Iani Gulielmii Verisimilium libri tres

71쪽

34 VERI sIMILIUM

ita sarcinatrices partem famuliti j fuisse pars lapidis Romani indicat:

Eloco pro illico. Plautus Menaechmis o Truculento enu

datus: item Varro.

MENAECHMIs, Scaena Vt aetas. At ille mihi suppilat aurum o pallam ex arcis, modὲ Me despoliat, mea ornamenta iam ad meretrices degerit. Scribo, ex arcis domo: & versu secundo, clam ad meretrices degerit. Perpetuus in his vocibus error libraiorum , & postulat sententia. Sic enim respondet

mox MenaechmuS. Deosqutestor. s E. qllade re aut cui rei rerum omnium.

--N E. Me neque irri malefecisse mulieri, neque, quod moarguit, Hanc donis abs se surripuisse. i '' i' Quae coniecturam meam ita Drobant, ut ultra verbis nihil opus sit. Similem maculam eluam Truculen- , Scaena Numnam tibi amabo. . Ego illi moti munus mittam: iam modὲ ex hoc loco Iubebo ad istam q'inque perferri minas. Versu priore & numeri euagantur supra plantam, ut aiunt; Sc vacillat sententia. Non enim a via,ubi tunc erat, perferri munus ad meretricem iussurus erat: sed a se domo. Quare restituo; iam domo eloco Iubebo ad iίlam q. p. m. Eloco & ilico prori fiscue triuerunt Latini veteres: ut eosdem illum, ellum, ollum indifferenter usurpasse testimonio sunt Grammatici & ex. ςmpla scriptorum. Hoc cum nescirent librarij- quid

72쪽

LIBER SECUNDVS. II

autem illi non nesciuntὶ pro captu suo emendarunt: s peruertere emendare est. Significant autem eae particulae & tempus, ut hic & plerumq. alibi, & locum, vi veriloqui j. Est enim eloco, quasi locj: &abillico adverbia rim, α descendunt, illic & illi. Varro, λυρα: apud Nonium in Mansuem. Non vidi ti simulacrum leonis e loco, ubi quondam subito eum cum vidissent quadrupedem Galli, tympanis adeo

ferunt mansiuem, ut tractarent manibus.

Non dubia correctio est, eloco, ubi quoniim: quod &sbi iam pridem venisse in mentem, mihi, cum haec legeret, significauit Palmerius. Infra quivis videt scribendum, fecerunt mansuem.

Mos antiquus laudandi nouam nuptam, o cur iactati in nuptiis sescennini. NOTAVIT Nonius tali pro talis positum ἱ Titinnio Setina, his versibus: accede adstonsium audaciter: Virgo nulla est tali Setiae. Nescio an aliis, mihi certe non persuadet: & nescio an scribserit Titinnius, est tale Setis: ad quam faciem est hoc Pomponij:

Simile est quasi cum in cati subit propter lunam lucifer.

Nam manifestb de puella siue puero sermo est. Eodem modo Titinnius alibi: Formica pol persimile est rusticus homo. Neque refugerunt Plautus, Virgilius, alij: apud quos exempla similia passim obuia aut certe reperit in libro suo Marcellus extrito s, tali' Setiae: quod more maiorum factum caudex ille non sensit. Atque hoc primum . deinde ex illis verbis morem anti-

73쪽

1 6 v E R I s I M IL I V Mantiquum elicio laudandi nouam nuptam: ita enim, fere accinebant' NvLLA TE HODIE PvLC R I o R . Id diligenter obseruauit in Hymenaeo Mablu doctissimus Catullus.

Tardet ingenuus pudor. utra tamen magis audiens, Flet quod ire nece se est. i, Sed moraris, abit dies:

Prodeas noua nupta.

Flere desine. non tibi Auruncleia periculum est, Ne qua semina pulcrior Clarum ab Oceano diem : lViderit venientem. Quod autem nimias laudes a Nemesi vindicari &fascino obnoxias credebant; fescenninos statim adiuciebant praefiscini: hoc est, ad arcendum fascinum, ut recth interpretatur Festus. Id eadem hac fabula narrauit mihi Titinnius: nain clim ita laudaret Setinam virginem pronuba,sive quae alia fuit: interpellat altera.

