Io. Georgii Walchii ... Parerga academica ex historiarum atque antiquitatum monimentis collecta

691쪽

DE PROGRESSv AC PATII LOGICAE. 633

mo quoque adnotationes quasdam adie-

de opere hoc ita iudicat: ea propter quum iuueni mihi in Batauorum academia ae genti anno abhine tricesimo secundo forte fortuna Bartholomaei Hotti de demo fratione inscripti libri in manus inciderent, dici non potes , quantopere laetatus fuerim. sed nec Hyellit me omnis exspectatio. reperi enim in hoc volumine iusta δε-rie s perspicue tradita, quae in Arisoteli- eo sparsim N perobscure docentur ; haud pauca etiam , quae in Aristotelico desunt, utilia tamen , immo necelsaria scientiam certam aspectantibus. quamuis cum Ari- soletica nonnulta tum re alia ad apodicticam pertinentia heio etiam praetermissa

sint. BARTη OLOMAEVS KECΚL R-MANN R censet, reperiri in his libris qui-ἀem errores non paruos nec paucos; tamen . non deesse etiam utilia s proba. ceterum VI OT Tvs scripsit quoque de balneorum naturalium viribus. IACOB Vs se HEGK Ius, cuius iam supra secimus mentionem, quum exeosuerimus

historiam logicae Rameae, cui sese opposuit. penitus animum tradiderat philosophiae Peripateticae, cuius singularem consecutus est laudem: hinc pECAT ivs 3 de eo scribit: philosophiam Peripateticam perpetuo tamquam persecutus, ut e tenebri cho

692쪽

Iasticorum iterum erueretur, istiusque bis in omnibus disciplinis incomparabilis toti orbipateret, legendo inque publicum meditationessuas edendo unice opera uam impendit. scripsit libros XU. de demonstratione, item obseruationes in praedicabilia, praedicamenta , librum de interpretatione, priora analytica, topica , quae monimenta ab illis, qui doctrina Peripatetica delectantur, in

magno habentur pretior conser M E L C HI O- REM AD AMVΜ. IO. BAPTISTA MON LORI Us, qui in libros priorum analyticorum Commentarios stria Psit , quo opere omnes veterum s recentium

operab in ilios Ariuotelis libros ita superauit, ut qui iam post Montorium in hac parte at quid aggrediuntur, pos Homerum Iliada

scribere videantur, iudice RECKERMAN

sIMON sIMONI Vs, Italus qui ob religionem patria exul Lipsiam se contulit & m gno studio philosophiae Aristotelicae tradidit, hinc Mon Hopius ' dicit: Lipsiam eoncessi, ubi aeademiam istam docuit o ρκοτρολίθω ac exemplo suo praeeeptis ad solidiorem Hilosophiam anabricam viam monstravit; quamuis iam alii ibi fuerint, qui sectati sunt Aristotelis doctrinam. ipsi fuerunt controuersiae cum Iacobo Scheghio, aduersus quem scripsit quaesiones dialectieas, iisque probare contendit, eum in comment riis logicis non subiectum, non ordinem, nou

693쪽

finem, non naturam logica artis, qua ab Aristotele traditur, explicasse. FORTUNATUS CRELLIVS, qui edidit i gogen logicam, qua quum non omnibus satisfecerit, accensuram quoque eXpertus, quod tam multa deberet Zabarellae, obscuram de demonstratione doctrinam eXempl. non satis illustraret, etiam religioni suae nimis deditum se exhiberet ;HENNINGVsARNIs AEVS per Obseruationes suas mor- his his medelam adferre voluit. o. NEL DELI Vs, Glogouia urbe Silesiae oriundus , philosophiae Aristotelicae doctor 8e in academia Lipsiensi professor, quiue anno ΜDCXII. mortalitatem suam finiuit. opus ipsius de Uu organi Aristotelici magnam consecutum est existimationem, quod inuito dil inscio auctore anno MDCVII. sub

hac inscriptione prodierat: PRATVM LOGI C v M organi Aris stelici septis inclusum . ixcimaeisque passim viridariis adeoque sic lis conspicuum: siue praxis s usus organi Aribtotelici genuinuae in omnibus artium sfacultatum disciplinis ex ore D. IO. NEL- DELII, academiae Lipsiensis professoris Aristotelici celeberrimi exceptus s non ab que aut oris comprobatione squod falsum est publici iuris falsus. quae editio quum multis vitiis maxime esset corrupta, M. HEΝ-RIc Vs c RELLI vs meliorem anno

