장음표시 사용
601쪽
32I De rerum ac Pocum distinctione αina. i. Physic lect ii. t. o. Intelligitur autem haec distantia, vel secundum positiuum excesssium, qualis est inter duo extreme contraria vel etiam secun . dum negationem quia scilicet alia non datur maiozin eodem genere licet extra tale genus maior inueniatur: Nam virtus v. c. magis distat a lapide, quam a vitiola cum hoc 'enim conuenit in genere habitus, qualitatis Cum illo toto dissidet praedica
s. Contra is es causa, micaterasint apposita. Tra ditur a Durando in l. i. sentent dist. s. q. l. Rati' signatur ibidem , quia non potest unum oppositum excludere aliud, nisi sabeat negationem illius, seu non sit aliud: Nisi enim unum oppositum supponat
Vnum non esse aliud, .c. virtutem non esse vitium,
non potest illi opponi alioqui sibi ipsi repugnaret.
6. Ex quanis oppositisne potest inferri contrario io.
Traditur a D. Thomal contra Gentes cap. q.&a Ferrariensi ibidem J Veritas illius patet inductione siue enim aliqua duo sint priuatiue me contrarie, siue denique relative opposita, recto inseres, Vnum non esse aliud. 7. De quoibet meras affirmatia vel negatio. Sumitur ex lib. . Metaph. t. 1 .α18. Vbi Philosophus docet, nece iliarium esse, ut de V noquoque vel astit metu vere aliquid, vel negetur Ratio est ἀqui , Quidlibet est me non es, ut docetur eodem textu Neque inter liuiusmodi affirmationem negationem ullum datur, edium, ut ex definitione contradictoriorum constat, Fusius explicatum pra, T lori 6se Eutis Gratis autem contra hoc axioma quidam obiiciunt,qnod Atistoteles docuerit, in Propolitibnibus singulatibus de futuro con ' lingent , neutram esse determinata et tri auxiai
602쪽
sam, Nam quidquid sit de sensu Aristot.,certu est,in omnibus propositionibus contradictoriis, altera esse
determinate veram,altera determinate falsa, ut manifest demonstrat Suarer,in opusculo, de ab luta scientia futurorum contingetium c. a. n. s. alibi. Va .in I, p. T. d. 67. c. 3. Conimbiic. ac communiter omnes Theologiri Philosophi hoc tempore. s. Impositi lues, duo contradictoris esse ultera. Sumitur ex eodem i. a . JEt fundatur in isto celeberrimo axiomates Impon bile est, idem simul se, non Pi quod Aristoteles L . Metap. c. 3. t. 8. docet esse primum ac sere unicum principium , ad quod resolui debeant, saltem virtualiter omnium scientiarum demonstrationes. Vt pluribus explicatum est supra,
Sumitur ex textu citato, Fundatur in isto generali axiomates Necesse est quodlibet esse vel non esse. . . Metap. c. 7. t. 27. ω28. cuius explicationem tradidimus supra Titulo iam citato. Lege,si placet, Fons cam,l. 3. Dial cap. 6. Io. Contradictio in adie Ioseipsam interimit. J sumi ture textu iam ς pius citato Contradictio in adiecto dicitur, qua idem de eadem re eodem modo asseriturri negatur, talis seipsam interimere censetur; quia quantum per affirmationem ponitur, tantunde per oppositam nefationem tollitur,4 contra: cum ne quidem per absolutam Dei potentiam,idem posta sit limul esse in non esse Lita vi lumine naturali per se, quoad nos notum sit,illa,quae sibi contradicut, simul subsistere non posses; alioqui neganda foret omnis oppositiori cum contradictio primas teneat inter omnia genera oppontionum, ut constat ex di-
603쪽
DISTINCTIO PRIMA. De Pocabulis e eorum Uu.
