장음표시 사용
381쪽
. o Traei. I. Disp. III. Artic. VII. Sect. IV. Quaest. II.
elusionis. Sed multb miniis quidquam eff-cit exemplum aquae baptismalis, & sigilli
aurei: Tam quia in nostra sententia , nec aqua, nec aurum concurrerent physich ad gratiam producendam , sed tantiim morali. ter , uti de facto concurrunt Omnia Sacra. menta : Tum quia , lichi ad gratiae productionem physice concurrerent, tamen climaurum non praestaret illum concursum per
virtutem aliquam sibi propitam, sed per qualitatem aliquam supernaturalem , aut per potentiam obedientialem , quae esset usdem rationis in ipso sicut in aqua; inde hi qubd non posset aurum , lichi natura praestantius, sua praestantiore propria virtute concurrere ad gratiae sormationem , intellectus verti concurrit ad visionem beatificam per virtutem suam propriam, quae
non est ejusdem rationis, & persectionis in ipsb , ac in intellectu inruersectiori : Ergo
non mirum si possit perfectiorem visionem elicere. Adde quὸd si valeret Adversariorum consequentia , nimirum qubd persectior causa persectiorem effectum non eliciat , sequeretur , qubd neque intellectus per se. ctior posset producere p)is.ctiorem effectum naturalem ; quod tamen Adversarii non
Probatur 2. Si non posset intellectus persectior praestantiorem visionem beatificam Producere , maxime quia visio illa eli es-fectus supernaturalis , ad quem intellectus
non potest concurrere per activitatem naturaliter praestantiorem: sed haec ratio nul-Ia est, Tum quia non obstante supernatura
litate ipsius visionis , intellectus concurrit ad illam immediatd , & est ratio cur haec sit visio intuitiva, ct cur sit vitalis: quidni crgo praestantior intellectus pariter esse pol set ratio cur haec visio sit magis perseua λTum quia voluntas cum eodem habitu Spei,& Charitatis producit persectiores actus illarum virtutum , adhibendo majorem nixum, & conatum, alias frustra invitarentur homines ad majorem, dc praestantiorem Dei amorem, hoc enim non esset in eorum
potestate, & libertate , si solum amor Dei
ualensior ex intensiori habitu charitatis proveniret: Ergo a pati poterit intellectus prae. santior adh: bendo sui im conatum, dc persectiorem visionem elicere , non obstante eius sirrnaturalitate . Tum inique, quia intellectus elevatus ad ordinem supernaturalem per lumen gloriae, eodem modo, propoitione Iervata , se habet ad visionem beatificam , quomodo lumine , seu specie impressa naturali illustratus se habet ad visionem naturalem O quia per utrumque lumen constituitur in ultima dispositione , dc in actu primo ad agendum , lic t in diverso ordine : sed idem intellectus cum eodem lumine , seu eadem specie impressa potest oblectum clarilis , & persectilis a
tingere , dum suas omnes vires exerit , Omnemque suum conatum adhibet : Ergoa pari etiam intellectus persectior elevatus per lumen gloriae , poterit persectiorem visionem beatificam elicere; Si nimirum omnes suas vires explicet omnesque suos
Dices I. Pei senio esse ius supernaturalis mensuranda est juxta persectionem principii supernaturalis: sed ubi solum est aequale lumen gloriae, ibi solam est aequale principium supernaturale: Ergo pariter ibi tollim
Di guo maiorem : Mensuranda est juxta persectionem principii supernaturalis, vel supernaturaliter elevati , concedo : Iuxta persectionem solius principii intrinsece tuis pernaturalis, quale solum est lumen , nego: Similiter distincta minore, neganda et consequentia : clim enim intellectus persectior elevetur ad ordinem supernaturalem per lumen gloriae; hine essicit cum ipso lumine unicum adaequatum principium ipsius visionis: Unde sicut lumen, lices inanime, dicitur esse principium hujus visonis, quae eli actus vitalis , ratione scilicet conlbrtii cum intellectu , qui eit principium illi Diale- cd vitale, quidni pariter intellectus dicetur esse principium ejusdem visionis supernaturalis propter consortium cum lumine gi liae intrinsece supernaturali ZAdde , qu bd major sit propartio intellectus elevati cum visione beatifica , quatenus supernaturalis est; quam ipsius luminis gloriae cum eadem visione , quatenus est vitalis; quia intellectus elevatus saltem existrinsece est supernaturalis, &in ordine supernaturali constitutus: lumen autem glo-liae nequidem extrinsech vitale est: Ergo si hoc possit esse principium actus vitalis ;quidni pariter ille poterit velum esse prino cipium actus supernaturalis λInstabii: Intellectus etiam elevatus nota concurrit ex parte sui ad visionem beatificam , nisi per potentiam obedientialem a potentia , & astivitate naturali distinctam: sed haec poeentia obedientialis aequalis
382쪽
sis est in omni intellectu beato , sicut, Acin caeteiis Creaturis : Ergo ex parte sui concurrit aequaliter ad vissionem beatificam; adeoque si sit in ea inaequalitas , non oritur ex parte intellectus. Respondeo I. Falsum esse intellectum beatum concurrere ad visionem beatificam δε-llim per potentiam Obedientialem; ad eam enim acti vh concurrit per virtutem naturalem elevatam; est enim verε principium astivum, & productivum ipsius beatae vi. sionis, ut probatum est . Reumnio a. Falsum esse pariter, potentiam obedientialem intellectus esse realiter distinctam ab activitate naturali ; est enim
ipsa met naturalis activitas, quatenus eleva.
bilis ad ordinem supernaturalem per lumen gloriae: Unde cdm haec activi as sit magis, vel miniis persecta in variis intellectibus , etiam major, vel minor esse dicenda est illa potentia obedientialis. Urgebis: Virtus illa obedientialis , & naturalis , est tant lim inchoata : & comple. tur, & perscitur sollim per lumen gloriae 3 Ergo ubi erit aequale lumen, ibi sollim erit
aequalis virtus completa , dc adaequata: S consequenter completa , de ad uata visi nis ratio solum a lumine gloriae completo,& adaequato est repetenda.