MDCLXVI. Heimstadii exhibuit, cui praemissae lunt epistola HER MANNI CON-RINGLI aci IACOBUM THOMASIUM,

qua iussicat de N E L D E L I O, item SIMONE

, ιι

694쪽

eanum Aristotelicum intePectu dissicile est Neidelius nucem frangit s cortice nudata nuce lectori apponit melliti mos meduliae globulos. organum Aristotelicum tenebris es inuolutum, Oronibus remoram iniicientibus. has discutit Neidelius ordinis.methodi subsidiis s alis euectus in altuna', radiis dilucida explicationis dubia resoluit. IVLIVs PACIVS, qui non solum summe meritus est de organo Aristotelis, quod bene transtulit in latinum sermonem ac commentariis illustrauit; sed etiam logicas insitutiones edidit, quibus doctrinae Aristotelicae momenta tradidit feliciter.

PHILOSOPHI ALT DOR PINI, qui magnam

famam de philosophia Peripatetica, Cui purgandae singulari studio se se tradiderant,

conlecuti sunt, scilicet PHILIP pvssCHERBIUS, ERNESTUS SONERVS, MICHAEL PICCARTVs, Viri hoc litterarum genere nunquam satis laudandi primus scripsit disiputationem pro philosophia Peripatetica aduersus Ramistas, cuius supra secimus mentionem; Helmstadii autem MDCLIX. prodierunt ipsius theses philosophicae in unum corpus redactae, quibus inter alia agitur de libris Aristotelis acroamaticis N exotericis ι de inferentiis anablices sdialectices; logices re dialectices; rhetorices

re dialectices; de genere Pogymi; de ae finitione desinitionis; de inferentiis definitionum, de categoriis. MICHAELIS PIC-

695쪽

DE PROGRESSU AC FATIS LOGICAE. 637

c A R T I autem or nonAristotelicum in quosiones s responsones redactum lucem vidit Lipsiae MDCXIII. breuiores illorum disputationes in summam redactae scuti inscriptioia. ne: philosophia Audor a cura & studio

I P. PAVLLI FEL IN GERI Prodierunt.

ac quem fugiat, quid praestiterint Regio-

omnium nomina ac scripta si distinctius rei censere vellemus; Opus magnae molis qui . dem, sed haud singularis emolumenti con- . scribere necesse esset. quapropter sufficiat, . nos ipsa logicae fata attigisse ac principes via: xos, qui hac tempestate clarum prae aliis nomen a se dederunt, commemorasse.

g. XIII. Disseruimus itaque de illis, qui

reformandae artis logicae posuerunt fundamenta. restat, Vt Videamus, quomodo ipsa resermatio sit subsecuta, ex quo eclectica philo1ophia, uti adpellatur, introducta; auctoritas. autem praecipue Aristotelis magnum sensie detrimentum. Iuae mutatio non uno temporis momento ; sed sensim ac sensim euenit, ita ut in dies facta sit ars haec ornatior ac pulcrior, postquam extiterint grauissimi viri, qui ipsi magis adhuc expoliendae curas suas adhibusrunt. scalii viam pararunt ad huiusmodi logicam, qui nηlla auctoritate, sed libertate cogitandi nitituit; alii vero posito semel fundamento opus ipium str erunt, quorum iterum varia sunt genera, siue Propagationem, siue digni-

