장음표시 사용
231쪽
et II, DE PROVIDENTIA NvMINIs sternatis. Scripta sunt autem haec tria verba, NANE , THECEL, PHARES : quorum , Intem
prete Daniel. , haec erat sententia: MANE, numerauit Deus regnum tuum, se compleuitisiud hoc est,copleuit annos quibus regnum tuu durare constituit. THECEL, appensus es inflatera, ct inuentus es minus habens. PHAAREs, diuisum est regnum tuum, o datum est Medu ct Persis. Denique eadem nocte & ciauitas capta est, & Rex cum infinita hominum multitudine,& magna nobilitatis parte interscinus. Ttia ex hoc facto colligimus. - I Omnibus regnis certam periodum a diuina prouidentia constitutam, qua expleta comutentur, & ad alios transferantur. 2. Singulorum Regum opera expendi, & inde plerumque statui de spatio reis gnandi. D Regnorum ortus, interitus, durationes & transsationes a diuina proui
x.Mach. 3. Heliodorus clim sacrum aerarium violato templi aetylo sp6liare conatur, Iudaeis diuinam opem implorantibus,non solum ipse virtute numinis est prohibitus , sed etiam nauiter ob sacrilegium attentatum Verberibus mulctatus, S milites quos secum duxerat ingenti pavore concussi. Apparuit enim illis eques vultu terribili, amictu splendido: cuius equus in Heliodorum impetu facto
232쪽
prioribus calcibus insiliens, illum grauiter affligit. Deinde conspecti duo iuuenes ro- . bore dc pulchritudine excellenti, qui Heliodorum utrimque inuadentes , flagellis ita excipiunt, ut de vita ipsius desperaretur. V rum sacrificio pro illius salute oblato, sit bito curatur. Haec breuiter ex sacris. Name empla, quae ex prophanis 5c aliis Ecclesiae scriptoribus in hanc sententiam adduci possunt,sunt infinita. Nulla enim est natio,nulla prouincia, nullum oppidulum , ubi blasphemiae, sacrilegia, & periuria non fuerinta numine saepius vindicata: adeo ut hic me ius ubique gentium plerumque homines ab istis flagitiis deterreat. Mirum fortasse alicui videatur,quod non I 62. solii m unius veri, summique Numinis, sed etiam falsorum numinum contemptores Scs acrilegos legamus diuinitus fuisse punitos. Milites enim Xerxis qui fanum Cabirorum apud Thebanos subi Ceres colebatur) spo- :liandi causa intrare ausi fuere, omnes insa nia correpti,partim se in mare abiecere, par- Iim e rupibus praecipitarunt: ut refert Pausanias in Boeoticis. Cum Alexander Macedo Miletum urbem Ioniae munitissimam expugnasset, & quidam e militibus in templum Cereris, illius spoliandi causa irrupis.sent, repente Omnium oculos obiectus ful-
233쪽
ris DE PROVIDENTIA NUMINI gregeretur , sed omnia vel fatali necessitate, vel temeritate fortunae geri. Qua ratione doctiores plerique apud Iaponios &Sinenses etiam hoc tempore vel sunt Athei Momnis numinis contemptores, Vel certe de negotio diuinitatis animo fluctuant. Itaque cum Ethaici in exemplis septa commemoratis dm in sacris suorum numinum sacrilege agunt ) peccent vel contra Conscientiam, qua credunt ipsis aliquid diuinitatis inesse , vel contemptu generali numinis, mirum non est, si poenam subinde senserint.
Neque his, obstat, qudd inter blasphemos, sacrilegos, & periuros multo maior sie eorum numerus qui in hac vita non puniuntur, quam qui puniuntur. Id enim non
est signum defectus prouidentiae, sed dilationis poenae. Ad prouidentiam pertinet non hic omnia punire, sed sinere res agi suis motibus, praecipua vindicta in futurum dialata : alioquin & genus humanum breui exhaustum foret, M virtutis officia seruiliter coacta, non libera, non ex ingenuo in bonum virtutis assectu profecta viderentur. Satis proinderia se prodit, dum subinde muris Samsolitis modis in hoc saeculo peccat ribus poenas irrogat, idque in media hominum luce, Omnibus animaduertentibus de obstu-
234쪽
obstupescentibus, ac diuinae potentiae manum ea in re agnoscentibus. ECAPvT III.
