장음표시 사용
121쪽
roo DE INsCRIPTIONE Urbinates. Rursus in veteribus, Vaticano nurn. I 8. l. aoῖ. Palatino 28 . & Urbinate 8 s. scribitur Σιλβας . Demum recentior Vaticanus habet Φλαί RΣιλίας . At omnes Latini constanter praeferunt, Flavius Si uar, quos inter duo sunt antiquae & probatae notae nil. I992. l. I 64. & num. I997. l. 324. sex reliqui recentiorem manum sapiunt. Nec dubito ita scripsisse Iosephum ejus quo
Interpretem, qui Rufinus Aquilejensis putatur. Nam vero similius est, imperitos amanuenses potius in Graecis characteribus exscribendis peccasse, quam Latinis. Praesertim eum non sibi constent Graeci Codices, Latini ubique eamdem vocem praeseserant. Quae omnia ex nostris quoque tabulis firmantur. Habes etiam alterius consulis genuinum nomen, seu dixeris cognomen, in fastis consularibus Anonymi, quos Em. Norisius e Codice m s. Bibliothecae Caesareae publicavit, addita eruditissima dissertatione. In his enim annus Chr. 8 i. Coss. Silυa ct Pollione notatur. In nuncupatione votorum pro salute domus Augustae hoc anno signatur Titi Consulatus VIII, & Domitiani VII, licet eos Consulatus gesserint anno superiori, mori Caesaribus accepto, qui tamen ignoratus etiam doctis antiquitatum aliquando imposuit. Rursus inter septem illos Consulatus Domitiano inscriptos numerari etiam suffectos scias, qua de re videas doctissimos viros dissidentes, Card. Norisium in epistola mox laudata , & Pagium in dissertat. Hypatica pag. 64. & Crit. Baron. ad an. 83. Praeter Consules suffectos jam memoratos, alios etiam
ejusdem notae invenies in nostris tabulis. In secunda nempe imperante M. Aurelio Antonino Aug. signantur L.Tutilius Pontianus, de Gentianus C . VI. Id. Febr. Se in tertia M. Herennius Secundus M. Egnatius Postumus , III. Id.
Uaji. Locus inter nomina Aurelii & Antonini detritus, poscit Commodum . Ejus enim nomen post mortem, ahὸ-nis operibus incisum Senatus erasit, teste Lampridio in vita cap. 17. de capi ultimo Cingium Severum in Senatu ce
122쪽
M. A Q v I LII. C A I). VII. Io I fuisse, ex Mario Maximo tradit, nomen eius ex omnibus pria vatis publicisque monumentis eradendum.Lolmanus Gentianus Consularis, de quo meminit Capitolinus in Pertinace c. 7. fortasse ipse est Gentianus, quem Consulem notat sub Commodo nostra tabula. At non is esse potest Gentianus ultimo Severi anno Consul, ut putat Casau bonus in notis, quia sub Pertinace eum non voca fiet Consularem Capitolinus .
DEAM DIAM, in euIus Iu eo ab Arvalibus piacu- Iumfactum indicavimus, quaeque passim in nostris, & aliorum tabulis memoratur,' PNONEM esse certo deprehendimus. Nam in tertia semel & iterum immolatae dicuntur Iunoni Deae Diae oves II. Quo videas egregi E deceptum Sponium, qui in Miscellaneis eruditis pag. 6. Deam Diam Opim, seti Rheam esse sibi a Basileensi amico suaderi passus est i non alia ratione, quam quia frugibus praesideret. A qua nota libens exsolvo amicissimum olim Frabretium, quamuis Deam Diam dixerit Heben Inscript. cap. 6. pag. 48 I.; Nam sibi auctorem habet Strabonem, qui libro S. Heben Phliunte, & Sicyone sub Diae nomine cultam striaptum reliquit . Equidem Δῖo Graecis pro divinus accipitur , scilicet habens divinum aliquid , quo excellit. Quare sicut Dia antonomastice dicitur Iuno quasi excellentior aliis in divinitate , & veluti Pearum Dear& Princeps; ita Hebes Dia poterat appellari ob excellentem pulchritudinem, ob quam vere juventuti praepositam , ipsamque juventutem vocatam fabulantur Poetae. UndE Eustathius Uyob pulchritudinem de quibusdam scribi dicit: Helena apud Homerum Odyss. lib. I S. v. Io 6.-appellatur , hoc est egregia seu divina mulierum , & Calypso Nympha eidem est G θεαων, diva dearum , Odyss. lib. I. vers. Iq. & alibi saepius. Dia etiam dici potuit Hebes, quia filia Diae hoc est Iunonis sicut Δῖ2. appellatur, qui Jove
progenitus est. Immolatum etiam reperies Famulis Divis
Verberes II. Nescio, an id intelligendum de familiaribus Divis, nam statim sequitur, Laribus Verberes II. Vel in plebe
123쪽
Ioa DE INsCRI TIONEbe ultima Deorum etiam famulos Divos commenta est superstitiosa Gentilitas. Sane nusquam id nominis observare licuit. Praeterea & Virginibus Divis oves II. immolantur, quod vocabulum insolens porro est.