696쪽

dignitatem, siue modum doctrinae, quam ingratiam veritatis cognoscendae tradiderunt, respiciamus. namque quod ad propagationem adtinet, quorundam praecepta coesecuta sunt tantam auctoritatem, ut multi ista veluti diuina coluerint adeoque iterum effecerint sectam, quod exemplo Cartesii eiusque sectatorum patet; ratione dignitatis autem non omnes pari successu opus hoc adgressi sunt. alii enim maxime alieni ab Aristotele, prorsus ipsius doctrinam reiecerunt, etiam interdum bonas meditationes, quas quum non satis ma-.turae essent, magis expolire.& ad veriorem scientiarum usum transferre potuimenta id

quod patet ex doctrina de figuris & modis syllogismorum, quae quum maxime a scholasticis esset deprauata , omnem amisit gratiam ac posthac a plurimis recentiorum philosophorum penitus abiecta, veluti momentum, Cui nulla insit dignitas, quod tamen si bene & recte tradatur varios modos ratiocinandi suppedi tata alii contra omnem affectum erga Aristotelem, erga s cholasticos abiicere, a se impuistrare haud potuerunt, quapropter interdum retinuerunt doctrinas, quas eiicere, nec Pro pagare debuissent. sic & fuerimi, qui momen ta maXime necessaria, de delinitione, diuisio ne, de variis modis conclusones efficiendi. de probabilitate vel minus, vel leuiore industria attigerunt, nec quod inprimisobseruandum est, discrimen inter ratiocinationem philoso phicam & mathematicam, quodpro diuersitate obiecti.& philosophiae & matheseos item que diuerso modo utramque cognoscendi ma. iame clarum est, posuerunt. Iaudem modus

697쪽

quoque ac ratio, qua doctrinam logicae proposuerunt, fuit diuersa, siquidem alii ex natura ac variis operationibus intellectus humani praecepta sua deduxerunt; alii vero considerarunt ipsum obiectum logicae, quod est veritas generatim, item finem, siue cognitionem veritatis & ad utrumque adcommodarunt Ordinem doctrinarum. 1ed.de his dispiciamus. nunc distinctius. g. XIIII. Ille, qui fundamenta logicae eci cticae posuisse plerumque traditur, est F RAN-

ra prodierunt allio MDCLXU. fol. inter quae .eXtat quoque Bouum organon, quod primum. in lucem emissum est anno MD CXX. atqui

hoc libro elaborat commonstrare nouam logicae rationem, quae inprimis ad doruinam re- rum naturae adplicatur & tribus momentis a

vulgari logica diuersa dine quippe, ordine δε- mo irandi,Vinquirendi initiis. finis ipsius

Iogicae propositus est, Vt artes, non argumenta inueniantur: huic nostrascientiae, inquit, proponitur, ut inueniantur non argumenta ,sed artes; nec principiis consentanealed ipsa principia ; nec rationes probabiles, sed designationes s indicationes rerum. ad ordinem vero demonstrandi non adhibet syllogismum, sed inductionem , quae a singularibus gradatim Procedat ad generalia: hinc ita disputat contra vulgarem syllogismum: atque cum huiusmodi sine conueniunt demonstrationum ipsarum natura s ordo. in logica enim vulgari opera fere uniuersa circa Blgogisemum consumitur. δε- Ome vero diastoici vix sero cogitasse vι-

698쪽

6 O DE PROGREssu Ac PAT Is LOGICAE.dentur; leui mentione eam transmittentes, erad disputandi formulas properantes. at nox demonstrationem per BPogisnum reiicimus, quod confusius agat, es naturam emittat e manibus. tamets enim nemini dubium esse myt, quin quae in medio termino conueniunt, ea sinter se conueniant squod est mathematicae cuiusdam certitudinis) nihilo minus hoc iubes fraudis , quod GDogismus ex propositionibus

constat,propositiones ex verbis,verba autem notionum tessera gna sint. itaque si notionesi e mentis, squae verborum quas anima sunt stotius bulasmodis,ucturae ac obricae bases m

se s temere a rebus ab actaeo vagae nec fatis definitae s circumscripta, aemnique mauis modis vitiosae fuerint, omnia ruunt. reiicimus igitur DPogisnum; neque i solum quoad strincipia, suae quae nec isti eum adhibent sed etiam:

