장음표시 사용
21쪽
His ergo de eausa, quidquid sit de possibili
tate aliorum entium supernaturalium,de quibi rein propriis singulorum materiis, vel etiam in materia de Angelis,tractari solet ; de hoc tamen mysterio Angelus proprio lumine adeo parum eo osceret,us inerito dicatur ipsem latuille,atque ideo ad inuentionem fuisse ipsius Dei,& n uum aliquid in terra creatum : licet illa loca
Isaiae,&Ietemiae in sensu litterati aliter ab aliquibus intelligantur. Imb ut hoc obiter dix
tim non potuit elle nouum Incarnationis mystcrium Angelis, quando tactiim est: liquidem ab initio cognouerant per Dei reuelation , fui rum unum hominem Deum eaput omnium hominum, de Angelorum, ut sentiunt quamplures, qui nostram sententiam amplectum tir in trach tu de Angelis. Interim videatur Suarra M. 7. δε seteluca . I t& Granado ιM-3.
Certe s. Ambros Lucam in cap. 4. super illa verba Diaboli ad Christum , Si Fili- Dei es, omnino supponit, Diabolum notitiam habuisse sutorae Incarnationis, licet non illius cireumstantiae carnis passibilis .miusibi diuis inquit) tatu sermonu exmrsum: Si Filiis Dei usa coimuerat, Dei filium esse dienturum, sed veniis
per banc Osi talem corporis no putas M' Potuit ergo notitiam aliqvxm habere, seu dubitationem ci rea possibilitatem unionis, licet determinate iudicium non ferret seclusa reu lationemeque etiam post reuelationem, dum dc circumstantias in particulari cognosceret.
DE hoe agit optime S. Thom. In praesenti
tias huius muster ij , quas latius prosequitur P. Suaro ibi Ideo breuiter eas insinuabimus, addentes nonnihil, quo quae ab iis dicta sunt aliquantulum locupletentur. Primbigitur Incarnatio suit conueniens in ordine ad Deum, cuius persectiones maxime splendent in hocmysterio, iuxta illud Pauli ad Titum 1.Amp ruit grasia Dei: & cap. 3. Apparuit, ianiriirati,sthmnanitaM.Sce . resplendet nimirum charitas Dei, Ioarm. 3. Sic Dem dilexit miandum . ut sitiam Fuinoumgenitum daret; ad Rom. s. commentat charita. rem tuam. 6e . hoc enim proprium amoris est, ut uniat,& comvsagat se cum re amata, iuxta Dionysii diu nom. . Non potuit autem maiorvmo excogitari iciter Dium,de hominem, quam
ista, per quam factum est, ut Deus sit homo, &homo Deus: quare in hoc easure ipsa obtinetur id, quod inter amicos volcbat Aristophanes, ut
Sapientia item resplendet in artificio illius admirabilis compositi. de in modo superrandi, Mel idendi Daemonis artes , de quo videri polsunt
d ptismouem humanἰ. Resplendet Dei potentia in nexu duplicis extremi adeb distanti, Des
cum humanitate, summi Spiritus eum infima
materia,iiixta illud Luc. I. Fιcit perentiam in biachio , de quo videri possint Beria ard.stra, ct Bernard. se . .de vigιsia Natatu, August.serm. s. de natis August. Domini,qui cit tertius de tempore, o Ierm. f. de temp. Iustitia etiam maxime elucet in solutione
pretis rigoroli pro peccato, iuxta illud ad Roman. .s diem Propos t Dem propitiationem p/rsidem in sanguine i in ad ossensionem iussitia f. a.dec. De quo videatur Iustinus de recta confussi ei, & Iustinii
rmit illi simul eum hac unione. Honor summus, Ec dignitas ad cultum latriae; valor infinitus inmeritis,& in satisfactione, sedes ad dexteram Dei; plenitudo gratiae,& gloriae, potentia admiracula omnia, thesauri lapicntiae, & scie tiae Dei. Fuit etiam conitententissima toti gensi humano, in quod haec citam bona aliquo modo re- .dundarum : Honor scilicet propter coniunctio 'Ι riem cognationis, &consanguinitatis cum Deo; de quo Cyrili. carechesi Vnde August. in manua- humanum. li c. 16 Vr homines inquit ex Deo nasieremur imo Cyrillus
ex sesii natin est Dein ; honor item ex eo quod ea- A in. put Angelorum, & hominum homo sit, de quo SuareE UIahit. 3. Se ponderari possunt verba Saarex Pauli ad Ephec . st ad C. f. i. Utilitas deinde maxima cum Christus iactus sit nobis sapientia, iustitia,& sanctificatio; quae persequitur Suarin Miselyra. & vidcri possunt August. to. August.
Denique hine habuit Eceles a summum Sace dotem dignissimum, qui sacrificio expiaret populi puccata ; habuit sacramenta, in quibus hauriuntur aquae gratiae cum saudio de fontibus
Saluatoris, O . 2. Fuit item conueniens Incarnatio toti uniuer- I4. . tum quia omnes mundi creaturae vidzntur cile in homine, qui est paruus mundus I unde asi mendo humanitatem dicitur Deus inmurasse omnia, ad Ephes. i. & IIui. io. dicitur consummatio suis. ab euiata , tum etiam,via ad yrscction in uniuersi spectabat, ut siquidem dantur in nobis tres ellcntiae in tribus suppositis, S in Deo tria si ip- posita in una esstitia, darentur etiam tres essentiae in uno supposito, ut in Christo datur diuinitas, corpus, & anima. Videatur Bemard.sirm. 3. M MILin vigilia natalia Do ni tib s. de considerar. ad Eugen. Augustin.dicto lib. t 3.de Trimi.cap. . In- August. Nocent. . dem terio altaru cap. i I. Damascen.
Vllinili fuit conuenientissima Incarnatio ad I F. redemptionciri generis humani ; de qua conue- Ce mi-nientia videri possunt Leo Papasim. s. i 1.s t . '
sunt optime iustitia, de misericordia Dei, quae Anselm. alias occasione peceati videbantur discordes, dum iustitia exigebat vindictaurin misericordia
22쪽
Veniam. Hae vero ratione mi ἰrantia. st initis tamauerinusnir iustitia σsaxo uia sumi. Iustitiae enim satisfactum est luperabundanter , cum
Deus proprio filio suo non pepercerit ; sed propter peccata populi sui tradiderit illum in mortem. Vnde August. dicto lib. 3 1. cap. 1 3. Placuit inquiti Domn memia, sed iuruita DL. m
Bernard. rem. t - An miatMiserieordia etiam potissimuin locum habuit in hoc negotio, iuxta illud Lucie 1. Reoniatin x Diso a sua ; tota enim preti, abundantia ad soluendum misericorditer nobis data est: in quo magis splendet misericordia, quam si pratis condonarenturn bis peccata, melius enim est nobis soluere condigne pro illis , qu)im sine pretio veniam accipere. Vnde Anselmus lib. 2. cur Deus homo, cap. 1 o. s an is inquit concordiam tuia . st misericordia potest excu ri ' quid mi Dirata .mm ut Piner auernvi Hecatori undae se redimae non habenti dieati Aec'e - genitum mea--da pro te i μ-: Tiae me, ct redim. te' etiam iast , -- ut iti, rati datur pretium ma omni isti . ,si ibito datur asse ta, dimitat omne dui κω da vetb eonuenientissimum fuerit, satisfactionem hanc fieri per naturam humanam, constat, quia decebat, peccatum ab homine ad missum , per hominem expiari ; quia sui ait Augustinus dicto M. is . cap. ι .) periisebat ad
institiam, bonitate 'e creatoris, ut per eodem rario gem crearmam si raretur Diasinu. 43'am si superasse sodebat. Haec etiam proportio inuenitur in modo soluendi, ut adducto Bem donorauit Bonaventura in cap. t. Luca, in illa verba, mense aiatem ro. Pu t inquit Dese dem modo, ct oia ne sibi reconciliatre hominem. quo nouerat cecidisse. quam proportionem exemplificat idem S. Doctor inserius in eo quod priamus homo linquit in stria die est condisin; id . rectriaris venit sexta Mare,' ta numero amorum, or sexta προβ c. cryrus, scilicet , eon-eeptione Ioannis ,)' ra seria ρεμ, xta hora in cruce susensus, S: c. His addi potest, sicut primus homo appetiit aequalitatem Dei, se Christus cum in foram Dei esset , exinaniis Dit se, formam serui accipiens. Primus homo peccauit in ligno , ut, sicut obseruauit Ecclesia, unde mors oriebatur, inde vita resurg ret, S: qui in ligno vincebat , in ligno quoque vinceretur. Primus homo , ut multi v lunt , creatus cst hora tertia, Christus damnatus hora tertia: ille peccauit hora sexta, Christuς hora sexta crucifigitur: ille elicitur e paradiso hora nona, hac eadem Cliristus moriens aperuit paradisum. Has de similes proportiones considerant Patres , & Doetores in hoe
myster P. Argumenta aliqua, quae contra conuenientiam huius mysterii fieri solent, proponit ,&soluit bene Suxtra. Vide illum. Vni ea restat olbiectio dissicilis sumpta ex maxima con uenietitia hinis medii , quam ex pro ita examinare oportet in sequentibus. P.Man.de Lugori Incamat.