Distinguo anteeedens: Eth inchoata, de in . completa, id est non est totalis , & alicujus alterius causae consortium exigit, concedo: id est requirit aliquid intrinsech per. sciens, de complens illam potentiam in sua activitate naturali , nego . Exigit quidem
lumen gloriae tanquam concausam partia.
lem , ipsam elevantem ad ordinem superna. turalem, dc cum ipsa concurrentem activd ad visionem beatificam producendam ν non verti tanquam sormam intrinsece complentem, & efficientem ipsius activitatem naturalem. Adde, qu quemadmodum Oculus completur per speciem impressam visibilem , dc intellectus per intelligibilem , ita
pariter intellectus beatus completur per lumen gloriae: Unde quemadmodum oculus,& intellectus naturalis persectior completus per illam speciem , persectiorem visionem , de intellectionem elicit, ita pariter intellectus beatus persectior elevatus per lumen gloriae , praestantiorem visionem beatificam elicit.
Dices a. Si inaequalitas visionis peteretur1 persectione naturali intellectus creati , caretur aliquis gradus beatitudinis qui non
i coiresponderet meritis, & gratiae, sed tantlim naturae . Item unus homo , vel An.' gelus beatus, per sua naturalia se diicerne.l ret in supernaturalibus ab alio mi talis beato: sed haec sunt falsa, & absurda , & sa. piunt haeresim Pelagii: Ergo , dic. Sequela
majoris probatur . Ponatur enim unus intellectus naturaliter persectior alio duobus gradibus , dc qu uterque habeat lumen gloriae ut lex iuxta sua merita , & iuxta mensuram gratiae, & charitatis, quam habuit in via; in tali casu intellectus naturaliter perfectior videbit Deum v. g. ut deocem 3 dc alius minlis perfectus videbit tantlim ut octo e Ergo in tali casu hi duo
gradus gloriae, quibus gaudebit ille qui perusectiori , dc perspicaciori pollet intellectu ,
non correspondebunt lumini gloriae , nec proinde meritis, aut gratiae, & charitati , sed in solam persectionem naturalem inter lectus creati reducentur ι 8c sic unus homo, vel Angelus magis beatus per sua na. toralia sese discernet ab alio minlis beato . Adde, quod Concilium Florentinum in decreto unionis definiat Beatum unum altero perfectius visurum pro diversitate meritorum . Unde SuareZ lib. 2. cap. 2I. ait , nostram
opinionem esse partim consonam principiis Fidei, quia , inquit , visio beatifica datur ut merces Filiorum Dei , ic ideo fieri non potest , ut aliquis absque pluribus meritis ,& majori gratia persectitis videat. Respondent Molina , & Tartaretus negando sequelam majoris, quia, inquiunt, in tali casu, vel non dabitur tantum luminis gloriae illi , qui vegetiori pollet intellectu tvel si tantum luminis gloriae ipsi conseratur , Deus aequalem ipsi concursum non praestabit , ac alteri habenti aequalia meri. ta, & intellectum minus perfectum. Veri
haec responsio minlis videtur esse conformis ordini rerum, oc divinae Providentiae dispositioni , quae concursum commensuratum cujuslibet causae naturalis achivitati submi. ni lirat , nec ipsum temperat, nisi ratione alicujus miraculi patrandi . Videtur autem inconveniens, de indecens statui beatitudinis perpetuum tale fore miraculum in
praejudicium activitatis , dc pei festionis naturalis intellectus. Adde , quia si persecti
ri intellectui Deus subtrahat concursiim , ne visionem beatificam eliciat juxta cona. tum suae activitati naturali proportionatum , etiam subtrahere deberet voluntati persectiori ne ipsum diligeret conatu tuae Y 3 acti,
383쪽
3 a Dact. I. Disp. III. Artie. VII. Sect. IV. Quaest. II.
astivitati proponio ro, quod est absur dum; frustra invitarentur homines ad Deum diligendum ex totis viribus suus clim taliter, ex illa responsione, diligi non posset ab habente aequalem h um charitatis , dc vegetiorem voliintatem . Similiter absurdum est subtrahi aliquid luminis gloriae ipsi , qui aequale eum altero haberet
meritum, sed vegetiorem intellectum. Climen im lumen gloriae detur iuxta proporti nem meritorum , & secun lim mensuram
aliae, & charitatis , quam homo habuit an instanti mortis 3 certum est, qu qui persectiori pollet intellectu, Ae in aequalia merita , etiam habebit aequale Lumen gloriae 3 ali uin ille esset deterioris conditionis in lupernaturalibus, & privaretur resibi debita de condigno ι quod omninb es absurdum, de divinae Providentiae, ac Iustitiae ordinationi repugnans. Itaque
gradus beatitudinis in ratione praemii non corresponderet meritis, dc gratiae , nebo
In ratione principii activi, ia productivi visionis beatificae, concedo: Itaque lices beata Visio tota sit praemium 3 non tamen est praemium sub omni respectu : sed tant limquatenus procedit a nia praemiante , de ut ordinem habet ad merita, Ac gratiam quarum est corona , & praemium: quat nus autem dis it respectum, re ordinem ad intellectum a quo elicitur, praecise non habet rationem praemii, sed effectus, qui poe est esse perfiamr, quatenus provenit aperfectiori causa: Unde twEt beatitudo sit aequalis in habentibus aequale Lumen gloriae squatenus praecise est praemium: Dici potest tamen inari ualis, quatenus est essectus, es. citus a vegetiori, & persectiori intellectu Exinde tamen non sequitur , quM Beatus sese discernat per naturalia, quia major illa intellectus activitas non priaucit perrectiorem visionem, nisi quatenus intellectus ille est elevatus ad ordinem supernaturalem ideoque lices sit discrimen , dc inaequalitas inter visiones beatificas quatenus sunt e
ctus procedentes ab intelloibus magis, aut mintis activis, tax tamen discretio non fit naturae viribus, clim maior illa activitas suas omnes vires non explicet, nisi quate. nus per Lumen gloriae est elevata. Inde patet quantum Suarra hallucinetur, & in. iustam censuram serat.
ad coxessium Florentinum dico ipsum es fa intelli madum de facto, dc secun m vulgarem sententiam Philosophorum asserenistium, substantias spirituales non habere majores, vel minores gradus persectionis, proindeque nullum intellectum esse ex se magis activum, & vegetiorem altero, sed tantam ratione dispositionis organorum dum eorpori mimogitur. Hel Concilium tantum intendit allignare causam lassicientem inaequalis beatitudinis, non verbomnimodam , licui v. g. solith dicitur unum hominem clarita videre altero, quia habet clariores. de persectiores oculos, licti clarior visionedum ex parte oculi uuetioris, sed etiam ex parte majoris luminis , dc praestantioris speciei visibilis interdum Oriatur.
