장음표시 사용
71쪽
RESPONSIO. SI huius testimoni j falsitatem Vimus probe non intelligeret,
enimuero insultaret in Baronium liberius, exclamaretque, temere in dubium ab eo vocata fuisse sua: ipsius auctoris iudicio, rata, iussaeque ab inscriptionis testificatione firmata, in publica mundi totius luce vertarentur. Sed cum leuissime huius. modi argumentum tractauerit, suspecta vehementer mihi est eloquentis, ne dicam verbos, hominis ieiunitas ae modestia. Quid dico suspecta γ conuictae conscientiae indicium est certissi naum. Age igitur. Quaeramus unde Vlmus acceperit eiusmodi inscriptionem in Pontifici js aedibus Lateranensibus collocatam fuisse 3 Ait se accepisse ex veteribus Annalibus quae sexti testumonij loco allata sunt atque a Dandulo. Quod Iertinet ad Almnales, nulla ratione melius confutari possunt quam si germanae
auctoris ineptiae illius verbis proferantur.
2, s Et cum honore magno Dominus Papa Romam intrauit is de in sua Papali sede fuit honorifice rositus, & sentatus. Ipso amri tem existente in sua sede Papali iussit dictum Ducem coram seri Venire , dicens eidem. Nunc quia sum in propria mea liberta- is te & in Romana sede, ego vobis confirmo omnes indulgemis tias & honorificentias quas ego concessi Ecclesiae sancti Ma is ci & Vobis Domino Duci, & vestris successoribus & comm is ni Venetiae, tanquam filijs sanctae matris Ecclesiae, de ita est; deri praecipio quod haec historia ad aeternam memoriam in quodamri petatio in hac urbe Roma scribaturi quod secundum eius priis ceptum factum fuit. JQuorsum Pontifex beneficia Venetijs concessa Romae confirmaret 3 Quia inquiesὶ Venetijs liber non erat. Praeclare. Α
nemine certe praeterquam a Venetis captiuus detentus est , si
modo uspiam captiuus fuit. Sed quis non videt haec deliramenta esse scriptoris qui ignorauit Romani Pontificis potesatem nullis coerceri locorum limitibus, eumque in spiritualibus aeque ius dicere Venetijs ac Romae r utrobique eadem auctoritate delictorum indulsentias, caeteraque beneficia elargiri meque ut rata ac perpetua sint, opus esse ut ab illo Romae confirmentur 3 Maius mihi negotium est cum Dandulo, cuius scripta modo adulterata a posterioribus non sint multi magni faciunt. In vaticana Bibliotheca quatuor excussi Danduli exempla, deprehen-
72쪽
inter Alex. III. & Frid. I. 6s
dique carmina de quibus sermo est , in multis vocibus aliter se habere quam ab Vlmo mulgata sunt , neque id solum ex scruptoris vitio factum esse, cum in reliquis optime inter se conco dent, sed pia alicuius castigantis manu, qui ea meliora posteritati tradere conatus est. Praeterea in solo quarto codice qui annis abhinc quinquaginta descriptus est , reperi duos priores versus, qui tamen in tribus vetustioribus desiderantur. Ad haec in duobus codicibus post huiusmodi versus proxime recitatur libstoria Episcopi Capitensis, quam a Dandulo insertam minime fuisse supra docuimus. Ex his colligo rem in qua tantum vari
tur, constantem adhuc non esse, nec veritate quae firmis lima est, niti posse. Deinde cum inscriptio de qua agimus, medium inter duos priores versus confictos ac mendacem Capitensis narrationem in Danduli Chronico locum obtineat,non leue indicium hinc suboritur illam eodem falsitatis vitio laborare, triplicemque huiusmodi foetum alienum esse, ut furtivas tenebricosi alia cuius scriptoris appendices. Neque enim verisimile erat ut Damdulus postquam ea quae ab externis historicis de Alexandro de Friderico dicuntur, tum quae a Venetis commemorantur, na rauit, iterum sine ulla causa ad externos, hoc est ad Lateranenses
versus & Capitensem Episcopum dilaberetur. Quamobrem Dandulus ut ego quidem existimo huiusmodi culpa liber est, omnisque in eos transferenda qui consequenti saeculo huius satibulae patrocinium suscepere. Quid pluraὶ si huiusmodi inscriptio
vera ruit, aio Dandulum & Sabellicum vecordes atque amemtes fuisse, qui eo argumento ad omnia quae contra Venetorum narrationem obijciebantur, profliganda usi non sint.
