장음표시 사용
391쪽
r o Tract. I. Disipui. IV. Quaest. II.
eoncinit S. Bernardus lib. S. de consid. ca.
numera numerus p si tria , quomodo non numerus p n unum, ubi numerus p Deinde sibi objiciens: Cum tres illae Persionae, illasubstantia sint; O , una illa substantia, tres Personae ἰ
vrs numerum neget ρ Respondet, Nam vere tres sunt: quis numeret tam n 8 nam veri unum sunt. Aut si tu facite explicatu id puras dicendo tres, Metto quid numero . Naturas p una est . Esentias λ una est : Substantia, λ una es. Deitates ρ una est. Non baec , sed Personas numero, inquis. suae non similla tiηa Natura, illa una Edentis 3 illa una substantias illa una Divinitas . tbolicus es, misimὶ bae dabis . Quibus Constat Deum
persectum numerum excludere, adeoque i p. lius divinam unitatem non esse numeri principium nec sesiam.
UAESTIO SECUNDA . suid , O, qualis sit Entitativa Dei
DEum esse verum, nemo Catholicorum ambigit ue articulo inamque fidei constat, Filium Dei esse Deum veram ct Deo vero : Unde non immeritb Regius Psaltes Psalmo 88. Dominus Deus virtutum quissimi lis tibi ρ Potens es Domine, is, veritas tua in circuitu tuo: Quasi diceret, Deus est ita ve. rus, & verax, ut sit quasi totus a veritate circumdatus, & ex veritate compositus;
ut de ipso, quod de Christo, dixit S. Augustinus Sermone Decalogi , merit b dici possit, Deus totus est Veritas : Primb quantdmad esse, quia solus proprih, & ver E est qui dixit, Ego sum qui sum . Secundb , quantum ad intellectum, quia est suum intelligere: Tertio, quant lim ad scientiam, quia Deus scieηtiarum es, qui nec salti nec saltere potest. Quarth, quant lim ad sermonem, auxta illud Ioannis II. Sermo tuur Heritas
est . Quinid , qua nitim ad promissa , quia se lis Deus in omnibus verbis suis, is, sanctus
m -ηibus operibus suis. Non est ergo cur immoremur in probanda divina Veritate. So. llim hic proponitur examinandum in quo consistat divina veritas, & qualiter Deo conveniat, an videlicet per modum piaedicati essentialis , aut sollim attributa lis , quod ut compertum fiat evidentius, Notandum primo , Philosophos triplicem communiter distinguere Veritatem , scilicet Veritatem signi, cognitionis, Emis.
Prima est conso imitas nostrorum verborum cum interno mentis conceptu: Haecque est virtus moralis mendacio opposita . Secunda est conformitas intellectus cum re cognita, qualis est cognitio fidei divinae, &lcientiae humanae , quibus opponitur sanitas, error, & opinio . Tertia denique est formalitas enti, , qua taliter est concepti. bile qualiter est secundlim suam naturam :Unde Notandam secunia : Veritatem entitativam importare secum habitudinem, dcr spectum transcendentalem intelligibilitatis ad intellectum ς qua ratione Doctor in φist. m. q. q. eirca num. II. sorth inquit , Nee Herum nec ληvm ultra ens dicunt ratis.
nes ab olutas: Non qu revera entitativa Veritas sit in se lalusae simplex respestius tranicei dentalis , & ordo quem ens quodlibet dicit ad intellectum cognostentem ;sed ita q).rlid non possit veritatis conceptus exprimi abique tali ordine ad intellectum, cuius maximh objectum est. Sicut a pari, Bonum declarari nequit absque ordine ad appetitum cujus est objectum, & terminus:
Bonum namque communiter dicitur, quod omnia appetunt. Notandum tertio , Ex D ctore in a. Metaphysicorum numero 8. veritatem entitativam talem esse quale est ens : suia enim , inquit , Veritas est proprietas entis , ideolequitur esse rei proportisnaliteri. Ita ut umminquosque eo mori quo babet esse, babeat etiam veritatem: Unde sit qi ad ea, quorum esse essempiternum, fit etiam sempiterna veritas . Iura etiam veritas in intellectu oritur ex veritate in
re, idcirco sicut res habet esse, se etiam is apta nata cumbri ι quo fit ut semper ab inoesse rei, oriatur eουαν tas verietatis , Me in
re, fur in intellectu . Euare bene dicit ratiosopbus, quod unumquo ue sicut se habet asesse, ita se babet adveritatem. Quibus Doctorii per th indicat talem esse rei veritatem , qualis est ipsius entitas: adeoque si entitas sit infinith persecta, talis pariter erit entitativa rei Veritas.
