장음표시 사용
41쪽
Ilaee descripsi ex interpretatione Samuelis Clarhii, quam ipse,
in operis praefatione, est , esse , - elegantem nec de stam ,
sed ita consectam , ut verbis verba , sngulis Angula re n-deant , Graecis Latina . Age jam proseratur ea, quam laudaevi,
Ferte viri , ct duros animo tolerate labores; Auguris ut nostri Calchantis sata queamus
Scire, ratos ne habeant, an vanos pectoris orsus: Nanque omnea memori portentum mente retentant,
Qui non funestis liquerunt lumina fatis . sArgolicis primum ut vestita est classibus Aulis, Quae Priamo cladem , ct Trojae , pestemque serebant:
Nos circum latices gelidos, sumantibus aris, Aurigeris divum placantes numina tauris, Sub platano umbrifera , sens unde emanat aquai , Vidimus immani specie, tortuque draconem Terribilem , Iovis ut pulsu penetrabat ab ara . Qui platani in ramo soliorum tegmine septos Corripuit pullos: quos cum consumeret octo , Nona super tremulo genitrix clangore volabat . Cui serus immani laniavit viscera morsu. Ηune , ubi jam teneros Volucres, matremque peremit ,
Qui luci ediderat, genitor Saturnius idem Abdidit, ct duro firmavit tegmine saxi. Nos autem timidi stantes mirabile monstrum dio Vidimus in mediis divum versarier aris . Τum Calchas haec est fidenti voce locutus i uidnam torpentes subito obstupuistis Achivi Nobis haec portenta deum dedit ipse creator, Tarda , dc sera nimis , sed fama ac laude perenni. asNam quot aves retro mactatas dente videtis, t
42쪽
h nos ad Τrojam belli exantiabimus annos 3 Quae decimo cadet , S poena satiabit Achivos. Edidit haec Calchas , quae jam matura videtis. Vides inter superiora illa & haec proxima quantum intersit
illa esse rudia & incondita , contexta, vel potius congesta veris his cuicuimodi , ita ut casus tulit, sine ullo artificio conjectis; haec levia , & numerosa , coagmentata lectissimis verbis, certa lege, ac solertia non mediocri dispositis S collocatis ibi interpretem ita loqui , ut putes , Graecum hominem , quum singulas tantummodo Latinas voces didicerit , Latine loquendi rationem , id est proprias Latinorum sermulas ignoret , in aliena lingua patriae linguae consuetudine utentem, ita orationem consor mare, nihil ut in ea non appareat insolens & peregrinum 3 heic alterum interpretem, vel magis poetam, illa eadem sic effari, ut credas te audire civem Romanum , in media urbe natum & educatum, illi advenae praecipientem , & ostendentem, ea , quae dixerit insolenter &perabsurde, quemadmodum dici oportuerit, ut Latinis auri-hus apta essent . id ut praestet , uti scienter praeclara illa S generosa libertate , quam saepe jam laudavi , ct oratori
oratorem, poεtae poetam interpretanti necessariam esse dixi , sententias easdem retinere , verba, ita ut res postulat ac ratio praescribit, commutare , addere, omittere , contrahere , dilatare 3 eorum i vim ac pondus conservare, de multitudine
vel paucitate nihil omnino laborare 3 postremo id assequi ,
ut, quae scribit , non advecta e Graecia , sed in Latio nata videantur 3 nec vero , nisi aliunde id constet, facile statui possit, ille, ne Homerum, an eum Homerus converterit. Haec igitur carmina mihi decrevi optimi generis interpretam
di tanquam exemplar & formam esse debere; haec quasi re
43쪽
gulam, ad quam referrem ea , quae ipse sacerem ; haec veluti mensuram, qua adhibita, intelligerem, concessa interpreti libertas quo impune progredi possit, quem ad finem , sine ubIa reprehensione prudentium hoc in genere virorum , pervenire . Quem ego finem , errore atque inscientia, sortasse non raro sum transgressus, verum ut sesens & prudens non dico transilirem sed attingerem , meumque jus omne usurparem , a me ipse impetrare vix unquam potui 3 atque id quod Tulli us praeclare secisset admirans, tamen ipse facere non sum ausus . Grammaticorum enim calumniam, quam ille vir summus , summa dignitate & auctoritate praeditus, non metue bat, mihi tanto minori, non sine caussa, metuendam esse pintavi. Hoc ita esse facile intelligi poterit, si cum Tulliana in. terpretatione Conseratur eorundem Homeri versuum