DISPUTATIO II. Vtrum Incarnatio fuerit Deo necessariar
s Ecetro I. An ma conuensentia Inca nationis necesu inerit Deum ad eam volendam' . SEc Tro II. Ressendetar ad argumenta contra doctrinam 'acerinum. SEcrio III. Dua alia di cultuesprope
nuntur pro necessitate Incarnationis.
SECTIO V. Proponuntur rationes, quibas quidum Auctor mademus impugnas do
y h h ς m teria latissima est,
operς pretium et it, eas solum quae stiones ex profesta disputare , quae magis inagilirum exigunt ; reliquas,qtiae eruditionem ccmtinen , vel nieratri controuersiar' cum haereticis, ad au-
chores remittere, qui de iis late ,& erudith scripserunt praesertim ad eos, qui prae manibus Omnium habentur, Suarea , & Vas illea in prAE Lomitto igitur quaestionem de existentia huius mysterij, an venerit Messas an Christus Dominus sit vere Deus,& homoὶ selum disputo, an fuerit necesse Deum incarnari & quidem posi mus inquirere vel de necessitate simplieiterantali rei supposto peccato Deus potuerit cartac triassumere, & non assumere; vel etiam de necessitate secundum quid, an scilicet ad soluendum peccatum fuerit necessaria Incamatio ; vel saltem ad condignὸ satisfaciendum pro illo, vel denique ad satisfaciendum ex rigore iustitiae: quibus omnibus quastionibus locum praestat
S.Thom. in praesenti t. an. 3.j1. ubi docet, S.Thoati Incarnationem non suisse neeessariam, futile tamen medium conuenientius ad nostram redemptionem. In hac ergo disputatione agemus de
taueriι Deum ad eam volendam. Ded apud Patres Incarnationis conuenien-L,tia commendatur, ut id quod gentibus viebatur stultitiaac Iudaeis scandalum, aliquibus ecessarium omninδ visum fuerit; & quidem liqui si liciter,&absque ulla suppositione diunt fuisse necessariam. Ita Raimundus Lullius,
item refert VmqueZ υν trasenti AP. r. m. o. uia Deus non potuit non sacere id, quod opti-rum erat,quale fuit hoc excellentissimum opusncarnationis. Hane sententiam damnant Theo- i tanquam ad minimum temerariam, cum oe beneficium apud Samstos, & Patres tribua-ar misericordiae, & beneficentiae Dei.
Alia dixerunt inon fuisse necessariam simplici A s ceri
23쪽
ter,sed ex suppositione pereati, quod aliter non
poterat condigne compensari , ex aliunde indignum erat Dco, de indecens, qudd pcccata manerent sine debita pa tia,yci quἰ,d homo ad glo- . riam ereatus Daemonis fraude in rirc t. Pro hae selin. sententia assertiar Anselm. lib. i. cur 'Teu. houis, GTfer e totam, est sib 2.c. ia. alibi Richaia. de . Richardus de S.Victore lib. de Incaseatio u ,r a e. Veria, e. 8. Salij,propter candcm scre rationcm.
Alij denique dicunt, etiam supposito pcccato
non sui sta Deo neecllari uin incarnari, suille tamen supposita reparatione hominum: non enim
erat aliud medium,quod pollet , Deo prudentet eligi ad Eune finem. Pro hac sententia afferri
Oppositum est certum , de commune apud cis ...c ThςQὶ go,, ut doccnt,nec etiam supposito e--ι- νειηis. sui ille Dcum necessitatim ad MLimendum carnem , nec etiam si vellet homines liberare:
γuippe qui hoc aliis multis modis facere posset,
vellet Videantur Suarer ρ t. r.
varquet. - . 1.& UaZquer ubisupiam m. is. qui caeteros reserunt.
q. Probant aliqui ex illo Ioaria. 3.Sic Deses dilois
λ. l. ἡ 'rit. 3. si 'imisericordia suamstuos nos . u.m. Scd Anselmus c. s. praeoccupauitrao. hane obiectionem,dicens ,-ς ricordiam, M b nc uoli titiam Dci tune maxime locum habuisse, quando praeuidens, homi ncm peceaturum , si ocaret, voluit tamen illum condere, te ipse v
luit se obligate ad ponendam Incarnationcm in remedium peccati, licet eo posito non posset
s. Lictius ergo probatur ex Patribus, Athanaso
s e fatentur, Deum etiam posito prccato potuiste sine Incarnatione homi ncm liberare. Potuit quippe vel gratis peccatum dimittUre, v ct cor. te, tus esse siti faetione nun a s p rsccta alicui 3 si uri hominis sancti, vel alicuc in purum homini in cre te cum l erat adii: l:ratiae, J potestate merendi iis, iusque redita acet piare,licet non citent condi in a ad satis cicndum pro peccatis. Omitto d. nique, potui sic Dcum relinquerc I tum humanum genu, in malIapcrditionis, sicut
reliquit Anscios peccatorcs fine remedio neque enim magis pciant beatitudo Dci a salute hominum, quam Angelorum, iuxta illud Sap. tr. sibἰ imptita sperieri, e nationes ι cisti' praemiserat autem, id ei re, omninδ libπὸ Deum auscrre peccata ctiam postquam posita
sunt: nec timens aliqaem veniam dabas feccaro; ιννυ
sit contra Indutum t-um y-imputabit tibi dee. ubi ex contextu vidctur suis probari libertas Dei ad relinquo idos fit,ininc sin suis peccati I.
Ad quod etiam facit illuci I s. s. ferem. 18. ad
Ram. s.ct 2Ardori ri ubi humanum genus corn- GH-λ- paratur limo, Deus aurcinartifici, ut ostendatur' testas Dei ad relinquendum pro libito sto, vel reparandum illud. Quae autem ccnsura serri possit in contrariam sententiam 3 Aliqui dicunt, este errorem in fide.
senti di t. i. secundo, dicit, non posteteneri une temeritate,& fidei incommodo. Mihi C. videtur satis ad error m accedere,eci quδd licet ιλω. non omnino clare, re tamen clare ex Scriptura colligatur oppositum, accedente praesertim expositione communi Patrum, qui ita intellexerunt,& dixerunt,potuisse Deum aliis modis hominem lapsiim reparare abique medio Incarnationis r vidimus. Contra hane communem, & certam dochm- Πnam obiici solent aliqui Patrcs, qui iudicaruiir, obiectu eo. Incarnationem Diae necessariam saltem post peccatum hominis,inter quos,qui clarius loquitur,cst Anselmus lota, cibata . Idcirco P. Iacoous P. Iaeob. Granado ι . 8art. in materia de volvat. Dei tracti. Clanado. HP. t. nouam quandam Viam Lxcogitauit, quae via m a. media citet inter utrumque extremiuri,ut vitaret omnia inconuinientia. Docci crgoa cum sem- D- ρ-ρον
per velle id quod optimum cst in iis rebus, in quibus assignari potc st optimum,qualcs sunt Incarnatio. & cius negatio, praedestinatio, & non praedestinatio, creatio mundi, dc Cius carentia.
