장음표시 사용
121쪽
Solus hic e terra caput extulit, atque peragrans Aerios animo tractus, secumque volutans Eventus varios caeli variabilis , alto Deduxit mirae virtutis ab aethere causam. Ergo dum tota Europa contenditur, di dum Pro se quisque student niti praestante labore , Praeripuit cunctis tanto in certamine palmam. ..hisu Μδ ste tua Virtute , Heros, non gloria inanis Mur. Alphei in ripis curru quaesita volante , Non evitatae circensi in pulvere metae Victorem extulerunt caelo ; sed vivida mentis Te vis, atque ardens evexit ad aethera virtus. I, sequar , & ceno tua per vestigia calle Incedam ; neque me, duce te , Via fallet euntem .h., In primis , quaecunque vides contingere olympo ,
e se H Cum Pater altitonans vulcania tela rubente
naturalis, Molitus deXtra caelum quatit omne fragore ,
Dialis. Atque procellos a tetrae in caligine noctis Horrifico densos percurrit lumine nimbos; Non aliam credas causam has succendere flammas Aeris in campis , tantosque excire tumultus , Quam quae scintillas attrito a corpore vitrist re nas raucis stridoribus elicit auras. Nimirum vis una subest ; sed fortior alto
Longe majores eadem ciet aethere motus.
Hinc primum dubiis visa est assulgere rebusSpes
122쪽
Iagves aliqua; hinc aditus penetralia in abdita primum
Naturae patuit; mox Experientia venit Subsidio , comitemque viae se se addidit ultro . Ipsa iter ignaros docuit , taedamque coruscans Dispulit assulas oblata luce tenebras ;Ipsa incerta regens certis vestigia signis Perstitit usique viae comes indivisa ; nec ante A latere abscessit, monstrato tramite, quam sit Progressum ad caecae secreta cubilia causae. Hic autem capiat te nolim improvidus ardor , Incendatque animum superas conscendere ad arces , Et propius denso spectare micantia caelo Fulguraque , & ruptis elisos nubibus ignes. Siste gradum , subitumque ardorem comprime , siquis Inconsulta tibi succendit pectora . tempus Non isthaec sibi poscit adhuc spectacula ; mirae Post ubi, iam quaesita satis , virtutis origo Se demum nobis ostenderit; aetheris altasTum vero peragrare vias , si tanta cupido , Et dabitur superis errare licentius oris . Quare age sis, animum mea nunc ad dicta reserto , Praecisaque omni longarum ambage Viarum , Hactenus expositis neque enim vacat ire per omnes Quae sint a eventis statuenda exordia , paucis
123쪽
Accipe ; quae nostri pars multo est maxima coepti . Principio aethereos tractus camposque liquentes Terrasque & vasti Neptunia regna profundi , Arboreas stirpes , animantum membra , metalla , Marmoraque & gemmas, atque omnia denique virtus, Insinuans virtus comprendit corpora ; sive Uvidus illa vapor tibi sit; sive halitus ardens ;Sive etiam fluctus subtilior ; excita certe Discurrit late , magnosque dat undique motus. Hanc Deus omnipotens inde usque ab origine rerum
Condidit; & fusam , pro divitis ubere sa) census ,
Naturam voluit longe lateque per omnem.
praecavendum enim fuerat, quidquid latino vocabulo, & minus latino Iectori nimis fortasse delicato fasti- phoenomena appellamus. Praeterquadium aliquod creare poterat . Vox quod auctori,in re nova ac dissicillimas eventus , quae passim hoc in ope- summa vocum inopia laboranti nes in re usurpatur , sive masculino, sive lum aliud fiortasse vocabulum lapis meminino genere elata, si cui mi- petere opportunius poterat, quo ef-nus latina eo sensu, quo ab aucto- sectus ipsos ae phoenomena , quae dein re adhibetur , sorte videbitur , is scribenda suscepit, explicatius indi- profecto nimis duram latina lingua caret. Quapropter non est, cur qui Dscribentibus legem constituet . Vox quam auctoris aut in vocum dein enim haec ea, quae accidunt, pro- Iectu incuriam carpat, aut in iisderri Prie significat , sive casu , tit loquiis usurpandis judicium elegantiamquemur, sive certa de causa eveniant. desideret . Cic. ad Att. lib. 9. ep. I. semper eaυ- ca Hoc est Prosamma atque inissae eventorum m go moυene, quam credibili fluctus eleArici copia , quai a eventa. Eventa igitur recte dici corpora omnia affatim non abundant Possunt , quae ex causis A quidem solum; sed etiam, quod eaptis sae- certis minimeque ignoratis proficisi pius experimentis convincitur , re Duntur; ea nimirum, quae effectus dundant .
