Sphaera / auctior quam antehac ... castigatior, cum annotationibus et scholiis Eliae Vineti ... Praemissa Philippi Melanchthonis praefatione ... Adjunximus ... compendium in Sphaeram, per Pierium Valerianum Bellunensem

51쪽

Terra igitur cum sitis immeg ubadpunctum illum naturaliter tendit Item, nicquid a medio mouetur uer ci cumberentiam Gi secendit terra in medio mo

rietur igitur ascendit: quodpro impos ubili re- DE AMBITU TERRAE

Totius autem Orbis terrae ambitus auctori 1s1ocotate Ambrosiij, Theodosiij, Macrobj. stad uacEratonthentis philosephorum sco oo stadia oo continere diffinitur, unicuique quidem 3σo. partium .diaci oo studia deputando Sum it enim altrolabo uel quadrate instellatae no- diu claritate per utrunque mediuini orame, pol periperito note

tudo,in qua steterit me lichmum Deinde procedat Umimetra dire te uerso septentrione a meridie . nec in alterius nos Asclaritate uiso ut primpolosatuerit altius uno

52쪽

r. id meri tantum Post hoc mensuretur huius 7QQ1m tauri sanum, inuenientur Zoo stadia. Hic illic/νὸς nita unicuique 36 O. raduum Osuiuiil dj terreni Orbis ambitus inuentus erit. Ex his autem iuxta circuli diametri re-Haec cli gulam diameter terrae sic inueniripoterit . - se uio e simam secundam partem de circuitu ter semis. M manenti: tertia pars, hoc scio 18t

studia simis: tertia pars uniussuri erit terreni orbis diameteri uestis tudo.

scholion. oo studia uni milaria Italicaram semis, quae multiplicata per so efficiunt 3lso miliaria Ira lica, secundum regulam in contextu positam deprehendetur amplitudo siue diametrus terrae quae erit Iooza, et oeti undecima, in centro terrae usique ad circunferentiam quatuor undecima cui uideri potest in hac jura.

53쪽

Quidam codices post Ambro habent Macrob. uidean tres hi sint, an duo,an unus. Unus enim Macrobius habet haec tria nomina, apud quem haec leges de ambitu terrae in Somnio Scip. lib. I. Cap. O. Demensurisfacile ediscentur hi pauculi uersus. Quattuor exgrani digitus componitur unus, Abin quater in palmo digitus, qua term pede palmus maiQuinque pedes passeumfaciunt passus quoque centu Qui et quem uiceni stadium dant.sed miliare Orito dubuntstudia. duplicatum dat tibi leucam. Leuca tamen Gallicum uocabulum, quo, IIispani utuntur, non duo miliaria, sed unum tantum dimidium, id est,mideis quingentos passus continere definitur Ammiano Marcellico Iornandi

in Gothicis. Porro rationem certam cuiusiuisambitus circuli ad uam diametrum geometrae hauddum potuerunt demonstrare. Accipitur tamen interim pro

uera uulgo,triplas quiseptima quomodo se habent 22. ad T. atque ita uersiculi h ex diametro peripheream, 'contra, ex illa diametrum minimo negotio inuenire docent.

Circuitus circi per septem multiplicetur, Vigintis duo pro duectum deinde secanto: Hinc numerus quotiens qui dicitur, est diametrus. Si per uiginti duo multiplices diametrum: Perseptem p seces numerum,qui prodiit inde: Circuitum circi quoties numerus ιb reddet.

54쪽

cAPITULUM ME CUNDUM de circulis ex quibm Sphaera materialis tam . ponitur, ista silercaeli bis quaeperylam imaginatur,componi

intelli tur.

circulorum

quidam sunt maiores, quidam minoresbuse lipatet Maior autecti culmins haera dicitur,quid

eius centrum diri

nidiis haeram in duo aequalia.Minor uero qui scriptus in fi- perscies haerae eam non diuidit in duo aequaba, sed in portiones inaequales Inter circulos uero maiores rimo dicendimi est de aequinoctiali.

55쪽

quinoctialis circulus quida inidens s aeram in duo aequalia st

libet μι partem, αque distans ab

Vi r Winocti is, quoniam ouando Soliransit eristum quod est bui anno, in principio

noctium in uniuerstrem unde etiam pal&-

erit; nino ntem qui etiam scitur motus r tu natis ad similitudinξmot rationis, qui est

ea rem si endo Secundus motus est mam lanetaram,contrarissimc, a

56쪽

spis AERA IOAN. occidente per orientem iterum rediens in occudentem. qui motus dicitur irrationalis siluesin

I uultis usimilitudinem motus microcosimi, qui Est a corruptibibibus ad creatorem,iteri rediens ad corruptibilia. Dicitur ergo cingulus primi 1 notus,quia cingit siue diuidit primum mobile, scilicet 'haeram nonam in duo aequalia, que distans a potu mundi. Vnde notandum, quod polus mundi, qui nobi semper apparet, dicitur polus septentrionalis arcticidis,uel borealtis. Septetrionaliu dicitur aseptentrione, hoc est,a ianori u subqui diciturasi te non, quod sebos: quias te stellae,quaesiunt in ursa,tarde mouetur ad modus ouis, cum in propinquae polo. Vel dicuntur iliast tem se . heptentriones, quasii septemtriones, e quod teruntpartes circa polum. Arcticiu quidem dicitur ab αρκτος, quod est ursa. Est enim iuxta maiorem ursam.

scholion. Iuxta maiore usum QMdam libri habent, iuxta minorem ursam. Nam detur hic auctor ursam,quae uulgo maior dicitur minorem uocare. Consule de hoe Vitruvium,Hyginium,Gellium huid habent certi.

