장음표시 사용
41쪽
scientia, nullam enim commoditatem haberes ascientia , quam non haberes a voluntate, quae non possit non esse scientia, ouare si ille,qui habet aurum, dicitur iam aequi ualenter fiat crearia gentum , & panem, quia pro auro dabuntur ei Illa omnia; a fortiori qui habet personalitatem diuinam, dicetur habere iam in ipla aequi ualenter omnes perscctiones diuinas, quia non pro ipsa, vel amittendo ipsam, sed minendo illam, habebit necessarib, imo erit elisentix, scientia, voluntas,& reliquae persectiones diuinae: perinde eNo est habere unam, ac habere omnes,& per consequens singulae habent aequales amabilitates, de perfectiones. Nunc respondeamus ad argumenta, quae pro
se adducit. Ad primum iam vidimus, immerito adduci ab ipsio communem auctoritatem. Quod autem Theologi dicunt, dari in Deo aliquas persectiones primatias, alias secundarias, non significat, has et se de facto minores illis,sed per persectiones primarias intelligunt illas, quae si de ellent,Deus no es et infinite perfectus; per secundatias verb illas, quae si per impossibile de-esIent, adhue Deus ille, qui tunc es set, maneret infinite perscistus. Perfectio primaria, v.g. est in Deo omnipotentia radicatis,seu posse quantum est ex se necte quidquid non ivlicat contradictiones. Haee perfectio si deesta t, Deus non est et infinite eerfectus, quia dcellet ex intrinseco defectu ipsius Dei, & in ipsum Deum refunderetur ille desectus : perfectio verb secundaria est posse creare leonem in particulari ; haec si deellet Deo, eo quod leo de se implicaret contradictionem simi nunc implicat chimaera, adhue Deus eis i infinite persectus, siue quia, ut multi volunt, nihil prorsus intrinsecum deesset Deo, siue quia licet deesset aliquod intrinsecu, ut alij di eunt, & per consequens non maneretiam hic Deus, qui nunc est, Led alius; in illo tamen non argueret dcfectum intrinsecu carm-tia illius perfectionis, sed argueret defectum in obiecto; sicut nunc non arguit impersectionem in Deo quod non habeat potentiam ad creandas chimaeras: hoc enim prouenit ex defectu obiecti extrinseri, & ideo dicuntur persectiones seeundariae, id est, inuoluentes aliquid extrinsecum, ex cuius desectu si deestent, non ideo Deus esset desectuosus, aut imperfectus, ut dicemus latius sDeo dante) in Caeterum nunc de facto, quando leo ex se non implicat contradictionem, datur in Deo potentia producendi leonem, S: haec de ficto est aliquidaeque persectum omnibus aliis perfectionibus, quia de faeho haec petit eli titialiter identificari omnibus illis,ut vidimus. Dices,defici crate potentia ad leonem, deficeret aliquid quod formaliter est infinita persectio, & tanta, quanta Omnipotentia radicalis; ergo non minus noceret persectioni Dei desectus illius e quam defectus omnipotentiae. Respondeo in primis, eadem dissicultas esset, etiamsi illa esset minor persectio, tamen est et aliqua persectio, quia ipla deficiente, iam deficeret Deo aliqua persectio; ergo non esset infinite perseetiis. Omnes ergo debcinas eodem modo rei pondere, dili inguendo antecedens:deficeret aliquid, quod nunc so aliter est infi-nust perfectio propter identitatem, quam exiis
git, cum aliis persecti mibus Dei dependenter ab aliqua extrinseca conditione , scilicet a non implicantia leonis, concedo: deficeret aliquid, quod sit infinita perfectio independenter ab
omni conditione extrinscca, ncgo ille avicindesectus non noceret infinitae per ctioni, quia infinite perscctus dicitur semper ille, qui quantum est ex se, perit habere omnes perfectiones imaginabiles, &idcanelset si leo implicaret eo
tradictioiles. nam tunc etiam Deus,quantum cst ex se, peteret habere omnes Porsectiones: si autem deficeret Deo omnipotentia radicatis, non
deficeret propter defectum obicisti ; nam omnipotentia radicalis polIct intelligi sine ulla creatura absilute possibili, cum solum dicat, qucd Deus quantum est cxso pollit facere quidquid
non implicat contradictionem; deficeret ergo propter desectum tenent m se ex parte Dei, seu quia Deus non pollet quantum est ex se producere quidquid non implicat contradictioncm,&per consequens Deus non est et infinite rei sectus in se , quia non peteret quantum cst cx se habete omius persectiones imaginabiles, sed potius ex se ipso repugnaret cu illa persectione.
Quod attinci ad perfectiones relativas, eo- 92. dem modo dicimus,'mnis ello aequales. nam licet aliqui negent relationes cssc perscctiones; ij tamen, qui dicunt cilc perfectiones, non dicuntelle minus perscistas, quam absolutas. nam sicut non obstante illo dubio circa persectiones relationum , irimo dubitat, quin si sint persectiones, debeant cile pcrfectiones infinitae ; ita non obstante illo dubio, nemo dubitare debet quin si sint perfectiones,dι ant elle persectiones diuinae,&aequales aliis persectionibus,cum quibus identificantur. Vnde patet ad secundum, concedimus enim 'I. sequelam, & nesamus illud conie litans cile
ablurdum, initi astirmamus, ita dico idi m omnino esse, Pateriaitatem J.g. esse aeque perfecta toti Trinitati. Ad secundam vero probationem, qua contenditur, hoc esse absurdum, concedimus, Paternitatem prout condistinctam vi mi aliter ab essentia non includere sormalitcr ipsam essentiam , nec alias persectiones simpliciter simplices: includit tamen illas aequiti alcnter, quatenus habet formaliter hoc quod est esse Paternitatem petentem sibi idemificare omnes perfiniones diuinas: quod genus aequi- ualentiae reperiri porest inter aliqua, quae re liter non distinguuntur. Sic etiam voluntas diuina aequi ualet intellectui, misi ricordia omnipotentiae, S sic de aliis. Pro quo aduerte, sin- Aduerim gulas persectiones diuinas posse considerari dupliciter. Primo praescindendo ab hoc quod est,
esse diuinas, v .g. considerando personali tartim, vel misericordiam, aut voluntatem secundu in se, abstradendo a diilina,& creata, & ut sic fatemur,non diccre in suo conceptu formaliter, nec aequi ualenter pei sectionem flentiae diuinae aut aliorum attributorum, sed neque persectionem
infinitam,sed pers ctionem praest indentem a fi-ii ita,& infinita: quia prout sic non petit identificare sibi persectiones diuinas. Aliter vero ρος sunt eaedem persectiones praescindi ab aliis, ita
tamen vi singulae consideremur dcteria linatae, de tales, nempe diuinae, iustitia, V. g. diuina, mi setiuordia diuina, voluntas diuina, Paternitas diuina,
42쪽
diuina, A c. 1 tunc licci prout sic voluntas non sit sotnialiter intellectus, texi praescindat ab ipso; est tamen aequival ter intellectu ,quia adlute est sotitialiter voluntas divin.i,& petens identificari cum intellectu dii lino,, quo ordino cxigentia non praescindit , mioties concipitur ut votivitas dii ii ira,& per contaquens iam retinet sormaliter
aliquid , quod possit aequi ualere omnibus perfectionibus diuinis a quibus praescindit.