Alia enim sunt. in quibus abitur in infinitum, qualis est multitudo indiuiduorum intra aliquam speciem, vel speci rum intra aliquod genus ; non enim potuit Deus tot, vel tales rc rum species producere, ut non potuerit producere
plures,, perfectiores, Ac ideo in illis non potest facere id quod optimum est. Addit, in illo primo
rerum genere, in quibus datur aliquod optimum , non selum facere Deum simper quod optimum est, sed ad hoc faciendum ,& volendum necessitari a sua natiua bonitate, enio,&propensione, ita ut moraliter non possit id non velle, licet habeat aliquam potentiam metaphys in . vel physicam ad oppositum faciendum: sicut etiam cum auxiliis gratiae ordinariis p test homo,physice loquendo,uitare omnia prorsus peccata venialia collective mota tamen potest moraliter. Ita Drus habet similem potentiam physicam ad faciendum quod minus num est, relicto meliori; qtiae potentia suffeit ad hoc tlibere operetur velit id,quod optimum est, &ad hoc, ut ea de causa debeantur ei gratiae propter beneficia ita in nos collata,licet revera non potuerit moraliter ea non conferre. Ita laudatur liberalitas Dei, & pietas in assumenda came ad redemptionem hominum, licis re vera non potucrit moraliter relinquere excellentissimum illud medium ad hominem reparandum. Fundamentum huius sententiae sumitur
m5 ex nonnullis Patrum locutionibus , quas postea adducemus,ubi dicunt, Deum semper facere ea quae meliora sunt. Deinde ex eo, quod Deus ainat se insinito amore; quare eodern rondere fottur ad quaerendam in omnibus suam maiorem gloriam. Iterin quia si Deus non eligeret Optimum , non esset iapientissimus artifex in actu secundo, sed solum in actu primo. Denique ab liadactione Omnium, quae secit Deus, in quibus
24쪽
bus semper elegit, quo4 melius erat optimo
s. Haec sententia semper mihi dissicilis visa est, A Wh'udis ponens quandam lita Ttat cm Dei valde limita-μ υ tam,& imperiactam contra id cpiod fideles communiter concipiunt circa beneficia 1 Deo sibi collata,& contra id,quod sancti Patres signifieare volunt,quando dicunt Deum potuisse vel homine, in peccuo relinquere,vel aliis modis eos reparare, sanare; nam licet potentia phys cacum impotentia morali sufficiat in rigore ad meritum,& demerimm ; est tamen adeo debilis, de imperfecta potentia,ut apud Patres,s: Concilia fere nunquam appelletur potentia simpliciter, sed potius impotentia: sie enim passim dicunt, hominem non posse vitate omnia peccata V Dialia, non posse superare tentationes graues,vel
totam legem per longum tempus implere sine auxilio gratiae consortantis, A alia similia ; quae tamen non sunt physice impossibilia, sed δε-lum moraliter, ut suppono ex materia de gratia. Quando autem loquuntur de potentia. Dci ad reparandos homines sine Incarnatione, nullam adhibent limitationem, sed dicimt,potuisse simpliciter, potuis Ie aeque iacile ; sic enim vide-
August. tur loqui August. lib. I 3.de Trinit. cap. IC. Pammest inquit,) eta su- modiam. nos per inediato rem Dei. cst hominum ChrsuM-'Dein liberare dignatur. bona. cur diuina con tium dignἰ-
possibilem Des defiust, cuius potestati cuncta aquati te uiaram. Ponderanda sunt illa ultima verba, cuncta arva' ursabiacent. Si enim alia media non posset Deus moraliter adhibere, sed solum potentia pbysica, non subiacerent aequaliter diuinae potestati : sicut nemo diuet, aequaliter subiacere meae potestati, vitare omnia venialia cotilective, ae dare unum obolum pauperi. Ad hoc Idem, etiam faciunt verba eiusdem Augustinios c. r . ubi ex omnipotentia Dei colligit, non potuisse impediri Deum a reparando homine sine Inca
natione : nam quid linquit in omnipotente potentias, aut cuius Diesta. creatura potesati Creatoris est arari potest ' Certe non videretur exaltatula,&commendanda omnipotentia Dei ad hune e sum, si non magis id posset Deus facere, quam homo possit sine gratiae adiutorio seritare totam legem per totam vitam. o. Hi ne sacile postlimus arguere contra illum αἰ- aeta- modum dicendi, rationibus petitis nartim ex - ον - modo , quo Incamatio, & alia opera sunt libera νη- Deo,pari im ex infinita Dei perfectione, i non fiarum videtur derogare illa impotentia mora-
is, ad ea, quae potest physce facere. Et primo
arguere postumus, quia Incarnatio de ficto ita fuit a Deo libere volita, vis homo non peccasset ancarnatio non fieret,ut ex cu lini in vcraritium, ae Theologorum sententia videbimus stest. i. ergo excellentia mysterij non Necessitaret Delim moraliter ad illud ponendum. nam etiam homine non peccante, mysterium .iset 'diuic in se excesseniissimum, S: melius, magis lite eonducens ad gloriam Dei, quam eius negatio, ut in iniscite constat ; & tamen potuisset moraliter nun fieri, imδ de facto non neret homine non yeccante ἱ ergo neque etiam post peccatum ne ellitabatur Uuus moraliter ad illud
Secundδ,quia quidquid sit,an de iacto Patres
veteris Testamenti Inearnationem a Deo P tierint; de possibili tamen non videtur negandum potuisse pro ea orare: si autem Deus ex se necessitariis esset moraliter ad volendam Incarnationem, inutilis videretur ea oratio; quorsum enim
petas aS aliquo id ,quod ipse moraliter non po-.test non facere 3 nam lices ph1 sice possit facere oppositum,eiusmodi tamen potentia pCrinde est,
ac lI no esset una non possit te reddere anxium,
vel dubitam de rei futuritione; & quidem quidquid sit de Incarnatione, potest hoc ipsum argirenentum applicari ad alia similia, quae a Deo
prudenter petunt fideles, curn tamen Deus iuxta nanc scntcntiam non possit moraliter etiam non facere. nam sicut posito peccato melius erat incarnari, quam non incarnari in ideo non poterat per se moraliter Deus id non velle: ita potita morte Christi melius erat, quod eius fidex reci-Ι etetur in mundo, quam quod non recipereturi,nian ergo poterat Deus moraliter non velle essicaciter,qudd reciperetur,& per consequens non
oportebat id petere a Deo, sicut Apostoli,& San-cii petebant,imo ipse Christus id petebat a Patre,
betur ipse Christus id postulare ; postuti a me ict
ribo tvigentes Laoditatem tuam , est pssessionem
tuam terminos ima i non ergo erat importinens ea
postillatio, vel de re, quae aliter esse non poterat, moraliter loquendo.Item ad eundem finem praedicationis euangelicae melius erat communicare Apostolis Spiritiina salicti uri,quam non communicare ; & tamen id Christus dixit se a P tre postulaturum,Ioann. I . Ego rogati Patrem,s alium paraclitum diabit vobM,6 e. Post tribulationes etiam, Ze persecutiones Ecclesae melius erat,
quod haberet pacem, quam quia semper turbaretur: post haereses exortas melius est, quod aliquando extinguantur, quam quod sint periretuae: tamen haee,S: alia similia polebam, & petunt quotidie fideles a Deo profitentes , eum cile supremum Dominum, & posse facile de iis c inri-biis pro libito disponere in hanc, vel illlam partem ratioquin si scirent, Deum ex se else neccillariis determinatum itecessitate morali ad Dei endum hic,& nunc quod melius cst,videretur ora tio haee aliquid habete smulationis, vel caer moniae: unde non parum tepesceret spiritiis orandi ; cogitarent enim homines, omnia , aut sese omnia quasi satali quad. im necessitate euenire exeo,qudd Deus , sua scientia dirigeretur,& determinaretur moraliter ad hanc partem Potius, quam ad illam.