CVM carminibus proxime allatis, quod indecimum est testia monium ) ω ret Indulgentia ab Alexandra Pontifice sancti
Marci Templo concessa. Ea ab Annalium siriptore in dubium reuocatur, quod u i se ait) meteres Pontifices indulgentias omnium deliactorum minime largiri consseuerint, nisi in besticis,quae ad Palestinam recuperandam, aut quomodocunque aduersus infideles adornabantur, expeditionibus. Equidem ignoro quae maior comedendae indulgentiae causa quam ea δε qua agimus excogitari posit , nam Fridericus qui
73쪽
ede Apostilica imperiν insignibuι decoratu fuerat, contra iusiurandis de chismaticus essectus , erim legitimi Pontificis acerrimus insia
Liator euaserat. Tantum porro abest πι em scriptoris argumentum euincat indulgentiam concessam minime fuisse, mi quoniam omnium dZlidiorum indulgentiae ijs serum Catholicis Ducibus ac militibus trita ebantur, qui alicui sacra expeditioni accingerentur, ex perpetua imdulgentia Iancti Marci Templo concessa, e liciatu acrum bellum a
Vmeti septum, floriamque in eo δε hoste reportatam,tantum d num promeruisse;Iedlegatur constantisiimus Obo qui ait indulgentiam omnium relidiorum primo clasi pro defensione Pontificis fluenti concessam. Cum porro Dux mictricem classem Venetim reduceret, id retque Pontifex coram captiuum eius Imperatori lium qui seipse, duodeuiginti annos tam hostilitersecrat insidiatus, quo doni genere putatis
optimum mirum tantum beneficium, mi erat gratissimus, remunera
tum fui se' An alienata Ecclesiasticae ditionis rivitate Ducem peculi rem se rem propugnatorem donaret: an pretiosi lapidibus, an pecunia , quorum inopia maxime laborabat Nihil habuit, siue maius, siue optabili , quo tam eximium beneficium compensaret, quam mi istastentia quasi et classem donauerat, Ducali templum nouo atque ina
dito exemplo terpetuo insigniret. Ait igitur Obo Pontificem tanta OActoria mirificegauisem eamdem omnino pro omnibus promulgasse, qui in posterum Domini Aprensionis die sanἷti Marci Templum adirent :js insever qui octo consequentibus diebus inibi βppliciter Deum orarent, septimam totiuspornaepartem, qua pro delictis obstristi erant, romisit. A f Ise mutuestem delictorum omnium remisionem quamsi mri ti classi pronunciarat , omnibus omnino qui Aserensionis ale Templum o Diui Marci adissentperpetuo promulgauit , adiecitque mi qui ad dies octo post eam diem menissent, septimae admissorum omnium portionis is ab omni pipplicio liberi essent. Id tum idtoriae , tum propositaepacisis gaudio elatus Amma alacritate Venetis elargitus est. J . Habemus igitur omnia mirum in modum interse congruentiae Latoranensia carmina , i am indulgentiae quae ad haec et que tempora perdurat conresonem , m meracisimum Gonem qui ad tostendas e religiosis animis dubitationes diuino quodam instinctu permotus mi detur, distisfie narraret indulgentiam primo clusit, deinde Ducati Templo in tantae ilictoriae laetitia concessam ;, sed quid ad confirmandam huius
modi narrationis meritatem, omnium orbis terrarum nationum con
cursum ad eam consequendam praeterimus ' Is non alia de causa factus est, hodieque fit, quia illa ex bi non est quibus alia i mpla donari selent,
74쪽
flent , H eximia asingularis. Hinc etiam ortum habuere nundinae quae Venetijs Ascensionis Domini tempore celebrantur; tanta enim populorum eo ad indulgentiam lucrandam confluentium sequentia in causea fuere mi in ipsa sncti a farci platea exterorum praecipue com
moditati mari artim mercium excitarentur lasernae, quibus illae mentii
