Io. Georgii Walchii ... Parerga academica ex historiarum atque antiquitatum monimentis collecta

461쪽

bis iuueniliter exsultabat; sicque D E M AD E s, sophista puberes adpellauit ἔαρ τῆ n μου,

ver populi; muros ἐοΘῆτα τῆς πολεος, paludamentum riuitatis; da tibicinem κοινον ψην ωνάλλτορα, publicum Atheniensium gallam, auctore ATHENAE o. y qui DE MADE squamuis voces usitatas adhibuerit, significationes tamen earumque Compositiones pro sua libidine finxit, adeoque quum natura Vo- cum vi sua significandi inprimis absoluitur, idem omnino commisit vitium. ex hoc stir-dio nouatum adpellationum multa alia inepta atque incommoda consequebantur, quapropter valde illos ridet LUCIANVs, &recte

monet, haec noua suSienda esse, quippe quae &castitati & perspicuitati, primis eloquentiae

virtutibus repugnent. quin etiam tales dictiones saepius aut errores aut dissidia parere possunt, uti bene AVGVsTINus 3 iudicauit: nobis ad certam regulam loqui fas estne verborum licentia etiam de rebus, quae his

Agnificantur, impiam gignat opinionem: conf

ab uno vitio, ut fit plerumque, delabebantur in eloquentia sophistae in aliud, aeque ineptum;& prout in iuuentione ac sententiis παραλεα Proponere elaborabant; sic eodem studio in

elocutione ac verbis ducebantur, cuius exempla clara habentur apud scriptores. PHILOSTRA Tvs enim de CRITI A dicit: ν και Τοπαραδοξως μὲν ενΘυμιδῆνω, παραδόξως δ' ἀπαρογῶλαι, Κρίζου ἀγων. in admirabili item, tam in

462쪽

sententiis, quam in elocutione exercitatis mus Critias es; quo & spectat παμοιδοξολογία N I c E T A E, quod dixerit, naui insulam este alis ligandam , quum alias alligetur nauis ad ins iam. hinc etiam quum adolescens quidam dictum hoc Nicetae laudaret, sophista i s A E v s

Iam naui adigabis λ tandem adhibuerunt

quoque monstra & portenta Verborum. AωC E L L I v s mentionem facit duorum orato

Tum , quorum alter, quum dicere veliet inopia quendam miseroque victu viuere re fissureum panem sitare vinumque eructum s f tidum potare, hic, dixerit, eques romanus apiu-dam erit σμcet bibit; adeoque usurpavexit duas priscas voces, quae Omnibus fere erant incognitae. alter vero quum aduersarius caussam differri postularet, in haec verba em Perit: rogo praetor, subueni, succurre: quo

mam usque nos BOUINATOR hic demoratur, atque ter quaterque magna voce clamauerit:

BoVINATOR 68,quod nomen significans hominem malitiosum deprehendebatur apud L V C I L I V M. Cuiusmodi portenta etiam notat s E N E C A 3 in rhetore M v s A , qui longissime a communi dicendi rat1one sele disiu gebat.

necesse inteidum est, noua recipere vocabum Ia, ut pluribus demonstrauimus historia criatim latinae linguae cap. Xlu. 3 9. P. Qi. seqq.

463쪽

collegimus, quibus iam addimus Io. I EN. si v Μ , qui ferculo litter. p n ita scribit rntilia lingua ab a sto extraneo ptiri me usurpatur, nisi ab bomine unice se sudio cultuque linguae alicuius extranea tradente; sed nec abso quidem puriptae, ubi in rebus suae patria, suae nationi, j.is jacris se religioni propriis peregrina lingua enarrandis versaturi quis exempli gratia Batauus gustice res singulas Bataviis cas ita esserat, ut numquam cogamr Batauice in lingua Gallica loqui; cuique lingua Dux g nius, ct in qualibet natione sunt multa, quae via alias nationes vel prorsus non, vel aliter comperiuntur. tum quia uocabula desunt, ubis es desunt Ucilicet vocabula sunt istienta rebus exprimendis ; ergo ubi res aliqua ignoratur, via in usu non es, etiam nulla ibi sox si rei emtrimendae apta reperitur, nec desideraturi ne cessum es, vi ad res alienas ab ea lingua,

