장음표시 사용
571쪽
r. 'Vaecunque disserunt genere eti mssecie disse. carunt cir numero Pol plὶyrius cap. de genere
Nimirum vel realiter tantum, vel praedicamentaliter tantum vel etiam realiterin praedicamentalitet simul. Unde ista. a. Quaecunque dsserunt genere realiter, disserunt numero' pecie realiter. J Sic lapis v. c. equus distinguuntur genere, specie & numero: non tanaen diis
stinguuntur praedicamentaliter quoniam in genere substantiae conueniunt: lapis autem S albedo v. c. disserunt genere, specie& numero realiter, prae dicamentaliter ac proinde dicuntur inter se prim besse diuersa. . Quacunque di erunt genere praedicamentaliter, disserunt specie innumero pradicamentaliter. J Sic actio 'assio quae secundum rem,numero sunt idem,
differunt genere specie tumero praedicamentaliter, iuxta comi nunem sententiam Philosophorum. cunque magi d erunt, quam numero,H
feruntspecie J Verum est sub hac distinctione: quaecumque magis differunt, quam numero, per rem sibi
accidentalem differunt specie accidentali: Quaecunque magis disserunt , quam numero, per rem sibi ellentialem , differunt specie essentiali, priore modo differunt Petrus Doctor 5 Henricus idiota posteriore Petrus lucephalus. Vide Hurtado. D. 6 L
y ut acunque disserimi realiter, eadem essentialiter.
572쪽
Pars sexta Titulus LXIV. ii 83
Traditur a Suarea disp. s. Metaphysic sect 1. J Es sentialis disserentia silmitur dupliciter, i strictissime pro intrinseca dissimilitudine inessentia, ita propositum effatum intelligitur a Diale hicis Meta physicis desola distinctione specifica aut generica, 2. minus stricte quidem sed nihilominus proprie pro
oualicunque distinctione retum, siue numerica illa sit, siue specifica aut generica ,, hoc posteriore sensu verum est pronunciatum Ratio est; quia omnis realitas defert secum essentiam realem , dc alia realitas, aliam essentiam , tametsi non semper essentiali specie distinctam. Intellige in rebus creatis inon autem in increatis siue diuinis. Nam ins Trinitate nitas essentiae non impedit realem Personarum distinctionem.
6. Alindes issem essentialiter , allia ess/ntiali specie sterre. Traditur a Suare ibidem J Ratio est; quia omnia, quaed:fferunt realiter , eadem increatis essentialiter dificiunt, ut explicatum est: non omnia, quae differunt realiter, eadem specie differunt. Vt partes continuae in linea verbi causa, disserim estentialiter, idesuealiter , cum pos sint a se mutu separari: non differunt specie ensentiali Item Petrus Iaulus differunt ementiali ter numerice , sed non specific quia secundum rationem conueniunt in natura commu
ni , siue in specie humana secundum rem autem, siue a parte rei distinguuntur.differentia indiuiduali, quae est pars Metaphysica contrahens naturam comunem, cum ea constituens hanc naturam indiuiduam Licet vero differentia indiuidualis sit iasentialissio indiuiduo cum non nisi ratione distinguatura substantia siue essentia rei, ut docet Suared disp. s. Metap. sec. a. n. 3, tamen secundum comis munem loquendi modum non sistet vocari diffe-
573쪽
1184 De Rerum ac docum distinctione,
tentia ellentialis led intrinseca entitativa ma terialis, ut distinguatura differentia specifica, quae proprie dicitur formali, quia desumitur ab eo gradu. in quo formaliter conueniunt indiuidua eiusdem speciei. Hoc etiam sensu species infima dicit ut tota elsentia indiuiduorum, scilicet formaliter, ac praecise sumpta eisenxia . . . m.