CONCLUSIO PRIMA.. ENtitativa Dei Veri as est suprema imas persctis , qua solus concipitur proprios
raminitatis ebaracteres babere . Haec aper thpatet ex notatis 3 in tantum enim ens quodlibet verum est, in qua nitim habet char
392쪽
cteres entitati suae pronrios, quibus verε , di intrinsech in suo esse constituitur , & hquolibet alio distinguitur. Ergo Deum habere veritatem entitativam, nihil aliud est quam proprios Deitatis characteres sibi ven. dicare, quibus ab inanibus, & salsis Diis lacernatur, ac distinguatur. Nimirum, qu sit ens infinitum, ale , per essentiam, necessarib eat istens , a nullo productum , &caeterorum productivum . Qitae verba genuinos verae Divinitatis characteres exprimunt, quibus nimirum verus Deus ab ina. nibus , de ementitis Gentium Numinibus
Omnes enim Dii Gentium Daemonia , in-ouit Regius Uales 3 8c meritu quidem , Daemones enim ementitos aliquos Divinitatis characteres usurparunt. , nempe futuro rum praedictionem, & vaticinium I stupendam, & insolitam signorum, ac portento. Ium patrationem : rerum incertarum , &abditarum revelationem , dc alia id genus verae Divinitatis symbola , ausu temerario sibi vendicarunt, ut pro Diis haberentur ab hominibus, & colerentur. Nec terth, quod maximh lugendum est,eassus suit , & irritus superbientium m. rum , ac perduellium Anselorum labor :Etenim his larvatae Divinitatis signis ita luserunt homines in Idolis quibus inerant , ut pro Diis habiti fuerint. Hoc aperth confirmat sanctus Paulus I. ad Corinthios 8. dicens : Scimus aviaribiles Iduum in munino , is, quid nullus Deus
nisi Unus; nam etsi suηt qui Heuntis Di Dein Caelo , sive in Terra siquidem sunt Dii
multi, is Domini multa nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia , nos in uti I cs, unus Domisus ejus citisus, per quem omnia, G, ηοι per ipsum . . ibus vel bis sanctus Apostolus duplicem allignat entitativae Dei veritatis rationem , duosque charactercaquibus ab ementitis Diis distinguitur. Pri-mb qu Idolum nihil sit, non quM revera idolum nullam habeat prorsus entita. tem: sunt enim uola, inquit S. Augustinus I 8. eontra Faustum, sed ad siautem nihil δηι ι , qui eolis arborem, non quidemorando, sed adorando, non id edit, quod nusequam es , sed quod ira ruendum non es . Solus ille releηdus est , qui 3 verus di Deus, quo suo . ens Garus sit eustor eius, is quo solo non fruens omnis mens misera est , qualibet alia re fruatur. Vos autem cum ea coli.
ais, quae omnino non μηt, sed vestarum fia
lacium fab Harum vanitate finguntur, veritatem in initiintia detinetis , qui dimini esse veritatem
Unde quoties Scriptura sacra Creaturis aliquibus Dei nomen tribuit, statim subdit aliquam appellationem , qua a vero Deo distinguantur . Sic clim dicitur Psal. I 34. Deus ritu in Synagoga Deorum, in m dio mistem Deos diiudicat Et paulb post, Ego dixi Dii estis. O, flii mee omnes; subdit statim , Hor autem sicut hamius marim ni tDisparitatem assignans nedum inter Angelos, & homines, qui Dii appellantur, qad
Angeli sint immortales, Creaturae tamen,& idcirco a Deo dependentes, Homines verb etiam gratia , participatione , & adoptione divina pariter Dii sint, sed Dii moris tales : vertim etiam tam Angelos , quam Homines qui Dii .dicuntur, a vero Deo secernit. Similiter quoties eadem Scriptura saera, falsa Gentium o Numina commemo. rat , eorum inanitatem statim explicat .s quod nempe, Os habent, o, non loquentur , oeusis babent, is, non via unt, Id ipsum contestatur apertilis dicendo; Omnes Dis Gentium daemonia, Dominus aurem Caelos secit.
Hoc est, rerum omnium supremus est Conditor , & Arbiter ν quae secunda est ratio aliusque character, quo sanctus Paulus verum Deum a saliis secernit . Itaque summa entitativa Dei veritas, nihil aliud est, qtiam ipsius divina persectio, qua proprios
Divinitatis caracteres sibi vendicat, quatenus nimirum est supremum ens, aliorumque entium principium, di moderator.
CONCLUSIO SECUNDA .ENtitativa Dei Heritas, non es praeis, dicatum esentiale , quid atristum νsed attributum crinam ipsius in essentiam sciens . Patet haec veritas ex dictis in priori quaestione et Eodem modo namque , proportione servata , ratio inandum est de veritate entitativa Dei, ac de ipsios unitate: sed Mae, ut probatum est, non est Dei praedicatum essentiate 3 1 ed tantum essentiae persectio : Ergo pariter talis est veritas . Adde qtita divina entitativa veritas sit illa perfectio Dei, qua intelligibilis est, de conceptibilis proprios habere Divinitatis characteres : Ergo necessum est , ut prilis Deus illos Deitatis characteres habeat , saltem prioritate conceptionis , quam habere intelligatur et adeoque prilis concepti.
393쪽
3ue et Tract. I. Disput IV. Quaest. II.
bilis est sub ratione Deitatis, ouam subratione verae Deitatis: Sicque illa divina veritas ab ejus essentia fluit, illamque circumstat, & perficit. Dices : oeus non potest concipi habens
Deitatis proprios characteres, quin pariter concipiatur ut verus 3 vel enim concipitur habere proprios characteres Deitatis, &sic concipitur ut verus Deus; vel non ita con cipitur, & sic non apprehenditur ut Deus; nec proinde intelligitur veros Divinitatis characteres habere: adeoque entitativa veritas inter praedicata essentialia Deitatis est
innuo maior : Si Deus adaequath concipiatur, dc secunddm omnes formalitates, di persectiones divini esse, non potest intelligi ut Deus, quin pariter eodem conceptu intelligatur ut habens proprios , & genui nos Deitatis characteres, concedo: Si concipiatur tantum inadaequat E, & soldm penes rationem entis simpliciter infiniti , quae sunt duo essentiales divinitatis chara.cteres, non potest ita concipi, quin eodem conceptu apprehendatur ut verus Deus , nego : Pritis enim intellectus concipit Deum tanquam ens infinitum, demum apprehendit rationem entis infiniti esse genuinum Deitatis characterem , & sic postea assi rismat illum esse verum Deum , utpote qui persectos Deitatis habeat characteres.