Borealin uero dicitur,quia est in in partia qua uenit boreas Potin uero oppositim dicitur an rarcticvi,quias contra arcticum siti licitu κ

57쪽

o meridis iis,quia ex pari meridie est dicitur etiam auybalis, quia sinita pane qua uenit auster sui tu du puncta in f,

mentosubiba icunmrpoli mund , qu albs axem terminant, ad Hosuo turmun- , quorum unius per nobis apparet, pel uer emper occultatur. Vnde is, in

'Mertex nob empe sublimis,ati um operibussi x atra uide manes ,rotat. DE ODI CO CIRCULO. CSTaltim circulus in 'haera, qui intersecut

Τμmo malem, intersecatur ab eodem mi adpartes aequales . tina eius mediet de 'clinatu suseptentrion balia uersim austru.

Et dicitur ste circulus R. fracima οὐ, destina,quiasecundum motum planetarum sib4Li es omnu uita in rebusinferis, ibus Vel liciaturas αδεο quod es animal, si cum diuidaturin a artes aequales, quMetpars appen-rub um, O nomen habet 'e lea nomine ιι πιι Mirmatis, propterproprietatem aliquarconuenientem tam ipsisquam animali meiprostra si ui Di se artim arsi missis

58쪽

tibus admodum huiusimodi animaliu. Vlia uero circulus latine dicitur signifer, quia fer igna, uel uti diuiditur in ea. b Aristotele uero inhib. 2. deo eneratione , corruptione, licitur circulum Miclum idici quod secundi accessumo recessum Solis in circulo bli quo funigenerationes , corruptiones in rebus inferioribus. Nomina autem signorum,ordinatio, nume-γus in his putent ei sibim: Sunt Aries, Taurus, Gemini, Cancer Leo, Virgo LibrάquebScorpius, citenens, aper, Amphora, Pisces.

Quodlibet autem signum diuiditur in Jo gradus. Vndeputet, quod in toto Modiacuunt 36oo radus. Secudum autem astronomos iter quieti et pudis diuiditur in s minuta,quodlibet minutum in Gosecuda,quodlibet pecundum iusio tertia, s deinceps usique ad decem. Et scut diuiditura odiacus ab astronomo, ita quilibet circulus ins haera udum siue mi

no inpartes consimiles.

Cum omnis etiam circulus in s hara praeter dodiacum inte statur cui linea uel circunferentia selm odiacm inte igitur,usuperficies,

habens in latitudines duodecim gradus, de Unodi

59쪽

DE ACRO BOICO.

et quo i qmdam mentiuntur in astrosiora dis siqna esse quadrata mysi abutentes nomi

ne,idem appesient quadratum P quadran rutam. Signum enim habergraditu o in lonWitudine Ia uero in latitudine. Linea autem diuidens Mod iacum in circuitu, VI quod ex una parte sei relinquat se eradus ex alia parte alio ex dicitur linea ecbptica,quonia tuando Sol Lunassent linealiter Iubita, tingit eclipsiis Sotis aut Lunae. Sobb, ut Psa noviluniu, una interponatur rectὰ inter assectu Virum, corpi olare Lunae, in plenilunio, quando Sol Lunae opponitur tame

ter Corpus Solu . Lunae. Sol quidem semper securritFubiastic omnes uero ali planerae declinant uel P septentrionem uersim austrum ouaudois aut sensu ecliptica. Pars uero: Ia

60쪽

.i,quae dedimu ab aequinod tali uersus si tentrionem licitu septentrionainbua borealis,uel

arctica. Et illaste signi, quaesunt principio Arietis usq; ad inem Virginis, dicuntur signa

septentrionabia uel borealia. Alia uero pars a diaci, quae declinat ab aequinoctiali uerseus meridiem licitur meridionali ue,uel australis, uel un-tarctica Elpexsigna quaesunt a principi Libraei lue in nem Piscium licuntur meridi0nalia uel australia. Cum aute dicitur,quod in Ariete est O uel in alio signo ciendum,quod haec praepositio,in pumiturproseul pecudum quod nunc accipimus ignum. In alia autem significatione dicitur Fi-' num p ramis quadrilatera, cuius basisi asiu- perficie quam appellamus signum:uertex,

ro eius sin centro terrae. Et secudum hoc proprie loquendo possumus dicere, planetas esse in

gnis Tertio modo dicitu ignum,ut in rediga turi ex circuli transeuntes perpolos, diaci, perprincipia I signorii. I ifex circuli diuidunt totainsuperficit nisiberae in I partes ata in medi0,arctiores uero iuxta polos ado iaci: quislibetpars talu dicitui signirio nomenia be 'ecialea nomine illius; igni, quod intercipitur intersura sustinera. Esecudum hanc ac

ceptionem