장음표시 사용
711쪽
discursu & ratiocinatione & quarta de methodo. nec negari potest, quod scriptor multa utilia praecepta dederit, & in magnis
tenebris, quibus ars haec Oppressia erat, clarum adtulerit lumen, quibus de caussis e iam non mediocri ornatus est laude. PE-Υnvs BAELI vs adpellat auctorem huncvn tres granae mattre dans I' art rai nn
, Fivs dicit: quisquis ilie sauctor huius i logicae )sis, vir sane doctissimus fuit, plus - que ingenii s iudicii ad hanc rem attulit,
quam ceteri nouatores omnes; GEORGIus' PAsc Rivs 3 nominat librum hunc egre-- gium tractatum, cuius auctorem N I C o L Eesie censeti praeter hos Io. FRANCISCUS
BUD DEVs ' egregie quoque de hoc scri-- ptore sentit, quando dicit: procul ab horum errore abest auctor artis cogitandi, qui ubiaque in omnibus doctrinae partibus, in omni vitae genere confectari verum, fetere emorem, s praeceptis re exemplis egreDie eondocet: & paullo post: sed ut cetera in compendium mittam, laudandum maximopere auctorem censeo, quod tam fossicite utilia ab in-- titilibus, a superuacuis necessaria ae eraenis Eo, exemplis selectis, iucundis, aptissimis str cepta ligustranda, usui certi mo cuncta a commodando, summa perspicuitate rebus cetera quodammodo obscuris lucem s claritatem assundendo, veri philosophi sprudentis pariter viri nomen impleuerit. nec praeter-
712쪽
mittendum, quod ad ipsam naturam subinde cogitandi modos reuocando, longe felicius ofenderit, qua sit ratio a recto prauum fecernendi, quam ab usio huc inque factum.
CHRlSTIANVS THOMAs Ius 3 iudicat, eo nomine auctorem hunc logicae cultoribus commendandum esse, quod doctrinam de ideis proposuerit distincte & morbos intellectus, id est praeiudicatas opiniones indicauerit. Ceterum quamuis praeclare in hoc instituto sit versatus; ipsi tamen operi non ita satisfecit, ut omnia essent persecta nec quidquam posset desiderari. Cartesii 1ectator fuit, quo studio occupatus multa retinuit, quae a veritate sunt aliena, quum eX- . empli caussa neget,quod omnes ideae oriantur a sensiope. nec discrimen inter ratio cinationem mathematicam & philosophicam obseruauit, multisque exemplis mathematicis, quae frequentiora adhibuit, Ob scuriora interdum reddidit praecepta. multi id in eo reprehendunt, quod nimium studium potuerit in multiplicandis figuris syllogismorum, quam censuram non magni esse momenti, centemus. quodsi enim auctor veram indolem ratiocinationis tradidisset, & ad illam figuras ac modos syllogismorum legitima ratione adcommodatiet; haec momenta omnino 3otuissent suppeditare Varios modos ex principiis emciendi conclusiones; at vero reipsa multis parauit viam, qua posthac cultum disciplinae nutus
effecerunt meliorem. IO. SPER LETTE
713쪽
DE PROGREs SV AC FATIS LOGICAE.