An, is, qualiter Bonitas Deo conveniat. Totandum primo I triplicem solith distinsui Bonitatem, nimirum Natura.
lem , Moralem, & Beneficentiae, quae etiam Benignitas appellatur . Prima est persectio rei in suo esse , ita quω bonum naturaledicatur illud, quod est in se persectum in suo genere , sive cui nihil deest ex iis , quae ad ejus persectionem , & integritatem referuntur . Sic aqua dicitur absoluth bona, quia habet omnia accidentia , Omnesque sibi debitas qualitates, putri colorem , saporem , frigiditatem , &e. Ut autem taliter bonum aliquid censeatur , tria debet habere , videlicet existentiam , persectiones sibi debitas , & suum ulti.
mum finem . Secunda est conformitas humanorum actuum cum rectae rationis di.
stamine : Ita quω actus aliquis censeatur moraliter bonus , qui consormis est rationi rectae , omnibusque debitis sibi ei Dcumstantiis illustratur . Tertia denique , est voluntatis propentio ad sublevandas aliorum miserias , dc gratias Iargiendas . De priori bonitate tollim hic erit sermo ,
caeteras verti expendemus in sequenti Trais statu, ubi divinae voluntatis characteres,& virtutes explanabimus . Illa namque voluntas Dei est bona , beneplacens, &persecta; adeoque maxime has tres bonitates sibi vendicat. Notandum a. ex Doctore I 8. qu. quod libetica num. 3. duplicem adhuc distingui posse bonitatem naturalem: unam quidem avolatam , quam vocat primariam , alteram Reymctivam, quam secundariam appellat. Prima est entis persectio , ita qu,t illud dicatur ablolute bonum , quod est
omnimod persectum; illud verti persectum
dicitur, quod habet omnia ad suum comis plementum desideranda . Secunda autem est convenientia entis, dc habitudo ad id cui conveniens est. Haec utraque Bonita siterum
duplex distingui potest . Absoluta namque est vel suid irare , quae est persectio gra-
dualis uniuscujusque naturae , secunddmquam una est altera persectior , quia plures entitativae persectionis gradus obtinet et filia veiti est pui δ Entitativa, quae est integritas , di pqssessio eorum omnium quae naturaliter enti conveniunt. Similiter Re- ιν ει iterum duplex est, vel enim res quaeis libet bona habet respectum ad id cui conveniens est, vel ad id quod ipsi est conveniens . Priori modo panis dicitur bonus homini , quia ipsius nutritioni inservit rPosteriori verb , dicitur bonus sibi ipsi ,
quia habet saporem sibi convenientem. Nolandum 3. ad rationem boni naturalis non sollim desiderari , qu sit in se persectum , sed etiam quM sit sui dis. susivuna, & aliorum persectivum , seseque
aliis communicet . Tripliciter autem potest aliquid esse persectivum alteriuS , nimirum vel per modum causae licientis , communicando scilicet alterius participationem suae perfectionis , & bonitatis 3 vel per modum causae exemplaris , sormando scilicet aliquid ad sui imaginem , & consormitatem vel denique per modum causae sinalis , alliciendo videlicet ejus appetitum ad sui consecutionem , illumque persestb satiando, & quietando. His praenotatis tria sunt in praeten. ti
394쪽
ii quaestione resolvendar Primum, an summa entitativa bonitas absoluta Deo conveniat: Secundum, an respectiva bonitas tam quidditativa quam entitativa ipsi congruat:
mium, quianam sit discrimen inter bonitatem Dei, Zc Creaturarum : quae singula tribus in sequentibus conclusionibus resolvenda sunt.
DEum esst bonum bonitate Emisativa ab
soluta, ommbus omnino compertum es, aliquam Divinitatis notionem babent. Ita
alentur nedum sancti Patres , sed etiam gentiles Philosbphi, ut eleganter indicat
Nynesus oratione de regno, Bonum Deum, inquit, utique praedicant omnes ubivis terr rumpos i ta sapientes, quam imperiti; idque unives mutuo consensu , atque una Noce profitentur : licet .quod ad aha pertinet, variu de
Deo sententiis discrepem, , incorruptam ous
atque indi viduam naturam opinionum di vermrate partiaηtur . Hinc S. Dionysius q. cap.
1ib. de divinis nominibus ait, Boni anellarionem a Neologis excellanti quadam ratisve tria hui solet divinae bonitati omnιbus secretam , a deo ut i a divisi principatus extantia , bonitas nominetur , quasi diceret Dei , & boni nomina velut esse synonima , & utrumque propric Divinitatem exprimere. Hoc
ipsum christus Dominus comprobavit; gum enim ab aliquo fuisset compellatus sub his vocibus, Magister bone , Lucae I 8. ita respondit, Muid me dicis bonum ρ Nemo bonus no sucis Deus, quasi diceret, inquit
August. in Psalmum III Si me bonum vis appellare, intellige-Deum. Hinc merito S. Leo ait, Deus cuius natura bonitas, is, Nuι misericordia. Quod itidem cleganter exprimit Tertullianus lib. I. Contra Marcionem dicens, Deus de Ra M. nitate censendur, quasi diceret, quod divina bonitas est totius Divinitatis census ,& thesaurus, juxta illud Apost. Deus , qui dimet es in misericaria. Hanc autem divinam bonitatem ab Iutam. Deo competere, ratione probatur .