O socii, durate , atque heic subsistite paullum ,
Ipsa dum pateat re tandem, verane Calchas Vaticinans, an falsa Canat. res Cognita cunctis, Quam memoro; testes cuncti, fatalia vitae Queis nondum tristes ruperunt stamina Parcae . sQuippe olim, atque adeo nuper, cum se Aulide Grajae Densarent puppes Priamo, Phrygibusque serentes Exitium , ad sontem fierent cum sacra virenti Sub platano, purae qua sese illimis agebat Rivus aquae 3 monstrum confestim apparuit ingens, roConvertitque oculos ad se , tremesectaque corda. Nanque draco horrendus, magni quem rector Olympi Miserat in lucem, squama sulgente , cruentis Et dorsum insignis maculis, prorepsit ab ara 3I um celeri platanum lapsu petIt esserus. illic is Passeris, in summo ramorum vertice, pulli
44쪽
Implumes octo sub densa fronde latebant,
Nona parens nidum servabat. protinus atro Stridentes querula nequidquam voce voravit Ore draco r mater circumvolitabat acutum a P
Lugens . lugentem trepida serus arripit ala , Postremamque vorat. post haec , mirabile visu , Immanem durum in lapidem Saturnius anguem Induit. obriguit mutatis artubus ille: Nos animi attonitos circum stupor altus habebat. SHaec sacris visa in mediis portenta deorum . Τum Calchas prompsit veraci has pectore Voces Vaticinans : Nam cur muti sic statis, Achivi Hoc Jovis augurium , serum , seroque suturum Eventu , at cunctis clarum, & memorabile in oris. 3. Passeris ut pullos octo, nonamque voravit Ipsam etiam serpens matrem, sic Pergama Circum Et nobis totidem bellandum haec monstra per annos 'Portendunt: urbem decimo vastabimus anno . Haec vates: matura siro quae tempore jam jam 3 somnia Complentur , tantum perstate volenti
Heic alacres animo, bello quassata bilustri Pergama dum noster subvertat denique Mavors. . Mea haec si conseras cum Tullianis, majore illum, ut par est , fiducia scribere animadvertes: at genus , quo utimur, esse idem , idem utrique propositum esse , ut Homerum Video licet sui quam simillimum repraesentet, utrunque , idi ut essiciat, sententias easdem servare , verba, eadem vi, atque pon
dere , ad Latinae linguae consuetudinem sic aptare, ut satisfacere possint lectori non fatuo, illa expendenti potius, quam numeranti. Satis multa mihi videor dixisse , cur hoc genus interpretandi, quo me judicavi uti oportere, optimum debear
45쪽
existimari . Reliquum est ut dicam aliquid de mea hoc in genere facultate , quod S partitio illa postulat, a qua sum exorsus , ct vero supra ego me facturum esse promisi , parum sertasse considerate sed initio videndum suit , quid Pollicerer 3 nunc, re promissa , fides aliquo modo liberanda est. Hoc ut paucis transigam, nec diu consistam in eo sermone , in quem veni oppido non libenter, sic equidem statuor facultatem , qua de agimus , tribus rebus definiri 3 utriusque linguae, Graecae ac L tinae, & poetici artificii scientiat haec quanta sint in interprete , tantam esse interpretandi optimo illo genere facultatem . Jam de me ipse quid dicam hoc primum, quod mihi videor sine ullius ossensione posse dicere : me in illis, quae posui, quid possim nescire; scire hoc unum , ut possem aliquid, magnis meis laboribus, & diuturna
multorum annorum exercitatione contendimet deinde hoc etiam quid enim loquens cum homine amicissimo quidquam dissimulem meam hoc in genere facultatem, quantulacunque est , mihi videri aliquanto majorem , quam, quantam ad idem opus conficiendum olim attulit, scriptor saeculi XVI. , Ηelius Eobanus Hessus 3 a quo uno, quod sciam, ante me, non Pars aliqua Iliadis, ut ab aliis, sed tota Ilias Latino carmine suit reddita. Cui, laboriosissimi operis conserti di secto, ne parvo pravoque animo Videar obtrectare; dc ne quis mihi objiciat
sive , ut ego meo more Converti, i
Mendicus mendicum , odit e poeta poetam
haec ne quis mihi objectet , quid inter me & Eobanum intemst, quanta sit utriusque eodem in genere facultas, tibi atque aliis idoneis lectoribus, ut consideretis , ac statuatis, permit-s to 3