Ad quod ponderari etiam potest,quod ponde
ex illo Arare. ι . ubi Christus orauit Patrem his verbistis Ma Falerio ia ιἰbi possibilissunt,transifer calicem hunearum ubi Christus non loquitur de sola possibilitate physica ; esset enim improuida Christi oratio,si voluisset orare pro re moraliter impossibili: sicut si enixε peteres ab amico,quddvitaret omnia prorsus peccata venialia; sit pyonebat ergo Christus, illud, quod petob ar,cile in potestate morali Patris ; ideo praemisit , ounia tibi possibilia sum, vi ex consideratione potestatis
excitaretnrad orandum ;& tamen melius erat,
quod Christus pateretur, quam quod liberarc-A tur. Dis N
25쪽
tur. ergo non debemus credere,Deum moraliter
necessitatum ad id quod melius est. x 3. Tertiit illa libertas solum physica cum imp
πινιι-. . tentia morali videtur iiivoluere imperseelio-i nes indignas Dei omnipotentia: nam in primis e sequitiir, Deum non est e perfectissime Dominum suarum creaturarum ; ille enim est perfectes 'λ dominus,qui potest ponere, & non Pon Ic, Ondere, x destruere ; Deus autem respectu aliquarum rerum polsibilium habet iuxta illam sententiam adeo imperfectum dominium, vi non possit moraliter eas omittere,vel producere:non enim potuit non creare mandum, moraliter lo-ae si . quendo. Dices, potuit non creare launc mun-nacia itum dum , sed alium. Sed contra; ergo saltem non potuit omittere onuies mundos, & per consequens non potuit condito uno solo Angelo, reuelare illi, te nolle creare ullum mundum. Illa autem reuelatio est aliquod ens reale Disibile saltem potentia physica; videt ergo Deus in sua omnipotentia aliquod ens reale possibile, & dependens a solo Deo,quod tamen Deus niuiquam moraliter possit ponere extra causas. Certe r
spectu illius debilissimu dominium habet Deus, liquidem non nimis potest illud ponere, quam
ego possin ponere obseruantiam totius legis per totam vitam sine auxilio gratia'. Nec apparet, quomodo hocsenus dominij cohereat cum verbis Auetustini furti relatis, dicentis, o-tia Eter6;acere Asia , Si enim Deus non haberet maius,nec aliud genus domini, resipe
statum creaturatum, qaim circa illam reuela
tionem possibilem vix pollet Deus Dominus rerum appellari; quia non magis pos Iet Deus aliquid creare, quam Daemones, vel damnati posunt honeste vivere, de egregios actus virtutum
elicere : fateri ergo tenentur ij auctores, non subiacere omnia aequaliter potestati Dei, sed aliquorum esse Deum perfecte Dominum, aliorum vero non nisi imperfecte per quandam potestatem physicam, quae simpliciter non dicatur
4. QDrti, impotentia moralis in nobis arguit debilitatem potentiae nostrae ; nasi itur enim exr --. dissimitate maxima circa aliquid physice possibile, quod nobi ς dissicillimum in. s is autem non videat hanc ipsam esse imperfectionem 3aut quis audeat dicere, respectu Dei dari aliquid dissicillimum, ita ut Deus cogatur moraliter cedere dissicultati, quae est in illius rei consecutioneὶ Ad hoc enim ut aliquid sit moraliter impo libite,duo requinuitur,nec unum sine altero suiscit; scilicet quda illud nunquam fuerit,uel sututum sit,imo nec videatur saturum sub conditione in hae, vel alia simili hypotheli, S praeterea quod hoc ipsum oriatur ex summa disii cultate, quam oporteret vincere ad ponendum illud. Si ergo Deo est impollibile moraliter non aIsumere carnem, vel non praedestinare, S c. hoc ideo est, quia illud obiectum habet tantam difficultatem, vi ratione illius Deus nudquam, & in nulla hypothesi illud vellet. Haee autem ipsa esset magna imperfectio Dei,qui eum habeat infinitas vires, vinci nori potest a dissicultate finita;nec concipi potest sine impersectione, qxurit infinita illa Dei voluncas, &potestas congrediens cinti dissicultate aliqua finita, Si limitata, superetur, de quasi exhausta virtute succumbat .Finge enim id,quod
dicis esse physice possibile,aliquando volitu esse
a Deo; idcone fortaste concipiemus, Deum in eo opere faciendo, aut volendo desiidaste, aut dissicultates maiores subi ille,quam habuerit de facto in creando hoc uniuerso 3 Absit. Imo fatebimur,
Deo facilius suis te illud opus,quam nobis si I qui et ambulate; non et sopotest dici impossibile moraliter Deo illud obiectum, quod si 'meretur re ipsa, tacillime, & sine ulla prorsus dissicultate poneretur ,& amaretur. Ratio autem ,
t riori huius facilitatis Dei ad omnia obiectav
enda oritur , ut postea videbimus, ex eo quod omnia bona creata habent bonitatem finitam,&limitatam; elusinodi autem bonitas non potest cogere,nec nisi leuissime tangere,& allicere insi-nitam capacitatem Dei : hanc ramma rationem
postea explicabimus in solutione argumen
Quintδ ad hominem; non enim videmur pro
cedere conloqueliter, dum ex vira parte dicunt, Deum non necessitari moraliter ad creandum
meliorem mundum, quia inter mundos post biles non datur optimus omnium,s d quolibet posito pollet errari melior; ex alia vero parte dicunt, Deum necessitatum fuisse ad volendam Incarnationem, quia melius erat incarnari , quam non incarnari. i laec autem non vidcmur intor se satis cohaerere,quia sicut posta voluntate creandi mundum,non necessitatur Deus etiam moraliter ad creandum mundum B. meliorem,sed p test creare mundum A. inserior ira, eo quGd su-I ra mundum B sunt is ossibiles ath mundi me-iores in infinitum; ita posta voluntate procurandi suam gloriam, non necessiabitur Deus ad incarnandum, sed sussiceret eam procurare per solam creationem, quia supra glorificationem resultantem ex hac Incarnatione sunt possibiles aliae glorificationes maiores in infinitum. Cur ergo magis necessi latur Deus ad Incarnationem intra genus glorificationis suae,quam ad creationem mundi B. intra genus creationis mundi Dices, quia melius est incarnari, quam non incarnari. Sed contra, quia etiam melius est creare mundum B. quam non creare illum. Dices creatio mundi B. non est optima in genere creationis mundi. Sed chntra, quia nec naec glorificatio, quae prouenit ex hac Incarnatione , est optima
inter glorificationes postibiles. Dices, idcirco
Deus non necessitatur ad hanc glorificationem,
sed ad Incarnationem cum aliqua glorificatione; quia nimiru glorificatio ex Incarnatione melior est,quam quaelibet alia. Sed contra,quia eodem modo glorificatio ex creatione mundi B.melior est, quam negatio illius glori ticationis;& tamen non necessitatur Deus ad illam, quia nimirum ea- de ratione deberet velle glorificationem ex alio meliori mundo,N: sic de aliis .ergo eiacm rati ne, licet glorificatio ex Incarnatione sit melior,
quam eius negati ,non necessitabit Dciam, quia ob eandem causam deberet etia velle aliam maiorem glorificationem, quam posset habere ex
assiumptione alterius naturae, vel ex Incarnarione facta cum aliis circumstantiis, quae etiam glorificatio in melior, quam eius negatio: vel deberet etiam velle florificationem ex creatione alterius mundi melioris,quae esset melior, quam eius negatio. Nam sicut tu consideras Deum ne-ccssitatum ad Incamationem, eo quod ipsa sit melior,
26쪽
melior, quam eius neg1ti , non vero necessitatum ad talem, vel talem Incarnationem magis
stloriosam , eo quδε in illis non detur vltima optima; sic potuisses considerare Deum neces tarum ad volendum suam glorificationem, quia
haec est melior, quam eius negatio ι non tamen necessitatum ad volendum glorificationem excreatione .vel Incarnatione,&c. quia in glorificationibus non dariit vltima, aut maxima ; vel e contra,sicut consideras Deum necessitatum ad Incarnationem, quia Incarnatio secundum se est melior,quam eius negatio: ita posses dicere,necessitari ad volendum creare mundum B. meli rem,quia eius creatio,licet non sit melior,quam creatio alterius mundi melioris ; est tamen inelior, quam eius negatio; neque enim repugnat
creari mundum illum B. etiamsi crearetur dius
mundus melior. ergo sicut non concedis, Deum
necessitari ad illum mundum B. quia nimirum eodem modo necessitaretur ad alium, & alium se nec debes concedera necessitati ad Incarnationem,quia eodem modo deberet necessitari ad
aliquid alii id, quod etiam secundum se est m
sECTIO II. Resondetur ad argumenta contra do iram
praecedentem. 36. V X hae ipsa doctrina facile iam erit respon-I odere ad argumenta, quae pro se afferunt ij auctores. Prima ergo obiectio est huiusmodi:
Quisquis alium amat essicaciter,dc perfecto propter eius bonitatem , vult etiam eius persectio- Amor. nem,quia hic est effectus potissimus amoris,uellect--bonum rei amatae;quare si essicaciter,& perfecter amas Petrum, me iter vis eius bonum,de illud magis,qiiod maius bonum ipsius est. ergo Deus, qui se propter suam bonitatem infinite, dc persectissitne amat, eo ipsis vult suas maiores pers
ctiones, de ea omnia, quae ad suum persectiorem statum conducunt ergo vult erraturas illas, quae adii oe ipsunt viiliores sunt. nam licet non augeant persectioiam Dei intrinsecam, pertinent tamen ad eius gloriam extrinsecam,& ideo pe secta charitas ex amore Dei progreditur ad mandas creaturas, quae pertinent ad gloriam, εc ad bonum Dei.