. Aliud est esse diuersum. Nempe si termini sti sumantu proprie siphilosophice.Illa enim proprie
dicuntur differre, quae in aliquo conueniun. muoce,&m alio distinguuntur. Vt Petrus leo esse autem diuersa dicuntur, quae in nullo superiore adaequale conueniunt,ut Petrus Malbedo haec namque toto genere, siue totis praedicamentis diuersa sunt. Sumitur haec doctrina ex l. s. Metaph. c. . t. 17.&LIo c. l. v notat Fonseca in utrumque locum.
i. m bene distiquit bene docet. J Est commu- De Sapientum proloquium. Ratio illius est;
quia cum multiplex polliit esse sensus interpretati, non modo earum , quae de rebus fiunt, propo sitionum Sed etiam ipsarum rerum prout nominibus seu vocibus substant; cumque non statim cuilibet in doctrinali auscultatione obuia sit germa' veritatis explicati, fit, ut methodicae distinctiones suo loco tempore adhibitae, rei cognoscendae lucem afferant clarissimam & omnem pervestigandae Veritatis molestiam penitus auferant. Dixi suo loco xςmpore quia si importune in sine iudicio minimθ 4rem facientes adhibeantur, animum audientium
574쪽
phtturbant, Iudiosis saepenumero negotiuna fa
a. Bona dictinctis es difficultatis flutio Resertiit ab Alberto M. in libro . Metaph. Tract. i. cap. 1. Pubi addit elle communem omnium sententiam Ratio est quia pleraeque dissicultates indinputationibus nasci solitae, ex non recta terminorum apprehensione proueniunt 'ae autem perbonam opportunam distinctionem enodan-
3. Uniuscuiusque rei qui ditas ex distinctionere,
attingitur Sumitur ex libro a Poster cap. i . ivbi rerum omnium essentia , per diuisionem siue distinctione inuestigari posse assirmat Philosophus ham diuidendo distinguendo unum ab alio, ad propriam cuiusque rei definitionem peruenitur. Videri potest ponsecal. 3. Dial c. . ubi pulchre ostendit, qua methodo per diuisionem Vistinctionem rei cuiuspiam definitio in uestigetur. . Omnis disinἱ iosieri debe per membra Oppo sta Sumitur ex lib. I. de Partibus Animal cap. 3.IVbi docet Philosophus, non recte diuidi animalii in natantia 4lba, nec rursus in urbana sylue stri , quod eadem latantia alba esse possint, nec non' urbana sylvestria. Eadem ratione Bo et ius libr. de diuisione , reprehendit distinctionem animaliuria in rationalia, duos pedes habentia, quod membra diuisionis non sint distincta Ratio effati ex quia hoc pacto enumerando non recte dici potest , aliud esse hoe , aliud illud quod tamen in huius Dodi distinctione intendita
s Disserentiat ponens inter aliqua,cognoscis trum tu ob propria ratione Sumitur ex lib. a. de anima
575쪽
sum externum non posse percipere differentias obiectorum. sensus diuersos pertinentium , ac proinde neque de omnibus obiectorum sensibilium dis criminibus iudicare. Nam unum est inquit quod dicit aliud ab in dissem idipsum cognoscere Utrumq; debet: alioquin enim non recte potest distinguere, iuxta illud, 6 Arbitrum oportet miriusque partiι causam cet.
cere. Sumitur ex eodem textu,&l. I. de caelo c. Io. t.
eoi. J Vbi ita ratiocinatur Philosophus: simul autem ea,quae dicentur, maiorem fidem habebunt,si disceptantium rationum iura prius fuerint audita, minusique videbimur indicta causa damnare Arbitros enim,non aduersarios este oportet eos, qui de veritat vires postulat,iudicium laturi sunt Ratio effati est; quia alioqui de re ignota sententiam temere&inconsuli seret, rei difficultatem minime expe diet,iuxta illud. 7. Soluere vinculum nemo potest, qui nodum ignorat.
