicibus, ob translationis dissicultatem, hoc penitus non inuenitur. utamur igitur eo, quod nos uertimus. Non imponit nobis Apostolus laqueum,nec cogit esse quod nolumus ; sed suadet quod honestum est.& decorum ;& intente iacit seruire Domino, &semper esse solicitum, & expectare paratum Domini uoluntatem: ut, cum quid imperauerit, quasi strenuus&armatus miles, st
tim impleat, quod praeceptum est,& hoe iaciat s ne ulla distentione, quae data est secundum Ecclesiasten hominibus huiu mundi, ut distendantur in ea. Si quis autem considerat uirginem suam, idest, carnem lasciuire de ebullire in libidinem, nec refienare se potest ;duplexq. ei incumbit necessitas, aut accipiendae coniugis, aut ruendi: quod uult faciat rnon peccat, si nubat. Faciat, inquit, quod uult, non quod debet. Non peccat, si ducit uxorem: non tamen bene ficit, si duxerit: quia non, quod debet, facit, sed quod uult. nam qui statuit in corde suo firmus, non habens necessitatem, potestatem autem habens suae uoluntatis; & hoc iudicat in corde suo seruare uirginem suam: bene iacit. Igitur & qui matrimonio iungit uirginem suam, bene iacit ;& qui non iungit, melius tacit. Signanter &proprie supra dixerat: Qui ducit uxorem, non peccat, hic qui seruat uirginem suam, bene tacit. Aliud est autem, non peccare; aliud, beneficere. Declina, inquit, a malo, & fac bonum. Illud declinamus, hoe sequimur. In altero initium, in Hiero pei sectio est. Verum ne in eo, quod dixit, Et qui matrimonio iungit uirginem suam, bene ficit: existimet aliquis obseruationem nostram non stare: protinus hoc ipsum bonum extenuat, de obumbrat