utaris, exprimendas, vel fingaε noua vocabus, uel nonnihil istus linguae vocabati detorquein accommodes , atque ita qualicunque modo id, quod velis, declares. sed tamen decet , haud maiori, quam par est, uti l Icentia, contra quod grau iter peccarunt sophistae. nam vo eum auctoritas pendet ab viii, qui non unius, sed saltem plurium eorumque politorum esisse debet. auctoritate autem nititur signim catio quae haud firma ac perspicua esse potest, nisi per desinitum usum confirmata, ut adeo nouae voces, quibus aliquis pro sua voluntarite utitur, Omnem sermonis finem, quo aliis cogitationes declarare debemus, perturbent

atque euertant.

g. XXV. Haec de priori momento, quod veteres sophistae atque oratores magna studia in

464쪽

in eo posuerunt, Vt partim per subitam declamandi rationem ; partim singularem orationum earumque inuentionis atque elocationis formam auditores deilucerent in admirationem. quae Vt spectabant ad intellectum;

ita voluntatem quoque ac mentem vi sua DC-cupare eamque cum delectare, tum vehementiori motu adficere elaborabant, de qua re magnam curam ac diligentiam non solum in inuentione ac sententiis, sed & elocutione ac verbis adhibebant. di Xerunt enim de rebus, quae auditoribus pro ipsorum indole placebant, ac eiusmodi Orationem, cui magnam inesse suauitatena existimabant, saepius adtulerunt. ni ulti prosecto nihil habebant anti

quius, quam floridum dicendi genus sequi, aesilauia eligere Verba, quamuis haud ubique

decus obseruarent, Unde re ipsa Omnem gra- vim amittebant orationes. quo nomine L c 1 A N V s y adpellat has Voces πάνυ ,.verba per quam meretricia, eX quihus existeret oratio fracta quidem , cuius tamen suauitas titillaret sensus atque ad avimos adflueret; & alibi talem oratorem dicit

tiam licet hanc dicam enim visentio) libidinosam resivina voluptate auditoria probent,nustam e se existimabo, quae ne minimum quidem in Ist iudicium mas uini incorrupti, ne dicam grauis sancti viri osendet. ' namque pro sua tantum libidine colligebant veneres,ac fingebant sibi saepe venustatem,quae veri

465쪽

ac recti cultoribus non sua uis ac iucunda; sed ingrata & molesta erat; nec rebus hisceretinebant modum adeoque per nimium aures a que animos audientium ofiendebant. sic ut hantur poeticis dictionibus. ut per suavem earum tinnitum essicerent delectationem, ad cuiusmodi dicendi formam inprimis se conuertit

ξις, οίον η Γοργίου, qui etiam 3 exempla adfert

χομουσος item χλωρα - ὼαιμα τα πραγματα & alia, cuiusmodi & so CRATEs commemorat. quumve cultores Vocum poeticarum multis essent grati, Vt testatur A R I-sTOTELEs, 3 quod sua aetate tales homines sint existimati λα λήγεοπι καλλιςα, & alii exemplum Go RGIAE sunt secuti, ex quibus praecipue clarus est AN TiPHΟΝ, cuius Orationes plenae fuerunt dictionum poeticarum. . quo stilo perperam sane utebantur in oratione soluta, inprimis durioribus translationibus, quae poetarum ingenia interdum maxime delectant; orationi autem nullum adferunt de cus. hinc recte dicit ARISTOTELEs: 7 λέρα λογου M. ποιήσεως λεξις , alia orationis, alia poesis elocutio es.' est praestantissima ornati sermonis virtus κα-onMσαος, quae adpellatio deprehenditur apud D I O N Y s I v M Halicarnasseum in Isaeo p. III.