Fateor denique, ut hoc etiam demus cottariae sententiae pysse in aliquo sensu dici,persectiones diuinas habere aliquam inaequalitatem inter se sicilii duin nostrum modum concipiendi; quandocnim concipimus voluntatem diuina,v.g.concipimus ea per species voluntatis creatae, lux proculdubio ex genere suo est minus persecta, quam intellectus,atque ideo per illum conceptu explicitum non explicamus tantam persectionein in Deo, quant cxplicamus quando concipimus intellectum diuinum nam por prior conceptum explicamus solum,Deum habere persectione volutuatis,per quam non explicamus persectionem inici lectus,quae in nobis maior est , S quam explicamus per conceptum intellectus diuini,&ita quoad explieitu habent aliquam inaequalitatem illae duae persectiones,quia per unum conceptum v xplicamus gradum quendari csimunem, iacmpe intellectuale, tui seeundum se persectior est gradu volitiuo, quena solum lxplicamus per alicrum
Conceptum. aetcram per utrumque conceptum
con pinius determinationem illius persectionis Id este diuinum,per quam determinationem voluntas includit implicite exigentia omnium lacr-fectionum diuinarum,ut diximus, qrram xigentiam non explicamus ita explicite per illum conceptum, siciit perfectionc volutatatis;concipimus tamen ita quoad id,quod concipimus,aequalitas est persectionis inter utrumqite Conceptim obiectivum; quoad modum vero explicitu concipiendi est aliqua inaequalitas. Q bd si hoc selum
vult sementia esitraria,non multu contendimus,
dummodo detur nobis,singulas persectiones diuinas etiam prout virtualiter distinctas inter se, habere inter se aequalitate summa in persectione intrinseca,lices ea aequalitas non ita clare expli-zetur per conceptum singularima perfectionum. Haec in persectionibus necessulis diuinis intrinsccis potissime procedunt. Ctterlim quia in Deo intelligimus non solum persectiones necensarias,qitalis est omnipoteria,aeternitas, beatitudo,scientia possibilium, &e.sed etiam persectiones liberas, qualis est scientia visionis, voluntas creatidi,glorificandi,&aliae similes; possct aliquis fortasse dieere, probari bene, qudd persectiones necellariae omnes sint ae litates in Deo , quia illae omnes siliat adaequale intrinsecae I eo, atqtie adia omnes participant infinitam persectionem Dei propter idei uitatem,qua habent omnes inter se: lo uendo tamen de persectionibus liberis,aliter esse dicendum eo quod istae non solum includunt existentiam intrinsecam Dei, sed etiam aliquid extrinsecum,nempὶ exist ciuia, vel productionem olbiecti, per quam terminantur:nam voluntas libera creandi mundum v.g.n5 includit sedam entitatem necestarii I es, sed ipsam productionem
mi indi, per quam terminatur, S: copletur vltimo illa voluntas prout est volitio talis obiecti,iuxta sententia multorum ex recentioribus Theologis. P.Mos.de Lus de Incamat.
Cum ergo illa obiecta cxtrinscca, vcl illae actio- 1nes,quibus producuntur,non sint inter se aequales sed inaequales in bonitate, & pcriactione, urconstat: consequcias est,quod volinatas Dei prout terminata ad hoc obicinina, no sit aeque perfecta cum voluntate Dei prout i crini nata ad aliud Obiectu molius,atque ideo,cum libertas actus di iii ni sumatur ex diuertis actionibus extrinsecis,quae possint terminare volutatem Dei,& hae actiones sitit iii aequales,videtiir dicendia,quod non liabet Deus aeque perfectu exercitium tuae libertatis in omnibus quae vult, sed potui lic habere maiorem persectionum,& maior in honestatem eo modo, quo Deus habet honestra em per amore liberum alicuius obiecti honesti. Prooatur sic lucta, lilia Frasatin se. honestas volitionis diuinae dcbct cile illud, pto-pta quod Deus laudatur in genere moris: Deus a uicari non potest Iaudari in noc genere proptersitamentitatem necellariam haric enim non po- . t uir non habcro. quare licet in genero phylico sit summe laudabilis propter illa, non tam c in gene remoris, in quo non laudatur aliqliis, nisi propter aliquid liboeum: debct ergo laudari Dcus in nocgenero propter solam actioncm cxtrinsecam, qua producit, v .g.mundum, quae sola actio aduenit li- Dorc,& potuit non osse: cum autem haec actio non sit iumnie perfecta, si d possit esse alia molior,qua Producercturalius melior nitidus,nsi reddit Deuaeque laudabile quaelibet acti ac per consequens non habet infiis tam honcstate & laudabilitat in genere moris quaelibo voluntas libera Dei. Haee ut dixi) possent aliquem mouerc,vt cxi- 96. stimaret, doctrinam supra traditam non habcre locum in sententia illa docento, actum liberum Dei compleri, & terminari ultimo per si lii odextrinsecum : caeterum non debet lixe concius io dei rendens scri ab illa conti Ouersa de decrctis
iliaris Dei; quidquid enim in illa dixeris, in hoc
puncto dubcs dicere,D cum cile aeqtic iustum, ho-aiestu, S laudabilem per omnes δε singulos actus liberos, cuiuscumque virtutis; quare illi etia,qui actus liberos Dei complent, per aliquid extrinse-oim,ita loquuntur. quod a postcriori probari im-test retorquendo argumentinia nunc iactum pro ratione dubitandi,quia si ad laudabilit uo S no-nestatem Dei attenderetur sol sim persectio tritus
non esIἰt infinite laudabilis in genere moris in suis Operibus: nee dc iemus Deo infinitas gratias,sed I rudem δε gratitaidii leni finita. quod videtur Libsurdum. nam pro quociinquo benescio illii laudemus, postumus verissime diocre:Gantum potes, rar=- aude; quia maior omni Muri, nee
percxaltatio siletermino, qua dicebat tres pueri Dan. 3 .vcr 88. I Mucate,s superexaltate eum in secuti. ia emis nos de inferna, ct istosfecit de manu liberama nos de medio ardenti flamma, Scc.
Ide6que in singulis citatibus dicitur laudasilis, σμper ι .cibi . ut habetur ibid.vcrs.13.5 s . Benedia LM es in templosin togloria tue: ct superlam dabitu, supergloriosin insMula. Benedimu es in throno regni tm,cysverlaudatrita, Sce. Alioquin si in suis operibit, liberis non esset infinito laudabilis, posset nimis laudari, & supra condignum, ut ita dicam; posses item homo ex aliquo suo bono opere elle magis laudabilis, quam Dinis ex aliquo suo: quae omnia sunt inani ste atisiirda.
43쪽
ita pioducimus , ut possinaus illam non producere ; non tamen laudatur homD in gen re moris propter illam solam, sed propter illam prout
coniunctam cum tali cognitione olriccti, ciam tanta diffiicultate, cum tali libertat ,&c. Viide eadem v litto holielli reddit si mainciri magis lamitabilem.quando in actii primo praecedi I maior dissicidias, maior repugnantia, maior libertas , c c. quae samen Hori praecedunt libere, sed nec si .irio sola lite volitio ponitur libero; redditt. uricii laudatralem hominc in non tria sola , lod prout cum illis, qtiar antecedunt ncccitario. Sic etiam,& multo niagis dicet volitio Dei iuxta illam sciitcntiam terminet ut libete ad obiectima
honestum per actionem extrinseca Π : non ta
men laudariir Deus propter solam illam actionem, quam libere ponit, sed propter illain,prout coniunctim cum infinita volitione intrinlcca Dci,quam terminat ad tale Obicctum honestiim;
si ramuis enim Deus non possit non liabere ili in uolitionem inlinitam intrinlccam,quam la t-bet; potest tamen illam non rci minare ad tale obiciatum. Mare pollea non laudatur vicit m-que propter totain terminationem, scd quia po
nit talori termita ait Oncna , per quam Iermi iactur
infinita volitio, de qua posita velit obiectum honestima pcr volitionem incrcaram infinitam, quini maiorcm proculdubio laudabilitatem refundit in Deum,quam si per illain actionem ter minanda solum estet volitio creata,& fila ita nain laudabilitas non desumitur ex sola volitioiae,aut tendcivia, sed prout denominat tale stibiectum: com enim volitio honesti sit tendentia volentis in obiechiam; laudabilitas huius tendentiae non salum sumitur ex bono, in quod tenditur, scd ex illo, qui tendit: ponere ergo tetani nationcari, per quam diuina voluntas tendat,& assiciatur ad tale obiectiun tionestum, meretur maiorem laudem sine ulla proportione, quam si solum lcnderet per illam voluntas creata. Denique nota sellim crescit haec laeudabilitas in praesenti ex illo, qui itaulit, ut dixi, in Obiectum holust v, sed etiam ex ipsa tendentia, quae in illa sententia est ipsa met volitio increata quoad cntitatem inti eram, lieet terminetur per a sti Oium extrinsecam: ponere ergo actioncm, per qrraii Dcus iam sit tenderis tendentia sua infinita intrinseca ad Obiectum honestum , mcrito pari rlaudabilitatem infinitam, licet ipsa terminatio fit finita, & creata. Hoc tamen poterimuS dare
tu gratiarn illius arguineiui, voluntatem diuinam prout terminatam meliori terminatione extrinseca . esse ex parte terminationis magis laudabilem, non tarnen sequitur, caradem voluntatem terminatam minus bona Icaminatione non ciIe etiam infinite laudabilem : nam sicut
Deus , & Angeli non faciunt aliquid porscctius
simpliciter, aut inter I iue, quam Dcus, formica , sed solum cxtei siue, ac ex parto Angcli: se diuina volui, ras terminata meliori lcru inatione non est iliuitid intcnsue perscchius, quam
eadem voluntas ct ni mirabs bona terna innione, sed io linia ext ni iuc, cx PM t ei minationis. Nec ctiam sequi trir, propter c. cntiam huius
qualiscuntque maioris pci sectionis D cum clielmper milia in genere moris; sicili cssit homo voluiis cibiectum minus bonum ; quia hic defectus non est alicuius persectionis Deo in triniceae in illa sentcntia, sed extrinsccae; carcu ia autem persectionis xtrinsecae non denominat subistinum imperfectum, cum non possit perfici per aliquid extrinsecura , ut constat.