iudicat, quod IO. CLERICUS&PETRus SYLVANVs REGis, ille latino, hic gallico sermone logicas suas ex hoc auctore con
stripserint, ut ipsi, quidquid boni in illis
deprehendatut , acceptum referendum
ARNOLDVS GE VLINC x, qui edidit Iogi- . cam fundamentis sa is, a quibus hactenus con a fuerat, restitutam, Amstelo iam. - ΜDCXCVIII. Q. quae logica in quatuor et partes diuisa est, quarum prima agit de af-- firmatione & negarione deque affectioni-- hus terminorum; fecunda de enunciationi--λbus earumque affectionibus ; tertia de amgumentis & quarta de instrumentis lo-
REGNE Rus a MAN sv ELT, cui debemus rectae ratiocinationis elementa, quae prodie-
runt Lipsiae & Coburgi MDCXCIX. Ia. pars prima tractat de distincta cognitione eius ' demque expressione; fecunda de iudicio; - :tertia de discursu & quarta de methodo, qui . at liber conscriptus est per quaestiones di re sponsioneS NICO L A vs Μ ALEBRANCHI us, Cuius libri . de la recterche de is verite omnibus, qui vel', leuiore industria philosophiam eiusque historiam coluerunt, noti sunt. anno. MDCLXXIII. edidit primum volumen ta ius operis, quod anno ΜDCLXXIIII. . cundum & tertium sequebatur. variae sunt editiones operis huius, siquidem prodiit Amstelodami MDCLXXXVIII. item Pari- siis MDCC, quae editio quinta: & sexta Ρa- risiis MDCCXV. quatuor voluminibus I . quae
714쪽
ὸ quae postrema omnium optima iudicaruci, celeberrimus L'EN FANΤ opus hoc in latinum sermonem transtulit se complectitura. sex libros, quorum primus de erroribus sensuum; Fecundus de imaginatione, tertiuae de intellectu puro; quartus de propensionibus; quintus de affectibus animae &seextis de methodo agita quibus omnibus expo- . sitis, additae sunt quaedam illustrationes &responsiones ad proposita dubia, quae G
tinentur tomo tertio. IO. GEORGIVS-r PRIT Ius scripsit dissertationem de μυ--i branchii enthusiasmo; alias autem Contro-- versias, quin inprimis inter ipssim & A CNALDUM agitatae fuerunt, infra historiam doctrinae de ideis explanaturi commemorabimus. atqui liaec susteianv de logicis Cat. --betesianorum, ,'quibus adhuc; LV Do v xcius. dela F cxFUGE, PETR Ys i Ebis aliique addi
g. X UI HL Nos conuertimus ad virum
magni ingeuii P ET RUΜ G ASSENDUM, , ius merita in artem logicae non mediocria sunt.
scripsit primum opus de origἰne re varietutelagicae, quo hiitoriam disciplinae huius a pri ma ipsius aetatevsque ad C ARTES II temPO-ra diligenter persecutus est; quod sequitur liber de logieae sine, quo exponit Criteria Veritatis atque eX antiquis monimentis illustrat hiastoriam scepticisini. praeter dios libros I ipsi quoque debemus institutio-s logicas, diutias in quatuor partes,iuXta vulgarem methodum, quarum prima disserit de Daphei rerum imaginatione ; secunda de propositione; terti:nduisbogismo de quaria de metoistaeo, quae tractandi. ' ratio
715쪽
ratio a multis obseruata est, qui persuaserunt sibi, quod ad methodum peculiaris intellectus humani facultas sit necessaria. sectator fuit
E P I C v R I, ad cuius imitationem canones quoque posuit, iisque ea j quae videbantur utilia praecepta logicae, breuiter explanavit. Et vero longe grauiora sunt merita, quae in salutem artis huius contulit, quum contra. ARI STOTELEM eiusque asseclas& aduersus C ARTE SIVM disputauerit grauistime, atque illorum errores confutauerit feliciter, quo factum est, ut multi, qui auctoritate horum virorum capti, facile a via veritatis potuissent aberrare, accuratius in res ipsas atque earum momenta