Boabis: Doctor Subtilis in A. dist. I s. a
firmat, voluntatem inseriorem cum aequali merito habituram ualem beatitudinein aequalitate quantitatis , non persectionis :Eigo censet beatitudinem nulIam habere proportionem cum perinione potentiae uis triusque.
ωUNarentiam : Doctor enim interuligitur solum de voluntate inserioli habente quidem meritum aequale , 5c aequale lumen i sed majorem conatum adhibente , quam adhibeat voluntas persestior : Sicque erit habere aequalem beatitudinem aequalitate quantitatis , hoe est elicere vilionem , quae habeat aequales gradus per.
sectionis cum visione elicita λ eaiori
voluntate minorem conatum adhibente ;non verb aequalitate proportionis, quia beatitudo utriusque non haberet proportionem eum persectione utriusque potentiae 3 quandoquidem beatitudo potentiae infelioris , qualis esset beatitudini potentiae praestantioris.
Dises ad imo: Si Visio beatifica sit persectior ratione perfectioris intellectus, se ui. tur beatitudinem Christi non esse omnium summam, dc maximam, sed ea dari posse
praestantiorem et at salsum est consequens rErgo , dc antecedens . Patet major . Climenim intellectus Angelicus praestantior sit intellectu humano Cnristi, qui muῶsmuinatus est ab Aetelis , evi ter sequitur , qu si Angelus haberet aequale luismen gloriae cum Christo , persectiorem visionem produceret ratione sui intellectus peridioris 3 proindeque praestantiorem haberet beatitudinem. Μinor etiam constat, quia in omnium sententia , Christus talem habet beatitudinem , qua major esse non potest.
384쪽
De Incomprehensibilitate Dei. 3 3
Res incta I. nefando sequesani majoris ,liam et sed sumitur pro eognitione omninbit ad eius probationem vim , verum qui-iadaequata rei cujus nihil prorsus lateat e dem - , quM Anselus periectias Deumimosoentem , ut comprehmsionem explicat videret , qutin Christus , si aequale cums& Augustinus lib. Ia. de Civit. cap. IS., b lumen gloriae haberet: sed quia Deusidicendo , sui in selemia eam ebenditur, i vult perficere Christum persectione sum istientis murabo re faruis : Cuius quis l ma , & maxima possibili , inde fit qu idem Incumprehensibilitatis divinae , ut sicut in via ipsi concessit maximam , &s Ma quantam mortalibus scire datum est ,
i summam gratiam, qua major concedi ne-ihabeatur notitia, sequentem unicam propo-
uit 3 ita eariter in patria maximum , &inimus resel vendam quaeitionem. ummum ei concedit gloriae lumen , quod i majus aliud assignari non potest. Ideoque Q U AESTIO UNICA.i Angelus elim nos habeat aequale Cumdii Christo lumen gloriae , sea mulin inserius, an . o. quomoaeo Deus sis ineamn de minus permum , inde fit quba quamcli bessibilis.
tumvis vegetiorem habeat intellinum , noni propterea aequalem visionem eliciat beatiLI Otandum L Deum generatim qua. i cae Cisisti visioni ia i , tuor modis diei posse incomprehensiis distabis hypothesi, qubd aequale lu-rbilem , nimirum loco , tempore, amore , men Aliso concederetur , tune Angeluside cognitione . Loco quidem, quia 1 nulis beatior esset Christo , quia ratione sui per- lo spatio creato vel creabili circumscribi sectiorix intestinua , perrectiorem visionemipolin et Tempore autem , quia omnia ex t eiceret, & consequenter Christus non M. cedit tempora , clim sit omninb aeternus et beret majorem beatitudinem, qua periectior Amore verti , quia omnem prorsus creaini esse non potestia tum amorem trans dat , ita ut nullai Respuriam, hane hypothesim esse impossi- mens errata illum pro dignitate amare bilem. 3 Deus enim us supponitur, Christotqueat : Unde S. Bernardus lib. de diligen- concessit summum lumen gloriae.adeoqueido. Deo , Μοdus HI Tndi Deum es sis 1 non potest aequale lumen Angelo encede-lia diligere: Cognitione deniaue . quia nuui rei ubi enim aliquid est summum m itus intellectas creatus poteli illum cogno. ximh persestum, parem in altero persiai Discere , & intelligentia penetrare quantumnem non admittit, & consequenter impiis cognoscibilis , & penetrabilis est . Prima cat, quia aequale Angelo cum Christo lin Incomprehensibilitas Deo competit rationemen gloriae concedatur; sitque ruit hypo xImmensitatis i Secunda ratione AEteris thesis,. nec ex ea quidquam inferre licetia nitatis . Tertia ratione Pulchritudinis , & supremae bonitatis .. Quartae denique r
ΛRTICULUS ULTIΜUS. tione infinitae veritatis, Ec intelligibili ratis. De posteriori sollim hic est sermo , non De In mer asellitate Delia voli de tribus prioribus
Notaridam, a. ad veram comprehensionem
DFvisa, Invisibilitatem immediath se- , rei per illius cognitionem Mariuatam duo
quitur Incomprehensibilitas, eius in- maximh desiderari r Primum quidem , ut dividua comes dc socia : sicut enim Deus cognoscatur id omne quod in aliqua re dieitur bavisibilis intuitivh, quatenus naturaeiest cognoscibile : secundam ut mgnosca-virim aspici neffuit ab intine tu orato situr totaliter , dc secundiim coturnens sic incomprehensibilis appellatur, seu invi-itionem intelli Dialitatis obiecti cogniti ι sic sibilis eomprehensivh , quatenus a nullaiut tanta sit persectio in eo itione intelli- Creatum quantumviru per lumen glori igentis , quanta est intelligibilitas in obje- elevara, videri potest inaequath, seu quan-lta , quini cognoscitur , ut loquitur D tlim visibilis est . comprehensio inistat Subtilis in 3. distinct. r. quaest.. a.