DISPUTATIO III. An fuerit necessaria Incarnatio ad satisfaciendum ex rigore
S E c Ti o I. et Deus obligatus fuerit exmstitia per Chri opera'S E c τ Lo II. Soluuntura obiectiones qua feri ρ uni contra doctrinam fictionis
SEC Tio III. Examinatur quaestio in Acandostens, an homo debeat Deo atiquid ex iustitia pro quo debeat satisfacere' bECTIO IV. Proponuntur, o dissoluuntur
argumenta contra primam panem nostra sententiae.
SEcrio V. ANUι ob tam voluntatῶς Domini obligantis ex iustista 'SEC Tio VI. Infenetur ex dictis, an Chria si or Mari respas fuerinι verum .iniuriam ab otii orsus' SE Tio VII. Obiectiones aduersus fecun-aeam partem nostra sintentM. SECTIO VIII. Dusoluuntur obiectiones
contra tertiam panem nostrae sententiae. SEc Tio in . Infertur resolutio quaesion ,
an Christus salis ecerit de iustitia in secunis sensus
SEC Tio X. An Christus satisfecerit ex ri-gνre institia vindicativa'
sic quaestio celebris est in hac masci ia; quae aliis verbis proponi solet, an Christus satis cerit pro peccatis ex rigore iustitiae 3 in qu ut breuius, ct clarius proc da UuS, distinguere oportebit triplicem sensum omnino diuerium,quem potest habere. Primus est, an ex Christi opei ibus Deus potuerit mancre obligatus ex iustitia ad remissioncm pcccatoria hi aut iniuriam faceret Christo,si eatra non iemittar i Secundus est,an Christus satisfecerit pro dubito iustiti. ae , quod homo habebat, ita ut illiid dcbitum in omni rigore iustituta extinxerit itii: sest, an licet non extinxerit Christus aliquo dc- bitum iustitiae commutatiliae,quod homo liabc-rci; saltam extinxerit debitum iustitiae vindica-
44쪽
rratica taniis deum libutissu fiustiti
tiuae, seu ius, quod Deus ut iudex liabebat ad histe puniendum hominem pro peccato Hi tres sensu; diuersissimi sunt diuersam exigunt doctrinam, quae insequentibus singillatim triacia b
Deus obligatus fuerit ex iunitia per Christi operat
D Vpliciter potest intelligi, post Christi sa
tisfactionem non potuiste Deum ex iiistitia exigere ab homine aliam satisfactionem. Pri-' mo ex co quod ius, quod Deus ex peccato habe bat contra hominem ad illum pilaiicndum , vel exigendum ab eo aliquid pro peccato,extinctum fuerit per Christi satisfaclionem, ita ut iam non manserit in Deo ius ad puniendum holo inelia;&in hoc sensu non est dini cultas, saltem post a ceptationem Dei,vel pactum,quo decreuit satisfactionem Christi acceptate pro remissione nostri peccati ; nam hoc ipso extinguitur ius, quod liabebat Deus contra hominem. Secundo potest
intelligi , quod ex Dei pacto, & Christi satisfactioiae maneat Deus obligatus ex iustitia ad non εxigendam aliam satisfactionem pro peccatis; tui sensus est valde diuersus.nam in primo miseolum dicitur Dei is non retinere ius ad puniendum hominem, S: homo non habere debitum, quod habebat; in secundo vero dicitur ipse homo , vel Christus habere ius aduersus Deum, ut non exigat aliam satisfactionem, qui est valde diuersus: potuit enim Deus amittere ius, quod habebat,& tamen non per aliud ius,quod nasceret ut in homine aduersus Deum, sed per carenti xm tituli prioris, quem Dinis habebat ratione peccati non condonati, & per carentiam debiti, quod habes,at homo e sicut rcinittente Deo v tum hominis,tollitur ius quod ex voto habebat Deus aduersus hominem ad exigendum opus Iromissum ; non tamen neceste est, nasci ius in cimine aduersus Dinim ex iustitia , sed meram carentiam debiti prioris. Sic etiam eo prae visὸ, quod extinguatiir ius Dei aduersus hominein, &debitum, quod homo habebat, intelligitur Deus non polle ex iustitia exigere ulterius aliquid pro peccato, non quia homo habeat aliquod ius iustitiae aduersus Deum, sed quia Dciis non habet titulum iustitiae aduersus hominem; quare si Dcus puniret hominem, non ageret iniuste, id est,eontra ius hominis, sed ageret iniuste, id est, sine titulo iustitiae ad puniendum, & pcr eonsequens contra regulam, quae dictat non esse puniendum innocentUri.
Hoc ergo supposito,dissicultas praesens est, an ex operibus Cnristi potuerit Deus obligati ex
iustitia ad condonandum peccatum, ita ut non coiiaonando illud, saceret iniuriam Christo, vel nobis r quod est quaerere, an Dinis habeat virili- . tem iustitiae inclinant E ipsum ad non violandum iii ς nostrum siue hoe ius nascatur nobis ex pacto,& promissione Dei, siue ex nostris operibus, hoc enim ad praesentem quaestioncm pars refert. Prima sententia celebris assirmat. Dcimi saliatem ex vi suae promissionis posse obligari ex iu-nitia, Si dare ius creatiirae,quod sine iniuria non possit violare ipse Deus. Hanc vltra alios tenent S uaria' prasinti . Bellarm. -iussi λγ.Danae Lugo de Incara .
men videtur contrarium docere ubi supra Zart. , di p. t.di Ah. 3. Ur l. p. q. t. a t. r.HP. I. zand in denique tenent alij pilares Wccntiores. Secunda sententia probabilior negat, quam aliis relatis late docet UaetqueZin l. p. disp. s s. st Semmiisse. 86.st i. iis .ias .ctis praesentiae p. 7.Molina i p. q. 2I ..ert. I . Banes ibi Stapleton. Io.de in I carisne e. io. Abulens in illud Ccnes. 22. Per mimet Asim Bahes.
ubi ait, temerarium ,& blasphemum elle direre Abulens. Deum fore iniustum, si non redderet mercedem
r. 1.L p. 3. degratia, memb. 2. σ AP. . Lissius lib. i o.de perfectioncm dininu,eV. 6.-m.6r. & cst communis inter nostros recentiores; & omissis aliis rationibus minus esticacibus, Probatur breuit criquia si Deus matteret obli- s. gatus creaturae ex iustitia, eo ipsi, non esset essen- Prabatu=.tialiter,& per sine Dominus uniuersorum: Deus autem non potest non esse persectissime uniuer-ibrum Domitius; ergo nec obligari ex iustitia.