124쪽
Sed non , delectu nullo , vulgo omnibus idem Corporibus primo Pater hanc insevit ab ortu ;Certis dumtaxat, certo discrimine , quaeque Praecipua elegit, numeroque optavit ab omni . Hanc illis large infundens ipse addidit ultro ;Atque dedit propriam serre , ingenitamque reliquit. At reliquis ita corporibus Pater omnibus aequus Cavit, ut oblatam acciperent, ipsamque receptam Inde aliis et lam possent transmittere habendam , Atque aliis deinceps; ut sic per corpora cuncta Serperet, & longe manans lateque mearet. Sed , ne mirandae virtutis semina prorsus Deficerent iugi defluxu, hoc denique pacto Provisum . largis nam quanquam effundere rivis Corpora non illam parcant; tamen illius unquam Haud est cur metuant ne copia desit; in ipsis Quippe manet non deficiens N iugis origo . Ergo perpetuo quanuis per corpora serpat Effluvio , terrasque ubertim irroret, & oras
Irriget aerias , nunquam non copia venis
Rumpit inexhaustis , intermittitue fluendo . Jamque licet, prima quae non ab origine miram Virtutem ebiberunt exsertia corpora , large oblatam accipiant; & quod natura .creatrix Abnuit, inde avido curent sibi quaerere potu, Unde eadem nunquam non effluit ubere vena.
cenis comporibus ab ipso orati in
Reliquis meritas derivatio ne impertiis
ese trietis a corporibus evnfli generis exsor.
125쪽
. Et vero non sic avide sitientia rivos, . ' . . .
Si quos induxit vigilis pia cura coloni,
Prata bibunt; neque sic riguos violaria fontes, Cum gravis humorem siccis ardoribus alto Absumpsit Titan caelo , atque exsucca reliquit ;Corpora uti ingenita virtute carentia gaudent Largius epoto se se perfundere fluctu , Virtutemque una cum fluctu haurire potentem .is citari Verum his non eadem sitis est , non omnibus idem P' Ardor corporibus ; potum magis illa frequentant, Haec minus; ut crebros magis, aut minus acris ad haustus , Pro vario quorunque habitu , sitis urget . ubi illam Haustibus explerunt certis , saturata quiescunt. 'Modsi eos. Porro hanc mensuram natura , modumque bibendi nisti ' Provida constituit. nec vero largius, illa am sinat, indulgent potu male sobria ; quanquam Materies plenis exundans fluvida rivis Irritetque sitim , atque novos invitet ad haustus. Matre M Nunc age materiae ipsius, quo praedita fertur ,
propriet Uerlequar Ingenium , atque e Xponam carmine vires
tur. Ut IaS bene perspectas exploratasque iuvabit Jam nunc , quo citius reliqua expediantur , habere . - .M. TenVis ea in primis est, & subtilior ipsostiis Isi Aere , nimirum minimo quae semine constat. Hinc caecas ingressa vias arctosque meatus , Ixsuperatque oditque moras, ct lubrica serpit.
126쪽
η LIBER IV. 327 Nil tibi non eadem pervadet ; nil satis illi
occurret clausum ; Vulgo Omnia corpora, denso antumvis textu constent ae dura repugnent,
Vincet agens se se , penitusque illapsa subibit. Ut semel excepta est, per & intima & extima curse Liberiore fluit; ceu si putealia rubro Pocula miscueris Baccho ; diltracta per omnem Continuo lympham Bacchi vis spargitur 3 & iam
Tota interfuso rubet unda insecta lyaeo. Sic illa extemplo, quae nacta est corpora , tota Insinuans obit, & late diffusa pererrat , Cuncta pererrantem , penitusque reposta petentem Ut non impediunt praeduro corpora textu , Sic non ulla citam spatia interiecta retardant . Non adeo velox nervo stridente saritia Μissa fugit, celeresque volans praevertitur euros; Ut cursu praeceps delabitur illa ; vel ipsis Ventorum rapidis , & fulminis o or alis . Jam vero anfractus vitat, longasque recurvo Circuitu ambages ; & non , nisi fortior illam Vis adigat, callem obliquat, compendia quaerens . Inde via incedit breviore sa) ct tramite recto Τencio Superiori experimento al- electricum semper per viam brevi ιβt. pae. 33. evincitur, saltem ge- rem tendere ; nec vero, nisi a lar-neratim verum non esse, quod hoc tiori vi adigatur, unquam ab eadem loco poeta assirmat ; nempe stinum deflectere . In allato enim eTPeri
poris par. es distum. intur. Est mari. me velox. Via recta, quae in omnia brevi Lsima , de
127쪽