Verba ipsa, quibus loca in Amphiteatro Arvalibus adsignata jam indicavimus , huc transferre liceat, quoniam quid simile nusquam apud antiquos traditum fuit. Praefigitur hic titulus literis grandioribus . LOCA ADSIGNATA IN AMPHITEATRO. Inde statim sequitur:
L. AELIO. Plautio. Lamia. Pactumeio. Frontone. Cos Acceptum. ab. Laberio. Maximo. Procuratore. Praef. Annonae. L. Vennuleio. Aproniano.
Arualibus. Meniano. i. Cun. Xii. Gra-dib. marm. VIII. Gradui. P. V. Gradu.
CXXVIIIIS. Colligas igitur, ut quidem opinori
statim in dedicatione Amphiteatri loca singulis Magistrati bus,Collegiis, Corporibus, ceterisque ordinibus fuisse destinata, idque per Praesectum Annonae. Nam eo ipso anno, Titi postremo,quo dedicatio peracta, ut diximus, etiam lO-
124쪽
M. A Q v I Lia C A P. VII. Io 3 ea Arvalibus tradita leguntur in nostra tabula. Et sane nobiliora, in Maeniano scilicet primo , quod idem ac Podium, praeeunte Lipsio de Amphith. cap.r I, esse arbitror. Ad Podium enim spectare solebant primi e Senatu , unde enatum adagium . Certe Fratres Arvales e nobilissimis familiis sumebantur, ut videre est in nostris , & aliorum fragmentis . . .enianum aliud in summo in ligneis tabulis notatur: quo locatos puto calatores, publicos, aliosque ministros Collegii Arvalium. QuippE in summo Amphiteatri sedisse viliores, tritum est. Quod plures gradus in Maeniano Arvalibus adsignati sint, si ceteri etiam Magistratus illustriores , &primi e Senatu e Maeniano seu Podio spectabant, necesse Est, ut omnes caperet, hoc in orbem productum fuisse, &totum inferiorum ordinum spatium occupasse. Hinc lucem mutuam tribuit & accipit lapis Eugubinus pag. II a. Iq. in
quo Sulpitius theatrum PODIO CIRCUMSCRIPSIT. ,
eo nempe constructo per ambitum ipsius theatri. PLPterea ex spatio Arvalibus permisso putare poteris, quot hominum numero eorum Collegium constaret Nam si ex calculo Torelli apud Lipsium de amphit. extra Rom. cap. .