Consoluentia patet. Minor etiam videtur manifesta: alioquin si Delix posset a se abdicare dominium alicuius operationis nostrae; posset etiam abdicare dominium omnium ex promissione,vel pacto: item abdicare dominium coeli,& terrae,illudque transferre in creaturam: imo posset etiam ex sua promissione fieri serinis creaturae,r omittendo illi sitas actiones,& operas, ita ut ex iustitia teneretur ei obsequi ad nutum, in quo sormali sisime essentia seruitutis consistit, quae omnia absurdistinia siuit, de a nemine possunt concedi. Restat ergo solum probanda maiorpropositio
illius syllogi sint , quod scilicet Deus si obligetur
ex iustitia,non manci persecte dominus, S quid cin communiter solet ita probati, quis scilicet persectiim dominium est potestas plena moralis
tendi re sita in ordine ad omnem v m : dico, perfectum dominium. nam domini u imperiactum,
quale est dominuun diremim rei, cuius dominium utile habet ilius, non est pri seditim dominium, sed imperfectum,nempe non ad omnes,sed ad certos v sin ad aliquas prohibitioncs: item dominium quod habet Princeps, vel respublica in rebus subdit mim,quod dieitur dominium altum , non est persectum, sed valde diminutum, nempe in ordine ad publicas necessitates,quibus potest subuenire Princeps ex bonis subditi; neque e contra dominium subditi est omnino persectum,quia in aliquo case non potest uti re sua inuito Principe; dominium vero plenum est facultas moralis utendi re sua sne iniuria alterius in omni casi: hanc autem sacultatem Deus non haberet,si obligaretur ex iustitia, non cnim posset negaere rem promissam sine iniuria; ergo nee haberet dominium perfectum,sed impersectum,& diminutum. Respondent victores contrariae sententiae, ha- 7.bere Deum tune dominium persectum, ligatum Contrara tamen ex sua voluntate, quod non tollit persectionem dominii, sciit nee in nostra sententia mtollitur ex co,quod Deus ex suppositione sui d C i creet,
45쪽
eresi,vel promissionis non possit Angelum, v.g. destruere ratione sine immutabilitatis , vel iidelitatis. Haec selatio impugnari selci, quia dominium non est facultas utendi re sua, sine infi- helitate incolistantia, scd solum est facultas moralis ut elidi sine iniuria. Quare homo, qui non potest die Ventris comedere si iam gallinam sine peccato inobedimatiae, non ideo Ah minus dominus gallinae ; potest enim illam comedere sine iniuria alterius, in quo consilit ratio domi- nu: si autem haec facultas esset ligata, non elici
perfecte dominus . nam qui concessit usum rei 1 hae alteri, licet voluntariε illum concellerit, Stigauerit sui ini dominium: non tamen mala et
aescire,& perfecto dominus; quia nori potest iam ii re sua sine iniuria alterius. inare licet Deus ex suppositione sitae promissionis non possit physice negare rem promittam, quia non potest
phyiice esse infidelis: manet tamen perfecte dominus, quia moraliter post et negare illam rem sine iniuria alterius, quae est essentia perfecti dominu. 8. Dices iterum dicet Deus esset obligatus ex iustitia, maneret perfecte dominus, quia adhue posset uti re sua in omni usu possibili. nam licet iron posset destruere Angelum, v.g. post pactum non destruendi ; ille tamen usim non erat tune possibilis, sed omnino impostibilis: non posse autem uti re per usum inipossibilem, non clerogat persectioni domini j ; non enim est Deus ininus persccte dominus equi, eo quod non possit ex eo sacere chimaeram; ille enim usus en impossibilis in ordino, ad quem non sumitur perfectio dominii: sed non est minus impossibilis, α chimaericus usus ille destructionis Angeli post pactum Dei non destruendi;ergo licci Deus non possit illum destruere, non ideo aranebit sine dominio Angeli. 9. Sed contra, quia licet dominium non sit sa- Outi, rari cultas in ordine ad usus simpliciter impostibiles,& chimaericos: est tamen facultas in ordine ad usum simplieiter possibilena,licet hic,& liuia ex aliqua siti notitione sit impossibilis: ut patet in
dominio physieo, quod cit potestas physica in ordine ad vias simpliciter possibiles; quare licet
homo, qui non poteth super suum eqssimi volare, habeat dominium physicum illius, quatcnus potest illo uti ad equitaridum: si tamen a Deo impediretur per dec ictum esticax cquitare, non diceretur homo linere dominium physicum illius equi cluta licet equitatio ex suppositione illius decreti diuitii non est et possibiliς, erae tamen simpliciter potantis, & in ordine ad stam deberet sumi dominium pLyticu equi. Sic ctiam dominium morale, est Lacultas moralis utendi sine iniuria re sua in ordine ad usus simpliciter ossibiles : Deus alitem in praedicto casii non aberet hanc facultatem moralem in aliquo usu simplicitet po: sibili; ergo non haberet perfectum dominium mora . Manet ergo vera illa maior pia posita,scilicet, s Deus obligamur ex iustitia, non manere in ipso perfectum, de plenum
-- Io. Dices adhuc, etiam polita illa obligatione Alia . O. poste intellisi in Deo persectilin domi iluim,quia adhuc vetaticatur, posse Deum circa rem promissuri sine iniuria alterius, quicquid potiratas ite promissionem. nam licet inuito liomine,
cui promisit gloriam , V. g. non possit eam sino.
iniuria hominis negare ; potest tamen, si vclit, facere quod homo consentiat in eius negati nem, mouendo hominis volim ratem Cilicaciter ad eum consensum praestandum. Quare videtur Deus manere aeque Dominus gloriae sicut antea;
nam sicut manet cum aequali domini O physico, quia physicu poteti dare gloriam,vel illam negare movcndo nominem talitor qudd non sit inuitus; ite videtur retinere omnino dominium
morale , quia habet media, quibus sine iniuria homini, possit,si vult, negare illi gloriam . quod videtur si icere ad perfectioncm domitiu, d minium enim ex conceptu suo est facultas; Deus autem habet talem facultatem utendi re sua , t nunquam resistentia alterius domini obstet illi ad aliquem usum, semper enim roteit illam resistetitiani tollere; ergo potest simpliciter uti restia, quando libuerit sine iniuria alterius. Sed contra, quia licet Deus habeat volunta- I P. tem hominis sibi subordinatam, S possit ab ea elicere consensum in ordine ad usum rei promistae: adhue tamen daretur aliquis vlus illius
rei,quem Deus niti quam possiet exercere sine iniuria hominis; non enim pollet ncgare gloriam renitente homine. ergo cum ante proinistioncm posset Deus sine iniuria negaru gloriam liomini renitenti, post prori titioncm vcro id non possiti non manet tam persccte Domi mis gloriae sicut antea. riam antea cx dominio laci in gloriam poterat illam negare homini renitenti; nunc mitem id non potest, licet possit eam 1ic re homini consentienti, & sacere etiam quod homo consentiat. ergo non maneret tam perfectus Dominus gloriae, sicut ante promissionem. ergo cum non possit abdicare perfectium dominium, nec , poterit etiam obligati ex iustilla.
Midam recentiores hanc rationem enervare I 2 . contulidunt ex alio capite,docvntcs,poste Deum
retinere dominium circa opera Chrilli,v. g. lieet maneat ex iustitia obligatus; potuit enim pacisci cum Christo non exigere ab eo vitam passibilem, ii rainen ille eam eligc ret,condonare ei hominum peccata, quo pacto posito iam Christus
erat Dominus suorum operum,& poterat clicere ea, vel non elicere, & Deus cxius ilia tenebaturca non exigere, de peccata etiam condonare, si Christus pati vellet. Nec ideo minus Dominus erat Deus eorum Operiim, quia licet in creatis . dominium eiuldc ni rei non possit ese t encs duos
in Alidum; bene tamen apud Dcum, di creaturas , imo, dc apud duos homines cile potust pro uno instanti, nempe pro illo, in quo Petrus dat librum P alo; tunc enim uterquecst dominus; Paulus quidem, quia illo instanti fit dominus liabri , Petrus vcro, quia tunc exercet potis limum actum dominii circa librum, donando illum pro suo libito Paulo: nee repugnat, talac csse do- .mini iuri penes utrumque, quia lices pro tempore sequenti repugnet, ina quod libitum unius potest opponi cum libito alterius,& per con-icquens repugnat, utrumque in selidum polIevti illo libro. . At ver1 pro illo instanti noli repugnat, de Iureconsulti negantes dominium eiu leni rei possc elle in solidum penes duos, noli loquuntur du dominio iii stantaneia, quod ad eorum considerationcm parum reserebat. scd de tempore sequenti , quod refert ad
46쪽
in una triani. Fodulta, tacii te sua uolai et illi illain resi
elicercebatur Iarc, Diminiiss duos
contractas. At vero pro primo instanti uterque potest elle dominiis, quia libitum Petri non potest pro tunc repugnare libito Pauli, cum Petrus pro tunc velit Paulum uti eo libro prout voluerit Quare non reprignabit,esse etiam hoc dominium penes Deum, & creaturam in solidum, quia voluntas Dei dantis aliquid, indivisibiliter durat per aeternitatein, de habet se toto tempore sequenti , sicut voluntas Petri in primo illo instanti. Quare ilaut voluntas Petri exercentis dominium circi librum non pugnat illo instanti eum dominio Pauli ; sic nec voluntas Dei exercentis dorninium pugnabit cum dominio Christi circa suas operationes; ergo de primo ad ulti- iniun per huiusmodi pactum non abdicat Deus a se dominium operum Christi. I 3. QDd autem huiusmodi optio,&oactum obis
kesbaain ab latum fuerit Christo a Deo de facto probant ex nonnullis Scriptum locis, prasertim ex illo ad Hebr. I a. qui pro tosibi gaudio Iut inuit Crauem confusione contempta; & Psalm. 3 9. Sacrificiam. or
mino ingrediente in hunc mundum, id est,in primo instanti suae conceptionis, intelligit Paulus ia Dis Io. quasi tunc se voluntarie obtulerit Deo ad vitam passibilem; videns enim, corpus sibi a Deo aptatum ad patim sum si vellet, dixit: Elea vis, id est, libenter me offero, & accepto corpus passibile; ideo etiam dixit: Aures autem perias cia I mihi. seu, ut alii legunt, perforafri m . . in quo alludit ad legem Hebraeoriim,&c.quδd sese ui post septennium fiebant liberi; si tamen eligebam manere in ieruitute, perforabantur eo rum aures ,& deinceres tenebantur obedire; sic etiam Christo data finit optio vel libertatis,&. iinpassibilitatis, vel seruitutis, S obedientiae,&quia libere elegit seruitutem, ideo dixit, Aures autem perfoνam mihi, quam optionem & Christi Chrysost. voluntatem fatetur expresse Chrvsost. ad Hebr.