I itidisio de Lasia. a rhetor. lis. III. cap. I. ibid. e. 3. apud Xenophontem in eo--. s lib. III. cap. I. rhetori

466쪽

63 DIATRIRE DE ENTH VsIAS MO& Isocrate p. 99. ac HERMOGENE Μ περιἰλων seu de formis oratoriis lib. II. cap. s. signia ficat eam orationis rationem, qua est elegan , venusta, nitida, mollis, delicata. haec

enim vox oritur-των χαρίτων , καρις autem

apud graecos etiam significat quidquid in oratione vel quacunque re leporis, clegantiae ac venustatis est. quamuis haec forma communis sit tribus dicendi generibusi sublimi, medio atque humili; maxime tamen in duobus posterioribus est conspicua. ob εον

Ex oratoribus Iso CRATEM commendant CICERO, Q V INCTILI AN Us , DIONYSI Us; nec non celebres sunt de hoc sermonisi . ornatu ex bisoriarum auctoribus ac quidem graecis, HERODOTus&XENOPH o N; Iatinis vero UELLElvs PATER CVLVS &IVLI Us C A E s A il ; ex numero poetarum epi- Corun HOMERUS, HESIODUS, VIRGILIUS. OiUIDIUS; tragicorum EURIPIDES, SENECA, comicorum ΜΕ N AND E R, TE

R E N T Iv s,. aς lyrici prae aliis suauitatem hanc sibi vindicant. quod enim in epicis grauItas, in bucolicis simplieitas,' in elegiis mollities, comicis loci, tragicis adfectus, satiricis acerbitas, epigrammatibus acumen, istin lyricis suauitas, cuius magnam laudem habent f Α Ρ pHo Se ANACREON. sed sophi-- stae quamuis Veneres eloquentiae fuerint 1ectari, ut delectarent audientium animos; Vim tamen verae venustatis orationibus sitis haud adtulerunt; ac magis libidinem animi, quam ingonii suavitatem prodiderunt.

. XXVI. Sic porro sophi stte orationes, ut multum haberent delectationis, figuris ornabant rhetoficis, quas sermonem reddere posse

467쪽

elegantem atque ornatum, magnamque saepe habere vim mouendi ,haud negamus, ' si mo

do istas non tot uni modice adbibeamus, sed M

earum Vsum temperemus cum iudicio , id quod sophistae non temper obsermarunt. et enim quum voluptati interuirent, atque ostentationem propositam sibi haberent, id unice cogitarunt, quomodo suaveS sonos eXcitare, auresue adiicere delectatione possent, &vbique haec ornamenta eXprimere instituerunt. primus illis usus est GORGIAs, ante cuius tempora plerique dicebant proprie & plane, vid. bio DonvM Siculum & DIONYsI-vM Halicarnasseum: η quem alii sequebantur, atque inprimis studebant Orationi concinnae a C Varia schemata usurpabant, quae ipsi pondus & gratiam conciliant. formae enim quaedam sunt, quae ad sermon hin sestiuum &concinnum magnam vim adserunt, ut ipse C IC E v o 3 testatur': ' formae vero quaedam sunt orationis, in quibus ea concinnais inest, si foetidire numerus Necesserio. nam gutim aut par pari refertur, aut contrarium contrario opponitur , aut quae s militer cadunt verba, serbis comparantur: quidquid ita concluditur plerumque fit, ut numerose cadat. scilicet obseritant artis oratoriae doctores, tribus formis praecipue niti sermonis concinnitatem.

prima est ANTIO E ΣΙΣ, quum contrariis opponuntur contraria, quam adpellat avINCTILIA Xus ' contrapositum eiusque tres constituit species t eontrapositum autem, inquit , vel ut quidam vocant, contentio non

468쪽

ono fit modo. nam σμ, s singula singulis

opponuntur, ut in eo, quod modo dixi: vicit pudorem libido, timorem audacia ; s bina hinis: non nostri ingenii, vestri auxilii est; ssententiae sententiis , dominetur in conciOnibus , iaceat in iudiciis. cui commodissime subiungitur ea species, quam distinctionem

diximus : conser GER H. IO. VOS SIVM.