Bonitas illa absoluta consistit in integritare, & perfectione rei: sed Deus est infini-μ, &undequaque perfectus : Ergo & a solute bonus. Major patet ex secundo notabili. Minorem probat sanctus Dionysius c. de divinis nominibus, ubi tres maximexroseri rationes cur Deus dicatur perse-Frassen TMol. Tom. I. ctus : Prima, quia est ύπινοές id est Wν se permus, de non est ab ulla caiisa efficiente vel formali, sed a simplicissima sua essentia: Unde ipsius periectio non exurgit ex accumulatione multarum rerum, sicut fit perfectio Creaturarum, sed ex una re simpliacis in .a qiue ipsemet est. Secunda, quia est αν Φελὲς, id est supremfctus, superexcellens, oc omnem conceptibilcm persectioncm longe excedens: nihil enim a mente creata tam magnum , tamque eXcellens ,& cximium cogitari potest, quin Deus i finitu sit excellentior, &superior, quia non potest augeri, vel minui ipsius divina b nitas, & versectio: Unde sanctus Fulgentius libro ae side ad Petrum C. Deus non solum summe bonus, sed etiam summum, at- aue incommutabile bonum cst , quia aeternum bonum es , nullum habens destatim quia mus ex nibiis factum t nullum ' babens provifectum, quia nullum habes initium . Tertia , quia supersonus est omnibus bonis, ut veluti fons inexhaustus exuberet, & redundet perpetua, dc incessabili largitione donorum in Omnes Creaturas, sicut loquitur sanctus Dionysus, Exuberans una ooessabili, i ea dem , super eηa , imminui bili largiti
M , in quam Omnia perfecta perficit, is, unum- quo Me Vrva sibi perfectione adimplet,
ta illud P 1almi io 3. Aperiente te manum tuam omnia implebuntur bonitate , avertente autem te faciem turbabuntur.
Quibus omnibus satis superque constat, Deum esse bonum bonitate absoluta, cum sit in se persectissimus , omnesque omnino exc Uita Oiles persectiones, aut formaliter,
DEus est etiam bonus bonitate resinctiva,
seu convenientiae: non quidem qui ita ima , sed enittat a. Prima pars constat: Deus namque non
habet varios gradus p rsectionis secundum quos proprae dici possit pci sectior aliis r bus secum in codem genere perfectionis
convenientibus, adeoque non habiat pers
ctionem , dc bonitatem quidditativam, &gradualem. Nisi sorte velis ipsum dici quid-ditative perfectum , quateni s nimirum
ipsius divina quid ditas , 5c estentia instani te excedit in perscitione quoslibet cxcellentiae persectionisque gradus in Crea turis reperiendos . Hac namque ratione Z velu
395쪽
Tractat. I. Disput. IV. Quaest. III.
uere Deus dici posset quiddilative pers eius. Sed in hac difficultate sola foret disceptatio de nomine , ideoque quam vinlueris pariem licebit amplecti. Probatur ecundaFars: Ueus cnim nedum habet perfectionem sibi maxime conventcntem , di necessario amabilem a se , sed est etiam bonus generatim omnibu, Creaturis, ut causa , & finis earum: Et ultra specialiter bonus est, & convenien Justis ut amicus 3 Beatis ut summum bonum aeternaque scelicitas. Virtuos, ut omnis justitiae , sanctitatisque exemplar , Pta nitentibus, ut author remissionis , &gratiae, juxta illud Jhrenorum q. Bonus smmisus Derantibus in eum, animae quaerenti illam. Et Psalmo 72. suam bonus I rael Deus bis, qui rem sunt earde f
DEus summe bonus est bonitate causis efficientis . Nedum qilia omnia , quae fecit, bona sunt, juxta illud Geneus cap. 2. Vtitit Deus cuncta , quae fecerat, is antvalde bona sed etiam quoniam ipsius divina bonitas omnium omnino rerum modulatrix est, di principium, ut eleganter CX-plicat Plato in t imaeo, suaeramus igιtur , inquit, causam , quae eum impulerit , qui
haec maebinatus est, ut originem rerum , molitronem novam quaereret: BMisare videlicet lyraestabat. Cui concinit Hierocles in aut ea carmina Pythagorae dicens , Causa molitis xis omnium , nulla sub' alia , rationi comsentanea , praeterquam substantiva benitas . . .
nam quaecumqte aliae praeter bonitatem afferuntur causae fabricandae huius universitatis , humanis offectionibus potius conveniunt quam Deo.
Haec eadem celcbri similitudine com-mcndat sanctus Dionysius cap. q. lib. de Divinis nominibus, suemo Mum , Sia non cognitione adductus ulla , vel electimne , sed eo suo quia est, 1lluminat omnia ,
quae secundum propriam νatruum tamen ta ricipare possuηt: ita bonum opum , quoa Ἀφρra solem, velut adumbratam dumtaxat ess-giem , excellantem habet arcΚυμ ratioη- , ipsa sua extantia omnibus quaecumque I nt , proport-e quadam totius bonMatri radios im mittis . Cui concinit August. lib. ii. de Civit. C. 2I. si quiserimus , inquit, qui3 L-cem fecerit, Deus est . si per quod fecerit , diis sat sacta est . Fι quare secerit , quia Mna est. Nee auctor es exeellenti, Des
nee ars. escarior Dei Verbo , nec causa --lior quam ut bonum crearetis a Mηo Deo . Hanc etiam Plato causam condendi munis
di justissimam dicit , Ut a bono Deo bina
opera ferent. Denique hanc ipsam rationem eleganter commendat 4 ertullianus lib. a. adversus Marcionem cap. 63. ubi inquiens rationem conditionis mundi, Prima, inquit , es bonitas Creatoris , qua se Deus noluit in aeternum latere ; id est voluit esse aliquid a quo cognosceretur. Subdit, Sideo in buam summam commisit boritatem a
parituri hom negotiatricem: non utique repem linam, nee obeunt itiae bonitatis, nec preo
titiae animationis, quo exinde re enuamquὀcaeperis operari. Non solii in autem creationis mundi divina bonitas modulatrix extitit, sed etiam ipsius est conser vatrix , dc propagatrix . Nedum enim creaturas sibi suoservientes , sed etiam rebellantes in se Daemones ex b nitate servat, ut luculenter aperit S. Aug. in Enchyridici cap. 27. Non sane , inquit , Creatomis demente boηitate cernimνι, ων malis Angelis subministrare vitam , Tmacemque ρ tentiam, quae nubministratis fi auferatur , i teribuni ἔ-ιοminum quammir propagine vitiata , damnataque nascentium 'mare semina, animare , 6, arvina e membra per Ie, rum aetates, per Aeorum spatia vegetareseos, alimenta donare. Ouod utique Christus Dominus aperte commendavit Matth. s. ubi ostendens Deum bona sua non solum probis, sed etiam impiis, & sceleratis uberri largiri, ait, solem sui moriri facit super bonos, malos: pluit super iustos, iniustos.