Paulla mea amabo pol tud ad laudem addito Proscini. Ita libri & nollem virum eruditissimum aliter lauadasse. Subiicit Carisius, qui hoc fragmentum conseruauit, explicandi caussa: ne puella fascivetur.

vulgo legitur: s

ta vim vero reticere nequeo, multimodis iniurius δ

74쪽

Clitipho eIt, neque serri potis est. Clin. audiendum hercle est tace. Versu secundo neq. numeri pleni sunt,& stulte Clinia silentium imponit Clitiphoni, qui nullus inter-l0quatur, iam quidem. In M s. Coloniensi lego, au ἐκ duim her es. Clit. quid ent, tace. Vnde litterula mutata verum me elicuisse spero. Clin. audiendum hercle est. Clit. quid e C. It, tace. Cum audiendum Syrum Clinia censuisset,ira adhuc ardens Clitipho, quid, inquit, cgo audiam scilicet: quae priusqua eloqueretur, Clinia gestu & voce eum reprimit. St, silentij nota propria. Poeta vetus: Harpocrates, digito qui significat t. Scaena, Quid isthuc3Vel heri in vino quam immodestus suisti: D. fictum.

C H. quam molestust Malim, actum. Consternati serui & qui in fallaciis cum manifestus teneatur paueat sermo est. neque adhuc colloquio se miscuit: ut intelligere possimus supparasitari eum Chremeti. Probant & quae ante dixit, acta haec res eIt,perj.

. . . - Scaena, Ego me non.

M E . quid' i thuc times, quod ille operam amico dat si C H. Imrmo quod amica. M E .s dat. c H. an dubium id tibi est. Dolor Chremetis postulare videtur: ah, dubium id tibi est. &verissimum hoc est ab aliis traditum,inuicem has particulas cepissime mutasse. Ita autem ut scribsi, alias semper Terentius. sia pra hac fabula: Mille numum positi. C H. Oposcit quidem. s Y.hui . Dubium ne id tibi essit Eunucho. Ne id quidem tacebit Parmeno. PA. ob, dubium ne

id est.

75쪽

vERISIMIL I UM, Scama eadem. in me quiduis harum rerum conuenit, iuuabunt dicta in stultum,caudex jes,amus,plumbeus. Non moueo controuersiam huic loco: sed dissimulare nolo in As s. reperire me, cautes: non, caudex. &eam lectionem videri stabiliri verbis Chremetis infra hac scam a, uuot res dedere, ubi possem persenti cere, Ni essem lapis. Notu illud Virgilij de dura & immiti, Marpesiis cautes.

CAPvT xv I. Surde audire. Surdo narrare. Graeca mercede curare. Homo non escunciae. Correctus Pomponius.

S E N T i o me leuiora nonnulla his meditatiun culis adspersisse, A quae doctioribus fortasse non videbuntur digna, de quibus admoneantur. Mea tamen haec sententia est, nihil leue esse, quod iumentutem & bonas litteras quoquo modo doceat, neque, ut in veteri verbo est, hi crambe repetita. Quale fortean hoc erit, quod notaui illustrando loco TerentqHeautontimorumeno:

Ne illa haud scit quam mihi nunc furdo narret fabulam. Prouerbij originem quaerebam. Nam Erasmus hic

ariolatur, hospitem in surdum incidisse: multa eum diu nequiqua rogasset eam rem consciis risui ac mox dicterio fuisse. scio ita fieri Qtere,& nescire mallem: verlim lubet arbitrari, eum frustra fuisse. Qui alterum loquentem parum attendere siue vecordia animi, siue quod alibi esset: surde audire vulgo dicebatur. Id didici ex Afranio: Amentes quibus animi non suntl integri fatae audiunt.