non usurpatur pro assecutione alicujus rein numer. 7. Hoc est ut tanta ne virtus quo sensu Beati dicuntur Comprehensores abd reptae tativa in cognitione , quanta est Apostolo primae ad Corinthiam sic evo, objecti repraesentabilitas L prac σ compre- π , imuit . ur ram eiandatis: Et ad Phi-thenia dicitur resensisa . quia tinnirum se
ipsenis 3. Iesu. si pinet ori eo rebo textendit ad omnes objecti sermalitates, de V 4 Perin
385쪽
3εε Tractat. I. Disput. III. Artic. VIII. Quaest. I.
perfectiones e Posterior verti appellatur imie va, quia intenditur ejus persectio juxta pellectionem objecti, qud enim entitas aliqua persectior est , eb persectior est ipsius
veritas , seu cognoscibilitas ; adeoque sectiorem exigit cognitionem in repraesentando, ut nimirum res illa cognoscatur, &repraesentetu adaequath, dc commensurate,
seu secundita omnem suam persectionem , & dignitatem. tandρm 3. ad comprehensibilitatem extensivam non sollim requiri, ut res aliqua cognoscatur secundam omnia sua praedicata intrinseca sive essentialia, sive attributalia: sed etiam ultra requiritur, ut distintra eo. gnoscantur omnes termini, quos illa respicit, vel quos ipsa terminat, atque adeo
cognoscatur secundlim omnem terminationem , & terminabilitatem : non enim res
aliqua persecth comprehenditur , nisi per
cognitionem , & intelligentiam attinglitur,& exhauriatur omnimoda ejus intelligibilitas ; non autem attingeretur, nec ex hau riretur nisi perciperentur omnes illius terminabilitates , & terminationes 3 quippe cum haec ratio terminabilis, &terminativi, sit in ipsa re cognoscibilis: Unde non im. merith S. Augustinus Epist. III. cap. 9.comprehensionem sic definit: Totum c-- prebenitur , inquit , videndo , ut nibit ejus lateat videntem: Id est comprehensio est cognitio , qua cognoscitur totum , quod est 3n re cognoscibile , ita pei secte ac objecti cognoscibilitas exigit. Quae definitio utram-
qiae comprehensionem , t 1m extensivam
quam intensivam complectitur . His praeli. batis , duo potissmtina hac in quaellione sunt resolvenda: Primum quidem, an Deus ita sit incomprehensibilis, ut a nulla Crea. rura tam existente , quam creabili perse.
ad comprehendi possit : Secundum , an haec Incomprehentibilitas soli Deo sit propria.
CONCLUSIO PRIMA.DSus est omnino ine presensibilis ab
omni Creatura tam exstente , quam creabili. Probatur I. ex Concilio Lateranens cap.
Damnamus, in quo dicitur Qubd Deus Anna quaedam summa res incomprebe bilis ,
O, ineffabilis 3 Et in Concilio Baiiliensi sessiaa. tanquam erronea in fide damnatur haec
propositio Augustini de Roma, Axima ciri. sti videt Deum tam elaia, intevia , Acut Deus seipsum s clim autem Deum seipsum comprehendat per claram, & intensam sui cognitionem, i uitur animam Christi ipsum
non comprehendere 3 Unde non immerit tidicit Albertus Μagnus in 3. dist. q. art. I. Suus Deus eo reornrit se : si GIm dicere. . mus eum concludi eo rebensione capacitatis
animae Chro 3 videtur , quia boc ν dundaret in Hauplamiam Deitatis Christi :Ergo si Christi anima , quae Deum persectilis videt, quam caeteri Beati , ipsum tamen in n comprehendae , muliti mi talis ab aliis beatis comprehenditur. Probatur 2. ex Scriptura sacra. Hieremiae 32. Deus dicitur Μagnus Golis,-incomm
Eum omnipotentem invenies p Quasi diceret hoc fieri non posse. Rom. II. incomo
prebe bilia iudicia eius , D, invesigabiles
via eiust Hinc meri id monet Ecclesiasticus cap. q3. laboretis , non enim couereben
Hiis, quia, inquit S. Paulus primae ad Timotheum G. lucem babitat inaecessibilem 3 quem nullus bominum vidit , sed nee videre potes , nempe comprehensiud , certum est enim Deum videri intuiti vh h Beatis: Unde visio illa de qua loquitur Paulus, quamque diiuit impossibilem, intelligenda est de cominprehensiva.
Idipsum probant υ. Patres. Priis quidem Cyprianus, vel quisquis est author libit de Cardinalibus operibus Christi, ubi sermonem iaciens de Seraphim qui staiant super thronum Dei, eae circa illum volabant Isaiae c.