Auseri,in, OEcumen iis,& clarius Anselmus in lib.cων Deis. horno. . iv. ubi totain doctrinam positiun videtur comprchendere.
I 4. Haec sane ingeniose excogitata sunt, & mihinei te persuadent, Deum hanc optionem vitae
passibilis, vel impassibilis Christo dedisse; insuper promisisse redemptionem hominis sub conditione vitae passibilis: in hoc enim nullam in-uellio repugnantiam. Caeterum cx hac optione,& promissione non censeo,ortum sutile in inristo aliquod ius, quod ex iustitia teneretur Musillaesim seritare, alioquin non maneret Deus persecte Dominus sicut antea; quod quia aliqui minus esticaciter probant, iuxta praedictam sententiam, oportebit bre liter videre, quid in ea veri eontineatur, quid salsi, ut eam solido argumento reiiciamus.1 s. Et quidem in primis admitto,quod adducitur is, in exemplumiciliret pOIse pro illo primo instan-
maneas enes,manere dominium Libri penes duos in solidum; viis vera pro illo instanti Petrus, qui dat Iibrum est dominus illius, alioquin non posset illum dare, nemo enim dat quod non habet, &Dominium const..t ex defitutionc domini; quod est facultas plena utendi re sine iniuria alterius : Petrus au
tem tunc habet illam facultatem, siquidem tune potest alienare librum, Δ non alienare; crgo in actu primo habet facultatem utendi libro; ergo domini uni. Deinde Paulus, qui accipit librum, est etiam dominus pro illo instanti,& si poster operari instantanee sciit Angelus, pollet tunc Paulus dare librum alteri; non ergo repugnat pro illo instanti esse dominum utrumque in G-lidum , licet repugnet pro tempore sequenti
perseuerare dominium pcnes utrumque. Ex quo etiam fit,cum voluntas Dei inditiisibi- r6. liter permaneat, maner etiam Deum dominum GFa--- tempore sequenti; si eut Petrus manet dominus
pro primo instanti,quo dat libriim;quia sicut in Petro pro iii instanti reperitur facultas simpliciter utendi libro sine iniuria alterius, quae est essentia domini); sic in Deo per aeternitat manci haee eadem facultas circa rem promissam; quia per aeternitatem illa voluntas Dei est libera,& Der consequens nunc est verum dicere: Deus simpsicitet & absolute potest velle, N: non velle promittere Christo tale opus; ergo nunc potest
Deus simpliciter, & absolute negare illud opus Christo suae eius iniuria; nam licet ex suppositione quia vult illud ius dare Christo, deberet illia teruate illaesum; tamen simpliciter N: absolute potest nolle promittere, nolle oblisari,nolle dare sine iniuria Christi quae saeuitas simplicitet sussicit ad rationem plini dominii, licet non detur potestas ex suppositioile, ut supra vidimus inhumanis; ergousi semel admittcrcmus , posse Deum obligari ex iustitia, & manere dominum pro aliquo instanti, idem admittendum esset dereliquo tempore quia in Deo etiam pro reliquo temporc perseueraret indivisibiliter eadem sor-
malis libertas, S potentia simpliciter ad non se obligandum, & ad negandum sine iniuria, licet haec potestas non maneat in homine se obligante nisi pro primo instanti. .. Ratio autem discriminis non est sumenda ex II. eo,qubd pro illo primo instanti non possit libitum Petri circa librum di seordare a libito Pauli;
nam revera potest; non enim repugnat, Petrum
tunc velle Paulum constituere dominum libri,& tamen velle librum apud se physice retinere ita to Paulo, vi constat in co,qui contrahit matrimonium,tunc enim dat dominium sui corporis uxori, tune facit illam corporis dominam, &tamen potest illo instanti committere adulterium utendo sito corpore contra libitum uxoris. Item Rotigiosus tune, quando actu omittit vota Religionis,& tradit Religioni ius in se suaque, potest sane tune actu laedere ius , quod tradit in materia paupertatis,vel castitatis, &c. R habere libitum dis Ibnum libito Praelati; ergo non ideo potest manere uterque dominus illo instanti, quia non potest habere libitum repugnans libito alterius; seu quia tunc habet uterque facultatem simpliciter utendi libro sine iniuria alterius. Petrus quidem habet tunc hanc facultatem, quia
illo instanti potest simpliciter non dare libriin Paulo, sed retinere sibi; de licet ex suppositione quδd dat libitum Paulo, non possit eum alteri dare; potest tamen simpliciter,& absolutὁ,quod suffieit ad rationem veri dominii: Paulus item
pro illo instanti potest simplieitet uti illo libro
sine iniuria alterius; ergo in utroque reperitur definitio, de essetitia domini; ,quae tamen non γ' α
47쪽
peritur tempore sequenti iram postea Petrus non
potest iam sunt liciter , & absolute uti illo libro pro suo libito tine iniuria Pauli. si ut poterat in
primo instami ; ergo pro tempore se luenti non manet Petrus simpficiter dominus libri , licet maneat pro primo instanti. 3. Dices,repugnare quAd Petriis tunc velit dare librum Paulo , simul velit eum retinere; haec enim sunt opposita obire a. ergo nullo modo potest libitum Petri discordare tunc a libito
Pauli. M ortu ty. Respondeo non es le dii tersa obiecta; Petrus. enim non vult dare paulo phy lice librum . constituendo eum in sua potestate physica, sed vult dare potestatem moralem super librum, id est, quod Paulus utens libro, id faciat sine iniuria alterius , de quia omnis v sus libri hil, itus inuito Paulo sit ciliri iniuria ipsus: potcst autem Petrus velle totum hoc,& simul velle iniuste retinere librum,ut constat in exemplis positis matrimonis& Rcligionis. I 9 . Diees iterum .s ille, qui dat pallium, adhuc
cmae. ις. oodeiri instanti est dominus pallio, quia tunc potest simpliciter dare illud,&non dare; ergo qui destrii it pallium. tunc etiam crit dominus pallii, quando illud destruit, quia tunc etiam potest illud retinere, & non retinere. Consequens aurem est falsem, quia quando pallium dinruitiar. iam tunc non existit; ergo non est sit, dominio
alicuius, nam dominium non est rei non existentis actu.
. melotuν. Rcspondeo, eum, qui destruit pallium non habere quidem tunc rellationein praedicamentalem dominii, quae exigit existentiam termini, atque ideo, logice loquendo. non esse dominum pallii, cum pro illo priori naturae, pro quo habet sua testatem destruendi, & non destiuendi pallium, nondum i litelligatur pallium postiue existcns, sed indifferens ad existendum , de
non existendum; hoc tamen sum est ut homo
dicatur dominus quasi physice, & moraliter, licci non logice, quia habet potestatem physicam, de moralem destruendi, & non destruendi pallium sine iniuria alicuius; in qua potestate consistit donainium physicum, & morale, licet in rigore logico requiratur existeritia termini, ut aliquis dicatur simpliciter dominus. In easu aut posito. quando non destruit, sed dat pallium abieri, tune est dominus physice,& etiam logice, quia non selum hisci poteshatein illam, turmillatam ad pallium existens, & potens
terminare relationem praed amentalem.