r. Iouis inuentia rebus noua licet adinvenire mo. Est hoe dictum Ciceronis libr. r. Academicarum q. cuius auctoritas in dictionum usurpatione maximi facienda est. Ratio estati est, quia vocabula rebus, non res vocabulis accommodari debent. Tunc autem .maxime dictionum nouatio omni reprehensione iericulo caret, cum in reipsa, cinis si sapientum fundamentum habet: Qua ratione ad significandam in Christo humanae naturae allumptionem antiquissimi linguae latinae peritissimi Patres utuntur voce dncarnationis, ut Leo Magnus serna. de Natiuitate, Lactantius i. . diuinarum uastitutionum c. II Cyprianus, Hieronymus,&alij: Eius Synonyma praecipua sunt primbσάρκώσις, apud D. Cyrillhana Mixtura admi abitis. apud Magnum Augustinum; rporatio, siue In corporatio apud S. Hilarium ci frequentissime apud Patres Graecos, Oeconovara verbi. Eadem de causa bene eleganter a Concilio Nyceno excogitatu de usurpatum est ομούσιος; i Concilio Lateianensi Transes.biantiati , Nycaeno item Trinitas. ab Ephesino, θεο ῖκος, siue De ara. Ex hoc pronunciato de ducit Theologus cotta H. aereticos, hypercriticos literiones,aliosq; qui Erasmum ruallam nimiusequunt-r, non debere anxie ex Ciceroite ea nomina
604쪽
Pars sexta Titulus LXVI. Ia Ispeti in Theologia. quorum significatio ob mysteriorum nouitatem, totam antiquitatem Romanam latuit; parumque referre, si eiusnodi voces neq; Turnebus insita aduersaria,neque Nietolius in silum th saurum retulerit. Vide, si psacet,Alphon siim salmeronem Tomori de Tract. 27. Suar. T. I. in p. in
Plaefatione Commentariorsi,&l. .de Trin.c. I. n. .
1. Phil ophis liberum es , uibus oluerint itimerbis,Theologi certam regnis loquifas est. Traditur haec sententia a M. Aurelio Augustino libr. io de ciuit cap. 23. J Qua significat, in vocabulo rum usurpatione longe esse liberiores Philosophos, quam Theologo ; quod cum in uniuersi Theologia locum obtineat.; tum ver,praecipue in materia de sanctissimae Trinitatis mysterio Nulla siquidem Theologiae pars est, in quin qu periculose per temerariam: incautam verborum, sarpationem et-retur, atque in illa; ut recte docet idem s. Doctor in principio librorum de Trinitati; ideoque tu ea maxime verum est, celebre illud D. Hieronymi pro
Ex te, bis inordinati prolatis incurriturbare'. Refertur a Suar in Proemio librorum de S S: Trinitate. Atque hac de causa tam de sanctis Patribus, quam Scholasticis Theologis,non magis in explicadis altissimis Fidei Christianimysteriis, quam in docendis loquendi modis laboratum est; quod sub iiii tium florescentis Ecclesiae praecipue necessariu erat: tum quia nec mysteria Theologica,nec significationes vocu satis declaratae erant: tu etiam,quia Haeretici sub verbis ambiguis haereses suas introducere nitebantur. Lege, si placet, Suare Z loco citato. . Verba Scriptura propra intestigendasunt, ubi litte.
Areunsatia non cogita metaphoram. J Est generalis Regula surpandae . explicandae S. clipturae,
605쪽
1116 De Rerum M ocum distinctione, crc.
Diuo Augustino enunciata , rei eri illam Musurpat
Suareet . . de praedestinatione cap. 2. n. Dic probat ex ea, Deum habere in proprium c formalein actum voluntatis . quo vult cupit omnium hominiam salutem argumento sumpto, ex I ad Timoth. a. ubi docet Apostolus , Deum melli omnes homin sfatuo fieri ad agnitionem meritatis venires atqui ad metaphoricam locutionem nulla hic compestit necessitas irgo Deus proprie cupit omnium mortalium salutem Indicatur itaque hoc pronunciato, retinendam esse proprietatem & simplicitatem verborum diuinorum, quotiescunque materia vel circunstantia litterae non cogit ad metaphoram; 4atio est; quia alioqui nihil certi ex scripturae verbis habet posset. Valet hoc dictum in eo , qui verba S. Paginae in alienum sensum detorquent et man ffestam vim textui inserunt. s. Verbum ambiguum disinae non conuenit Male sati JEst hoc dii tum S. Hieronymi in cap. 2. Ezechielis, quod intelligedum est de ea verborum ambiguitate, qua ipse, qui loquitur, ambigere sese vel dubium esse iisnificat. Unde cum in Prophetiis, seu praedictionious retum suturarum additur particula, foyte,
vel alias milis , Deus ibi nostro loquitur assectu, ut
liberum homini seruetur arbitrium ita Hieron. explicat loco citato: Qus modo etiam in scriptura Deus subinde quaedam maioris momenti iuramento
confirmat, non quod ea certiora sint, de fit mi oti a nobis fide tenenda aeque enim Deo repugnat minimum ac maximum mendacium .ied ut certitudo diuini promissi manifestetur nobis humano modo, vi docet Apostolus Heb. 6. v. H. 6. Metaphorae non sunt litandae in docti ina demohsrativa. J Sumitur ex l. 1. Postera o tum t. 11. b d
ce Philosophus praecipit, non eis definiendum per
606쪽
per metaphoras, a Philosophicis disputationibus
verborum translationem esse eliminandam. Idem iubet l. 2. Top. c. a. ubi reprehendit Platonem, qui hominea definiebat esse plantam inuersam Ratio
item assignat Themistius in Paraphrasi l. i. de Anima c. 2 o. Non enim est aequum, inquit, in altissimis Philosophia quasionibus , aliud sentire aliud dicere.