76쪽

Inclusa his notis dele in Carisio. apud quem hoc s.

fragmentum exstat. Sunt enim irreptilia. Idem indicat manifestius Propertius: Ab pudeat, certe pudeat: nisi forte, quod aiunt, Turpis amorsurdis auribus essesolet. Et Plautus Casinat Sed pxorem ante edis eccam. hei mistro mihi Metuo, ne non sit surda atque haec audiuerit. Amans differri se sermonibus hominum non audit, vecordia animi: at ille Plautinus optat uxorem alibi cogitationibus fuisse, ne inaudierit verba sua. Vt igitur, qui hoc modo verba exciperet, surdh audire: ita qui illiusmodi homini loqueretur, surdo narrare dicebatur. Liuius III. Historiarum. Haud siurdis amribus dic : impressone una totum equitatum fudere. Addam non' grauiora alia, Plautus Asinaria:

Cetera quaeque uti volumus Graeca mercamur fde. Non minus venuste Asia ess, Graeca mercede curare: R, cum in emptione reptiesentatur pecunia,non in diem est. Verba apud Nonium in occupare, leuiter a me

emendata.

quae tuleram mecum millia decem Victoriatum Graeca mercede illico

Curaui, ut occuparem.

Ab eodem in Senica versus hic adducituri Panus hic medio habitat senica non se uncia. Lego, P. his in aedibus h.f. n. sescuncia. Vt Afranius, homo non nauci; Naeuius, non qui quilia; Vatinius apud Ciceronem, non emisiis Plautus, non asiis, non trioboli: ita hic Pomponius, non escuncia dixit, de eo qui nihili& nullae rei esSI CAP vet

77쪽

VERISIMILIUM

Rota fortunae. Peculiares strui ct ancilla. Tunica laxae. I, tagus illa Iratus locis aliquot. V E T v s verbum est, dies diem docet: ita in his litteris scriptor scriptorem explicat. Id adeb in mentem mihi venit e Tibulli versu lib. I. Eleg. Vt

At tu qui potior nunc es, mea furta caueto. Versatur celeri fors leuis orbe cito. Ita e suis excerptisvir doctissimus emedat. Sed haud- dubio e glossemate irrepsit illud ,cito: & vera antiqua lectio est, orite rotae. De eadem fortunae rota M. Tullius in Pi sonem: Cum collegae tui domus cymbalis se can- ruper Aaret, in quo ne tum quidem, cum illum suum salta-1oriam Persaret orbem, fortuna rotam patim ebat. Itaque etiam apud Plautum Truculento,

Verterunt si si memoriae, stultust qui id admiretur. reponenda arbitror, quod in suis Mss.repperit Lam binus, sed quid eo faceret non vidit. Vertit sese rota stultun qui id admiretur. , Supra lib. i. Elegia m. I i , At circa grauibus pensis ora puella Paullatim somnofessi remittat opus. Vt adolescentulis seruuli custodes dabantur;ita puellis seruulae,quae in lanificio una essent, eas sectarentur& curarent: ij eaeque, ut Iurisconsulti loquuntur, peculiares illis plerumque erant, hoc est in peculio. QCaptiuis: Venaditque patri meo te siex minis. is te mihi Paruulum peculiarem paruulo puero dedit. Persa: Sophoclidisia haec peculiaris est eius Quὸ ego missu sum. Et Vero quae curabant puellam aut in lanificio una erant seruolae, Latine circa illam esse dicuntur. Ex-

78쪽

emplum hic in Tibullo habes .& Terentij Eunucho Abducit secu ancillas: pauca qua circum illa essent manent uitia puella.. , Lib. I. Elegia v.I. Tunc procul ab iis, qui quis colit arte capillos mystit effuse cui toga lapsa sinu. . I Recte mutauit acutissimus Scaliger, cui hoc Grati rum poeticarum sodalitium aeternum debebit, laxaresque emendationi fulciendae locus unicus est infra:

Nunc si clausa mea est s copia rura videndi Me miserum, laxam quid iuuat esse togam.