singulis pes, & dimidius tribuatur ad sessionem , in spatio
pedum Ia9. sedere poterant 86. homines, quos Omnes ad
Collegium Arvalium pertinuisse facile judicaveris: non
enim vero simile est, loca ultra numerum tributa . Hoc sane intelligas velim non tantum de ipsis Arvalibus , quos duodecim fuisse non me latet ex Agellio lib. 6. cap. 7. sed de omnibus eorum Collegio ministrantibus. Dubitaverant nonnulli viri docti, an ea loquendi sorma apud veteres frequenti, Ante Diem, puta decimum, dies ipse decimus, vel antecedens significaretur. Card. Norisus profusa eruditionis copia, quam ceteris operibus suis doctissi in is, tum sacris clim prophanis , ubique florescentem miramur, ipsum diem notari demonstravit, in Cenotaph. Pis dissert. a. cap. i7. a pag. 3 a. Placet ex nostris tabulis, quibus nec scripturae error, nec vitium aevi affigi potest, hoc
125쪽
hoc ipsum certo ac luculento testimonio docere . In tertia fratres Arvales indicunt fare cium Der Dig peragendum ante diem XVI. Ral. unias Eo : ante diem XIIII. Kal. Iun. in Luco. Exinde paullo inferius haec consignata leguntur: XVI. R. 7un. in domum Licini nepotis mag.fratres Amvales praetextati facri tum deae diae ture , ct vino fecerunt e. Recitantur alii ritus sacrificii & nomina Arvalium, qui interfuerunt; di statim haec habentur: XIIII. Kal. Iun. in Luco deae diae a Licinius nepos Mag. ad aram immolauitcte. Anu diem igitur sextum decimum, & quartum decimum ipse est dies sextus decimus , & quartus decimus. Antequam fratres Arvales deseram, operae pretium me facturum existimo, si iisdem nummos aliquot, qui hucusque perperam explicati sunt, asseram. Ursinus Patinianus in familia Mussidia pag. I 8 a. denarium profert, cui Imago Cereris binis spicis conspicua impressa est, in postica vero parte spicea Corona cum epigraphe in ejus medio: L.MusFdius Longus. Hanc profero in tabula numism. pag. 6. Eum Ursinus ad frumentariam aliquam Mussidii procurationem pertinere arbitratur. olim monuerat me Io: Franciscus Si-nibaldus Auximas morum suavitate, & literarum studio , bonorum omnium amorem promeritus, eam effigiem ipsius Muisdii esse, spiceamque coronam unum ex fratribus Arvalibus indicare. Gavisus sum cum in nostras tabulas incidi, quarum tertia conjecturam hanc pene demonstrat. Ex ea haec verba describo: Sacerdotes Arvales in tetrastulo consederunt , ct ex Sacri cis epulatifunt, sumtisque praetextis, O coronis Apiceis bittatis Oc. Hoc ipsum illustrat Agellius noct. Attic. lib. 6. cap. 7. ubi ex Massurio Sabino ait: Cujus Sacerdotii fratrum Arvalium ) insigne es Apicea corona, O albis infula. Additque Plinius lib. I 7. cap. a. Spiceam coronam, quae vitta alba colligaretur,& Sacerdotio huic insigni data esset, primam apud Romanos coronam fuisse. Libenter igitur Ursino consentiam, effigiem scalptam in nummo esse Cereris, de qua O vid. lib. . fastor. Tum
126쪽
M. A c ILII CAP. vi I. Io Tum demum vultumque Ceres animumque recepis, Imposuitque fua Apicea ferta coma . Nam & imago Mugidii longe ab hac discrepat , ut videre est in sexto nummo. At coronam spiceam in parte aversa, non procurationem frumentariam, quq duobus tantummodo spicis notatur in sexto nummo familiae Calpurniae,& alibi, sed sacerdotium fratrum Arvalium, quo Mussidius fungebatur, significare omnino verum puto. Eodem spectat denarius quintus familiae Iuniae pag. Iqq. qui idem ac primus Postumiae est pag. a I I. Vittam eo prorsus modo, quem Plinius describit, coronas colligantem utrobique advertaS. Sane passim cernere est scalpta insignia, & instrumenta sacra, Sacerdotium ejus, cui nummus impressus est, denotantia o Quo non mirum est Mussidium sui sacerdotii insigne, coronam spiceym, in nummis descriptum gestasse.
127쪽
Rufus de Operibus publicis . Horum Procuratores ἀ Cura tore Aquaductuum, Viarum, Alυei Tiberis, Osatuarum distincti. βuinam eurator operum nitentium, unde Valestus notatus. Curatores opera publica aliquando dedicabant ; O loeum iis adsieandis ad gnabant. Epocba temporum Casarianorum, in lapide Celonii Albini notata, inquiritur, o Scaliger ae Pagius corriguntur. Nomen Operibus publicis inseribere vetitum, nisi extructis propria impensa . Architectis hoe etiam denegatum. Tubi plumbei Antico Puteolis es quorum occasione nonnulla de Acte Neronis Liberta.