Cum enDn semper res digna homine est, ne a rhente erba dissentiant uum id maximὸ in rebus obscuris reperis Obseruandum , quo ea quae suopte ingenio remota σcondita mideantur, merbis illustribus cirisam maximὸ fotes deciarantibus mendicantur a tenebris Ideni significat Aristoteles La. Meteor. cap. I. Vbi Impugnat opinionem Democriti de mari, dicitque illam non esse alienam a Fabulis Esopi,&magis ipsum reprehendit; quia Esopo licebat, odiarum more, fictionibus uti, iuxta illud Horati,in Arte. Pictoribus atque Poetis. HLibet audendiscinperfuit aqua potestas. At ver Philosophis, utpote veritatis cultoribus, non esse licitum id factitare cum simplicem esse
conueniat veritatis orationem, ut explicatum est ali bi. Et generatim.
. t Onesi viendum merbis ambiguis, cum pruria se neti ni P distincta. Janmitur ex lib. 2. Topic. c. a. aliis textibus proxime citatis Licet nihilomini; etiam Philosopho, metaphoricis uti vocabulis, cum desunt propria ut docet Aristoteles i. e Rhetoric. c. a. Themistius i. i. de memoria de reminiscenties ii ciali D, idque in doctrina etiam
demonstrativaci tunc enim ars imitatur naturam in
hoc qu. e semper ex possibilibus facit id quod est melius , ideo verbum vel nomen ex proprio loco. transfert in eum in quo proprium deest ob similitudinem minam habet cum utroque significato deni
607쪽
licitum est, quotiescunque subiecta disserta ni materia commodius per comparationem xlterum intelligitur, ut scribit Commentator lib. i. de Physic. com 8 i. Vbi Aristoteles dicit, materiam appetere formam, sicut turpe pulchrum, foemina marem,&l 3. de anima t. cona. I . ubi intellectus comparatur cum tabula nuda. Et ratio est quia per similitudinem res saepe significantius proponitur,eaque non mediocriter auditorem delectat ut docet Aristoteles lib. 6. Top. c. 2. Qi. . Rhetor. c. 4. Consule si lacet, Maximilianum Sandaeum Theologiae variae 2. comment. IO. exercit . num. 3.& . ubi docte ostendit, quomodo Veteres Philolbphi, ac oratores, nec indecore, nec sine fluctu, Fabulas seriis
g. Iacetsensus in oratione, in qua verba laudanturqMonet hoc dicto Quintilianus . 8 affectatam verborum elegantiam,plerumque omnem fructum orationis intercipere,in ipsi sibi verba comptula officere, dum auditorum animos , a rebus ipsis, quae sententiis inuolutae sitiat, auertunt: auditor enim qui paulo emunctioris naris sit facile intelligit, huiu modi verborum structores suam inde voluptatem
populique applausum potius, quam propitum dictionis finem spectare. Quod si in declamatione oratoria verum est, mulio magis locum habeat necesse est in concionatoribus Euan. ReliciS.
9. In usu loquendi sequenda est vulgi consuetudo.
Io Insenten:ra de rebus serenda iussicium Sapientam. a. Topicor. 2 loc. . pronunciatum hoc utrumque breui illo exprimitur diverbio Loquendum ut muti jsentiendam ut pauci. Vt v. c. ea quae bonam valetudinem eniciunt, salubria vocanda sunt , ut vulgo appellantur Dan vero proposita e lixessiciens bona valetudinis , necne k id non ex vulgi sen-
608쪽
Pars sexta Titulus L VI. Iars tenti, sed ex Medicorum iudicio aestimandum
est. Io. Qui nueteresse mutifrangat nucem. JMonet sentencia, non esse contemnendam verborum cognitionem sapientia cultori licet nimis anxium esse non expediat de nominibus, ut inq'it Quintilianust. S. cap. io quia nimirum verba ad rerum cogniti nem viam struunt interior sententiarum vis non percipitur nisi racho verborum cortice exteriora patescant. Ideo Pollucis sententia est partem
esse sapientiae,quid quo nomine censeatur nouisse,&Λ istoteles, scire quid nominis, esse principium do :ctrinae scribit, ac Iurisconsulti, Medicique accurat Ede verborum significationibus agunt. Denique qui indicendo exercitatus est facile animi sensa pandit ac docet, quod proprium sapientiae munus est ut constat ex dicti, istinct de sapientia.