Lo. Hinc insoro, Petrum non selum obligari ex iustitia pro tempore semiemi ad non laedendi imius Pauli citrea illum librum, GH etiam obligarii ex iustitia pro illo primo instanti ex sippositione, ubd dat librum I aeso i constat in exemplo septaposto hominis ducentis uxorem; qui licet pro illo instant i possit non dare uxori ius circa suum corpus : caeterum ex suppostione quod
dat illi tala ius, obligatur ex iustitia etiam pro illo instanti ad seruandum illud ius,&pecca contra iustitiam peccato adultcrii etiam pro illo instanti;&keligiosiis obligatur ex Religione adseruandum lux Religionis, etiam pro illo instanti,quo se Tadit Religioni ; quia ex s:ppcisitione, quod se tradit, illi, potest etiam illo instanti laedere ius Relisionis.
Quare ex hoc capite praecise , quod Deus maneat dominus Opcrum Chr: sti,qualido donat illa ipsi Christo, non sequitur, ipsum Deum non polle obligari ex iustitia ad sciuandum ius Claristi ; bene cisim pollet intcaligi , Deum manere tunc dominum, quia posset illa Opera dare, vel negare Christo sine eius iniuria; & tamen ex suppositione quod illa opera dat Christo, tencri ex iustitia seritare illud ius Christi circa opera.
Denique hinc sequatur, inefficaccincile rati O- 2 P. nem, qua supra aliqui utcbantur, ut probarciar, Crsectarium. tulic non manere Duum dominum, quia scilicet
eo ipso quod maneat ex iustitia obligatus, i equi,
turi cile veram hanc conditionalem, si Dcus neparet quod promisit, saceret iniuriam; crgo eo ipso non est dominus, quia dominus est, qui ρο- test plene uti re sua in omnes usus sine vilius iniuria. Caeterum hoc argumentum habet instantiam in exemplo adducto hominis dantis librum alteri . nam ille eo ipse quod dat librum,
faceret iniuriam, si illum retineret inuito dona tario; de tamen manet pro tunc perscche dominus, ut supra probatum est. Rei pondetur go, δε- d perfectum dominium sol sim requiri faculta- FN M s rem simpliciter viendi sine iniuria, quam qui-dcin Deus habet et etiam quando se obligarer,
quia simpliciter pollet non se obligare, α INI consequens negare illam rem sine iniuria; non Vero requiritur quod possit uti s ne iniuria etiam ex suppositione, quod vult se obligare. Quare illa etiam conditionalis habet duplicem sensum ; si Deus negaret quod promisit in selisu diuise, facerct iniuriam, nego; hoc susticit ad rationcm dominis; si negarct quod promisit in sensit composito quod promittit, saceret iniuriam, concedo; hoc tamen non requiritur ad
perfectum dominium,ut supra explicatum cst. Igitur ex alio capite debemus impugnare P - 22.
dictam doctrinam cx principiis supra positis; &probare illam conditionalem,qudd ii Deus obligatur ex iustitia . non manci plene, & persccte dominus; S omissis aliis rationibus minus eis.
cacibus, probari potest iu imo, quia nimirum si
obligatur ex iustitia, iam resuliat in creatura ali- quoa ius aduersus Deum; repugnat autem cum 'dominio persectilliino quod scri ius adquirat aliquod ius, quδd ius non acquiratur doinino; cum omne, quod adquirit seruus ut seruus , adquirat
domino; ergo si creatura acquirit sibi aliquid,
quod non acquiratur Deo, hoc ipso arguitur Iacum non cue persectissime dominum illi ut creaturae. Dixi autem,quidquid seruus vi semus acquirit, acquirere suo domino, quia non nego, in humanis seruum pol se acquirere aliqua iura, quin acquirat domino, ut si paeiscatur cum domino ipso circa suas operas diurnas, vel alio modo; hoc tamen totum prouenit ex eo quod ille non est perfecte,& essentialiter seruus, scd accideritaliter; iuare 'uest adhuc considerari in Ordine ad aliquos contractus non ut servus, sed ut homo, & ut sie non acquirit domino: at verbereatura est et sciuialiter serua Dei, nee potest ullo modo considerari, aut praelei nili ab hac ι ruitute. nam eo ipsi quod consideretur vilio mo, cori idcratur ut creatura , Sper consequens ut
seruus Dei; nunquam igitur potest illi aliquid
ac' uirili, quod non adquiratur Deo, qui est cilcima liter eius dominus.
48쪽
13. Ad hoc explicandum est bonum exemplum ML Mιιν Religiosi , qui per solemne votum paupertatis επι- ita transfert omnia sua iura in Religionem , ut non possit postea ex aliquo contractu ciuiliter obligare sibi eandem Religionem ; atque ideo Quantumcunque Religio promittat illi aliquidlub conditione etiam operis onerosa, & ipse acceptet promissionem , non manebit Religio ciuiliter obligata ; quidquid sit an maneat saltem naturaliter obligata ad standum promissis. quod
Thom. Saa- negant etiam alii, quos refert Thomas Sanchercheia lib. Aestatu Religiose. 8. m. s. ipse auIem cum aliis concedit m. I. dum tamen non promittat
Religioso aliquid ad eius usum ; tunc enim nec naturaliter obligatur Praelatus, sed potest illud postea reuocare, pugnat enim cum paupertatis Voto , quod habeat aliquid irrevocabiliter , Praelatis. Sic ergo creatura, quae essentialiter includit qlia si votum quoddam seruitutis in ordine ad Deum, non potest ex promissione Dei etiam acceptata obligare ipsum Deum ullo modo ex iustitia, quia non potest absilui ab illo ensentialissimo statu ; & liees Religiosus possit naturaliter saltem obligare Praelatum in aliquibus contractibus; hoc tamen est, quia Religiosus non est estentialiter Religiosus, S: adhuc itotest
considerari ut homo,& ut sic contrahere, de pacisci eum Praelator sicut de seruo cum domi Sanchea. Iro, dicunt multi, quos affert ibidem Sanchez; creatura vexo nullo modo potest praescindere , statu erraturae ct seruitutis, ut dicebamus. Ad
de, nec Religiosum valide pacisci cum Praelato, quando Praelatus se obligat ad dandum ipsi, vel etiam alteri Religioso subdito eiusdem Pix lativsum alicuius rei; nunquam enim potest Prae- Iatus auferre sibi ius auferendi suis subditis ea, quibus utuntur; quia haec facultas est ei Ientialiter annexa statui Religioso, de voto pauperi
do Deus nulla ratione poterit obligari ex iustitia alicui creaturae, quia vel promittit dare ipsi aliquid, vel dare alteri creaturae: neutri autem potest dare aliquid irrevocabiliter. nam utraque
est essentialiter sibdita, de serua multo plusquam Religiosus sit sit bditus Praelati, & per consequelis sicut Praelatus non potest sacere, quod subditus manens subditus habeat aliquid irreuocabiliter ab ipso; quia essentia subiectionis religiosae consistit in illa dependentia; sie Deus
non potest per contrae um facere, quod creatura manens creatura, de serua, habeat aliquod Ius aduersus Deum irrevocabiliter,quia essentia seruitutis est, quod semus ut seruus totus sit do- .mini , de nihil habeat, vel acquirat nisi domino,& cum depend cntia a domi noch . Secundo principaliter probatur idem assum-P barur ptum, quod scilicet Deus non citet persectissi-ς . . me dominus, si posset obligari ex iustitia per contractum, aut promissionem suam, quia nimirum binc sequeretur, Deum ex suo pacto, vel promissione posse fieri seruum suae creaturae tuti upra insinuauimus; non est autem persectissime, di essentialiter dominus ille, qui fieri potest semus eius, cuius est dominus; non cnim csset - Deus persectissimus Princeps de superior, si posset ut Deus fieri subditus, de vasallus alloitu subditi sui. id que omnes negant in Deo virtutem obedientiae, quia non potest unquam
habere superiorem , aut Principem , cui debeat obedire : ergo si Deus posset obligati ex iustitia, non esset perfectissime dominus. Restat probanda sequela maioris, pro cuius probatio ne adnerto, statum seruitutis, lices de facto af- - ων --.ferat ex parte domini non solum domini uni proprietatis, ut vocant, sed etiam iurisiictio nis, quo dominus habet se in aliquibus rebus minoris momenti, quasi iudex ε gubernator suae familiae; in rigore tamen posse intelligi veram seruitutem sine aliqua iurisdictione ex parte domini ; nam Isicut operarius locat suam operam domino vineae per diem, vel hebdomadam , absque eo quod det illi aliquam iurisi dictionem; ita famulus posset locare suam operam per annum in ordine ad ministrandum do mino sisque ulla iurisdictione domini, Ze tunc esset vere famulus, siquidem ex contractu deberet pro mercede accepta ministrare domino domi, forisque quoties dominiis vellet. Similiter si aliquis venderet operam suam codem modo per totam vitam, est ut proprie seruus, ii vnullam dedisset domino iurisdictionem, sed solum ius proprietati s , ut polset ex iustitia exigere eius operam in ordine ad milii steria domes ira & externa: inad, in rigore loquendo, dominiis ut dominus per illud selum ius constituitur. tiam dominus dicitur a dominio; domi- Dια avi Anium autem est ius, quod respicitur non ab G obedientia, sed , iustitia; quare ubi cst obligatio iustitiae, ibi resi mridet aliquod dominium, quod per iustitiam seruetur illaesum; cum Og tune maneret in famulo obligatio iustitiae, ut suppono; consequens est, ut in domino maneat verum dominium proprietatis in Ordine ad operam seriti per totam vitam, licet nullam haberet iurisdictionem respes u illius. Hoe ergo supposito probatur iam illatiquela a s.