Non etiam hanc divinam bonitatem parum commendat, quod Deu, sua benefici largiatur sua sponte , nullaque etiam e pectata laude, 3c gloria, ut eleganter indicat S.Choesost. hom. q. in Epist. ad Philemonem, ,Asia re indisns Deus, ait, quae in nostra potesate sit, nos condidit. Nullius autem ipsum opus babuisse, mοUravit in eo quia postea fecit. Nams opus babuisset , iam conis desisset. suod si sine nobis erat iae, nos autempserioribus temporibus facti sumus, non utique fecit nos indigens nostra . cui elegantissime concinit sanctus Hilarius in Psalmum a. Nastam , inquit, a nobis nisi innocentiae , Religionis, H ei obsequium Deus mstulat. amari se a nobis exigit 3 Mn utique amoris isse ηψrs stuctum aliquem sui causa ip. e percia ριται , sed amore ipso moti poἰέus , qvι eum
396쪽
in bimus pro futuro . Nam amari se sibique
nos obsequi idcirco, ut ηοδιι bene sit, expetit: ut digni beatitureisis suae . ae bonitatis suae munere per meritum amori r sui , is obsequii Juduemur . Bonitatis aditem usus , ut splendo Fosis, ut lumen stris , O, Odor succi , non praebenti proicit, sed utenti. Denique non modica cst summae Dei b nitatis commendatio, suta, inquit Guil- Iielmus Parisiensis in Rhetorica divina cap. ἰ I. omnia largitur praeclara bonitas ejus , non solum liberalitra , Ied etiam libenter H-hil enim ei gratius offeret mi st a nobia quam persecta ex omnibus modis burs oratio. Causa autem in Me es abundavid imae bonitas ipsius,
per quam quaerit in nobis occasiones mi erendi semper nobis, ae brnefacient T aaeo nam in que placet eidem dare , ut propter boc omnia creaverit. Holebat erim bubrae quae, quibus daνet. Angelos autem, is bomines in brespeciature creavit , ut daret eir semetφbum :propter quod edi, tales eos ereavιt, quι ipsius cmees essent . 1 ub lit autem , moeter iacenam gratissima stamssitas in conspectu Crem inru, quoniam occasiones ei semper ministrat
largiendi simul, is moerenai. stremo tandem , ctuantum , quale
MMA sit Deus, inquit bol rospcr, etιam ex hoc σιδεηυν senitur , quod nulli ab eo recedenti bene est .. , et ut ait Augusto lib. Ia.. dc Civit. c. I. suis beatitudinis causa
trario es ιηtelligenda . quia es non adbarere Deo: quamobrem, si eum quaeritur quare siti beati δει ν νῶὸ re pondetuν , quia adbarent
sectualia bonum ραο beata Ν , n Deus, i . Dicente Regio i salte , Mibi adhaerere Deo
societas, & connexio, ut apud crem Cos eodem vocabulo explicentur; nam - ναλύον ut umque significat , & Bοπum , di Pti,cbrum . Consequens est itaquc , ut
delineata divina bonitate , etiam ex pulchritudo aliquatenus adumbretur , culuS quidem emgies ut clarius eniteat,
Notandum I. spiritualem pulchritudinem
l ex corporea delineari posse . Est automi cor porea pulchiitudo, inquit Cicero in
I uscalanar. Aeta figura membrorum cum c loris quadam suavitate . Mucin imitatus S. Aug. lib. 22. de civit. c. I p. ait, Omnis compor im pulcbritνδε, di partium congruentia cum quadam coloris suavitate 3 ubi autem non est partum congruentia , aut ideo quid clem it ,
quia parvi m s ι aut ideo quiae nimium: Unde s homas I. p. q. 30. art. 8. tria dicit ad pulchritudincm esse necessaria: Primo quiadem integritas, sive perfectio, quae enim im nuta sunt, hoc ipse ti/rpia sunt: Seeundo, d
bita proportio De eois orantia: iterum claritas: viae qνae babent euorem nitidum , pMLebra esse dicuntur. uae omnia complectitur S. Ambrosius in secundo lib. Hexam ron sub finem: Illa est enim vera pulchritudo, inquit, OH in singulis membris esse quod deceat, , in toto et ut in sutilis iratia , Pinomηιbus formae convenientii pultaritudo laudetur. Unde patet tam pulchritudinem, quam bonitatem in quadam congruentia consis stere, cum maximo tamen utriusque discrimine. Quod ut apparear, Notandum I. Lonum csIe quidem id ,.uod aptum est, & congruentiam quanam habet; sed in ordine ad supppositum Cui convenit. Hinc bonum illud esse dicitur, quod omnia appetunt. Pulchrum vero filia est ipsa congruentia , quae non arpetitioncm praeciso respicit: sed veram, germanamque speciem , di absolutum exemplar sui, quam Meam Platonici nominant: j st enim rei cujusliber persecta quintam ,& omnibus suis numeris, ac partibus constans, S absoluta forma; quae primum inest in ipsa mente Dei; tum secundo in mente intelligentiaque ratione praeditorum; cuius etiam aliqua vis, & particula in sensus lysos, praesertim iniuriores, qui in homine sunt, redundat. Unde pulchrum appellamus hominem, qui illam habet oris, ac vultus
cons smationem, eamque membrori in Ggurant, & clegantiam , atque illam deni- qui coloris suavitatem, quam perfecta re quirit humani corporis species, cuiusminu . in sensibus nostris , animisque circumseri mus. Itaque prout illa est diversa forma, quam interius cogitatam, de exp ssam ha- mus; ita varium est de pulchritudine tu dicium hominum. h. am Athiopes, eXempli gratia, qui nigrum in corpore colorem candori praeserunt, foeda esse censent candida corpora; nigra esse formosa judicant.