1 ne aquiuacum prius dininguendum, postes desiniendum es. J Pronunciatum istud quod in omnibus sapietiae gynanasiis crebro iaculcari solet refert Ammonius in Porphyrium . . Rationem illius assignat Aristoteles i. i. Topic. c. I . Vb inquit. aequivoci distinctionem millem esse: quia hinc diluciditas oritur manifesοfino quotvliciter dicitur, feri secundum remeandem non ad nomenollogi nsum: Ir it nonfalsi ratione decipiamur. Cum enim AEquivoca dicantur ea, quorum nomen commune eriraIi vero substantia, ρmmi accommodata diuers in
609쪽
docetur in antepraedicamentis c. i. fieri commodὶ non potest, ut recte intelligantur aut definitione pro- 4ria explicentur,nisi praeuia distinctione Nam quidquid definitur debet habere una essentiam; sedi qui uoca diuersias habent essentias sub uno nomine. Vt V. c. gallus homo,& gallus auis habet diuersas essentias liab uno nomine, gallus;&secundum has defini irinon possunt unica definitione; sed duabus diuersissu. c. gallus homo est animal rationale oriundum ex Gallia: gallus auis est animal irrationale cristatum. Eadem de causa analoga,ut sic una definitione pro pria non explicantur: quia non concipiuntur unico conceptu distincto, cui unica natura respondeat; sed confuso tantum, cui plures respondent naturae Vide, si placet, Alexandrum Aphrod in lib. . Me taph. com. 2. Possunt nihilominus omnia aequivoca analoga generatim definiri: quatenus in hoc conueniunt, quod sint aequivoca,Vel analoga: quomodo analoga recte definiunt ut ea s. habent idem no--n rationem iero per nomensignificatam partim eandem partim diuersam. 2. Interrog inti qui uoce respondendum est cum di- sinctione Sumitur ex l. 7. Metaphys G I a. t. 36. JRatio huius eadem est, quae praecedentis quia ni mirum, uti quivoca non habent unam definitio nem secundum proprias suas naturas , quae sunt di
ueris ita neque quaestioni aequivocae satis fit per unicam simplicem responsionem sed distinctione opus est inuet iuuat , ut ad statum quaestionis sine ambiguitate verborum aut paralogismis respondea
. In enere latent aquiuocationes. Sumitur ex libr.
a. Poster. t. 82.&ex lib. 7. Physic. 3 i. J QR n' doquidem genus potest supponere, vel pro hac, VH pro illa specie, ideo Aristoteles dixit, siab generet
610쪽
latere aequivocationes mon quod in illo sit aliqua vera aequivocatio sed quod non significet determi nate unam speciem potius, quam aliam,v. c. anima Isecundum se, nec pro homine determinate, nec probruto accipitur: ac proinde latet equivocatio , dest,
ambiguitas quaedam, pro qua specie genus supponat. Addit recte Caietanus explicans hunc locum, per aequivocationes intelligi analogiam inaequalitatis quasi dicat Aristoteles:genius in suis speciebus non est aeque persectum: quia una species habet peresectiorem differentiam, quam alia Sunt autem analoga inaequalitatis nihil aliud, quam diuersis species unius generis nilaoci, quarum una persectior quam sit altera: ut homori equus respectu animalis. . Analogum absolute prolatam sat pro famosiare. JCommune istud Philosophorum axioma locum habet in iis analogis, qu per diuersas impositiones significant plura: unum proprie intrinsece aliud
metaphorice vel per denominationem extrinsecam. Sic v. c. si . Sanum prolatum simpliciter ine adiectione, significat animal sanum: quia sanitas animalis est famosius,id est, principalius signi ficatum hu
ius nominis,sanumi Non vel locum obtinet in his, quae immediate significant unam rationem forma lem intrinsece inuentam in multis: ut patet in analogis inaequalitatis, de quibus numero proxime superiore aistum est: S secundum plurimos , in analogis attributionis intrinsecae ut in analogia Entis ad Deum creaturas,quia cum talis ratio sit inimc diatum significatum talis vocis, ii opci,ac intrinsece reperiatur in omnibus analogatis, de omnibus