t 7. Confirmatur, quia si aliquis homo amaret se ausi maris. sumnio amore ellet sbi proculdubio,quidquid fibi melius,& utilius cIset,li sciret, & posset illud consequi: Deus autem scit, & potes Deile sibi
dare quae meliora,& utiliora lavit ad proprium
mim.crgo vel non amat se sumitio amore, vel
vult sibi illa maiora bona,*ue assequi potest.
38. Hoc argumentum iri primis nimium videturis etiam probare nempe Deum iron solum moraliter, tainsecuti/Μ . ctiam pli licenctellitati ad volendum tam maiorem gloriain;n Lm qui amat persecte,&essicaciter aliquem . eique vult perscctionem, de bo-
uini, iron por est etiarii physice simul nolle eiusta,num,in Persectionina; si ergo Deus non potest
pli lice non amare se infinite, & persectissime, de hoc ipsum est velle tibi suam maiorem perfe-e ionem, non inierit citam physice non velle
suam nototcm glori M. tamen θ ain tores fatentur, tron repugnare, Physice loquendo, quod
Deus non velit suog melius est. Vel ergo fatendum est, non esse idem amare se infinito, & pet-fectissime, ac velle niorem suam persectionea extrinsecam,vel neganda erit Deo potentia,phy see etiam loquendo, ad relinquendum obiecturr
Ad argumentum itaque respondendum est, I P. Deum quidem persectissime,& cffcaciter amare se ipsum,& quoad hoc non habere indifferentiain, nec posse ullo modo non se amare essicaciter,& pertrecte imb nec Beati possunt moraliter, aut physice Deum non amare efficaciter, de per secte. Caeterum, scut Beati non necessitantur
physice , visione Dei ad volenduris Deo omnia obiecta secundaria meliora, sed quoad haec remanet illius indissetentia, ut supponunt The logi eommuniter in materia de beatitudine,
quos sequitur Suarea insta adaese Saaret.
Z.8. sis. Sie etiam Deus licet necessitetur ad sui amorem, non tamen ad volenda sbi haec o lecta secundaria. Ratio autem discri ininis est,
quia bonum intrinsecum ipsus Dei est in fini
tum, At sine ulla admixtione mali, aut ini perfectioile , ideo necessitat omnes videntes illud bonum ad ipsum cssicaciter, perfecte, Se super Omnia amandum: bona autem extrinseca, licet asserant Deo aliquam perfectionem extrinsecaan;
omnia tamen habent bonitatem finitam, impe fectam,& adnux tam imperfectionibus, ratione quarum possunt relinqui propter alia bona contraria.Hinc est,Beatum non elle liberum in amore Dei secundum suam bonitatem intrinsecam,oc increatam; esse tamen liberum in amandis creaturis propter Driim,in quibus apparent aliqua, quae diuemuit voluntatem ab amore ἱ praesertim cum non solum imi eniatur in illis aliquid malum utcunque, sed aliquid etiam malum in ordine ad ipsum Deum, quem Beatus seniliae
amat: nulla enim est creatum,in qua non arra reat aliquid,ratione cuius omissio illius erexturaeesset etiam bona ad gloria Dei,& per cosequens, ratione cuius creatura illa opponatur cum aliquo bono Dei. Sicut ergo homo in via, licet necessitetur ad amorem boni in cominuni, non tamen necessitatur ad hoc bonum etiam maius in
particulari,quia hoc bonum opponitur cum alio bono , quod etiam continetur sub illa ratione boni in communi. Ita licet in patria beatus ne sitietur ad amandum Deum , & ad amandum etiam bonum Dei; non tamen ad hoc bonum maius Dei, quia hoc opponitur eum alio bono Dei, quod etiam continetur sub illa ratione communi boni Dei. Amat itaque Deus se infinite quoad sua bona intrinseca,praeserendo summe illa omnibus aliis obiems ; non tamen amar se infinite quoad bona extrinseca, quia eum illa non habeant infinitam amabilitatem,non decet illa infinite amare. Amat quidem Deus illa propter se infinite amatum;non tamen amat illa infinite propter se,quia non habent infinitam b nitatem etiam in ordine ad Deum, siret finitam 5e limitatam. Ad argumentum ergo dicimus, eum qui amat 2 o.
aliquem effcaciter,& perfectissime quoad bonai latrinseca, & extrinseca, necessitari eo ipso non sollim moraliter,sed physice etiam ad volenduin illi maius bonum: eum autem,qui amat aliqumessica
27쪽
efficaciter,& perfectissime quoad bona intrinse
Ca , non necessitari ad volendum illi maius bonum extrinsecum,sed polle ex summo amore erga intrinseca velle ei aliquod bonum extrinse.