maioris, qudd scilicet posset Deus ex suo pacto F- fieri seruus creaturae ; quia sicut Deus potest y iaperte obligari ex iustitia ad unum opus faciendum volente Petro; ita poterit obligari ad duo, vel centum, vel mille; eadem enim in ratio. Poterit item obligari ad sternendum ei lectum. ad eotidiendos cibos, administra idum in monsa, ad alia denique omnia praestanda, quae Petrus voluerit. id tunc deerit Deo ad veram seruitutem eum saee, ut dicimus , constituatur ellentialiter per debitum iustitiae, quo seruus ex iustitia debet suam operam exigente domino. Haec autem ratio non solum probat, non a c. posse Deum obligare se ex iustitia cum tanta Am--. uniuersalitate ad omnem suam operam praestandam in omnibus ministeriis I sed etiam probat, non posse se obligare ad aliqua etiam parma opera,neca lunum quidem ex iustitia,quia sicut letuitus toralis conflatur ex obligatione ad omniae opera in uniuersuin praestanda : ita seruitus partialis eonsistit in obligatione ex iustitia ad aliqua,vel ad aliquod opus praestandum. Quare famulus, qui locat suam operam pro uno solum anno, vel mense, S: ad unum solum genus ministerii,& non ad alia, .g.ad ministrandum in inensa, vel ad instruendum filium domini,dde adhuc dicitur famulus M lices non sit semus totaliter sed liber,quia potest discedete; est tamen seruus Irartialiter, quia durante illo anno, vel mense, non potest sine iniuria domini negare suam operam
49쪽
. circa illud milii lurium: quin tinnio licitam,qui ex debito tultitia: moderantur Rena publicam, vel eam administrant, dicuntur seruire Rei p. Sel uicunque ex tali obligatione aliquid facit, dicere solet verissime: Ego non sum meus sed illo- ' ruin, quibus debeo meam operam; imo ii rigore loquendo, si res attente consideretur , nec bellam, qui propriissime vocantur serui, dcbent
omnem suam operam cum tanta uniuersalitato,
sed solum quoad partem aliquam; multa cnim sunt, quae hodie non pollunt domini exigere asilis seruis, quorum aliqua statuta sunt de iure positiuo,aliqua iure ipso ita turae. ergo 'ubd O ligatio si cum illa uniuersalitate, vcl sine illa, non ponit, vel tollit imperfectionem intrinse- cani seruitutis: & quidem non sellan repugnat, Deum ut Deum fieri fetuum , sed etiam fieri sa-mulum hominis,ut de se patet. 27. Diees, lieta Deus se obligaret ad pi standam Eoasio. homini suam operam , adhue Deus mancrct d minus hominis, & ipsius rei promistae ti quia tui supra diximus din eo instatui, quo Petrus dat librum Ioantii vere Petrus est dominus libri,alioquin non pos Iet illum dare; ergo Deus, quando dat illud ius homini,vere est dominus res,quam
promittit: cuin autem voluntas illa Dei comparetur ad totam aeternitatem indivisibiliter, sicut voluntas Petri ad unum instans temporis, eo
quod voluntas Dei scinper& indivisibiliter durat,nec in ipsa distiligui possit conseruatio a pri
do vult dare illi d ius Ioaviii , est vere dominus illius libri ; sic Deus semper est dominus rei, quam promittit homini, quia semper habet illam voluntatem formaliter liberam, taliter,ut sinplicit crpos si illam tunc non habere. Nam licet ex suppositione, lubd eam voluntatem antea habuerit,non possit nunc non eam habere: potest tamen simpliciter eam nec nunc , nec am ah abcre, & nune habet potentiam simpliciter, ut
cana voluntatem non habuerit antea,nec habeat
minc,quia hae non sunt duae potentiae,sed una Sceadem; sicut idem omni tib est in Deo habere antelianc voluntatem,& habere illam nunc. Sicut ergo Petrus simpliciter est dominus,quia simpliciter potest nunc non habere voluntatem dandi librum,licet ex suppositione quod vult, non possit non velle; ita Deus semper erit simpliciter dominus , quia licet ex suppositione quod voluit, non possit nunc non velle,habet tamen nunc potentiam ad non volendum de praeterito, dc deps senti, quia velle praeteritum, & praesens, est omninb idem diec dicunt ullam distinctionem in voluntate diuina,ri diximus.18. Respondeo, quidquid sit an Deus maneret R. 346 ν. postea vere ee simpliciter dominus, non tamen
maneret persectissimus dominus . imo ex illa obligatione arguitur dominium Dei non cites et sectissimum; neque enim solus ille est imperecte dominus, qui potest non est. dominus, sed multo magis,qui potest fieri seruiis. Vnde possu-
Inus retorquere argumentum;nam in creatis Petrus eo ipso instanti, tuo liberum facit suum seruum per legitimam manumission 1, tunc, inquam, in vere δ: simpliciter dominus illius.nam tunc simplieiter lintest illum retinere,vcI vondere, Ves manumittere ieigo tunc habet facultatem
diis oncndi de illo; S tamen tunc non tum p test sacere illum liberiuri, d etiam potest eodem instanti facere id ipsunt s. ruum illius Narcit enim. smul dicere: Ego te facio libcrum, de dominum mei; unde, in rigorc loquendo iii codem instanti Petrus est dominus, & cst seruus ti spectu eiusdem, quia pro priori naturae habet potestatem disponendi de illo, de pro posic riori liberat seruum,& dat illi potcstalcm supra se, quam
potestatem seruus acquirit codem instanti,k per consequciis fit dominus illius , qui codem instanti est si ius dominus. Haec autem proculdubio
est imperfectio magna in illo domino, quod scilicet possit fieri seruus sui serui, licet eodem instanti sit vere, & realiter dominus illius; ergo licet Deus per illam promissionem & obligationem iustitiae non amitteret esse vcre doli inus creaturae, sciat nec Petrus in dicto casu amittit
est. vere dominus illius serui ; adhuc arguo et urdominium Dei elle valdes inpersectum, ira quo scilicet possit filuul llare status seruitutis,hoc est,qiud Deus sit vere seruus sui siriti: nam hoc
ipsiun argilii creaturam non cile clientialiter scr-uam Dei; si enim ei sint taliter ellet serua, non enset capax accipiendi iuris aduersus Deum, visa pri vidimus, quia an humanis ideo inus homo scruus potest accipere ab ipso ius aduersus dominum , fieri dominus ipsius, ip sia in ordine ad illud his non cotis duratur ut seruus, sed ut homo praescindensa seruitute, & ille alius non
considetatur vi dominus, sed ut homo capax seruiendi: creati ira vero, ut di imus, nullo modo
potest considerari ut praescindens a seruitute erga Deum, quia hoc citet praescindere aratione creaturae ; si autem ita potici considerari, ex hoe ipso argueretur dominium Des non esse ellemia-le,cum possemus considerare Dotira Praescindendo a dominio , & creaturam praescia id cardo astruit ut .