l. 3. Metap. c. I. t. I. J Cum enim controuersias, de re
quapiam pro utraque parte discutere, nihil aliud sit,
quam vincula mentis .eorum nodos inspicere, nihil enim aliud sunt argumenta pro utraque partes qua vincula,quibus mens ligatur,&impediatur, lira ne progredi queat, iubeode textu docte ostendit Aristot. is sanὸ ad veritatis perceptionem, modi- cc idoneus erit, qui omnes, triuique difficultates Iambiguitates perspectas habere minimc laborauerit: At ver b, qui de quaestione proposita, dubia pro
utraque parte dilige tetri accurate pensitarit is om-ares controuersiarum nodor facili negotio expediue-
576쪽
Oppositione reram. DISTINCTIO PRIMA. De oppositione generatim
locis. J Oppositio sumitur dupliciter prim lat Epro qua uis repugnantia seu diuersitate extremorum quae nihil est aliud, quam vel negatio , quod unum extrem non sit, aut non possit esse aliud, aut simul eum alio : vel quam relatio, quae aliquando realis est, aliquando rationis , secundo minus latὸ accipitur , pro peculiari quadam repugnantia, interceri extrema ita opPositione diuiduntur in Relativa opposita , Contraria , Privantia , Contradictoria. Horum omnium inter Edicitur eadem esse disciplina; quia consideranturvi tractantur ab iisdem scientiis. Vt Medicina v. c. considerat de sanoac aegro. Physica de habitu S eius priuatione Ethica de virtutes vitio, cita de ceteris . Cum hoe tamen inter ipsa opposita disserimine, quod alterum ipsorum a scietatiis consideretur per sed primario, alierumpet accidens dessecundario. Vt Metaphysica per se considerat Ens reale, per accidens Ens rationis. Et ratio est; quia a se mutuo in doctrina dc cognitione dependent vel enim se habent, vires priuatio seu negatio rei; ita cognoscitur unum per alterum. nempe priuatio seu negatio per rem ilia qua priuat. aut quain ςgat: tuat illudes Privati cognoscim
577쪽
per habitum σροωAm Vel habent se, ut formae conrtrariae, cita alterutrum cognoscitur per alterum, ut virtus pe vixium,in vitium per virtutem Vel denique sunt opposita relatiuὸ de ita cognoscitur Vnum cum altera, iuxta illud: Vnoretitiuorum de niteretniro , alterum quoque desinit cun si necesseis. In Categoriis cap. 8 quod axioma omnibus Oopositorum generibus accommodati potest de illo 1upra acthim,st, Titulo de reiatione.
a. On torum oppo ii sunt ctus lib. s. Polit cap. 8. Intelligitur proprie depositive inters opposinis, quae sicuti utriusque sunt realia, ita eL secius habent utrimque realiter oppositos. Ratio est, quia numquodque producit effectum suae ira
tura proportionatum. Sic calor ealefacit, frigus instigidat, eadem est ratio in ceteris, ut pluribus explicabitur infra, te caussin effectis contrariis.. 3. Nulti opposita po sti nisimul reperiri in eadem re. Sumitur ex L Elench. Nempe in eadem rhi fingulari, secundum eandem partem, respectu eiusdem , eodem tempores modo, ali alias addunt conditiones sed illivel non differunt a recensitic vel commode ad eas reuocantur Ratio pro nunciati est a quia omnia opposita sunt repugnantiarvquia . Nulla repugnantia possunt xl reperiri in eadem re J Vimirum secundum cursum naturalem. Ratio per se manifesta est exterminis quoniam re pugilantia ut sic, sibi necessarib repugnant, χα- clud an se mutub ab eodem subiecto ut album nigrum. , lapisvi lignum, doctus indoctus, homo non homo,ambulans non ambulans Intellige simul sed eodem tempore, Meodern modo, ut diximus ad
578쪽
Puνssime a Thulas x V. r189 possunt.J Ratio est; quia non possunt simul esse in eadem re vel subiecto, tu, ta explicationem superioris Pronunciati, ac per consequens nec ver de eodem assirmarici quoniam affirmari recte aut non asEr- mari sequitur esse aut non esse rei. Hinc O
6. Pe quacunqηeaclimaturasterninoppositorum,neratur teri. J Ratio est, quia opposita de eadem resingulari non possunt simul vere assirmari, iuxta explicationem praecedentium Ergo si altorum deire quapiam ver affirmaueris alte tum de eadem necessarib negandum erit, verbi causas Isaac et dicitur filius Abrahae, ver etiam negatur esse illius parens. Ceterum non conuertitur pronunciatum absolute in trinibus oppositorum generibus meque enim sequitur : Petrus non est Glius Paulici Ergo non est eius pater, sed in iis solum conuersio valet , quae carent medio ut, PC-trus non est probus Ergo improbus cloannes non. est sanus , , ergo iniirmus 'i a de cetς-7. Usiori bono maius malum app/nitur.' Reserturam Thoma a. a. q. 79. art. Sumiturque ex
lib. 8 Ethic cap. io. Vbi docet Philosophus, Tyrannidem esse pessimum Reip. malum ii nimirum contraria est Regno, quae est optima Reip. species, ut docet Aristoteles ibidem ius enim non uas ipse sed eorum, cui reguntur, tilitatem considerat: o qui talis non est,sorte potius quidam est princeps, ait, quam 'exesas vero Drannus non fedsuam Ueἶοnum persequitur. Vtitur etiam hoc pronunciat D. Thomas 2.2. q. 34. a. 2. Vbi ex illo probat,odium Deicile pessimum peccatum quoniam opponitur dile'.