inquirere instituerint. saepius enim accidit, ut quis in refutandis aliorum opinionibus erroneis multo selicior exsistat, quam in excogitandis suo studio veritatibus, ac illarum dignitate stabilienda, quum heic interdum affectus cum iudicio sese Coniungant. edidit autema AssENDUS exercitationes paradoxicasam
versus Aristoteleos, quibus integram Aristote, lis philosophiam censurae submittit, non insti
tuto vulgari, quum tantum peculiares philosophi huius sententias examinent, nulla ratione habita principiorum , per quae doctrinae eius inter 1e cohaerent. etenim libro primo inquirit in doctrinam Aristoteleorum uniuerse & ostendit exercitatione
L quod homines Arsotelei ex germana philosophia sophisicen essecerint: II. quod immerito Aris otelei tibertatem sibi philosophandi ademerint. III. quod rationes nudae sint, quiseus secta Aribtotelis videri soces praeferendo,
716쪽
LIII. quod maxima fit incertitudo librorum doctrinaeque Aristoteleae. V. quod apud Aristotelem innumera de
n. quod apud Aribtotelem innumera super Dant. HI. quod apud Aristotelem innumera Dialanta
'LI. quod apud Aristotelem innumera comtradicant. libro autem secundo singulari studio pET Rus GAssENDus examinat dialecticam Aristoteleorum ac demonstrat exercitatione
L quod nulla sit necessitas utilitasque di
LI. quod in uniuersalibus seu praedicabun
III. quod inepte categoriae, ut rerum classes distinguentur. LIV quod futiliter multa proponantis is propositionibus. V. quod demonseratio non exseqqualis viaingo depingitur. VI. quod nusia At scientia s maxime ,
--- soteles. atqui hac ratione opus hoc contra Aristot Iem & eius sectatores tam solide & erudite perseeutus est, ut ingenii magnitudinem GA s E N D I , quae in eo conspicua est, nunquam satis admirari possimus, ac omnino fateri debeamus, neminem praeter GAssENDUM tam grauiter atque accurate aduersus Aristotelem disputasse. optandum esset, ut opus hoc eo
Consilio atque instituto, quod propositum sibi habebat GAsa ENDYs, fuisset perductum ad
717쪽
finem. namque ipsi erat. animus, septem liabros aduersus Aristotelem eiusque cultores
scribere, ac libris tertio, quarto di quinto philosophi huius physcam ; sexto metaphys
eam & septimo doctrinam moralem accur lius eXaminare. at Vero caussa, cur haud proinpositum fuerit exsecutus his Verbis extremo
Iibri secundi additis indicatur: si qmerae, be
nevole lector, cur haec exercitatio ad umbilicum perducta non fuerit, curae libri quinque ceteri, quorum praefatio nem facit, non sequantur, scito, commonefactum ab amicis auctorem, βο- machari non parum Peripateticos,propter prio ris libri editionem, idemque fere argumentum
aFranciso Patricio in Peripateticis suis di quiastionibus, quarum tunc primum copia ipse iactat prius pertractatum ; hunc secundum librum ulterius persequi, s absoluere noluisse, ipsumque, ne delibatis suidem vitis, in musaeoli sti
recessum cum blattis re tineis pugnantem ab anno MDCXXIV. qualem iam habes, abiecisse atque neglexisse. DANIEL GEORGIusMORRO Fivs de his libris minus bene sentit, quum dicat: meras sane cauilutiones in exercitationibus illis deprehendas, dum veIm thodum incusat, vel contradictiones aliquas venatur, qualia sunt repertu facillima in omniabus scriptoribus ; atque Obseruat, quod MICHAEL UATsONIVS, quondam profes xacademiae Κiloniensis reliquerit manu exara tum apologeticum pro Aripotele aduersus has exercitationes. sed tamen quid mirum, quod illi, qui auctoritate Aristotelica adhuc capti
a Pot ε. ram. v. lib. I. cap. o. I, 3.
