Io. Georgii Walchii ... Parerga academica ex historiarum atque antiquitatum monimentis collecta

681쪽

DE PRO GRESs V AC FATIS LOGICAE.

5quae ordinata, methodica, acroamatica, 'atque ad intesiectus humani usum informatas emata diuino artificio consormaret; δ multa tamen in logica Peripatetica emendanda esse observavit, ac doctrinas Rami cum Aristotelicis coniunXit, quapropter a Peripateticis voca

pivs de mixtis his philosophis ita iudicat: hine alia Ramisarum siecta orta es, quae vocaturmisa,seu mixta: scilicet nomine fatali. mi .scet enim omnia in unum chaos, Arsotelem transformat in ramenta falsarii sui Petri, hoe

est lucem in tenebras, caelum in terram, arborem in ramos, ut suo loco demonstratur; & ABRA H. CALO VIVS. 3 Rameis, ut oe mixtis ne delectentur, si Peripateticae logicae informatione gaudere possint, quod consilium quam salubreps ipsitum agnoscent, cum discernere poterunt, quid distent aera lupinis; sed quis non videt, quod haec iudicia prosecta sint ab animo, Aristoteli maxime consecrato Τ CHRIsTIANTHOMAs Ius ' discrepantiam logicae Rameae a dialectica Philippi Melanchthonis his momentis notat: I) quod Ramus duas logicae partes faciat, inuentionem s iudicium, ab inuentione incipiendo; Philippus contra methodum nraeticam secutus a iudicio ad inuentionem progrediatur: sa Ramus omisit praedicamenta; praedicabilia vero alienis locis s sparsim insevit ac parum sollicitus fuit de conditionibus bonae definitionisAEdiuisionis. 3) Ramus replet omnia solispoeticis s oratoriis ex-

emplis

682쪽

omplis; at Philippus exempla adfert ex omniabus artibus4disciplinis. g. VIII. Quodsi controuersiam hanc Ra

meorum cum Aristotelicis accuratius contemplari ac de ista sentire velimus, necesse est inter Ramum & sectatores eius ponere discrimen, nec de illis iudicare promiscue. Petrus Ramus non omnia quidem essecit persecta ;quin etiam existimamus, ipsum multa maxime necessaria atque utilia logicae momenta reli-'ruisse intacta, quo inter alia spectat doctrinae definitione & diuisione, quibus Omnis cem' taveritas nititur; nec non de diuersis veritatis generibus,demonstratione & probabilitate, de variis ratiocinandi modis; item ea, quae tradiderit, adhuc posse emendari, etiam nonnulla momenta autulisse, quae sua carent utili- , late. Ottamen Vel ideo singulari dignum ha- .hemus laude, quod primum seruituti philosophicae sese obiecerit fortiter suoque demonstrauerit exemplo, Veram philosophiam haud pendere ab auctoritate aliorum, qua si philosophiam tractandi rationem metiri velimus, ista tollit libertatem cogitandi, tuetur & propagat aliorum errores atque impedit, quo mi- nus veritates inueniri, ac falsa remoueri pos. sint. deinde Ramus in eo meliora praestitit, quod disciplinam logicae ex elegantioribus litteris illustrauerit adeoque ipsius usum declarauerit Verius, quam scholastici, quorum dialectica semper in tenebris cogitationumerat defixa nec quidquam ad alias scientias aut vitam adferebat. quod si hoc modo recen

683쪽

GI vs PASCulvs aliique Rami studia in purganda logica collocata considerassent, nec tam multum affectui erga Aristotelem dedissent; benignius sane de meritis huius philo-1ophi iudicassent. nam quamuis hae felicior, philosophiae tempestate haud necesse si, Baismum defendere ac commendare, aut Censa.