397쪽
Τractat. I. Disput. IV. Quaest. IV.
Nos secus eadcm de re sentimus, quia alirer instituti sumus. Graeci, inquit Clemensu lexandrinus VII. Strom. Mut hominibus
'ma similes , ita tisidem quoque quibus ipsi
ammi perturbationibus Deos ponunt obnoxios,
quemadmodum eorum firmas sibi Amiles Anguis describunt, ut ait Xens anes, AEthi per quidem nigras, Imos et raraces autem fulvos, Ore caeruleis oculis; sic etiam is, animos at stant iis, qui eos estigiant,
Notandum 3. quod quemadmodum rerum
visibilium pulchritudo in duobus praecipuc consistit, videlicet in debita habitudine ,
seu convenienti proportione partium inter se, de ad totum; item in congrua superfusione coloris, aut luminis partes corymris informantis , ac decorantis : Ita spiritualium substantiarum, quae nec parteS , nec colorem, nec lucem sensibilem habent, pulchritudo, in debita operatione, & re-eto intellectus iudicio est ponenda. c peratio enim se habet ad operantis essentiam, sicut membrum ad corpus; & intellectu Iis coanitionis operationem venustat, atque illuminat, quemadmodum lumen sensibile, seu splendidus color corporalia membra, aut corporis partes. Hinc S. Au gustinus virtutem, animae pulchritudinem
appellat Epist .aar. suiu es , inquit, aliud
ustitia, Διm in nobis est , vel quaelibet vi rus, qua rem sapienterque vivitur, quam imierinis seminis phitaritudo Θ Hanc autem animae pulchritudinem longe corporea praestantiorem esse satis commendat sponsus Cant. q. sva pulcbra es amica mea, alque
eo quod intri reus latet I quasi diceret, formosa quidem cst tui corporis elegantia: sed longo praestat abdita animi tui puIchritudo. Inde Canticolum 6. iterum ait: SLevi eortex mali punici sic genae tuae absque oratis tuu hoc aenigmate significans, quod quemadmodum praecipuus mali punici de-eor initis latet 1 scanimae pulchiitudo suavitis nitet quam serma corporis: Istana que exterius m et, illa interitis: ista brevi extinguitur, ut antequam florescat defloruisti inveniatiar, illa perpetua est, &arierna; haec humanis, illa divinis oculis gratissima est 1 Unde S. Ambrosus lib.
Hexam. cap. IS. Pulcbritudinem quis potest
ma rem existimare decore Hus, quae amatura Rege, probatur 'a Iudice, dedicatur Domi no , conjecratur Deo p Pulcbritudo Me noni mare cιt, nee descit: itis verus decor , qui non aboos ociam rapit , nec fragiles Mntes
vulnerat I sed iudicia aequirit uη-Uerum fraudi nini futurus, laudi sibi.