cum non summum: sic homo iustus ex ardentis. lima charitato erga bonitatem intrinsecam Dei
offert illi aliquando minima bona; alius veri, ex minori charitate erga bonitalcm Dei osteri Deo aliquid maius; ille prior est maior amor quoad intrinseca; hic posterior est maior quoad bona
extrinseca. Sic etiam peccator ex summo, S nimio amore sui vult sibi bona in seriora,& induca : iustus vero cx amore sui vult sibi maiora, &superiora bona: Sc quidem quoad essectiam hiemagis se amat I quoad aflectum ille, qui ardentius se ipsum doperit. Deus itaque quoad affectum erga bona intrinseca se infinite, & perfectissime amat, & quidquid vult, ex immo sui
amore vult: quoad bona veri, extrinseca non
summe se amat, quia non vult sibi optima summa,ciam semper meliora posset sibi velle. Nee haec est impersectio in amore Des; hic enim non accipit suam persectiorum ex ianis sibi volitis, sed ex affectu erga bonitat in Dei, proin
13. Hinc patet etiam solutio ad confirmationem;
Gnsmaris. Neque enim arguitur dcfectus amoris hominis naso,tim erga se, in rigore loquendo,ex eo quod non 'clit νιιώνη Θ sibi meliora ; nam peccator, ut vidimus, ard -
Hr- ῶ - tissime & intemperatissime se amat,& non vult sibi meliora bona, sed inseriora; & tamen hi appellantur ab Apostolo 2. ad Tiinoth. 3. Homines
uerso homines iusti dicantur, habere os metam suam;non ergo cx maiori a schii erga se arguitur amor melioris boni; nam hie amor continet duplicori affectum erga duplicem finem, scilieeterga finem cM,δc erga finem qu , quorum neuter in rigore amatur ut medium, sed ut finis, & pr pter bonitatem propriam, quam habere quare potest contingere, quod aliquis multum aflictatur erga bonitatem Pari, qucin amat,& tam n, quia mastis asscitiae erga diuitias, quam erga famam , vel doctiinam; magis desidet et Petro diuitias. quam saniam , vel doctrinam i quod non arguit minorum in dii uri erga bonita tori, &personam Petri ε, scd minorem erga famam, vel cioctrinam, & maiorem erga diuitias , quae sunt
finis qui. Ita ergo Dcus potest ardentissime dili- fere suam bonitatem tamen velle sibi minus
orium Creatum rclicto maiori; non quia minus. afficiatur erga se, qui est finis cm, sed quia minsis afficitur in actu secundo erga illud bonam crin- tam maius, de magis erga illud minus, quod est
sinis qui: quod quidem potest pro sua libertatefacere, eo quod neutrum bonum habeat bonitatem infinitam ad necessitandum incinim Dei
erga illud. Sed eontra hane solutionem instabis primit:
Si Deus visus clare non necessitat ad volenda obiecta secundaria,sed solum ad amandunt obiectum primarium;ergo beatus ab illa visione non nece uitabitur ad non peccandum. Probour sc- . quentia quiano peccare est velle rem praeceptam a Deo, ne offendatur Deus ; hoc autem iam est aliquid extra Deum. ergo si visi ion necessitat ad volendumaliquid creatum propter Deum, non necessitabit ad non peccandum. Respondeo negando sequelam cum commu- 2 3. ni sententia ponente in Beatis illam necessitatem ad non peccandum. Ad probationem dico, visionem necessitare ad amandum Deum, & eo ipso itecessitate ad euiri non ostendendum, lic t non necessitet ad volenda alia obiecta praeoptapropter Deum. Ratio aute discriminis est,qui damor alicuius personae, sicut est anceius, S amplexus intentionalis erga illam por iram; ita
tendit ex se ad uniendum affective amantem cum amato,& percon sinuens ad uniendos assectus , seu ad concordiam voluntatum, ita ut transformando amantcm in amatum,compestat cum ad non recedendi un , voluntate amici, saltem rationabili,& iusta; hie enim est potissimus
effectus vitionis asscistiuae. Cum ergo omne peccatum sit expresse contra iustissimam,& cxpressam voluntatem Dei, non potest aliquis sincere, M veri, & omnino ciscaciter am arc D cum, &tamen ab cius voluntate velle discedere. Quae tamen ratio in aliis rebus non proccdit, quae a Deo non praecipiuntur,nec prohibentur.
Instabis secundo contra solutionem, quia si 1
amor tendit ad unionem voluntatum; Crgo BCa- Alia ι,-- tus, sicut necessitatur ad amorem Dei, ita nec si
sitabitur ad perfectam unionem suae voluntatis cum voluntate Dei,& per consequens ad volendum masis ea, quae Deo niagis placent, seu ca, quae mcliora sunt. R pondco, amorem habere hoc, quod in Expodis . unire voluntates, non tamen habere hoc, quod
est strictissime unite; hoc enim est proprium strictissimi, de perscctissimi amoris. Deus ergo clare vises necemlat physice ad amorem sui, & per
conloquens ad concordiam volutatis beati cum diuina; quia discordia voluntatis eiici recesses; cum autem in Deo nihil appareat mali, ut diximus, sed summum bonum, non adest inotiti una recedendi, & relinquendi Deum; quando ucro non amatur id, quod Dco magis placet ; amatur tamen id ,quod Deo placet,non receditur a Dco, nec relinquitur Deus,sed potius adhaerici voluntas nostra Deo volendo id quod Deus vult; licet
non accedat ad unionem ningist strictam volendo id, quod Deo magis placvt. Fateor quid cin, de fano Beatos,licet non physico, moralit r ta-ineii necessitari ad volendum seinper id quod Deo magis placet,ut dicam infra disp. io. Don enim videtur credibile,eos poste ha re imperfectionem moralem, qualis illa essQ. Caeterlim necessitat cin physicam non possumus concedcre, quia alioquin nullam cis relinquemus libertater nisi inordine ad obiecta aequalia,quae non est sufficiens ad fundandam laudabilitatem,& moralitatem, ut ibi videbimus ; unde a posteriori colligimus, ita temperandam esse efficaciam visionis Dei respectu amoris, ut physice necessitet ad amandum persecte,& ad non peccandum: moraliter autem ad amandum strictissime, hoe
est,ad volendum semper non solum id quod Deo placet, sed id quod Deo magis placet.
Hinc tamen potest instari tertior ergo Beatus 2 s. non sollim non itecessitab tur physice ad volen- Πν - ἐπ- dum quod Deo magis plaeet, sed neque etiam ad pH δε-- placendum Deo, is ad volendum quod Deo placet, sed solum ad non displicendum Deo: nam yerhoe, quod est non placere, non recedit a Deo, sed soliun dicitui non accedens magis ad Doum.
28쪽
Negis tamen potest sequela: sacilius enim concedi potest necessitas phyli a in Beato ad volendum bonum Dei, quam ad volendum maius bonum . nam illud prius videtur implicite inclu-- sum in amore Dei; amor enim esticax Dei est velle bonum Deo ex complaccntia erga bonita tem intrinsecam ipsius ; potest ergo necessitari Beatus ad placendum in genere, seu ad volendum bonum Deo,quia tioc ipsum est amare,licet non necessitetur physice ad placendum magis, seu ad volendum maius bonum, quia hoc non sis tum est amare,sed nimis,& striclius amare; licui homo necessitatur physice ad volendum sibi aliquod boniani,non tamen ad ho vel illud. Ratio autem videtur esse, quod Deus necestario amatur, ut ultimus finis ; non potest autem aliquis,
qui actu amat ultimum sitiem,& videt , aliquid ad illam conducere, velle illiid ,& non propter illum sanem; alioquin non referret se omnitio ad illum finem. Hinc etiani Beatus nihil potest vellen si propter Deum quia iam illam action in non serret ad ultimiun finem. si autem daretur aliquod obiectum, quod neque ipsem,ncque eius omissio esset re tibilis ad Deum, tunc poster, sed non potest dari tale obiectum. Sed contra instabis quarto. Ergo Deus ipse,
ι - solum amat, sed perfectissime amat, μ- necessitabitur etiam moraliter ad voletidum suum maius bonum; sicut Beatus de facto necessitatur ad Iloe moraliter, eo quod de facto Deum strictissime amat.
Respondeo negalido sequelam. Primδ, quia Deus non habet terminum in bonis , quae sibi pollet efiicaciter vellet quare licet alij Beati ex
amore persecto erga Deum necessitentur moraliter ad procurandum csficaciter summum quod possunt in honorem Dei: Deus tamen non potest
ad hoc necessitari,quia non potest assignari illud summum in iis,quae ipse potest; quare determinatio debuit esse ipsi omnind libera.
27. Secundo , quia Beati ex amore persecto erga Deum itecessitantur moraliter ad volendum id, quod Deo magis placet, quia amor inclinat, ut o diximus ad unionem volimeatum,& amor perfectus ad unionem perfectam. Deus autem quidquid velit, semper habet persectissimam unionein cum sua voluntate, i md potius non uni nem,quia non sunt duae voluntates quare quantumcunque se anicet persecte,non ideo inclitiabitur ad volenduin meinius obiectum, ut concordet cum sua voluntate,cum quidquid velit, non possit unquam non summe concordare cum ipsa.
Hinc autem colligitur solutio ad aliud argu-
G mentum illius auctoris, quo iterum arguit n. 10. - seM-- contra nostram lementiam ex eo quod creatura,
μιε-M. quae plura,& meliora possit facere in obsequium Dei , conuinceretur minus persem diligere Deum, si ea non faceret. ergo si Deus posset facere meliora in gloriam suam,& non facerct,ar
gueretur etiam minus amare suam bonitatem.