quoad prostositiones medias, quas educit sane 'atque parturit utcunque odogismus 1, sed ope eum serius re a practica remotas re plane quo ad partem activam frientiaram incompetentes. tandem in inquirendi initiis auctor principia in dubium vocat, ac inprimis falsa ac prius ruam par est, facta iudicia remouere contenit, quae vocat idola mentis & in quatuor dis tribuit claties. primaeo inplectitur idola triabus, quae fundata sint in ipsa quasi tribu sis

gente ac natura humana uniuerse 1pectata; se cunda idola Decus, quae habeantur eX natum singularit ipla enim quasi quaedam cauerna ob1curet impressiones, quae aliunde aduetitant ob errores generales contractos ex conluetudine, lectione, auctoritate; tertia idola fori, iquae oriantur ex commereio cum Plebe, aσ

699쪽

quaieta idola theatri, quae ex philosophorum doctrinis ac peruersis demonstrationum legi-hus habeant originem, quae Omnia copiose re- Censet PETRus GAssENDvs. nisi post Verulamium alii philosophi manus 1uas emendandae logicae admouillent, ac feliciori successu opus hoc fuissent persecuti; sene novum ipsius organon tantum ponderis minus habuisset, quantum ad destruendam Aristotelicae logicae auctoritatem erat necessarium. nam praecepta ipsius neutiquam fini logicae respondent, turbatim sunt proposita nec me. diocrem produntobscuritatem, quod non aliter Poterat euenire, quum auctori id esset s

lemne, ut obscuros mentis conceptus adhucinouis atque Obicuris verbis exprimeret. ceterum tantum abest, ut hoc summum litterarum decus honorifica existimatione 'minus colamus ; vi ipsius studia, quibus libertatem cogi, tandi in altius fastigium prouehere adnisus est, magnificis laudibus digna esse censeatitus. sus icit quod in Verulamio deprehendamus mentem libertatis philo phicae maxime statidiosamῆ a seruitute vero, quae eum bonis lit . teris nihil habet commune, alienam. Veru Iamii vestigia secutus est ro. ΗΑYERVs, qui lyceo Eperiens praefuit, ac logicam compo fuit huius inscriptionis: fu/m labrinthi, vetono bra seu Iuae mentium uristematis cogno senaeis, expendendis, s communicandis uni versis rebus accens, Cassoule Μ DCLXIII.

Sy. g. XV.

700쪽

6 2 D E PROGRESSU AC FATIS LOGICAE.

XV. Quum defuncti simus hoc labore,

ordinis ratio nos iubet, nos ad RENA TvΜ

s E N D v s δ dicit de eo: is Verulamium ea in re imitatus es, quod nouam quoque phisos.-phiam a fundamentis excitaturus, omne omnino praeiudicium exuere, imprimis voluit ; ac imvento subinde quopiam principio Fotidissimo, , i ut fundamento super ex uere totam mο--im. non eandem tamen viam es, quam δε lamius ingressus ,sed quum Verulamiis auxilia a rebus ad perficienaeam intesie cogitationem petierit, ipse omni rerum cogitatione abi gata, censuit in ipsa cogitatione satis esse praesidii, ut intesiectus possit vi sua in omnium re' rum, etiam ab rufissimarum, hoc es non modo corporum, sed dei etiam ac animae notitiam pem sectam venire. scripsit autem C ARTE fius dissertationem de methodo recte utendi ratione sveritatem inscientiis inuestigandi; meditati nes deprima philosophia, quae multa argume ti logici continent, cuiusmodi res aliis quemque monimentis passim attigit. quae fata philosophia Cartesi generatim subiit, iisdem quoque exposita fuit ipsius logica, quum alii istam laudarunt, exposuerunt, illustrarunt,&ouomodo possit propagari, studiose sunt m ditati; alii vero varias easque grauiores censsuras in illam exercuerunt. pOHerioris generxis inprimis est pETRus GASsENDVS, qui edidit disquisitionem metaphst eam seu aeubit tiones. instantiao aduersis Renati Cartesimetaphdificam s response, ', quo opere tantis

viribus