E Operibus publicis institutum argumentum squod saxa Arvalium interceperant, prosequamur . Procuratoris operum publicorum nomen, & curatoris promiscuE veteres usurpa-- Primum nostra inscriptio, Gruteriana pag. 3o7. I. &Fabrettiana supra indicata 47 o. retinent; secundum passi in in ceteris inscriptionibus,& in libris Digestorum, & Codicis utriusque reperies. Hoc ossicium ab Augusto institutum tradit Suetonius in vita cap. 37. βuoque plures inquit , partem adminis anda Reipublicae caperent, noυa incia excogitavit, curam operum publicorum , viarum , aquarum, alvei
Tiberis cte. Ossicium, seu magistratus inventus ab Augusto, non res ipsa, aut munus. Pridem enim liqc omnia ad Censores pertinebant, vel AEdiles . Augustus singula distinxit, di pluribus administranda tradidit. At Pancirolus in Commentar. ad Notitiam Imp. occid.cap. Is . , ait, Olim Aquaeductus non habuisse distinctos Curatores: unus enim Curator operum publicorum vocabatur, l. I. D. de Oper. pubi. Fallitur: nam Ulpianus in hac lege aperte munus operum publicorum distinguit a cura aquaeductuum. Tantum innuit,constitutum in uno etiam alterum posse suscipere . Hicco
128쪽
M. A Di I LII. CAP. VIII. Io 7 comes Formarii in seriori quo dictus,& alius est a Curatore operum publicorum in eadem Notitia. Nomen a fomi
quaesitum, quae erant conceptacula aquarum, quibus aquaeductus distinguebantur. At rursus dubium instaurat lapis Romanus pag. 93. I. qui a Curatoribus operum publicorum dedicatur NYMPHIS. LYMPHISQUE. AUG. DULCISSIMIS. OB. REDlTUM. AQUARUM. PLACIDE. PROSILIENTIUM. AB. POPULO. ROMans
DIV. DESIDER . . . . Cura ergo aquarum deducendarum,
quod est aquaeductuum,ad ipsos pertinebat. Observo adjectas in fine epigrammatis literas singularias D. S. I. P. C. nempe defia imponsa poni curarunt. Ex aerario publico imis pensae fiebant, quibus in provinciis tertia pars reddituum destinata erat, ex praescripto Arcadii & Honorii in I. ne splendidissimae II. Cod . de op. pubi. At aliquando privata liberalitate opera publica complebantur. Zeno Imp. in l. unica Cod. de ratiocin. Oper. pubi. jubet provinciarum Rectores, i, Praesides discutiendas publicis operibus , vel aquaeductibus notanda distinctio,de qua nunc loquebamur qui ex Civilibus redditibus vel is quolibet spontanea muni ce misfacti sunt abstinere . Ita in hac inscriptione ideo nomen Curatorum insculptum , quia propria impensa aquas deduxerant. Inscriptionem vero tunc privatis quoque permissam mox ostendam.
Curam viarum , & alvei Tiberis segregat Tranquillus a cura operum publicorum. Quod servatum sequutis temporibus. Plinius lib. S. ep. I S. memorat, Cornutum Tertullum accepisse FEmiliae viae curam. Hinc in nostris saxis pag. 4 6. 9. Curator viae.Flaminia , pag. q63. q. Curatori via Salaria, aliarumque viarum, de quo consulas indicem Gruterianum . Hi singularum viarum curam gerebant: at
omnium simul Plotius ille apud Statium lib. q. Silv. 9.
Te Germanicus arbitrum sequenti nnona dedit, omniumque late Praefecit regionibus viarum.
129쪽
alia exempla ex eodem indice haurire poteris . Curatoris riparum , ct aluei Tiberis, cui annexae frequenter Cloacae , saepius meminerunt Inscriptiones, uti pag. 38 I. I. 6 4. q08. I. Ioa 8. I. In Notitia Comes riparum,&alvei Tiberis,& Cloacarum nuncupatur. Invenio etia distincta fuisse curam Bibliothecarum,licet liet inter opera publica numerentur a Uictore. Apud Fabretium cap. I. inscr. 78. T. AElius eques Romanus dicitur Procurator BIBLIO-ΤHECAR. IURIS PUPLICI. . . PRIUATI.