in hunc moue diem exponuntur. Ideoque Venetias tanti eo tempore concursei fiebant quia cum mel nulliti, mel certe paucis in locis amplissimas omnium delictorum indulgentias lucrari facultas esset, hue omnes ad eam conueniebant. Tecuma eleemosnae nomine severioribus temporibus a consuentibus collata tantam es ciebat Fummam, mi Canonici sensti Marci, quio ea potirentur, fundos in agro Bergomateri. derint ex quibus hodie studiuumpluctuam οἱ is aureorum millia perci'untur. Haec nouimus narratione miri amplissimi Ioannis Theupuli huius Imbis Patriarchae, qui mi rerum quae ad cram Venetorum L. floriam pertinent pote, qui multas litteras mundauerit periti imus est; ita ea quae adsentili Marci Templum spectant peculiariter atque GaIle novit On eo enim antequam ad Patriarchatum medius esset, Primicerj munus cum laude obivit. Idem testatur Andreas Buo ra , qui in eodem Canonicatum diu tenuit, atque in rerum quae tum antiquis, tum nostris temporibus ibidem contigerunt, historia merseti
simus est. Non enim tanti ad illud populorum concurssi fudit fulsent
nisuiuitasset omnium delictorum indulgentia quae hodie etiam inui tat. Nec minori aduentantii sequentia ad hoc et que tempus cel bratur alia indulgentia in Carnobio Charitatis, ibi adeuntes certatim summa religione sese inuicem praevertere conantur ; quia initio is cu tus eaque celebritas carpta est cum Alexander Pontifex illam est
RESPONSIO. iniae Vimus congessi, ut ostenderet ab L Alexandro Pontifice omnibus sincti Marci Templum die
Domini Alcentionis adeuntibus amplissimam omnium delictorum indulgentiam, reportatae de Othone victoriae occasione concessam tasse , ut cogat nos paulo diligentius omnem illius rationem inuestigare. Id quod facere non possumus commodiusquam si diploma cuius extat apud Dandulum in fine chronici, & apud Santovinum exemplum accurate perpendamus. Neque
haec eo consilio aggredimur ut Templi sancti Marci induiste tiast quas sene maximas de amplissimas esse putamus in dubium
75쪽
reuocare velimus ; sed ne veritas quae in sacris rebus potissimum quaerenda est, falsis compositisque per naudem diplomatibu, obscuretur. Ac primo quidem falso datum legitur V enedijs apud sinctum Marcum sexto id. Maij Pontificatus Alexandri anno
xv n. tunc enim is Anagniae, nondum Venetijs erat, anno nimi rum ad Venetorum etiam calculum M. CLXXVI. Non igitur
contra quam Obo maxime pugnat, indulgentia victoriae de Othone reportata praemium, & gratulatio fuit. Praeterea datum legitur apud S. Marcum, cum tamen Alexander non aedes sancti
Marci, sed apud Riuum altum Gradensis Patriarchae domum incoleret: quod ex omnibus priuilegijs ac litteris ab ipso Vene-tijs datis apertum est. D einde in eodem, praeter id quod in diplo matibus a Cardinalibus subscriptis usurpari solet, anni Incarnationis atque indictionis notae desiderantur. Ad haec si dicatur mendum irrepsssean annum Pontificatus, adhuc tamen diploma veridico Oboni repugnat: dicitur enim datum die x. Maij. Obo vero indulgentiam concessam vult post reditum a pugna die pri ima Iunij. Tum illud in Pontifici js diplomatibus inauditum, te stes apponi, at hic apponuntur, ijdem nimirum, qui subscripsere Cardinales, ut liquet ex verbo flestes. J Denique diplomatis falsitas ex Cardinalium qui subscripserunt nominibus plane emen ritis atque confictis aperta est. Hi enim sunt. Alphon sus Episcopus Portuerass. Angelus Episcopus Sabinensis. r Ernandus Ecclesiae sanctae Anastasiae Presbyter Cardinalis Cyprianus sancti Chrysogoni Presbyter Cardinalis. Symectris sancti Laurentii in Damaso Presbyter Cardinalis. si is Helias S S. Apostolorum Presbyter Cardinalis.
Basilius S. Mariae nouae Diaconus Cardinalis. Theodorus S. Eustachi j Diaconus Cardinalis. At ex Rogerio Anglo qui tunc vivebat atque ex Obone qui alios exscripsit, tum ex Pontificiorum Alexandri diplomatum quae apud multos scriptores extant, quaeque in Vaticana Bibliota theca custodiuntur, subscriptionibus quibus optime conseruiunt
Boso de Ronaualdus Cardinales, qui anno M. CLXTVM. Vna
cum Pontifice Venetijs fuere) hi sunt. Humbaldu; Episcopus Hostiensis. Viillhelmus Episcopus Portuensis.