statu, inquit, deterritatis immobilitatem -- istranter , volatu vero altitudinem eius sie mi superioribus elatam , ut quantumctet ad cor altum iamo ascendat, exaltetur Deus, is m- prebe oris opportuastatem evadat. Ipli concinit sanctus Augustinus sermone 38. de
tempore . Attιngere aliquantum te mente
Deum, inquit, magna beatitudo est 3 cta re bendere autem, omnino impossibile es. Et Beda in illud I. Ioannis capite I. ridebimus eum Mutis, ait, Promittitur nobis videre Deum, nam comprehenaeere concessi non min. Et S. Greg. Io. Moralium cap. 7. exi dens illud Iob capitis undecimi, Forsitan vesteia eius eo rebendes ρ ait : In retribusionis culmine reperisi Om potens per contemplationis θ
ciem potes , ed tamen ad pomum non m test : quia X boo in Haritate sua quando que conspicimus, non tamen Oi essentiam F δι
386쪽
De Incomprehensibilitate Dei. Hs
i rentuemur. Tandem Cyrillus Hierosol mytanus Catechesii 6. Vident, inquit, AB, seu ita ut rapiunt, O, Arctangeli ita ut ροί. unt : raroni verὸ , Dominationes plus quidem quam illi . sed mimis tamen quam pro Dei benigηitate: Solus autem spiritus sanctus ita ut oportet video : ille enim se utatur omnia, etiam profunda Dei 3 cm inigenisus D iFilius , ita ut oportet etiam evnoscit , quoniam Deitatis Paternae est partiss. Probatur q. ratione. Ut objectum aliquod comprehendatur, non sufficit quM videatur totum , sed ultra requiritur quM cognoscatur totaliter, & quaiat lim cognosci.hile est: ita ut virtus cognoscitiva intelle .ctus omnino adaequet, & exhauriat objecti cognoscibilitatem: sed lichi Deus totus videatur 1 Beatis, non tamen videtur totaliter , nec exhauritur ipsius cognoscibilitas per visionem beatificam : Ergo ab illis non comprehenditur. Major patet ex assi' gnata definitione comprehensionis in J. Notabili. Μιαν probatur: clim enim deussit omnimodh infinitus, infinitam habet intelligibilitatem, & cognolcibilitatem : Unde ut per se th comprehendatur , desidera. tur infinita virtus intellectiva : sed virtus cujuslibet intellectus creati sive creabilis, non potest esse infinita : Ergo nec adae.
quare potest, nec consissuenter comprehen .
de re ipsius inteli .gibilitatem. Adde quia ,
etiam si cognitio creata esset infinitae vir. tutis, tamen non laret comprehensiva Des, quia cum esset creata , dc de radens , non posset ita persecte cognostere , ac
cognoscibilis est , sicque in Q ret impersessior cognitio, quam sit objectum cogni
Dires: Comprehendere Deum, est ipsum
totum cognoscere, totaliter: Beati vi dent Deum totum, & totaliter; Ergo De9m comprehendunt. Major patet ex disis. Idι nor vero probatur : Quando dicitur , qu bd Deum comprehendere est illum totaliter cognoscere, vel b totaliter significat modum videntis , vel modum rei vitae si primum, Deus totaliter videtur, quia qui videt Deum, tota sua virtute totisque vi-yibus , ac conatu illam visionem elicit :si lecundum , etiam videtur totaliter, quia videtur sicuti est: Ergo Beati vident Deum totaliter , adeoque illiim comprehendunt
Res Meo ly totaliter significare modum ea mi djecti cognolcibilis, quam intellectus Ciagnoscentis,' ita qu , sicut objectum est infinith cognoscibile , non potest totaliter cognosci, quin infinita ejus cognoscibilitas peicipiatur, & exhauriatur; significat pariter modum potentiae , quia cam compre.
hensio sit actio commensii rata persectioni objecti, non potest intellectus rem infini.
tam totaliter comprehende Te , quin eliciat visionem infinith persectam ι hanc autem intellectus creatus elicere non potest, adeoque ncn potest Deum totaliter cognoscere.
Instabis ; Objectum omnino indivisibile.
dc nullos visibilitatis habens gradus , vel
totaliter videtur, vel nullatenus videtur εDeus propter suam simplicitatem est sum. me indivisibilis , nullosque persectionis habens gradus ; Ergo vel totaliter videtur , vel nullatenus percipitur . Major patet 3 Si enim indivisibile non videatur totum , 5e totaliter, oportet ut sit in eo aliquid, quod non videtur in indivisibili autem vilis nihil potest non videri ; alioquin non esset indivisibile; sed haberet partes quarum
una videretur , aliae ver b non . Minor
etiam constat eκ jam dictis de simplicitate Dei, quibus probavimus, Deum nec ha --re partes, nec ullos gradus persectionis, sed esse suam omnipo persectionem. D iura majorem ue Indi visibile tam rea liter', quam formaliter non potest vides iquin totum, &totaliter videatur, transeat; indivisibile tantum realiter , sed formaliter
divisibile , non potest videri , quin totum
videatur, nego, Cum enim plures habeat formalitates, una cognosci potest i on cognita altera . Ad mixdirem , Dico, Deum
. quidem esse indivisibilem realiter , ted Dr- maliter divisibilem, seu potitis distinguibilam , quia pili res complectitur hersestiones, tum a tua essentia, tum ab invicem distitiactas, & quarum una videri potest sine altera . Adde qudd licEt Deus videatur totus , percipianturque Omnia , quae in colant, non tamen comprehenderetur ι Neque conlprehensione extensiva , quia non perciperentur omnes habitudines , quas
habet ad Creaturas possibiles , quae climsint numero infinitae , ut distinali cognoscantur, requirunt vim infinitam cognoscendi, qualistion est virtus in Creatura, neque etiam esset comprehensiva intensive, quia non aeque persecto actu Deus cognosceretur , ac ipse cognoscibilis est ι copia sceretur enim a Creatura cognitione finita , limitata , ex dependente; ipse tamen
387쪽
Τrin. I. DispuLIII. Artic. VIII. Quaest. I.