ram quandam in ipsum facere, quum vera phi Iosophiae doctrina ita culta &.in aperto posita est, ut sectam Rameam iterum stabilire aut Impugnare, nefas fere haberetur; aequitas ta men postulat, cuique meritam laudem adtri-thuere, nec pro quavis adfectuum libidine uemdam perstringere. sum it, Ramum idem nta ac eamdem libertatem cogitandi habui aeatque usurpasse, quam adhibuit Aristoteles, quum multa a praeceptoribus tradita emendciret, ac propria iudicii facultate inquireret' in veritates Θ ceterum neutiquam probamuR: quod Ramus, praecipue ipsus sectatores stu dio prauorum adstinaum interdum abrepti, aeveritatis Via aberrauerint, nec 1blum fecerina sed & defenderint errores, neta quae in Aristotela bona sent, videre voluerint. at vero haec a Peripateticis haud iure quodam Rameis obiici possunt, siquidem iisdem vitiis. etiam adhuc gravioribus laborauerint, quum di utarent contra Ramum & philosophiam

VIIII. Hactenus disseruimus de illis, qui

684쪽

Aristoteli, praecipue scholasticis se opposuerunt ac logicam inprimis a barbara tabe, quam ContraXerat iniuria temporis, purgare adnisi sunt summa ope. quos subsequuntur isti, qui tuendae Aristotelis auctoritati addicti dialecticam ex antiquis sontibus iterum hauriendam, adeoque vetustiorem renouandam atque instaurandam esse existimarunt, qui in certas aetates accurate haud distribui possunt, quum modo tempore Rami modo ante, modo post illum floruerint. duplex eorum genus Iulia alii sectati sunt doctrinam vulgarem eamque scholasticam, atque ex Aristotele aliisque antiquis dialecticis istam emendarunt, illustrarunt & ad veriorem adcommodarunt usum; alii vero a scholasticorum nugis plane abho Tentes, unice Aristotelem eiusque graecos i terpretes secuti,germanam Peripateticam dia-

Iecticam in pristinum dignitatis fastigium collacare omnibus adnitebantur viribus. Prio xis generis multi sunt, FRANCIS CVSTI TEL-

REs collegii Conimbricensis sTΛΗUVS, BECHMANNV s& plures alii, quorum nomina & scripta copiose recensere. non necesse est, Praecipue quum ΚECΚERΜANNvs.& bi-hliothecarum scriptores munus id praestite-.rint. quapropter suificiat, breuiter adnotas. se, quo studio PHILIPPUS MELANCHTHON dialecticam in altius prenaehere Contenderit, & quam multi alii per ipsum sint excitati ad culturam dialecticae Peripateti-

685쪽

T H O N ilogicae magnum statuebat pretium, quam in rem testimonia collegit IACouus MARTINI; δ iae ducem sequebatur Aristotelem, quem, quondam faciebat magni. at locis communibus, . siue hypotypolibus theologicis multa leguntur, quae animum

a philosophia Aristotelica alienum prodere videntur , siquidem, si consulamus primam editionem editam Μ D XXI. inter alia haec legimus: nam perinde atque his posieri arthus ecclesia temporibus Arsotelem pro Christ simul complexi, ito satim post ecclesiae amspicia per Platonicam philosophiam chrisia usEactrina labefactata est, item: Arsotelis doctrina es in uniuersum quaedam, libido rixandi. . eum in paraenetica philosophiis scriptoribus

ne postremo quidem loco numerare conueniatς nec non: id ut conueniat cum idri telis phi

I ophia non laboro; quid enim a me, quid sennsaeit iis rixotor ' sed tamen quum forsan pota

hac MELANCHTHON coguesceret, rem litterariam sine philosophia haud posse consistereti persuaueret sibi, haud consultum esse libertatem philosophicam euiusuis ingenio Permittere, quamdam sectam ex vetustiori aetate reuocare instituite ea tempestate praealus eminebant Platonica & Aristia telica,quam posteriorem priori praesereb/t PHILIPPVs variis de caussis,*raecipue quoniam istimabat, Platoqicam deducere homines ad enthusa simum, ,nec quidquam 1blidi ex dialectica scientia continere; etiam aduersarii, a quibustum vocabantur in disceptationem, haud le-