CONCLUSIO PRIMA.DEus est pulaberrimus : imo issamet '
mitaritudo. Hanc Conclusionem variis rationibus probat Dionysius Carthusianus lib. de natura αι art. 37. Primo, quia su
stantiae spiritualis pulchritudo in debita operatione, Ae recto intellectus judicio p nenda cst, ut diximus in tertio Notabili: sed actio Dei, praesertim immanens , climsempiterna sit, & Deo convenientissima , connaturalis, eon substantialis, & superjucunda : item intellectus divini cinitioctim sit invariabilis, splandidissima omniumque mim infinita activitate, atque incommutabili Iumine intuitiva: Patet quod Deus sit pulcher , & vere pulcherrimus is secundo, pulchrum vocatur, quod visui
placeti Ergo cum Deus sit in seipso b nitas infinita , omnium bonorum perfectionem simplicissime possidens, a quo' nis veritas, & illuminatio , & cognitio εconsequens est , quod ipse omni interiori visui intellectualium Creaturarum sus Cplaceat; imo sibi summopere placet, CO placentia infinita, & seipsem p rpetuo comtemplatur, sicut bonum super pulahrum,& sicut pulchritudinem essentialem
tist , quae lucidiora , & puriora Vparent spuilchra vocantur: sed Deus non soli im ii Cens , & purus ac splendidus , sed etiam ipsa est lux aeterna , incircumstripla , &persecta, consequenter est pulcherrimus suarto: Pulchritudo est divinae bonitatis radius, flos, & purissima emanatio : sed Deus est i a bonitas: Ergo etiam est ipsa pulchritudo. suinto: Pulchrum in , quod ad se omnia allicit, quodque omnes dest derant: Unde Platonici amorem pulchritudinis desiderium appellant : Deu3 autem
omnia ad se convertit, utpote omnium finis , collium aeternorum desiderium , &omnium suavissimus amor: Ergo est pulcherrimus. Denique Deus ipse cuncta pulchrificat, estque totius pulchritudinis principium : Ergo pariter pulchritudinis centrum : Unde merito canit Regius Psal egnomine Dei, Pulcbritudo agri mecum est :vel ut linunt Septuaginta , Agri splendor
mecum es , utpote omnium pulcnrorum
398쪽
Te cuncta summo meis ab exemplo , pulcisum pulabere, mus ipsi jΜundum mente terens semilique ab ima- rore firmaNI. Hanc ipsam ejus pulchritudinem ex illius operibus collipere licet; De magnitudine enim operum, scribit S. Hilarius lib. I. & piataria
rudine Creaturamum caUequenter renerat umconditor conspicitur. Μagnor m creator in maximis est,'pulcberrimarum Coifεν in μι-cberrimis 3 Φ, , cum sensum inum super Maiarur eperatio, omnem tamen sensum longen cesse sexcedat orator: paucis interpositis, ηπι δέαι sus pia ritudisti Dominum, necesse s totius pultaritudinis esse pulchren mum, O, intelligi; ut cum aeterni ornatus sui species sensum intelligentiae omnis effugiat, opia Bionem tamen intellinentis siessus non reli uarornatus p atque ita pulabere vir Deus est e-fitendus , ut neque intra Eententiam fit intelligena, neque extra intestigentiam sentiendi. Quasi diceret inde sublimiorem censendam esse Dei pulchritudinem, quod omnem sensum omnemque creatum intellectum Iongc transcendat. Cui concinit S. Aug. Iib. II. de Civitate Dei cap. 4. Exceptir , inquit, Propheticis, mundus φρ πῶnatisma sua mutabili re, misitirato , vim Midim omnium puleberrima specie quodammo:
do tacitur um se es misi a Deo laesa dure , atque invisibiliter magno , iησobiliter Plebra feri se potuisse, prael mat. Cui aduipulatur Isidorus lib. I. desiimmo bono cap. 4. Ut ipsis Veiis , inquit , revertatur homo ad Deum quibus M
versus est ut quia per amorem pulcbriodisis oraturae a Creatoris firma se ab M , rumfum per Creatura decorem ad Creatoris re isertatis fulcisituriaeem . His itaque omnibus constat, Deum nedum esse pulcherrumum, sed etiam totius pulchritudinis ce trum, sontem, & principium.
ΡRinantissima , is eximia Dei Palebritaturi maximo con it in ordinatissima , is fulgentissma omnium iami divinarumpe mimum connexione , i , summa identitate. ec satis per se valet; firmaturque a si mili ex corporea simul, & spirituali cie turarum pulchritudine . Diximus namque rorporum pulchritudinem esse ordination uia partium corporis conjunctiooem ,
cum fulgente coloris luce: Similiter spirituum pulchritudinem esse ordinatissimam eorum operationem , & perfecti num adunationem 3 adeoque etiam divina pulchritudo maxime consistit in omnium divinitatis Uaecellentiarum ordinatissima, ac micantiltima adunatione , & identitate . Eandem veritatem Heranter non mimis,
quam subtiliter aperit Marcilius Fieinus in Convivio orat. 6. Cap. II. Ubi Corp rum, animarum, Angelorum, & Dei di-yersam pulchritudinem, sic invisisat, ocindigitat; Corporis forma, inquit, in mutitarum partium compositione consistit, i co adstringitur, tempore labitur. Species vero animi, corporis quidem vicissitudines patitur , & partium continet multitudianem, sed . loci terminis est absoluta: a yeli autem species numerum habet solum, a duobus aliis immunis existit: Dei autem pulchritudo nihil horum patitur. Corporis utique formam vides: visne animi qumque speciem intueri λ detrahe corporalis formae ipsius naturae pondus , limitesque locorum, relinque caetera; animi jam spoclem habes . Vis Angeli pulchritudinem de ereὸ deme, obsecro, non loci Ptia solum, sed temporum quoque progrestum , compositionem multiplicem retine , eam protinus nancisceris. Cupis etiam Dei cernere pulchritudinem p austras insimr mae-tiplicem ularum formarum compotitionem: simplicem prorsus relinque sormam, confestim Dei speciem amqueris. Porro corporum Omnium pulchritudo , Iumen istud est Solis, quod vides tribus iIlis constans , nempe sormarum multitudine, loci spatio, temporali mutatione. Tolle sedem eius immaterialem, ut praeter locum reliqua duo retineat, hunisinodi prorsus est animi pulchritudo. Γolle hinc temporis . si lubet mutationem, mitte reliquum 3 Iumen restat sine loco , sine motu clarissumum, sed omnium rerum insculptum rationibus : Idque Angelus est , & Angeli pulchritudo . Iolle postremo diversarum
illum numerum idearum, unam simpliccin, ac meram relinque lucem instar lucis esus,
quae in ipso Ulis globo pcrmanet, dc per aerem non dispergitur 3 iam 9ei pulchritudinem quod. mmodo comprehendis , quae tantum formas reliquas antecellit, quantum lux illa Sinis, in seipsa mera invi lata splandorem Solis per nubilosum ae