Laxae togae & ad talos demissae tunicae probro erant, ut argumenta libidinosi & mollis animi. Cicero I .uectitia secunda: Quos pexo capillo nitidos ct imberbes t bene barbatos ridetis, manicatis ac talaribus tunicis, v -- Uisamictos non rogis. Plautus Poenulo: Sane , genus hoc mulierosum est demificiis tunicis. '

' C A P V T XI IX. Frater cibarius. Cibicida. Amicus ferentarius. Varro nis fragmentum emaculatum 2 cum altero compositum. . Ex Varronis Satura AO λυρα Nonius haec adducit in Verutum,

Acerbus, qui tibi nihil mali fecerunt verutis ob artem prae claram. : ou i Vt quidem hactenus leguntur, nulli rei;& non intellecto murmure verius quam aliqua, obscura saltim , sententia. Vide tamen, si illis lucis quippiam correctione nostra accesserit. Lego enim. acceTuos pr. A. m.f. rerutis. ob a. p. Emendationi huic fundus est locus alter ex eodem libro laudatus a Nonio in

Venabulum: Nempe furabiciaticos in montibus sectaris

79쪽

ι1 v Enisi Mitivuvenabulo, aut ceruos, Nam, audeo dicere: nihil veriuquam haec ita cohesisse. Nempe ues s luaticos in montibus sectaris venabulo; aut cermos, qui tibi nihil mali fecerunt, verutis. ob artem praeclara ni insectatio rei venaticae est. Ex eodem libro adfert

Nonius: a Tuus autem ipsi rater cibarius fuit Aristoxenus. Fratrem amoris & amicitiae significationem habere notum est: hinc eleganter Varro fratrem cibarium P dixit, qui congerroni tuo impendio victum curat, eique tamquam pro cibo est: contra qui aluntur, cibi-cidas Lucillius pari venustate nominat, lib. xxv II. Viginti domi an triginta vel centum cibicidas alas. Ita Plautatus iocose amicum ferentarium vocat, qui repente opem fert & auxilium egenti amico. TrinumO: M ρα--nam illam tibi γ κ μ Ferentarium esse amicum inuentum intelligo. Quo loco allusit ad ferentarios notum genus militum in exercitu Romano. CAPUT XIX.

uidnisi. Tempori. Andria Terenti, versus tres de coniectura constituti.

S c AENA, Quid ais By rrhiaruuid tibi videtur' ade ad eumὶ a. quid ni' si nihil

impetres Vt te arbitretur bi paratum moechum si Assum duxerit. apstuant priore versu interpretes & variant libri: sed meo animo no pessime restitui ,interpunctione paullum immutata. adeon ad eum B. quid nisi inihil impetrenvi te arbitraturi Ac. Quia nisi 'etuste, quod nos teri- mus

80쪽

amator Afranius.

Me auetore mater abItinebis. quid nisi.

Mox subintelliges 1i: ut frequenter & pereleganter pLatini. Menaechmis: Nam absit e te set, hodie num- se s

quam a solem occasium viverem. Si nihil impetres ait;T at metum certe iniicies parati adulterij. Scaena, Adhuc Archillis. Atque adeὸ in ipso tempore eccum ipsium obuiam. Libri Ms s. adiiciunt, Chremem: & disertim interpres vetus idem agnoscit. Quare nemo mihi quidquam credat, ni scribserit Terentius: Atque adeo tempore ipsum eccum obuiam Chremem. Tempori idem quod oportunh, tempestille: idemque efferebant, tempore; ut heri here, vesperi vespere, tu ci luce, mani mane. Epidico: Aedepol ne illam tempore gnato tuo sumus

Praemercati.

Vulgaria lectio ab interpretis verbis deprauatis manavit: quae ita restituo. Quid aliasJ cur alias. TemporeJ in ipso tempore, in ipsa oportunitate,in ipso articulo. Eadem labes contaminauit, ut mihi quidem videtur, locum eiusdem huius fabulae, Scaena ultima: c H. saluos ιm si haec vera sunt, Colloquar. P A. quis homo GD Charine in tempore ipso mihi aduenis. Scripti plerique omnes duabus vocibus hic auctiό- res sunt, Adibo ct conloquar: quas homines religiosi,

quod versus excurreret, recipere non sunt ausi. atqui

inducto glossemate nihil negocij erat &versui&iniuria loco motis subuenire, hoc modo: Adibo ct conloquar. p A . quis homo est' Charine temporimi aduenis. Et haec