Vualterus Albanensis. Conradus Sabinensis.
76쪽
Manfredus Praenestinus. . Ioannes Neapolitanus S. Anastasae Presbyter Cardinalis. Theodorus S. Vitalis titulo Vestinae. Petrus Bonus sanctae Susannae. Boso sanctae Pudentianae titulo Pastoris. Hildebrandus Basilicae xii. Apostoloruin. Hyacinthus sanctae Mariae in Cosmelia Diaconus Cardinalis. Arditio S. Theodori. Laborans sanctae Mariae in Porticu. Hugo S. Eustachij ad Pantheon. Raynerius S. Georgij ad Velabrum. Duos insuper PresbIteros addit Rogerius, Albertum & Viuianum. Priorum igitur nomina quae in Venetae indulgentiae diplomate adnotantur falsa sunt, atque ab ijs supposita qui nunquam induxerunt sibi in animum fore aliquem qui ea ad coticulam quod aiunt) exisere vellet. En quo demum progreditur insanum propugnandae ralsitatis studium. Sic prorsus se res habet , ut quicunque aut contentione stimulatus, aut assentandi
cupiditate adductus eo se irretiri semel passus est, nihil pensi habeat quibus id tandem modis comparet, dum assequatur. Falsa diplomata pro veris supponere, bonorum auctorum scripta cor rumpere, publicas tabulas adulterare, humana atque diuina iura subuertere, modo impune fiat, ludus est.
1LLUD praeterea ad haec confirmanda plurimum hahet mome
ii , quod Pius auartus res ab Alexandro gestas iti a nobis naserantur seo se ragio comprobauit. Cum enim in Vaticano earum picturam extare et ellet, ne quid temere describeretur, certis Cardinalibus id negocij demandauit qui et bi per qnam meditato desingulis consilli sient, minia cum Pontifice actiones pictura exprimen .u se legerunt, e que huiusmodi inscriptione quae hodie misitur exornarunt. Alexander Papa Tertius Fridericiprimi Imperatoris iram
impetum fugiens abdidit se Venetijs. Cognitum se a senatu perho- ς nor sce seseceptum, Othone Imperatori filio nauali proelio 'DifZo ca- proque, Fridericus pace facta seupplex adorat, fidem Gr obedientiam pollicitus. Ita Pontifici siua dignitas Venetae Di publicae beneficio resti-
77쪽
Huic parentibus litteris quae in Veneto Archiuio asseruanitur, tu culentum praebuit testimonium Lemensis Episcopus Cedulinus, atque ante illum Marcus Antonius Gadaldinus ea tempestate Cardinati Sirleto ab epistolis, qui ina cum Cardinatissim considiationi de qua
diximus interfuere. auod si Frangi panius seu Gadaldini testimonio est sius, id fecit quia Episcopus litteras nondum miserat. Itaque siquis mitio nobis mertat quod Cardinalis Naron quem caeteroqui magni facimus sententiam oppugnamus, iniuria id fera dicimus primum, quod cuilibet siriptori in meritatisperuestigatione liceat , terius scriptoris quantacunque tandem dignitate excellat, di ita , si minus e meritate esse deprehenderit, confutare , deinde quod in haere id tueamur quod a summo Pontifice , pluribusque Cardinalibus constitutum est. Immὸ in ea simus sententia , si quae a nobis ha i nus dicta sunt, ad eius insignis miri notitiam peruenissent , futurum
fuisse mi aliter rerum as Alexandro gestarum narrationem institu ret sed Commentarius erroribus cin mendacys fatens Parentini, ad eum transmissus hominem incitauit it contra ipsum flum acueret;
quod dum mehementius facit, mirandum non est si imprudens ipsam meritatem oppugnauerit. Neque nobis quicquam o cit quod duos quos assere scriptores magni faciat ; primum, quod illi ea biexistimationem,non per se,sed Parentini exempli comparatione comtiliarim ; deinde si consῖltationis a Pio Pontifice institutae tempore
in Vaticano extitere, feri non potuit it quae aue ijs narrantur in Lysquisitionem non menerint. Ci migitur illis retes iis, picturae ad nostrorum scriptorum normam perfectae fuerint, satis liquet eos tanquam 'dubia fidei historicos praetermissos, RESPONSIO. Hoc testimonium maximae in speciem ess auctoritatis: si