Dissolutio argumentorum quae contra
Prouidentiam obiiciuntur. Primum argumentum contra Prouidentiam. Si prouidentia Numinis mundus regere- 16stur, non sic inualesceret improbitas, nec tam prosperos haberet successus aduersus innocentiam & probitatem. Nam ad prouidentiam Gubernantis maxime pertinet,improbis non dare licentiam grassandi, sed eos coercere, & ad virtutem compellere: pro bos vero tueri, & ad honores ac Opes euehere. Si in aliqua magna ciuitate pessimi quique perpetuo dominarentur, & impune aliis iniurias inferrent, & probi ciues ab eis oppressi iacerent; quis dixerit eam ciuit rem a prouido iustoque Rectore gubernari Quare cum in mundo tantam videamus ordinis perturbationem, quanta maior vix animo concipi potest, improbis ubique dominantibus , omnia pro arbitrio gerentibus , probis misere afflictis & oppressis: quis credat illum prouidentia aliqua suprema, quae omnia iuste disponere deberet, regi
235쪽
2Is DE PROVIDENTI, NUMINigregeretur , sed omnia vel fatali necessitate, vel temeritate fortunae geri. Qua ratione doctiores plerique apud Iaponios & Sinenses etiam hoc tempore vel sunt Athei Momnis numinis contemptores, vel certe de negotio diuinitatis animo fluctuant. Itaque cum Ethaici in exemplis supra commemoratis dii in sacris suorum numinum sacrilege agunt ) peccent vel contra conscientiam, qua credunt ipsis aliquid diuinitatis inesse , vel contemptu generali numinis; mirum non est, si poenam subinde senserint.
Neque his, obstat, quod inter blasphemos, sacrilegos, & periuros multo maior sie eorum numerus qui in hac vita non puniuntur, quam qui puniuntur. Id enim non
est signum defectus prouidentiae, sed dilationis poenae. Ad prouidentiam pertinet non hic omnia punire, sed sinere res agi suis motibus, praecipua vindicta in futurum dialata : alioquin Sc genus humanum breui exhaustum foret,& virtutis officia seruiliter
coacta, non libera, non ex ingenuo in bonum virtutis affectu profecta viderentur.
Satis prouideria se prodit, dum subinde muris & insolitis modis in hoc saeculo peccato ribus poenas irrogat, idque in media hominum luce, omnibus animaduertentibus de
236쪽
obstupescentibus, ac diuinae potentiae manum ea in re agnoscentibus. ECAPvT III.
Dissolutio argumentorum quae contra
Providentιam obiiciuntur. Primum argumentum contra Prouidentiam. Si prouidentia Numinis mundus regere- 16stur, non sic inualesceret improbitas, nec tam prosperos haberet successus aduersus innocentiam probitatem. Nam ad prouidentiam Gubernantis maxime pertinet,improbis non dare licentiam grassandi, sed eos coercere, Sc ad virtutem compellere: probos vero tueri ,&ad honores ac opes euehere. Si ui aliqua magna ciuitate pessimi quique perpetuo dominarentur, & impunci aliis iniurias inferrent, & probi ciues ab eis oppressi iacerent; quis dixerit eam ciuit rem a prouido iustoque Rectore gubernari Quare cum in mundo tantam videamus ordinis perturbationem, quanta maior vix animo concipi potest, improbis ubique dominantibus , omnia pro arbitrio gerentibus , probis misere afflictis δc oppressis: quis credat illum prouidentia aliqua suprema, quae omnia iuste disponere deberet, regi
237쪽
218 DE PROVIDENTIA NUMINISI 66 Respondeo, hoc argumento potissimum Atheos niti: eodemque etiam fideles interdum conturbantur ι Sc ipse Propheta Dauid se commotum insinuat Psalmo 72. Verum facilis est solutio. Sicut enim duplex est finis, alter ad hanc vitam temporalem pertinens, nempe tranquillitas Reipubl. alter ad fu- , Iuram, nimirum aeterna gloria in casis: ita quoque duplex est prouidentia cunsideranda, quarum altera disponit media ad obtinendum finem temporalem , altera ad Gnem aeternum. Illa est humana & politica, utpote sapientia humana nitens, & ad bo' num politicum tendens: ista vero est diuina, ut quae diuina sapientia constet, dc aeternum
Cuni ergo dicitur, ad prouidentiam per
tinere coercere iniquos, non sinere eos dominari, &c. verum est si loquamur de pro uidentia politica,& coercitione temporali, &c. Cum enim haec prouidentia instituta sit ad conseruandam pacem temporalem, . eius manus est impedire squantum fieri potestὶ omnia scelera, quibus pax temporalis turbatur. Vnde si aliqua sit Respublica iuqua flagitia impune committantur, recto iudicamus illam Gubernatore destitui, vel
certe hunc iniquum esse, ac tyrannum. .