Respondetur primo , ideo in creatura argui minorem amorem erga Deum in eo casu, quia non faceret ca,quae icit Deo mUis placere , &per consequens non vult strictissime viliti cum diuina voluntate ; quae ratio cessat in Deo, ut vidimus,qui quaecunque velit,semper iacit ea quae
ipsi magis placent. x. Sccundo, s ponamus hominem ignorantem
maiorem Dei complacentiam in hoc bono,quam in illo ; adhuc argueretur minor amor erga Deum, si relinqueret meliora, quia nimirum
praesumere furem poterat Deo magis placitura
meliora.Si veia ponamus hominem nullo modo attendere ad hanc praesumptam complacentiam
Dei; sed Llom ad ipsa bona: tunc xl1 quando arguere tar minor amor hominis erga Dcum, cum scilicet non eligeret illa bona minora ex peculiari assectu erga ipia bona, sed ad sugiendam
aliquam dissicultatem bonorum maiorum,quam exiguus erga Deum amor non superauit: aliqua do Vcro non argueretur minor amor Dei;
quando scilicet electio fieret ex peculiari affecti, erga tale genus bonorum,ut supra vidimus; non enim arguitia minus se amare homo , qui ex
amore sui quaerit pecuniam, quam qui quaerit honorem ; quando illa electio oritur ex maiori incctu erga pecunias, qui potest dari, etiamsi
homo tranear aequalem, vel fortastu maiorem amorem sui, ut supra diximus. Tertio arguit nam .ii. quia diuina voluntas 29. omnino conformatur diuino intellectui ; hic Au- autem dictat, melius esse Deum ita se amare, ut nihil praeterinittat, quod cedere posset in maiorem eius gloriam; ergo diuina via untas id etiam Vult. Maiorem pr at, quia illa erit rectissima
voluntas, quae Omnino conformatur intellectui
perfectissimo. Res iideo, si hoe argumentum aliquid pro- Misit M. bat, probare etiam Deum necessitate physica id velle,non enim potest,ph sce etiam sequendo, voluntas Dei non esse recti illina. Si ergo de ratione voluntatis rectissimae est conformari omni tib eum intellectit pet sectissimo, non poterit Deus, etiam physice loquendo, non sequi illud dictamen suae sapientiae in omnibus. Ad argumentum ergo dicimus, in primis in- Ο.tellectum diutinim non iudicate melius elinamare hoc obieetiim,quam illud.nam actus Dei, quibus amat obiecta,omnes sunt aequales in sua perfectione, & honestate, vi postea videbimus
. non ergo potest iudicare , meliorem esse amorem melioris obiecti. Si autem argumcntum fiat de ipsis obiectis, de quibus diuinus intellectus iudieat, melius este noc facere, quam illud, tunc dicimus, verum esse, quod unum Obiectam proponitur Deo, ut melius alio; voluntas tamen Dei quodcunque amplectatur, semper est rectissima, nee potest esse magis recta, licri aliud amplecteretur , tum quia omnis volunta Dei est infinite honesta de recta, ut postea dice--λ, mus, in atque ideo non posset este alia magis ho--θnesta; tiim etiam quia diuina voluntas non potest unquam sequi omnini, intellectum; cum enim hic proponat semper meliora, Ee meliora sine
termino, ut vidimus, nunquam potest voluntas
velle aliquod bonum,quo non possit velle aliud melius,& cedens in maiorem Dei gloriam: non ergo potest consistere summa rectitudo diuinae
vcnimtatis in omnimoda consorinatione cum
intellectu; hqe enim esset impossibilis,sed ex aliis capitibus debet desumi Me quibus infra dicemus. Quarto obiicit n. 11. quia Deus est sapientissi- 3 r. mus artifex non silum in actu primo per scientiam Sc artem persectissimam , qua pollet, sed etiam in actu secuit , operando & dando in i
29쪽
ResponJeo, Deum non posse cli e sapientissi-
1 bimarii ficem in actu lucundo in col nua,nim quam enim potest operari optima, cimi tempor,olsit meliora, & excellentiora oporari: Uleta nen sapientissimum artificem, quatoriis lcmper ea, quae operatur, sine defcctu operatur, omnia enim,quae fecit,erant valde bona licet non citent
optima possibilium. 31. ininto arguit se l. s. longa inductione, ut
Aetiu- m probet, Deum semper sectile quod melius erat;
Ψ --. melius erat creare mundum, quam non
creare illum. in mundo etiam posuit omnes gradus rerum possibilium: deinde acidi dit ordinem gratiae , de rerum sup maturalium, in quibus etiam potuit, quod optimum erat, unioncm hypostaticam, gratiam habitualem , visonem be tam ,&c. Denique sinpulis creaturis dedit optima, scilicet ea, quae irris conii enient istima craiar. ergo fateri debemus hoc est . ingenium, de promisionem Dei, sacere nempe in omnibus, S: in
singulis id,quod optimum est. Rei pondeo, hane inductionem in inultis deficere; tiam licet melius fuerit,u .g. creare mundum,quam illum non creare; mclius tamen crat
care alium mundum B.meliorein, qutun illum non creare, ut melior erat alia astumptio hypostatica, quam euentia illius, & tamen haec non sutat posita. Deinde dubiuni satis est,an sint posti- . biles alii gradus terum, praeter eos, qui de facto si inplerique enim dicunt, oculos elle compositos ex materia,& sorma, atque ideo non cile positum graditiri corporis simplicis in hoc Ordine rerum. Alij volunt,elle possibiles alias creaturas viventes sensiti uas sine vita vegetativa, vol inepotentia progressiua locali, & sic de aliis. Denique quando dicisa eum dedi ite singillis optima, vel intelligis, quae crant optima illis, & hoe est
aperte falsum,quia melius fuisset Itidae aliud auxili iura maius,quo cum estectu vitasset peccatum traditionis; vel intelligis dedille eis, quae erant optima in ordine ad totum uniuersitan; & hoc etia videtur salsum,quia sicut creato unico homine , vel unico Anselo potest Deus non dare
illi, quae sunt ipsi meliora; ita ipsi vii lucr se ro-
tu illet Deus maiora beneficia conferre; neque enim est abbreviata manus Domini, ut cogitemus,non potuisse Deum maiora beneficia mundo conferre, alioquin misita oramus pro mundo Universe, ut Deus eu gubernci,& rcgat, si Deus cxse semper meliori,& Optimo modo eu gubernat, prout ipsi inuicio magis expedit. I Meor,in uno sensu veruili esse, Deum dedille singillis Optima, hoc cst, ea, quae si lis robiis iuxta natural cm exigentiam magis proportionata, seu conna ii ratia erant; haec tamen non erant optima illis simplici term agis enim connaturalis est homini cognitio iraturalis Dei, quam gratia, S: visio lupernaturalis,& tamen liae moliores sunt hominiquam illa: potuit crgo Deus dare rebus alia meliora,lices non magis connaturalia.
quantum possibile est, se autem Devistiana cyntiam propter se imm et tilicst amat. non autem secundi se multiplicabilis est, F Ρῶm multi
plicabilis est mundum seram suilliudinem, quae a
tertim ibi S. Thonias solitin intendit probaro, pollibile else Deo amare alia extra se, quod quidem probat,quia omnes,qui aliquem propter se
amant, icii durant etiam eius pcrscchioncm. quae
sine ratio probat bene possibilitatem etiam
naclinationein,& propensonem Dei,non tamcuncccilitatem: alioquin probaret etiam necessiatem physicam , quam aduersara non concedunt.
Sicili ergo ipsi dicunt, polle physice aliquem
amari propter se,&tamen tum deiiderari eius maiorem persectionem ita nos dicimus,polle id etiam moraliter contingere in Deo,eo quod eius persectio extrinseca non habeat terminum, dc quia scinpet habebit sumin ana coli mittat cincum diuina voluntate. Qitare non 'γtest Deus necessitata ex persectissmo sui amore ad desiderandum suam maiorem Persectionem.
Septimo arguit principaliter ex Patribus, 3 . quod est pol illimum sundamentum illius sen- Arrunat lcmiae dicentibiis, Deum semper vclle, sicere e id quod optimum est.Sic loquuntur Patre. CDt h. citra Fran ordiensis in epistola ad hylictasO icies
Hispaniae in fine epist. tona. s. Concilior. L eda
Clcmens Alexandr. lib.6.ilrom. longe post med. Clemens
oportet, quod nihli eorum.-xuu accidiant, miniam sit, aut taci,ut melim illo alter idem gliares camm. Greg. Nissenus in orat. cat hetica magna c. l. Nissetius.