eognoscibilis est inde Menter , ct infini. th uti de facto ab intellectu divino crugnoscitur. Quaniti ergo in s Deus omnium Creator, incomprehensibilis censebitur
CONCLUSIO SECUNDA.' Eus suus ine proe bilis is intra τὸ ,
I non autem exteη- . Prima pars iussicienter constat ex
distis; Incomprehensibilitas enim intenti vasundatur in infinita entitate , dc intelligi.bilitate Dei , infinith persecta cognitione perceptibilis 3 sed nulla est Creatura quae ex se, & in entitate sua sit infinith ecrano. scibilis , quaeque infinith persectuti, actum
requirat L ut a uuath. cognoscatur, Ergontula est, quae sit incomprehensibilis inten-svh, adeoque solus Deus ita est incompre- nubilis. securia pars etiam constat : inta. Ucomprehentionem extensivam necessum est nedum e nostere entitatem . it persectio. nes intrinlecas objecti sed etiam necessum est cognoscere omnes terminos ad quos sese extendere potest virtus illius ob hi tam passiva, quam activa, Hoc autem fieri non potest etiam it, minima Creatura , nullaque est quae sese nota exterulat ad infinitos terminos 3 Ou enim v. g potest producere infinitos numero ignes, & aqua potest successivb recipere infinitos nunκro calores, di sic de aliis 3 Ergo clim non possit hujusmodi potentia atava , & passiva Creaturae adaequale cognosci , nisi pariter omnes ejus termini distin v c noscantur ιHim fit, quω eam illi termini sint infiniti , nulla CreMura potest comprehendi ad e, quia non possit assignari ulla Creatura , quae non habeat realem respectum dependentiae ad Deum, qui realis respectus non potest adaequath cognosci, di comprehendi, nisi cognoscatur, di comprehendatur, saltem extensivh, ejus fundamentum , di terminus; Ergo clim Deus, qui est terminus hujus respectus , comprehendi non possit, nec pariter respectus ille comere. hendi poterit . Hinc S. Basilius m Maus8. aammmiam, meritb ipsum ridet tanquam delirantem, &insanientem, quM diceret se Deum comprehendisse ; Fimisutis maeformica linquit) naturam Maedum em in e Upreben i ; quomodo inrempube sibi sis Der vim te imaginari gloriaris e Ruibus denotat minutissima quaeque animantia esse incomprehensibilia , saltem extensivh 3
I 4m isti superque , quantlim taelitus
datum est , explicavimus omnes illas dissiciles, & abstrusax suaestiones , quod Dei naturam spectant ejusque modos intrinsecos 3. nunc autem ad scrutandas, &reserandas illius proprietates ; & divinas
praecellantias affirmativis nominibus expressas , nostra sese convertit exercitatio . Quoniam autem hae divinae proprietates .& praecei Ientiae solit, dicuntur duplicis esse generis, quarum aliquae sunt Transcendemalis, dc Deo crearetisque communes 3 Puta Unitas, Veritas , ct Bonitas a filiae verbspeciales, & ipsi soli Dis propriae, nimirum divini intellectus, divinaeque voluntatis virtutes , operationes, da dotes: Cumque de his posterioribuς specialis Tractatus institui. sorit a Theologis 3 agendo ninitiarum de intellecta , & voluntate Dei shine sollim de prioribus Dei proprietati. bus praesens movebitur Disputatio, tribus
an, quomodo miras Deo emrveniat.
nam est, lassicienterque jam probatum , Deum ita esse unicum, ut non minus im-ssibilis censeatur Deorum pluralitas, quam alicuius Dei non existentias adeoque lupervacaneum esset hic immorari in probanda Deitatis unitate , quam aperth contra Idololatrarum insaniam in prima hujus Tramtus disputatione demon. stravimus . Tria igitur solam supersunt examinanda e Primum quidem , qua ratione Deus dicatur unus, seu, quae sit divinae Unitatis sons, dc origo: secundum, qualiter Unitas Deo competat, an per mindum eraeditati essentialis, aut per modum proprietatis divinam essentiam quidditati Ihlam constitutam ametentis, de illustrantis:
388쪽
Tretum deniqire, an hax Unitas ita Deum mo se riuus homo, dcci Deandum est , i pluralitate coerceat, ut in alicujus nummiquM numeratorum neutrum includatur in ri societatem venire nequeat, sed omnimo- άltero e sed invicem sint condistincta. Tre. ct innumerabilis si appellaiaus. mae uta-m denique , qum unitates numerandae pateant evidentita, ordinentur invicem, habeantque potentiali- - - I. triplicem h Philosophis re. tatem, dc rationem partis ad totum . Si dillingui Unitatem , videlicet transten. enim quaelibet unitas sibi vendicaret actua. dentalem, sermalem, re indivisibilem: m. litatem persectionemque totius, etiam sibi ma dicitur, qua em quodlibet est indivisum vindicaret actualitatem , & persectionem in se r sera da , qua naturae Communes ,ialterius unitatis contentae in ipso toto. Un-8e univeriales tam generi , qutin spe*lde lices essent plures unitates secundam suas ficae , dicuntur se aliter indivisae in suis rationes Hrmales, si tamen eminenter conis inferioribus : Tertia est , qua natura sim venirent in uno, nullo modo numerum gularis est intrinsech , εe extrinsect indi via constituraeni. sibilis in inseriora. Prima unitas cuilibetenti congruit: Secunda omni, & Mi natu. CONCLUSIO PRIMA.rae universali propria est: Tertia soli naturae singulati convenit. Prima negat divi-l Umma tas Deo con uitia varias Q insonem, quia ens quodlibet unum , est in to D isitaria maceruaetias : Et primd qui- divisum in se r se da negat distincti in dem propter supereminentem euendi rationem, quia naturae universites in aliquo in- nem; Nam, inquit Plato in Parmenide e seriori , non distinguuntur a seipsis prout rem ei e ἀμαν unum, sic unumquodque in aliis inserioribus existunt Tertia den, unam, quomodo se babet id, quod os: quareque mat pluralitatem , singulare enim , quae misiss sunt entia, minῶι unum dicum, individuum , omnem mutaudinem ex- tur ι qua autem ma is μηt, magis etiam sumcludit . unum: Ergo clim Deus sit entium omnium mandum 2. Unitatem Transcendent, maximum, etiam sibi maximam , & sum-lem rith definiri , Indissonem emis a se , mam entis unitatem fendieat. Quum ratio- ω divisiinem a quolibet alio. Quibus du-inem subtiliter expendit sanctus Augustinus ex designatur negatio, quam Unnas haruslib. I. de moribus Manichaeorum cap. 6. importat 3 nimirum negationem divisio. ubi ita disserit: Nibil dy-, qua unum es nis in se, quando ens , vel includit uni Jμι itaque in quantum quodque unitatem adsisnem suarum partium . se Petrus dicituripistisvν, in tantum es 3 -uatis s enim αρο- unus homo 3 vel plurium sormalitatum rasis, eonvenientia , , c-cordia , qua sunt identitatem realem 3 se Deus , licti plu-iis quantum sum ea, quae es,via sum. Nam