.. o. i Rra mora

686쪽

618 DE PROGRESSU AC FATIS LOGICAE.

viore industria peripateticae philosophiae in vigilabant. id certum est, quod eo tempore sinistre iudicauerint de philosophia Platonica.

o. VEL CURIO, A postquam commemor erit placita Platonicorum de Virtutibus, addite Platonicorum vana somnia recensui ob id tantum, ut haberemus fere summam Platoniatae theologiae, quam vocant,s osenderem, quam

fide dignis scilicet re iustis de caussis quadam maniloqui persuasi, Platonicam philosephiam

ni sint comparare chrisianimo, quum reuera 'iarum animi ac mores corporaque Anthomia Mibus similiores, quam ba quadruptices Platomicorum virtutes commentitiae, at uantidiam ebrisianismi veri exprimant umbram. ' quid igitur mirum, quod posthac MELANCH-T HON magnis erit Aristotelem, ipsius phi- Οχphiam professus eamque Propagauerit a que effecerit, Vt accessione non leuis incrementi reddita fuerit splendidior, cuius rei t stimonia ex im MELANCHTHONE COII

qui eundem ducem, Aristotelem quippe se, Eutus est in arte logica, cuius dialecticam lauadat & commendat mirifice ,. siquidem duelli 3 philosophia Aristoralica recte describit genera doctrinaram, dialectiun, mimicen, eraneen,'dialecticen habet veram, incorruptam, integram: qua lauri haud dubio, omnibus aciis sectis antecellit, alio autem loco perstringit Petrum Ramum: ' quod autem gasius qui a inquit, contendis,ne tabulas quirim ex ilio Ari-

687쪽

DE FR GRESSU AC PATII LOGICAE. 629

sotelis naufragio vns receptas esse, ac prorsus amisos esse dialecticos libros: deinde hos, qui

hoc titulo circumferuntur, rudera continere, non artis integrae exfructionem,seu ut ita di-

eam aedificium, illam hoc suo somnio delectari

sinamus. nos haec monimenta, cuiuscunque sint, est Arisotelis esse multaesunt s graues coniecturae, amemus D eis fruamur. N hinc veram methodi formam in omni disputatione sumendam esse sciamus. primus sub reformationem doctrinae christianae libros quatuor erotematum dialecticorum scripsit, quae sepius M D XXVIII. & inprimis recognita ac dedicata Io. CAMERARio, Ioachimi filio MDXLVII.

magister erat multorum discipulorum, qui magna copia ad ipsum, ut institutione eius uterentur, confluebant, ac posthac scholis praesecti philosophiam hanc longe lateque per Germaniam, Daniam, Sueciam, Hungariam disseminabant. hac ratione Aristoteles magna capiebat incrementa, praecipue quum multi in1hituta academiae Witebergensis obseruarent& ad exemplum illius conderentur aliae aca indemiae. in academia Lipsensi constitutus est professor, qui adhuc organon Aristotelis publice debet interpretari, quo munere iam

ius Iuleae Peripateticae vesigia ab orthodoxis theologis innocue utiliterquepressa s in publicis dissertationibus lustrata, prodierunt Lipsae

a pracvn. lo c. tr. II. cap. V. F. a.

Rr 3 MDCCXIII.