secunda forma dicitur ΠΑΡΙΣΩΣΙΣ, per quam verba verbis quasi demensa & paria respondent, quod fit vel quum singula verba nullo vinculo coniuncta sitis distinguuntur interuallis, e. g. inimicos inuidia, iniuriis, potentia , persidia sustulisti : vel quum verbis coniunctis sententiae proponuntur, id quod hoc pacto fieri oportet: perditi ma ratio est, amorem petere, pudorem fugere, diligere formam, negligere famam. neque vero syllabarum numerus plane par & strictus requiritur, quod puerile est; sed tantum adfert usus &exercitatio facultatis, ut animi quodam sensu par membrum superiori referre possimus. ARisTOTELEs ' dicit: πα. σωσις, ἐάν ἴσα τοὶ κωλα, compar, si aequalia sint cola, unde

etiam Vocatur ιγοκωλον, Vide GER H. IO. VOS-

si v M. ' tertia forma est Π A POMOIΩ ΣΙΣ, sue ilitudo litterarum & vocum, CuiuS ARL-sTOTELEs F quin que indicat genera, similitudinem vocum ab initiis, quo pertinet paro- mmam & praecipue anaphora, quae est repetitio eiusdem vocis in principiis; similiter cadentia atque desinentia, id est ομοιοπτω, &

469쪽

' ομοιοτέλευτα, porro Verba eadem, sed diuersa flexione in fine repetita ; eiusdem verbi in clausulis repetitionem, siue epi ophen ac tandem similitudinem in pluribus syllabis. quod igitur ad sophistas adtinet, amarunt singulari

voluptate ανσθετα , δε κωλα , μοι πτωτα, , io αριοτελευτα, iisque orationes suas mire illustrare summa adnisi sunt opera, quod probari

μθα, antitheta, parisa focola sophisis

proiiciemus ; & APOLLONIVs TFanensis Confirmat apud PHILOsTRATVM, iolemne esse sophistis, ad orationes adhibere παρισα κ άντΘετα. quarum figurarum amore singulari captus erat GORGIAS Leontinus, qui etiam a quibusdam auctor earum traditur, Vt CICERO putat, quando φ scribit: nam paria paribus adiuncta militer de ita, itemque contrariis relata contruria, quae sua sponte cadunt plerumque numerose, Gorgias priamus inuenit. nec ipsius concinnitati, quam consectatus est, defuit vis, cuius ope auditO- res tenere, animos illorum capere, sibique non mediocrem efficere poterat dignitatem. quare exquisitis honoribus & laudibus ubique adfectus est, nec solum dies, quibus perorauit, sacros coluerunt, eiusdemque Orationes dixerunt λα ἀπαδας, sed & schemam adpellarunt

γορπεια & Thessalis γοργιαμν idem fuit ac

a epist. cc x. a de oratore cap. sa. 3.de Dis.sophisar. lib. I. n. 6. s. 1.

470쪽

Τον Λgοντῖνον, ne Thessiti quidemsapientiae stadia negligebant, sed paritie magnaeque Thessaliae riuitates Gorgigabant, Gorgiam suscipi tes Leontinum; & alibi confirmat, quod apud graecos, qui fuerint in Thessalia, γο ιαμν1dem esset ac sero υριν; Vnde non Videmus, cur hanc vocis significationem, etiam a PETA-vIO & GOTI FRIED OLEARIo 3 probatam impugnare sibi sumserit RVANIus, 'Conser LV DOMI CVM CREsoLLIVM &GER H. Io. VOS si V M. si at vero his formis usus est Gonci As intemperantius, quam ob rem CICERO : 7 Gorgias autem auidior est

generis eius f his fiesiuitatibus , ssic enim ipse censet) inflentius abutitur: quas L cra

tes, quum tameta audiuisset in Thessatia adolescens senem iam Gorgiam) moderatius temperauit. cuiusmodi 1ophistam PEDIVM etiam perstringit P E R s I v s: 3 fur es, ait Pedio. Pedius quid y crimina

rasis librat in antithetis. doctas posuisse figu-

laudatura . doctrina de figuris rhetorisis ieiune ac confuso. adhuc tradita est a magistris artis oratoriae, si- , Ue ipsarum genuinam indolem, siue verum Vsum, qui ab earum natura pendet, respici . figurae propriae sunt oratoribus , quae quum conceptuS mentis principales ac minus principales eleganter coniungant, quamdam scrin

v. . .

라틴어 텍스트