res sermaliter distinam persectiones invol-l plicia per se suηt, quia uo sunt: quae au-vat , nihilominus verε dicitur Unus 3 velitem no sum Amphria, co-Wa partium Liui conceptus indivisibilitatem ι se conce-i-αν unitatem ι is in tantum sunt, is quam plus entis unus est , quia in alios conce. tum uaitatem adequuntur. Hinc merith B ptus resolvi nequit. Se i b, unum etiam lius lib. 3. de consolatione prola undecima et importat negationem unitatis eum alio 3lom e quoa s, inquit, sam manet atque
proindeque , quod vein unum , --dsumit, etiamdiu δ --: sed isterit atque cessust debet a quovis alio distingui . Itaeidis,itis pariter cum uniam esse adstiterit aque ut Deus verε dicatur unus , oportetiΛdeoque iram Deus sit primarium omnium ut sit in se realiter indivisus , dc quoli-ientium , etiam primam ianitatem obtinet.bet alio, quod non est Deus , realiter di- a. Hanc supremam Dei Unitatem nomi inaus. nulli sancti Patres colligunt ex summa ejus Notandum 3. ex Doctore Subtili in I. LlSimplicitate, qua fit ut propter antecelle M. qu. unica ad numerum tria desiderari. tem omnibus Dei simplicitatem non unus Primum est, 'ubd unitates, quae sunt nu- tantummodo illa, sed unitas quoque nomiis meri partes, , princi a , sint ejusdem u-inetur: Hrirc per . Mem nevimam eram. nius rationis ι non enim Mumerando dici. t--, inquit S. Dionysius cap. I. de divinis mus primus Homo, secundus Leo, tertius Nominibus, Divinisatem Ham omnium primrapis: sed prima substantia est Homo, soleipem sacra praeiacatiuae celebrari β ανη. Munda Leo . tertia Lapis : ves primu1 M- mus , rariquam Θ, - -- , aloe unit
389쪽
3 8 Tract. I. Disput. IV. Quaest. I.
tem, propter fimplieitatem, ac ingularitatem Dices : Singularitas est de conceptu quid excinentis indiei sibilitatis vi Q. O, Trinitatem ditativo Dei : sed unitas est de conceptuo expressionem suprasub miatis Devndisa-lsingularitatis; Singulare enim es , quod estris , quae in tribus Persisti eo it : Undesindivisibile in plura inferiorar ut patet in
lub initium capitis Deum appellavit Uci. natura qualibet individuali : Haec autemtatem , quae unitatem omnem facit uram . indivisibilitas est Unitas individualis ; de Ipsi concinit S. Maximus Martyr in Scho. consequenter unitas etiam censenda est denis ad caput . de coelesti Hierarchia, ex- quidditate Dei, adeoque non est ejus attriplicans illa verba Dionysii, Deus monas est,ibutum. Unitas trisub ens: Esse autem Unitatem, Coacedo maiorem: sed nego minorem di Li--ηadem, inquit, Gnfirmat etiam impius cEt enim in creatis eadem sit ratioso a- Evagrius ita seribens in Centuriae secundaestia singularitatis , ac unitatis numericae 3 cap. r. svaηdoquidem Deus F is est, non tamen ita est in divinis; quia increa inii; NTs, idcires monas est. nam is, -- tis , indivisibilitas in plura inferiora notanas, ut aris elice diram , si sex est , is provenit formaliter ex ratione essentiae , compositionis expers. Unitas vero propterea di- Quae indiyiduatur: sed ex differentia ipsa iniscitur, qtiod edi, secum unitas naturaliter μα- dividuali quae scilicet est ratio eur ipsa naiam Trinitas. Oriunis eos omner, qui M ipsam tura individualis pluribus inserioribus com- accedunt 3 sicut in Evangelio scriptum est, ut municari irequeat; adeoque eadem estini p. sint unum sicut, & nos unum sumus. sa natura individuali ratio unitatis indivi- Praecipvh autem radix,&ratio divinae uni- dualis ac singularitatis; quia nimirum sin-tatis oritur ex Infinitate Deis quae, ut di- gularitas , & unitas numerica formaliter ximus demonstrando Deum esse unicum , Oriuntur ex differentia individuali . Secus varias subministrat divinae probandae uni- autem est in Deo , quia Essentia divina , ita tis rationes, tam ex Nite divini intelle- ex suo praeciso conceptu est talis, ut eam ictus infiniti , quam ex parte infinitae vo- sequatur indivisibilitas in plura inferiora diluntatis, boni infiniti, infinitae potentiae ,4dc consequenter diversum est fundamenentis undequaque infiniti, de infinitae do- tum, diversaque ratio indivisibilitatis, uniminationis ac virtutis: Hae namque omnesitatisque singularis in Deo , & Creatura ;divinae infinitudinis rationes , tot valida lichi utrobique unitas entitativa essentiam subjiciunt argumenta , quibus divina uni- consequatur , nec sit de conceptu ejus sertas, Deusque unicus demonstretur, uti jam mali.
CONCLUSIO TERTIA. CONCLUSIO SECUNDA . Io De R sirit sit summe unus , tamen unus
numero dieι nequit . Ita Doctor in I. eatum I sed divina proprietas essentiam diit. 2q. qu. unica, de sanctus Bonaventu Dei circumstans , , illustram et Tum quia ibidem art. I. quaest. I., Quibus favent SLeadem videtur esse ratio de divina Unita- Patres, maxim. Basili iis, qui io Epist. te entitativa, ae de creata: sed creata uni-iquorumdam ea lumniam reserens , qui ip tas non est quidditativum praedicatu mentisis, trium deorum dogma objecerant; Deum creati; sed sollim ejus proprietas: Ergo pa-iesse unum numero negat, sed talat lim unum ri jure divina unitas entitativa , persectio estinatura, Nam quidquid , inquit, unum nu divini entis 3 non ord quidditativum H-imere dieitur, boc non unum es revera, nequo sentiae divinae praedicatum : Tum quia ELinatura sim ex . Deus autem omnium confise sentia divina concipi potest conceptu per-4sione si sex es, compositionis expers. 'ONfecte quidditativo, & sub ratione entis in .ies igitur unus numero Deus. ipsi concinit S. finiti, non concepta divina unitate 3 &con a rillus in excerptis commentariorum Ii- sequenter unitas non habet rationem praedi ibri T. & 8. in Ioan. ubi. multiplicationiscati Essentiae divinae constitutivi: Tum de isingularium caulam refundit in corpora rnique quia unitas ipsa oritur ex ratione el- Unu, inquit , in omnibus es naturae BDi . sentiali, nimirum ex infinitudine entis di-itis, om ex natura sunt unum. In eo -- vini, adeoque ipsa non ingreditur rationen ira quὀd corporisus dimium , vocam unum Dei essentialem. . sed multi: quodquid de Deo vero, ac naturali
390쪽
mus sob flemus sanctam Trinitatem intelligi.