Rursus peculiarem Curatorem saluarum , quae sane inter opera pubi .censebantur,refert Notitia sub dispositione P. V. Ejus munus erat noctu Urbem circumire , manu militum adhibita, & prospicere ne statuae de vastarentur, aut furto tollerentur. Romς enim quidam populus copiosibsimus saluarum , greges etiam abundantissimi equorum erant, ut phrasi utar Senatoris lib. 7. epist. 13. ubi hoc officium describit sub nomine Comitiuς Romano Hic videtur deceptus doctissimus Henricus Valesius , qui in annoti ad Marcellinum lib. I 6. cap. 6. hunc Comitem confundit cum Centurione rerum nitentium qui in Notitia Tribunus rerum nitentium vocatur . Equidem eumdem esse Centurionem rerum nitentium Marcellini, ac Tribunum Notitiae assentior; at hos
diversos a curatore saluarum , seu Comite Cassiodori, ex eadem Notitia manifeste apparet. Puto nomen ipsum discretum munus & rem designare . Tribuni seu Centurionis rerum nitentium solicitudo erat, ut IEdes Sacrae, Basilicae, Fora, Balnea, Circi, Theatra, Viae, Bibliothecae, & Omnia denique loca publica nullis sordibus vitiarentur, sed nil
ferent, ut notavit Panci rotus cap. I9. At Comiti Romano, seu Curatori saluarum, nil, ni si earumdem statuarum custodia, ad furta & damna compescenda, & jurisdictio ii
earum violatores commendata erat, ut patet in memorata
Cassi odori formula . Illam rerum nitentium Panci roli explicationem ea observatione illustro, quod saepius,ad splendorem & ornatum operum publicorum connotandum, simia
130쪽
M. A DI I LII. CAP. VIII. Io 9similis loquendi forma usurpata fuerit, aevo praesertim quo scribebat Notitiae auctor. Venas nitentium faxorum,scilicet marmorum, invenies in l. a.de Metall. AEdisicia ad statum prisinum nitoris adducere in l. ao. de ope r. pubi. de publicis nitoribus faciem aspectus deterioris inducere quod est opera publica deturpare in Las .eod. tit.ex Codice omnes Theodos. Denique Cassiodorus lib. 3. ep. 9. quςs tu, inquit, fuerant obsura antiqui nitoris possint recipere qualitatem. Cetera ergo opera publica Curatori,de quo nobis sermo est, committebantur. Ea passim memorata videas i libris Pandectarum, & utriusque Codicis sub titulo de operibus publicis . Inter haec praecipua sunt AEdes sacrae, Templa, Praetoria, Thermae, Theatra. At Urbis maenia, & Amphitheatra,& quaedam alia, maxima dicebantur,iisque proprius Curator datus in Notitia. Oisc tu nostri Curatoris erat incumbere, ea integra servari, collapsa restitui, & nova redemptoribus facienda locare. Verba ex praedictis libris juris , quibus haec munia indicantur, non exscribo, ut taedio Iegentium parcam . Alia tamen ipsis intacta ex nostris inscriptionibus delibo,quo etiam constet,quantum ad veterε cruditionem praeclara haec lapidum monumenta conferant. Primum inter egregia Curatorum munia fuit operum publicorum dedicatio. In Rom. inscriptione pag. ITI. 7. haec
habentur: DEDIC. XV. K. FEBR. PER T. ARRIUM BASSIANUM . U. C. CVRatorem OPerum PVBLICΟ-RVM. ANULINO. II. ET. AUFIDIO. FRONTONE COS. Quodnam fuerit hoc opus ab Arrio dedicatum, non satis liquet: licet enim inscriptio exsculpa sit in sinistro latere Lapidis,cui alia Vettii Probiani Praefecti Urbi ad saluam in Basilica Iulia adiectam superscripta legitur; attamen ex praedictis Consulibus prima ad Imperium Septimii
Severi, secunda ex charactere, ut ibi notat illustris collector, ad evum Constantinianum pertinere dignoscitur. Unde patet, Arrium non dedicasse statuam, quae imposita antiquo ejus dapidi ut non semel aevo sequiori factum obser