688쪽

MDCCXIII. qua occasione IO. NELDENV librum conscripsit de usu organi Aristotelici asc&exstat constitutio academiarum Lipsien ss Witebergensis ab Aug. an. M XXVI. edita. qua iubentur secundus professor Philosophiae, nec non septimus, octauus & nonus o-lius Arbiotelis libros in dialecticis, ph Dis,ethicis, s politicis praelegere, disputationes item Erexamina promouendorum ex Aristo His libris instituere: vide uvLsEMANNvM. sic ω in aliis academiis ae scholis haec dialectices ratio erat solemnis, qua sequebantur Philippum, ac re ipsa, quum passim conficerent Compei dia, Aristotelis monimenta nefligebantur, M'd in academia Witebergensi accidit, ubi maior ratio habita est librorum Melanchtho nis quam Aristotelis. id quod confirmat P o- LYCARPUS LYsERus: ' porro, inquit, usquolae de Arisotelis philosophorum principis scriptia qui entiam ,scribam, tantum abest, ut illa ex sobolis releganda e se fatuam, Ut nunquam Hsinulauerim, me mirari, qui fiat, quos in hac schola nostra, quae cum reliquarum iu Germania academiarum quasi commuvis mater ese statuatur, tantum compendia ebilos phiasurigae iuuentuti praelegantur, Arasotelis autem libri prorsus nezljantur. ego omnino tu dico D. Ph. initio compendiaphilosophiae saltem ro incipientibus Iri Ue, idque non hoc coninlio fecisse, ut Ari otelis libros ex monibus aemscentium prorsus excuteret; sediantum ut eo dem ad legendum ipsum Ari telem latroduceret π quasi viam sterneret. iam vero dum Ari-

689쪽

stoteles ab aliis negligitur, ego insimulor, quasi eius libros ceu inutiles reiiciam. cum tuam ex dignitate academiarum esse, ut in istis iuniores a compendiis ad fontes ipsios adducantur. sed tamen non defuerunt, qui in id confere- .hant studia sua, ut genuinos Aristotelis fontes aperirent, quo inde vera philosophia adeoque dialectica unice posset hauriri. atqui hi

sunt posterioris generis, de quibus dissera

mus.

g. XI. Alterum igitur genus est illorum, qui excitati cupiditate genuinam Aristotelis philosophiam cognoscendi, animos suos ad

ipsius monimenta conserebant,& abiecta omni scholasticorum doctrina, unice admittebant Aristotelis placita. atqui talem purum atque incorruptum Aristotelem reducere multi ela- horarunt, ex quibus Itali quidam maxime il

DER & FRANCIs CVI PICcOLO MINAEις quorum exemplis germani quoque ad huiusmodi studia commoti sunt, inter quos emi

iusmodi ingenia maxime erant splendida, non solum splendore philosophiae; sed & elegantioris ac praecipue 'cae doctrinae. quam prudentissimo consilio ac felicissimo instituto coniungebant cum sapientiae studiis, sicque faciliori atque expedita via ad penetralia phi-

690쪽

losophiae Aristotelicae perueniebant. nec Obscure subinde colligi potest, quantam vim adferat politior litteratura ad culturam philosophiae, quam coniunctionem quum viri illi gravissimi facerent, multa sane praeclara atque Utilia, quae bonas litteras iuuant atque ornant, praestiterunt. in ipsis enim philosophiae doctrinis multo iucundiores atque utiliores sunt scholasticis, ita ut exiguus γν πίως cuiusdam Aristotelici liber meliora contineat, quam d cem volumina scholasticorum magnae molis. ac quamuis nostra tempestate nec pura Aristotelis doctrina quidquid ponderis habeat, quum feliciora philolo hiae sidera exorta unt; horum tamen monimenta nobis in historia philosophica clarissimum lumen prae-- ferre possunt, id quod vel unicum exem-gum lumini viri IACOBI THOMASII Con-rmat, cuius laus de hoc historiarum genere comes erit aeternitatis.

g. XII. Quod speciatim ad dialecticam ad

tinet, illam quoque puriorem ex Aristotele restituere conati sunt hi vereAristotelici. atqui huc pertinent BARTHOLOM AEus VI OTTus, euius libri quinque exstant de demonstratione, qui prodierunt primum Parisiis; posthae autem anno MDCLXL istos recudendos

academia Iulia logices profestar, & hane secundam tertia editio secuta est Brunsvi- gae M DCLXXXV. 4. Cura HENRICI 2 wl DE BURGII, qui in margine praecipua operis analytici loca obseruauit & extre