Tendit iter pernix; atque impete lapsa citato Impatiensque morae decurrit; & impete eodem ;Obvia -- Nare incerta 1olent toto quae plurima caelo , Pφη- 'Θ la medio fiant siqua obvia cursu , Arripit asportans secum , Verritque per auras. Negar οὐ Non amet astringi quanquam ulla compede legum , ea. 'Gaudeat & caelo spatiari libera aperto ;-t ta. Haud tamen omnino imperium , nec jura recusat Indocilis. quin & sequitur , quamcunque Vocaris In partem , iussoque assuescit tendere calle; Exlegem certo si circumscribere iure Noveris , atque suis fugientem adstringere vinclis.. Illam autem humorum numero adcensere liquentum r. ρυρ - Ne dubita ; usque adeo naturam imitatur , & omnes I. M . Una refert mores liquidorum . proinde Vocata Hinc derivato Sc proprio est iam nomine fluctus . Nec sortasse aliud magis olli nomen adhaesit Conveniens, quodque ingenium magis exprimat. Ergo. .Et fluit, & refluit; nec non procurrit ab illa, Qua superat, parte , & vicinum corpus inundat. samaa Stagnat iners interdum ; & lentae more paludis, in ' quoquam aequato decurrit pondere , ς dxrδSi paulum inclinet devexum pondus in unam Y Par
mento nulla vis intervenit ; fluctus si ineessit, & eo tuo, ubi m
tamen electricus per longiorem aenei dicta signa amicus e pe Ia , fili sub terra latitantis ac depressi , derivatione progreditur. nec non in arcus lamam curva-
128쪽
las Partem ; qua parte incubuit, delabitur illae o Sin autem incertum nutet, certo quoque stare Illa loco nescit; titubatque , & fluctuat anceps. Nec requies. iterum dum iusto examine , & aequis Ponderibus librata haud patre exuberet ulla. Quid λ quod de interdum viros capit auctior, de se Exonerat tanto violentior impete , quanto Exsuperans magis alterutra de parte redundat. Ceu, modo qui placidis decurrens leniter undis, Et sibi descriptis contentus finibus amnis Stringebat ripas , de pinguia culta secabat; Vere novo , si forte gelu nivibusque solutis , Undarum crescat subitis accessibus auctus; Nec mora, transcendit ripas, subiectaque victor , Aggeribus frustra prohibentibus, exit in arva Spumeus, dc tumido late premit omnia fluctu . Non secus illa, novo si crescat ab ubere , Vires Maiores capit; &, quae corpora forte propinqua Nacta sit, aut certo delectu obiecta , redundans Obruit, & multo exsuperans interluit aestu . Hoc mirae ingenium virtuti; hae denique multo Compertae studio vires. hinc illa per omnem Naturam rerum , stagna & per maxima Nerei, Aetheris S liquidas late diffusa per oras; Hinc vivos animantum artus, atque intima terrae Viscera sublabens, neque nusquam lubrica serpens
129쪽
Mille parit visenda novis spectacula formis. ita praemissis, studio & sellerte notatis ,
reperto, Est modo cur demum causa laetere reperta Exsultans animis . non hic labor irritus , hic non Susceptae incassum summo molimine curae , Abdita tantarum ratio certissima rerum Conspicuis manifesta notis, & nube remota Se se aperit jam sponte sua ; iam claui ra patescunt Intima naturae reseratis postibus. & iam Affusa late clarescunt omnia luce . .,. .pa QS N λgς , & accedens qua machina tollitur, & qui j . . t gyrum facilis torquet rota subdita vitrum , Intentis oculis vigil excuba, & omnia lustra , Iam nunc delibans verae pragludia causae .sum, M. Cum duo praescripta committis corpora lege, ... , ςςrto sin pta e genere , observabis ab uno Corpore materiem declivi tramite pronam Dessuere , inque aliud tacitis excurrere rivis; Quod iam consuetis poteris cognoscere signis. Nempe hoc indicio est, rigui quod copia fluctus Semper tendat eo exundans ubi defit; eodem Rursus non unquam refluo in contraria tendat Gurgite procurrens, ubi jam sustepta redundat. Falis observabis item , interdum tibi corpora nullum
pendendo, Edere, quae secum institeris committere , signum .
Unde etiam indicium capias licet, illa peraeque, Quae
130쪽
Quae sorte imprudens signis optaris habendis Affecta , & riguo ut siccis arentia fibris Destitui, aut contra bene pota tumescere fluctu, Qui cum deficiat, vel utrinque exuberet, haud est , Usquam ponderibus non inclinantibus , idem Cur hanc in partem potius, quam tendat in illam . Nec minus haec inter voto expectabis inani Signa tibi flammis consueta sonantibus edi , Si lecta a prima sint utraque corpora classe , Tum quia sunt pmprio per se satis uvida fluctu ;Tum quia, quem semel haustrunt ab origine , nunquam
Ingenitum amittunt, sempςrque xςnacia servant. Haec fluctus momenta, di inaequales mensuras, Defectum , excessumque vocant. deprendere PomAlterutrum toties dabitur, concurrere secum Corpora tu quoties quae demum cunque iubebis . Quanquam defectum vel in uno corpore, nec non Excessum , prima delecto e classe , notabis, Nimirum attritu subducti, tempore eodem
Si quantum ingeniti fluctus erumpat ab una Parte , superficies suffecti haud altera nuctus Tantundem acςipiat. quod non conabere frustra, De medio speciem si quae sunt nacta secundam
Corpora sustuleris, quae nectant inter utranque Corporis eiusdem commercia mutua partem . Si quando hoc autem praeter contingere morem