ctioni Dei, in quo consistit optimum homina. Eo, dem sensu usurpati solet & illud.
579쪽
8. Mes melius, cuius oppositum estpeius. Sumitur ex eodem cap.J Vc autem vera situ haec pronunciata requiritur, ut conserantur inter se termini oppositi eodem genere oppositionisci hinc licet odium Dei sit peius, quam carentiavissionis Del:tamen visio Dei entitatiu censeri potest nobilior a more Dei .in istis enim est oppositio priuatiua in his
vero contraria,' reciuiritur ut caetera omnia,quae
interuenire possunt, lint paria potest enim id, quoi opponitur minori bono esse deterius illo, quod opponitur maiori bono, propter aliquam circumstaneiam sibi, non alteri annexam, quamobrem licet meliusabsolutessit intrate Religionem, quam aud, re acram die dominico peius tamen est, non audite Sacrum tali dies, quam non intrare Religionem: quia pro prior urget praeceptum knon autem oro posteriori. Similiter melior est Fortitudo. quὶ o Temperantia, intemperantia tamen peior est pusillanimitate; quia in hac communitet maior E-
Ontrariora m eadem est sc entia libro i Top. cap. 8.&lib. Io Metaph I. lib. Et laicorum c. in principio, Vbi loquitur Phi-Iosiophus in hunc modiaria: Eadem naque potentia scie-ιHqη mitrarioli esse videtur Potentia nimii uicuvis, nsi effectiva Nacausa contrariae contrarios lia, bent effectus, ut mox explicabitur; sed perceptiua
580쪽
Pars sexta. Intulus LXV. iis et
siue cognoscitiua sic enim eadem facultate cognos.cimus album nigrum, id est oculo siet potentia visiva: consenum .dissionum aure calidum desti duri, tactu c d generatim erit est hoc pro- 'nunciatum eodam sensu, quo aut alite explicatum est, oppositorum eandem esse disciplinam. . . Omiraria iuxtaseposita magis elucesciam. J Aristoteles in Problematis sec. 22. num II 5 l. 2. de coelo t. o. ubi generatim docet ea, quae iuxta se ponuntur, facilius sensu humano percipi. Eandem doctrinam repetit t. 9 o. eiusdem libri, Verum itaq; pronunciatum est, tum in proprie contrariis, tum in aliis etiam inter se dissimilibus ac disparatis. Sic in moralibus bona clarescunt, cum fuerint malis comparata : sic in naturalibus gratiam lucis commendat obscuritas noctis, umbrae atrique colores picturae augent venustatem in artefactis, dum eminentiora quaeque distinguunt, differentia colorum alterni vice sese excitante, opposita iuxta se posita clariκsae distinatus in oculos incurrunt Particularia huius rei exempla speciatim recensere nihil attinet: cum
passim cuilibet sint obuia. 3. Contrariasum sub eadem genere. Capite de Oppositis sub finem&li. r. Physic. t. 16. lib. i. de Gen. Cor. t. 11. alibi, intelligitur de contrariis ploprie prout distinguuntur a reliquis Oppositorum generibus talia enim sub eodem sunt genere, siue proximo, siue remoto, Ut constat ex ipsorum definitione, qua dicuntur contraria maxine seste uere aestare Acuet ea entia, quae plane sub diue: -
1 sunt genere siue praedicamento,non tam dicuntur distare seu differre qua esse diuersa: cu sint in diuersa serie Categoriae. An aute dentur contraria, quaeli. tam Eonaeniant ni senere funamo, toti in aliq: o