1ο bi vero loquamur de prouidentia illa su
238쪽
prema, falsum est ad illius munus spectare, Cuν pro
ut non permittat impios temporaliter do 'ηι μεν. minari. Quinimo contrarium plane ad illius munus spectat, nimirum vires omnes suis rumpω
facultatibus instructas sinat ad certum tempus ferri suis motibus : idque ob multas
Primo, Vt sponte ad virtutem feramur, non amara necessitate compulit. Vinus enim coacta non est virtus, sed seruitus. Vera Virtus non 'formidine poenae , sed honesti amore ossicium praestat. Itaque Vt vera vir-itus ac perfectum meritum locum habeat, necessarium fuit, ut diuina prouidentia homines non cogeret, sed sito arbitrio & libertati relinqueret. Secundo , Quia dignitas aeterni praemi, tanta est, ut abunde sussiciat, si bene consideretur, ad nostros affectus sui amore inflammandos,& ad omnem virtutem ac san- ctitatem excitandos. Itaque contra dignitatem illius boni foret, si homines ad illud prosequendum Compellerentur. Tertio, Pari modo aeterna supplicia, si bene suis pendantur m omentis, abunde latis sunt ad hominum animos ab omnibus flagitiis deterrendos. Vnde etiam ii Deus non castigaret homines in hac vita, non tamen eius prouidentia essent destituti. Sussi iacit
239쪽
22O DE PROVIDENTIA NUMINI scit enim ut promittat praemia, oc minetur supplicia in futurum. Quarto , Si diuina prouidentia semper pro meritis flagitia plecteret in hac vita, sicut facit prouidentia politica,breui mundus foret exhaustus. Vnde dc paucissimi essent virtutis cultores, S hominibus sceleratis non pateret aditus ad salutem. Quinto, Malignitas iniquorum non frustra a Deo permittitur, quia per illam excitatur, & exercetur, S illustrius apparet virtus iusiostum ;& datur Occasio maioris meriti & coronae. Tolle ciuitiam tyrannorum, non erit gloria martyrum: tolle iniuriasini, quorum, non apparebit patientia iustorum
Infinita seges bonorum mundo deerit, si Deus iniquos in hac vita semper cocrceat. Eadem malignitas seruit ad punienda peccata tam iustorum squae ipsi subinde committunt) quam iniquorum: ut ex Sacris litteris constat. Sic Deus saepe malitia 5c ambitione Assyriorum, Chaldaeorum , Persarum , AEgyptiorum, Romanorum , dc alio- Ium impiorum usus est, ad populum Iudaicum aliasque gentes castigandas, permittens eos iuxta certam temporum, locorum,
personarum, calamitatum suppliciorum mensuram in populum Dei aliasque natio nes grassari. Et hanc rationem omnibus
240쪽
LIBER I. 22 Isaeculis seruauit seruabit usque ad mundi
Sexto, Praeterea discimus ex hac prouidentia, non esse magni pendenda ista temporalia , ut quae bonis & malis sint communia, & quibus mali magis abundant quam honi. Deinde quanta sint ea bona quae Deus suis cultoribus promisit. Si enim inimicis suis, qui ipsum assidue iniuriis afficiunt, tri-- buit ista temporalia,quae multis adeo videntur splendida: qualia & quanta sunt ea, quae suis amicis 6c filiis toto corde ipsum colentibus reseruauit 'Denique haec ratio prouidentiae maxime commendat diuinam benignitatem , quae dum lente procedit ad vindictam, expectat
peccatores ad poenitentiam. Neque tamen omnino expers est: iustitiae & seueritatis,quia saepe miris modis etiam in hac vita peccata punit,ut homines intelligant illum non dormire , sed suo tempore omnium rationem. Exacturum. Ex quibus patet,hanc prouidemtiam, quae tantam perturbationem in rebus humanis permittit, esse perfectissimam, M. summa ratione stabnixam. Illa enim pertum batio ordinis est temporalis , & quasi momentanea, breuiq; aeterna quiete &Commutabitur. Qui hoc considerat, non solum hac rerum humanarum iactatione