Sunt inquit omnia opera Verbi viventu quidem, Te sit liniti. uia est verbum Dei, liber. autem eligeniti ;quod bonum est .lutem.c sapiem omninoc 'siquid minamioris est signiscasianu. Augustin. August.
rum omnium conditorem ; S lib. I .contra aduersi
atique Miseri debuisse. st Deum credat facere noluisse' Ad lixe&similia Patrum testimonia respon- Ro ponsis auderi si let primδ, fgnificari, Deum oporari scm- Per sine desectu aliquo, ait inpersectione imstiua, sine inordinatione scilicet, malitia, aut imprudcntia, ut reiicerent Manichaeos ponentes quendam Deum auctor in malorum. Soc do. Deum operari,& velle semper Optimum in ordine mi finem a se intentum: neque enim dari posiset aliquid melius ad cum finem a Dco effractior intcntum consequendii in alioquin Deus deciperetur in clectione medi; . Caeterii in si Deus ii uendissit alium finem maioris gloriae suae, pic-gillet etiam alia media excellentiora, quae licet sint meliora iii se, mira tamen ad finciri, quem modo Deus intendit; de in hoc scii sit verissime dicitur de omnibus,quae Deus DCit,clic Optima.& ea, quae magis exiredicbarit, nempe ad iliacm, quem
30쪽
quem Deus intendit, licet ad alios fines, quoς
non intendit , alia client utiliora. Quia ramen .ralita debent potissime regulari in ordine ad beneplacitum diuinae voluntatis,cuius arbitrium M placitum, utpote supremi Domini, praeferri debet omnibus aliis utilitatibus & commodis creatis; hinc est, verissime dici, illa esse omnium conuenientissima, Sc utili sitima, quae magis conis ducunt ad finem illum,quem diuina voluntas intendit. In quo etiam resplendet peculiaris excellentia Dei. nam licet homo etiam eligat id,quod putat esse optimum medium ad finem a se intentum; epissime tamen decipitur in eligit medium minus bonum relicto meliori: Deus autem, qui falli non potest semper eligit certissune id,quod optimum est ad finem , te intentum. Caetervin Haia haec non possunt accommodati ad omnia patrum testimonia; in aliquibus enim videtur esse sermo de bonitate, de praestantia ipsi iis obiecti secundum se, ex eo namque arguunt,Deum alictuid secisse,aut volui ite, quia illud obiectum in se bonum, & conueniens crat:
lius est. Primus est,quem supra indicatuimus, ni ismi tum si ilatelligatur dccoiuientcntia connaturalitatis,quatenus Deus non soluin singulis erraturis, sed etiam toti uniuersia dat id,qtiod counatur dissimum est illis,&quod a tenta natura, A exigentia singulotu est illis masis proportionatui mirim licet aliqua essent meliora,& utiliora, v. g.melius cisci testudini posto volare,qu uri non posse,& melius esset igni polle resistere aquae c. ii si tamen client ita proportionata cum n. itura ,3 temperamento proprio, nec ita utilia etiam toti uniuerso, ad cuius conseruationem obessent potius,quam prodessem.Iii quo sensu merito redarguuntur a Patribus ii qui volunt ar uere t qitam defectuosam operationem Dei in renus naturalibus. Certissi trium enim est omnia secundum regulam artis,seu naturae perfectissime elle codita, nee posse in iis aliquid reprehendi, nisi ex ignorantia naturae, & proportionis singuloruiti. Secunduς sensus,dc magis uniuersilis est,non solum de optimo secundum conuenientiam . S: proportionem naturalem, sed etiam secundum congruentiam,& proportionem pulchritudinis, ct decoris in ordine ad hoc totum,quod resultat in productione uniuersali ordinis naturalis, &supernaturalis,prout de facto cxistit. Nam lieet Deus potui1set producere aliam rerum uniuersi tatem meliorem, & constantem ex perfectioribus , ac excellentioribus putibus; in hae tamen serie deyniuersitate, quam l)roduxit, non potuit excogitari maior venustas, & con enientia: si enim aliae creaturae producercntur excellentiore , non tamen ita congruerent fortasse ad proportionem , & decorum huius uniuersitatis, in tua omnes partes secundunt suos gradus optime An id timur,& mico ordine, ac varietate constit iunii trita ut nihil ultra desderandu- ideatur, nam ricut iri viridario bcne culto non delechat ut cuia lite varietas , sed quae mixtam habenti militudincin , irec etiam similitudo nisi eum varietate, & dcnique haec omnia cum mensura,& proportione, ita ut nec abundantia pariat fastidium re penuria, aut parcitas contemptum; ita in hoc cultissimo Dei pero omnia in numero, pondero, de mensura facta sunt, adeo ut nec Lugo de Incarser.
per excellum, nec per desectiun, nec per nimiam vitiformitatem, aut difformitatem, nec alio ex capite quidquam melius intra hunc ordinem de siderari potuerit. Et in hoc sciasu arguitur frequenter apud Philosoplios de Patres , conuenientia alicuius rei ad probandam ipsius existentiam,v.g. si expediens erat, & masis conueniens ad pulchritudinem huius uniuersi, quod daret ut talis, vel talis gradus cntium; ergo non est negandum , dari de facto ; quod tamen argumenti genus aliquando fallet, quia nos non ita stimus veri rerum aestimatores, ut non decipiamur existimantes pertiuere ad pulchritudinem uniuersi aliquid, de quo tamen Deus scit, pulchrius esse uniuersum, de magis proportionatum sine illo
Sicut cnim homo ruuicus cogitaret meliorem fore mundum sinae noctibus, cinn tamen certumst , utiliorem esse, & pulchriorem mutuam dierum , & noelium vici ilitudinem: ita aliquis iii Ute cogitaret, pulchrior rc rerum seriem, si omnes & stigulae humanitates,v.g.assumeren
tur hypostatice a Persenis diuinis,& tamen pro eul dubio piulchrior est varietas,& dissimilitudo graduum, qui nunc sunt, qutin illa uniuersalis paritas Maiestatis. Sic etiam pulchrior est con-ύderatio praedestinatoriam, & rcproborum, inruibiis quas in luce,& in tenebris eximie splenent Misericordia, Se Iustitia summi Dei, quam unica misericordiae uniuersalis stries, quae omnes esticaciter saluarct, S sic de aliis. Porto eitca hos duos sensiis animaduertendum est, licet uterque sit bonus ad arguendum,& probandum, Deum aliquid fecisse ex eo,quod si conuenientius iuxta rerum naturas , vel quia ad decorem etiam , 8c proportionem huius uniuerti magis expedicinat in neutro iamin casu argili ncces litalcm moralem id faciendi, sed indisserentiam, de potestatem moralem in utramque partem. Sic enim Deus moraliter, & facilli-mὶ potest negare rebus id, quod secundum earum naturam ipsis conuenientius est , v. g. igni concursum ad comburendum , lapidi ad grauitandum,& sie de aliis. Sic etiam Deus moraliter polici non ponere in hoc uniuerso ea,quae ad eius decorem,id pulchritudinem magis proportionata sunt; nam licui regulae naturae dictant, ignem debere comburere,iapidem graui arc,5 c.
M tamen Deus supreanus Dominus potest pro libito suo eas regulas e termittere, & hoe non selum potentia physica, sed etiain morali: ita licet regii lae persem artificis dicunt uniuersum
pulchrum condi debere cum tali, tantaque rerum varietate,& uniformitate; poterit tamen morali ter Deus supremus Dominus eas regulas proportionis , Se artificii pro suo libito omittere, cum non magis obligent Deum regulae artificis proportionati,quiri leges auctoris naturalis. Dices, ergo non bene arguitur cx maiori conuenientia alicui iis obiecti lecundum se ad probandum,Deum ita voluisse & feeisse de facto. Si enim moraliter potest oppositum contingete, non debemus praesumere, hoc potius, quam illo modo factum esse. Respondeo negando sequelam. nam sicuI M-guitur bene ex connaturalitate alicuius estectus, ad probandum, ita factum esse; dum enim contrarium non probatur , praesumimus ibriper, Deum sine miraeulis, aut violcntia permittere causas secundas naturalitin agere ; Iicet re vera