tamen penitus introspiciatur, nihilo magis, quam caetera ponderis ac momenti habet. Vtrum a Pio Quarto delecti aliquot Iuerint quod Vimus tradit )qui de picturis in Vaticana Regum . aula describendis deque earum inscriptionibus deliberarent, mihi incertum est. Demus tamen eos delectos fuisse: demus eos dem inani vulgi rumore eorumque suasione, qui Venetorum imperio subiecti, illi cons illationi intererant, inductos, picturam , atque inscriptionem longe aliter quam oportebat, faciendas praescripsisse: denius Pontificem de eorum consilio ac d
liberatione edoctima nihil repugnasse quominus ea, quae ipsi
78쪽
constituerant, pingerentur. At quid demum id ostendit; nis italum grauioribus curis occupatum non disquisuisse diligentius,
quid Alexandro tio anno M. CLXXVII. contigisset eorumque quos historicae rei peritos, atque incorruptae integritatis homines putauit, decretis acquievisse Z Verum inquies inquisitum est ab ijs diligenter in acta Alexandri atque in Romualdum, quodque ea quae ab ijs dicebantur minus placuissent, omnis eisdem abrogata est fides. Hoc sane non facile crediderim qui sciam tantam esse in Vaticana Bibliotheca codicum multitudinem, eamque manuscriptorum voluminum copiam, vino
nisi in ea diutius versati sbros perdiscere facile possint, cum praesertim alijs codicibus inserti proprium, ac peculiarem, quas tractant, rerum titulum minime praeserunt; qualia sunt acta Alexandri quae libro de censibus Cencius Camerarius complexus est, & Romualdi chronicon quod nullam Alexandri terti, mentionem inscriptam habet. Quod si aliqui falsis narrationibus decepti Alexandri terti j historiam perperam pingi curarunt, Caesar Baronius re ad diligentius quoddam examen reuocata,veteribusque codicibus repertis,mendacia fraudesque detexit. Neque quemquam mouere debent picturae in loco augustissimo collocatae qua ea ipse de causa omnium fidem mereantur nam praeterquam quod in ipsa templa antiquitus partim inscitia, partim ad alia signiscanda , aliquot pictiarae Publice introductae sunt a rerum gestarum veritate plurimum abhorrentes, Romae in luce orbis terrarum, in Basilica sanistae Variae Maioris, Clementis octaui iussu, Leonis magni picturam dextera abscissa B. Virgini supplicantis, atque illius ope eandem recuperantis nostra aetate obliteratam vidimus, quod quς de sancto IoanneDamasceno traduntur, illi ab imperitis falso adscripta essent. Praeterea in Basilica Sessoriana ipso inferioris Acelli aditu ante plures annos inscriptionem ab eodem Clemente Pontifice iure deinde sublata tam legimus, quae fabulam Siluestri secundi optimi doctissi inique Pontificis a Platina impudenter evulgatam complectebatur. Multa fugiunt quod humanum est Pontifices alijs occupatationibus intentosi multa eos quibus ipsi consilia 's utuntur latent, ut mirum non sit, si quaedam aliquando excidant, quae neque Christianae fidei, neque in uniuersum Ecclesiae moribus ossiciant. Et si quae hactenus attulimus. Vimi argumentationem satis re fellunt i certum tamen mihi est omnia Euic fabulae inuolucra de
79쪽
trahere, & cuniculum qua mendax descriptio ex Venetis picturis in Vaticanam aulam irrepsit, indicare. In codicibus expensi Pij quarti Pontific., qui in rationum tabulario Camerae Apostolicae assertiantur, ratio est inter caeteras, in qua pecuniae singulis Pictoribus atque Scalptoribus qui in Vaticana Regum aula aliquid eo tempore pinxerunt scalpleruntque numeratae expensae feruntur. Eius rationis nomina ita