718쪽
sunt, GASSENDo, quum tanto philosopho hellum indixerit, eiusque existimationi minus faueant ξ prodierunt hae exercitationes se. orsim , ac quidem earum liber primus MDCXLIX. 8. & anno Μ DCLVI. Hag. Comitum; liber vero secundus MDCLIX. 4. etiam inter opera GAssENDi edita Lugduni Μ DCLVIII. in sex tomos diuisa, quorum tOmo tertio p. 9s--2IO. hae exercitationes eX-
stant. idem iudicii acumen quoque prodidit GAssENDus in disputationibus contra C AR TEs i v Μ , cuius in uisitio metapbdifica opus plane consummatae eruditionis, quae in phil mphum cadere potest, esse censemus. ipsi a iungimus THOMAM HOBBESIVM, qui et iam composuit logicam sub inscriptione computationem , quippe quae eXtat inter opera
ipsius edita Amstelodami Μ DCLXVIri. 4.eontinet logica haec sex capita, quorum Primodissetitur de philosiophia ipsus fine, Nititate, subiecto,partibus; secundo de vocabulis; te tio de propositione ; quarto de si gogimo; quinto de erratione, falsitate scaptionibus &Rxto de methodo, quae omnia proponuntur breuiter, nec singularis sunt dignitatis. tandem heic mentionem facimus THOMAE CAMPANELLAE, qui quum seruitutem Aristotelicam ferre non ponet, factum est, ut de Aristotelis doctrina dubitare, ipsum philosis-phum & interpretes eius adgredi atque alia via ad veram philosophiae cognitionem peruenire instituerit, quam in rem ipse testatur: quum Aoctores meis argumentis satisfacere non pos
719쪽
sent, quae contra ipsorum lectiones promebam ; tui ipse libros omnes porcurrere Platoris, Hinii, Galeni. Stoicorum s Democriticoram praecipue vero Telesianos ac cum mundi codice primario conferre, ut ex originati s autographo, quid veri exemplaria habent, s quidnis, agnoscerem. edidit philosephiam rationalem quatuor partibus, quibus deinde quoque quintam addidit, hisque tradidit logicam, rhetoricam , poeticam, hisoriographiam & grammaticam. logicae tres partes constituit ιι iatiuam, euunciatiuam & argumentativam, ac
plura disseruit subtili ratione, pro ingenii indole, quam vera atque utilia.. i. g. XX. Fuerunt quoque, qui praecepta ex principiis mathematicis deduxerunt, istaque exemplis ad mathesin spectantibus illusu runt, in eam adducti opinionem, quod mathesis optima atque promptissima remedia ad colendum intellectum humanum eumque ad veritatis cognitionem aptum reddendum adserat. atqui certo modo locum heic merito tenent C ARTESIVs & eius sectatoreos, te quihus benedicit Io. PR ANCISCVS BUD DEUS:
sed quia Cartesus in posica fere tantum, non autem in retiquis doctrinae partibus emendandis ingenii sivi vires periclitari voluit, discnpuli rius magistri exemplo ceterarum uere rerum rudes s Imperiti tantum ad naturalem doctrinam atque. mathesin modo s ad have animum adiecerunt: parumque ab fuit, quin σipsi in eam ingrederentur seententiam ct alios inducerent, has demum doctrina partes dignas
720쪽
esse n quibus veri sos confinium discernere
tur. Praeter hosheic pertinent: - , RHARD vs WEI GELIVS, Cuius opera
prodiit anadis Aristotelicis ex Euclide resi- tuta, genuinum sciendi modum re natiuam resauratae philo ophiae faciem per omnes dia V stiplinas s facultates ichnographice depim .uens, Ien. MDCLVIII. 4. quod opus diuisum est in tres sectiones, quarum prima agit, de definitiove s subiecto demonstrationas; secunda de principiis demonstrativis & te a tia de praxi demonstrativa, quae complecti-
'tur duo membra, quorum alterum de proxidemonstrationum mplicium; alterum V V ro de praxi demonstrationum comunctarum disserit.
M A v s, cuius studio prodiit medicina memtis cum medicina corporis Amstelaedata
MDCLXXXVII. & Lipsiae ΜDCXCV. quae
Posterior editio priore auctior est. illustri auctori fuit propolitum, tradere scientiam generalem, qua quis probe instructus omne incognitum, quod assequi potest suis viri-hus intellectus humanus, certa & constanti methodo inueniat. quam scientiam genuisnam esse philo phiam censet, cuius munus fit, non solum mortalium morbos & animae ' & corporis ostendere; sed & illis adhiberet remedia. prima parte demonstrare ela- έ horat, quoa in studio cognoscendae verita- tis posta sit omnium maxima hominum se- licitas; parte secunda vero tradit ipsam me. thodum veritatem inuestigandi, his inni-. Xam fundamentis, quorum certitudinem