s. Ipsi concinJt Boetius lib. de Trinitate, ubi cum exposuisset triplex unitatis genus, nimirum vel unum genere , vel specie, vel numero; tria illa removet a Deo, maxime verb postremum , suis numero differentiam accidentium varietas facit, inquit , in Deo verὸ ηulta diversitas , nulla ex iuversitate pluralitas, nulla ex accidenιibus multitudo, atque idcirco nec numeras . Intur unitas tantum .
Nam eum tretsi repetitur Deus , eum Pater, Filius , spiritus sanctus nuncupantur , tres unitates non faciunt pluralitatem numeri
in eo , quia ipsae sunt 3 st advertamus ad res
nemrrabiles, is, non ad ipsum x umerum. Aliam caeteri Patres subjiciunt rationem Fur numerus a Deo sit arcendus, quia nem-n in omni numero est ordo prioris, &pini seriolis; & gradus primi, & secundi, &c. Cum itaque in Deo nihil prius sit aut poslarius, natura scilicet, ac dignitate, etiam in eo non est numerus . Inde Palchasius lib. t. de Spiritu sancto cap. 6. Cum audis u- nus , inquit, non bis nEmerus iactoatur , sed
persectio infinita colligitur. Iuid est unus, nisi nomen incommuηicabile , quia nee pesteri rem recipit, nee priorem p svid est unus, ni ini sex , incomposita , , indivisa sulsantia λί id es uxus , nisi incommunicabilis , i inae. qualis , ac semper idem , qui nunquam a se possit esse diet Uus p .uibus divinae Unitatis
rationes omnes attigit, nimirum qubd Deus lit unus quia simplex est , ne Rue partibus constet , & plures non sint ac diversi ι &qubd idem sine ulla varietate, ac mutatione Permaneat . Denique , ques nullus in eoiit gradus primi dc secundi. Haec etiam luisculenter aperit Cerealis Episcopus lib. contra Maximum Arianum cap. II. Nec numeratur Deus , inquit , quia ηοn sub ieitur numeris. Deus igitur noster unus est ; nam cum
Pater , O Filius, i, spiritur sanctussiat , nemo C Wianus tres Deos poterit dicere ; quia in nulla a se dimina distat natura: numerus, quidem reainem sufficit ue aequalitas non admittit . alter enim primum sequitur , alteri te Iius applicatur: sed eum gradus feri non possint ex paribus , quisubdi possint, quomodo numeratur P Unus ergo quia erit , non babet secundum . Secundus quippe minoris ordinem tendi , , minor alterum facit; alter posteriorem indicat , posterare imparem signat . Remet aestantiam, is quod numeres non babebis. Doctor vera subulis, iam laudatu 1, probat
Deum non posse sive ad intra , sive ad extra numerati, quia ut diximus in tertio notabili, tres ad numerum desiderantur conis ditiones , quarum prima, dc secunda Deo quadrare ni ueunti itaque nec Essentia divina cum tribus Perlbnis, nec ipsae Perso-uae invicem , neque Deus cum Creaturis numerum simpliciter , dc persecth constituent, quoniam in his nulla ratio una sim- p iciter testesse communis. Et elim Deus
omnia eminenter contineat, nullam potentialitatem , nec proinde numerabilitatem habere potest. Dices: Pater, Filius, dc Spiritus sanctus sunt Deus : sed illae tres Peribnae efficiunt
numerum ternarium : Ergo in Deo numerus est admittendus, divinaque Unitas numerum non excludit. Confirmatur: nam lan titus Cyrillus 23. thesauri, Alterum numero a Patre Filium vocat : dc in fragmento libri T. Alterum in altero isesse ue ob iaeque ηοηvinum esse numero . Et sanctus Gregorius Nazianis Lenus Oratione 13. ait, Monadem esse notam propter dur drestus , , binarium tranques.sam in Trinitatem is te, si perfectionem. Et Eusebius in Symbolo clim dixistet , Ιαὸs Patrem, is Filium, , spiritum sanctum sim
gulat im unum post unum dicimus , Me ideo quia simuI exprimere tria nomina humani sermonis paupertase non m sumus , non quia irribus gradibus ordinemus. Ubi totum unum est , non potes esse tertium , vel secundum . Totum ergo in plenitudine Divinitatis primum es, is,uod viaetur sermonis necesstate postremum .ubdit: se bis tribus Personis numerus esse
potest , ordo esse non potes ; nam etsi distinctionem recipiat Trinitas , gradum tamen nescit aequalitas: Ergo summa Dei unitas Numerum omnem non excludit.
Reumnio equidem ratione Personarum . numerum saltem imperfectum, qui fiat absque ullo gradus ordine , in Deo concedi posse: nec id etiam abnegant sancti Patres, qui mirandum quoddam , & ineffabile uni. tatis ac numeri commercium in Deo reperiri asserunt, Es ibi aliquid inestabile , ait sanctus Augustinus trach. 39. in Ioann. quod verbis explicari non post, ut is numerui fit, is numerus non sit. Videte enim si non qua apparet numerus , Pater, Filius, spiritur sanctus , Trinitas. Si tres 3 quid tres ρ deficit
num rus. Da Deus nec recessit a numero , ne
capitur numero : quia tres sunt, tamquam es numerus . si qu. eris qui, tres , non es numerus . Puta quia tres unum sunt . Cui