399쪽
338 Tractat. I. Disput. IV Quaest. IV.
rem disiectum , insectiun , obscuratumi& detinenrirrue nec ad eam immortaIem , exuperat. & omni Naevo delaecatam piilchri nidinem. I terea sicut Solis in aqua , umbra: suspirant. Hinc merito quilibet nostrum c uadam in ad clarum ejusdem lumen in ' cum Augustino exclamare poes, Soli lo- acre 1plendor in aere, umbra ad lumen Quiorum cap. 3I. . meis mundi, Solis eodem im in sole resulgens : scio, te ι nemo puppe 4e amat nisi qui eadem est inter quatuor illas Corporis , ις vi τι es nemo te videt, nisi qua te amat. Animi , Angeli , & Dei pulchritudines,Sed sero te amavi pinbravio tam antiqua , comparatio: Pulchritudo namque coτω nova: sero te amavι t Ecce intus eras . ais umbra est pulchritudinis antinae: spe--ePDris, alibi te 'ebam , is incies animae umbra sormae Angeli 3 formalso'm se, quae mim, ae ms irruebam i Angeli, umbra pulchritudinis Dei. Ipse Unde pariter optimo jure exclamat S. Be autem Solus sicut vera , & purissima lux nardus strinone de miseria hutilana, sidest ita persectissima est peschritudo 3 a- ergo quaeris extra Deum p quid desideras ρ deoque Solus omnem creatum amor iter illum Z auid tibi placei sine rUM I est.. accendere simul, & terminare debet. cit omnia, Me babet omnia, ine s omnia.. Nimium itaque lugendi sint mortales,lsu omque bonum evis , quodcumque pinqui vana , & fallaci caducaque rerum obrum IMaeras , rotam in ip1ο invenies , is corporearum pulchritudine demulcentur ,i Est per rueris.
Fimi Tractatus Primus Theolooci de Deo
400쪽
Rerum. & Sententiarum, quae in hoc primo volumine
continentur. Prior numerus Amscat paginam , posterior vero reluxinam.
Diltardus . ABaillaesus erravit circa visionem beatificam , sicut ejus discipulus Arnaldus, pag. L
Actiones Dei ad extra sunt liberae. 22o. M
Rctus purus necessario existit. 99, 2 Tria sunt in aetii primo intelligendi distinguen
Quomtulo idem actus in Deo possit esse nunc
Simplex actus potest diiunctis actibiis aequivalere. 3M. IIvremtas. Summa aeternitatis cu immensitates eras. 21 I, 2. Multiplix aeternitatis usurpatio. III, I. AEternitas quid. ibid. MAEternuas est vete duratis. Lam L. Quomodo aeternitas eum tempore, Sc immens-tas eum lom comparentur 2Is. Laeternitas duplex. . xi T. LI emitas non est menstra respectu Dei. 1 g. i. Tria in aeternitate consideranda. a P. Lid:ternitas Deo emi venae . ibid. r. Tres ad veram aeternitatem. requiruntur conditiones. Da l. Discrimen inter immortale,&aeternum. 2 v. I Aterilitas non est pet sectio distincta ab immutabilitate. 22 . Non est comparanda aeternitascum existentia ,si. eineostaratur infinitas tu essentia Divina . 1 I. L. ullomodo aeternitas probetur per immutabilitatem . ibid. 2. Triplex praeeipue inter aeternitatem, S tempus dilirimen. Ibid. I.
Agentia sunt duplieis generis. ito LAnge Angeliis, At Animae rationales sunt tantum improprie immortales. IR I,
Angeli superiores illuminant inferiores. ra. L
areac in qui sanima dicatur vitaecausa. LII. Appetitus hominis duplex innares,lcelicitus. 26s x Appetitus Hicitus duplex. ibid. 1.
Apprehenuo quid. IID LQuid, & in quo sit argumentatio, si 1
Athmagoras. Athenagoras rensuit Deum esse partieipem aeis eidentium. IZD MAEAi. Quinam primi fuerint Ather. pr. LAttributum. Attributum trifariam usurpatur. Im r. Genuina Attributi desipitio. M . 2. Attributa variε possunt concipi. N8. 2. Attributa secundu se sunt malis perfectionis. IAI. t. Attributa sunt inaequalia secundum nos. Ibid. L. Attributa non tantum nomine, & varia connisistatione intilentia disrepant. 146. I. Attributa divina ab invicem formaliten villinguuntur. ' 2. Attributa divina distinguinitur formaliter ab esissentia. H8. 2. Attributa divina non distinguuntur tanquam resare, sed tanquam formalitas abentitate. Is I. 2. Quare Attributa aliter de se invicem p i- centur identice, quam rationalitas, & anim
Dissicilis s. Augustini sententia eontra distinis
monem formalem Attributorum proponitur a& solvitur. 1644 2.
Attributa non sunt de is ali eonceptu essentiae
Cur Attributa potiori iure identiscentur eum ess tradivina, quam relationes personales. IM. MAudisu. Audius ab haereseos labe defenditur. L.
B-ιέ. Qualiter Beati possint ratiocinari. . 17. I Beati vident omnia,quaevit in Deo formalit ensis ta omodo Beati videant Attributa, quae diiscunt respectum ad extra. I. Beati vident decim libera in Deo, & etiam .e rum obiecta. ibid 1. Beati praeter Deum, aliquas etiam vident crea.
Beati vident in verbo ea quae ad ipso spectit. Ir6. Beatus, ut elevatus ad ordinem gratiae , emn scit praecipua Fidei mysteria. Ibid. I. Beatus minoris meriti potest esse beatior altero perinsectioris meriti extensi ε, non intensivE. ζαῆ. t.