Dices adhuc ix ros se concipi casum illum,in 29. quo idem homo citet simul seruus, de dominus respectu eiusdem: nam scrvus dicit in suo conceptu negationem libertatis , de libertas negationem seruitutis; imo vox ipsa libertatis hoc videtur senare,dicitur enim liber, qui solutus est, seu qui non est ligatus ergo repugnat eodem tristanti esse aliquem liberum, de seritum, sicut repugnat esse solutum & ligatum. Respondeo,quoad noc posse esse qliaestionem de nomine, an in eo casu uterque ille homo di-
cciiiliis sit liber, seu solutus simul, & ligatus 3 de
magis mihi placet, quod attinci ad modum lo-q Ioiadi,quod unus dicatur ligatus alter ver δ s lutiis, de liber ille nimiriim, qui liberat seruum, , constituit seipsum seritum illius, hic,inquam,
non videtur esse simpliciter liber lutus eo instanti, sed potius simpliciter ligatus, quia solutus, de liber est, qui nullum liaci obicem, aut vinculum, quo impediatur a satiendo eo, quodlibet: ille autem homo, qui se ipsum constituit seruum alterius, iam tunc iniicit sibi vinculim, tale, ratione cuius non poterit eo instraui abire, vel fugere sine iniuria illius noui domini; sicut qui emittit vota prosessionis religiosae, eo ipso instanti est ligatus voti L, A peccarct γntra ipsa vota,si eodem instanti aliquid aduersus ipsa vellet, vel facerer, ut supra vidimus; & sicut qui
uxorem ducit, eo ipso instanti non est solii tu . sed coniugariis, S adstrictus vinculo mat timo-
50쪽
ni . sic ergo in casti nostro illo homo non est di cendus illo in tanti soluti is simuliciter de liber, sed ligatus iatri, Sadstrictiis. Ille auteni alius econtra, qui libertztem iecipit , non videtur dicendus co instanti ligatus simpliciter, sed liber, α solutus, quia eo instanti nullum iam ligamen habet, vel obicem, quo minus faciat quod lita t; nam sit quod erat ligianen, iam tunc dissoluitur per voluntatem domini mori poteth autem intelligi quod eodem instanti ligamen siluaturin liget. Alioquin pollemus dicere, poetiit tutan coipso instanti, quo 1 sacerdote abloluitur, adhuces in peetatis obstrici una,& ligatum; quod quidem nemo concedet. Fatendum ergo est, illum tunc non est e ligatum sorinalitet, sed ad summum radicaliter,quaternis poterat dominus illo ipsis instanti cum non soluere, sed retinere ius,deligamen:quare pro priori naturae potest consid rari ut indifferens ad solutionem, de ad ligamen formale pro posteriori; imo & cimi debito aliquo radicali habendi ligaminis sormalis, nisi dominus velit cedere iure suo mon tamen intelligetur formaliter ligatus, Iscd potius eodem instanti dicetur simpliciter solutus,& liber.
3 o. Aliter tamen videtur dicendum de nomine Sinaei er domisi,vterque enim, ut dixi, videtur illo censi δε- instanti dieendus simpliciter dominiis,& seruus: - quia nomen Siniri non videtur inuoluere negatione xligaminis, quam iii uoluit nomen si ,
scit solum significat ut si irra dixi poli linam sa-
cultatem disponendi de re aliqua, S illam quidem uterque habet. nam prior dominus potest simpliciter, & absolute eo instanti retinere, vclmanumittere seruum licet pro posteriori nati irae libere eam saeuitatem liget S determinet;post c-rior item dominus pro postcriori naturae ex concessione prioris domini habet lacultatem tu sitium: cxpeditam, qua potest libere disponere de nouo seruo sibi debito; ergo uterque nabet simpliciter, de absolute dominium. Vnde etiam infortur , utrumque esse simplicitet seritum; nam dominus Jc seruus istini correllativa; nec potest esse unus sine altero: si ergo prior dominus cst timc vere domitius, debet esse alicuius serui do- iniims;de Dirsus ii posterior incinit de nouo esse dominus, debet etiam alicuius serui esse dominus de nouo: ergo uterque est vere seruus alterius ; quia. nomen etiamIerm non imioluit ligamen illud politi uinii, quod inuoluit nomen ligati : quare licut ille, qui tunc fit libet , ruin sit tunc simpliciter ligariis ut diximus, sed solutus; est tamen seruus, per quod solum significamus, illum cile terminum dominis alterius, seli eile illum , de quo ille alter potest disponere libere pro priori naturae, ad quod non requiritur ligamen sorna de adhuc petananens, sed susscit liganicii illud radicate, quod explicuimus, seu ius, quod liatret prior dominus ad non solucii lumligamen praecedens, qui alicut illud ius denomitiat illum ivnpliciter dominum; ita alterum d nominat simpliciter seruiuii Quod licet scrupulose fortasse cons ictatuin videatur,oportui: tamen id minute notate ad tollendas radicitus aequi uocatione quae in liraedit aliis materiis se
3 I. Sed videtur adhuc restare scrupulus in ipso excinplo allato illius, qiii ab luitur a peccatis.& quem illo iustanti diximus non e sic ligatum,
vel obstrictum pectatis .nam iuxta id, quod vitimo loco dicebamus, videtur talem concedendum, illum eo instanti esse simpliciter seruum peccati,quia seruitus non dicit ligamen formale positiuum, sed radicate: ille amem homo prcpriori naturae habet vere debitum ligaminis cit. malis , quod Deus porcst continuare non absol. uendo illum; ergo vere dicetur seruus Peccati. Consequens autem est issurdum, & contra Omnium sensum, alioquin etiam Beatissima Virgo diceretur simpliciter Dille serua peccati in primo instanti suae conceptionis ratione dcbiti proximi,vel temoti,quod in ipsa potitit cons derari pro aliquo Ptiori naturae an tu infusionem gratiae, &prae aeruationem , peccato, vel a debito
Rei, iideo breuiter negando seqiiciam. nam ut homo diceretur tunc scrutis peccati, oporteret quod peccatum Pro eo priori habcret dominium supra illiun, S: potestatem retinendi ligamen formale, sicut unus homo habet domini iuri pro eo priori supra alium hominem in casu supra Posito : peccatum autem nee habet tale dominium, nec talem potestat in, sed solus Deus, qui potest soluere,vel retinere liramen peccati; quare licet homo ratione illius ligaminis radicalis possit dici tune peculiari titulo seruus Des, in quo residet illud dominium; non tamen dicetur
scrutis peccati,nec etiam dicetur seruus Daemo nis, quia nec in Daemone ratione peccati Prael
riti est pro illo priori potestas aliqua ad soluendiim, vel ligandum hominem pro posteriori; nemo enim liabet hanc potestat cm,nla selus Deus,
de cui Deus eam voluerit communicare.
t cedentis. ADuersus praedictam doctrinam multa obiiciuntiis, de plura post uat obiici, ex quo-riuii ii lutione ipsa clarior fiet. Primo obii ei untur multa Scripturae &Patrii in loca, in quibus indicatur, Deum exercere actus erae iustitiae.Psal a 4. Fidelia Dominin in nabinurbus u.cst iussin in emnibus et 1 seu ad Picbr.6.is IIus Dem, ut obliuibatur opem vestri. a.Tim. . In reliquo reposita es disibi raro ustitia, Pam reddet mihi Domi- in in die iussis iudex; ubi licet Durandus in Iuli 7.17.q.1.illa v -a, is fl- Dem,explicet materialiter,id est abit iussin, sed non ut iustus ; immerito tarnen. nam ex ipso contextu constat, poni formaliter, Δ sic accipitur ab Augustino ubi ait,Deum indulgentia largisorem,corona autem debitorem. diagentiam tribuere ut parrem,cora vero xt ovium iudicem;
Ideo Deus passim dicit ut debitor mercedis ; ad
eundkmgratiam,stdsecundum debuimnsuper quem locum Chrysostom. bom. S. sic ait: unam debitorem habet Deum, non vulgarimn rerum .sed magna
rumctsublimiam Idem Cli sonom.inition l. 9.ubi ait: Viragrarias agit Deo in supplicio, Deum e nituitsbi LMorem; dc hom. 3. in Mattiuum, ibi,