descripta sunt. Primo soco Pictoris aut Scalptoris qui accepit persona atque opus exprimitur: deinde subiicitur pecuniae summa; tum desinaturis cuius syngrapha & iussu pecunia num rata est; denique ille adijcitur, cuius eruditione atque praescripto , vel pictura, vel inscrtitionis scalptura ab artifice perfecta narratur. In omnibus porro ijs nominibus idem qui & syngraphas subscripsisse, & artifices instituisse dicitur Marcus Antonius est Amulius Cardinalis vir negotijs quidem gerendis & rerum usu doctrinaque insignis, sed tamen Patritius Venetus. At ista quorsum evadunt num propterea quod Venetus fuit, idcirco putandum est virum clarillimum suae dignitatis oblitum tam foedum imposturae scelus suscipere voluisset Apage ut adeo humiliter atque demisse de Cardinali sentiam. Verumtamen
scio multum valere institutionem, educationemque puerilem: intelligo magnam habere vim in omnem partem opiniones quibus ab ineunte aetate imbuimur : pro comperto habeo maxime ad persuadendum esse momenti parentum ac propin-Juorum de quacunsue re sententiam atque auctoritatem , sili praesertim a pueritia assiduitate quotidiana, & consuetudine aurium animus assii euit. Quid igitur mirum s Amulius Venetijs natus atque alitus, communi Patriae errore , veluti vulgata aliqua contagione corripi se passiis sit, atque eiusdem studio incensis in Vaticano,hoc est in celeberrima Religionis arce
picturam cuius similem Venetijs in sancti Marci ae)ibus si e
contemplatus fuerat, Veneti nominis gloriae consecrare volu
rit 3 Itaque nihil est quod Vimus in posterum iactet, pium Pomtificem, replures ex Cardinalibus illius picturς inscriptionisque
auctores fuisse. Quamuis enim eae incerto adhuc parente eorumdem foetus existimarentur; illo tamen reperto, quum est redhiberi, nec Romanae, sed Venetς ciuitatis iure, utpote a Veneto homine ortas, deinceps uti.
80쪽
TERTILDECIMI argumenti loco tria postrema carmina expendemus Gotifidi Viter ensis, qui proculdubio Frideriei primi Imperatoris Cancellarius fuit. His afluo instituto concise seriabendi non discedens, aperte ac dilucide narrat ex risbema micto ria, quae anno M. CLXXVII. reportata est, pacem consequutam
Annis ter sinis tribulatis schisma recedit Vicit Alexander, tandem cui Caesar obedit, . Paceque consedit, consiliumque dedit. ιν Alexandri mictoria ponitur anno M. CLXX v II. in quem cadebat annus Tontificatus duodevigesimus, per illa et tua fur sinis Jexpresses. At eo anno nulla apud seriptores reperatur mictoria praeter illam quam Alexander Pontifex per Sebastianum manum Venetorum Ducem reportauit. Haec igitur illa i a est, de qua Gottolidus loquiatur. Colligitur etiam de postrema mictoria sermonem esse ex partis la D tandem J quae nos fateri cogit, hic agi de mictoria proxime ob tenta. Iam ero, qui demum proxime icit, eum et sique ad mi Et riae tempus in perpetua quadam contentione mersatum esse necesse est. Nulla igitur pax inter certantes erat. Euod si Fridericus s it ALuersara, finguntὶ ex gratuita conuentione , .non bello coactus pacem Pontifici concesset, cur Gottefridus rerum quae gerebantur stectator, diceret icit Alexander tandem ' J Dicere potius debuiset conuenit tandem inter Fridericum, caer Alexandrum J mictoria enim certamen subsequitur, in quo certantium alter miribus sPperior fuerit. Mictoria
igitur Alexandri contigit anno M.CLXXvII. que ea loquitur Got-
tefridus, dum siubistit, eam causae fuisse cur sidericus Pontifici obse nutum deferret, illis everbis, i cui Caesar oberit J quibus etiam comprohendi putamus Friderici actionem , dum se ante sancti Marci imnuam Pontifcjs pedibus calcari palpus est. Alia autem merba Paceque consedit, consiliumque dedit J ostendumpostpacis conciliationem dericum omnibus consultationibus, quae quotidie Venetisea Pontia sice, quousque Romam disicesiit, habebantur, adhibitum. Atque hae de Goreestissi Friderici Cancellarij , qui Venet spacis conuentioni inter fuit , testimonio satis. .