46쪽
to; meque polliceor de me, deque illo, non aliud judicaturum, quam quod a vobis sensero judicari. Id judicium ut possit fieri , erit profecto non inopportunum , si eorumdem , quos supra recitavi, Homeri versuum, post Tullianam, & meam, afferatur etiam haec
Quare agite , o socii , reliquum durate , brevesque Temporis expectate moras, dum scire queamus, Verane vaticinans praedixerit omnia Calchas, Aulidis in portum piscosae quando subistis Navibus Argivi, Priamo Trojaeque serentes s Exitium . quia vos illic ad sacra suistis Exta deum testes, praeter quam , quos mala fato Parca tulit . meminisse potestis tempore ab illo, . Quo nos ad positam dis immortalibus aram Sacra parabamus, densis qua plurima ramis x Umbrabat platanus , subter quam frigida puro Unda resultabat rivo I, quo tempore visum Est ingens nobis monstrum. draco terga cruentis Distinctus maculis, arae sublapsus ab imo Prosiluit pede 3 sic Saturnius ipse volebat. is Ipse vago lapsu ramos amplexus in altam Evasit platanum , tetigitque cacumina, quorum Nidus in arce scit, numero bis quatuor intus Passeris includens pullos , qui frondibus altis Haerentes exsultabant Implumibus alis .
Quos omnes, vano matrem. stridore vocantes,
Cum draco pestifero depastus dente fuisset . Ipsam etiam matrem, circum sua pignora stustra 'Sollicitas querulis quatientem vocibus alas, Corripuit, nonamque avid in demisit in alvum . as
47쪽
Protinus in saxum mutatum Iupiter ipsum I . Conspicuum posuit: sed nos horrenda deorum
Constitimus stupido mirantes omina Visu, Praecipue quanam ratione ad sacra deorum Tam dirum venisset opus, monstrumque nefandum. 3oΤum Calchas, divina tenens miracula, fatur rCur vos tanta novi subit admiratio monstri,
Crine graves Danai prudens nam Iupiter istud Prodigium immisit, veniet quo gloria nobis Sera & tarda quidem, sed fama S laude perenni. 3sSiCut enim serpens avido crudelis hiatu
Octonos pullos nona cum matre Voravit,
Sic nos sata novem mittunt in bella per annos i saeVa, gerenda manu spatiosae ante inclyta Trojae Moenia , quae decimo tandem capiemus in anno, 4o Atque eversa solo dabimus . sere talia Calchas
Praedixit. quae nos nunc omnia perficiemus.
Quare , agite, obdurate, supremum S serte laborem , O sortes Danai, donec victricibus armis Evertamus opes Trojae , Priameia regna. i 43'In his ego versibus meum judicium non interpono; nec dico, quid mihi videatur scriptum heic esse contorte get, pertu hate , quid frigide, quid parum numerose , atque etiam parum Latine; horum, inquam, nihil dico, ac tantumodo volo eos versus conferri cum meis; &, si mei serte , quemadmodum spero, meliores , vel , ut verius loquar, tolerabiliores videbuntur , hoc postulo , ut Homeri amatores haheant mihi aliquam gratiam , quod Iliadem Latino carmine sic expresserim, ut aequiore animo legi possit; optent autem, quod ego me, non tam de mea laude, quam de operis persectione, ac de communi utilitate cogitantem, optare prosi s a teor,
48쪽
teor , ut post me existat aliquis , qui , nisis hisce minime contentus , scribat ipse multo meliora, quae possint homines Latinae linguae studiosi non modo serre , sed etiam admirari. Equidem arbitrabor, me IaborIs mei fructum cepisse non poeni-
reetidum, si multorum studia commovero, meoque exemplo, aut heic Romae, aut uspiam terrarum, excitaro aliquem imterpretem tanta facultate , quantam rei magnitudo requirit 3
qui efficiat id , quod ego , hac ingenii, & dore inae tenuistate, atque his occupationibus, incere non potuerim; qui denique Homerum exhibeat Latine loquentem non modo eodem carminis genere, quo ille usus est, verum etiam eadem Vi, &eadem suavitate orationis . Hunc ego jam nunc animo Pro spicio, hunc admiror , huic faveo, hujus veluti sermam mihi essingens , excellentiam ct magnitudinem contemplans, m ipse contemno, & meam hanc interpretationem prorsus despicio. Quae tamen, dum expectabitur is, quem dixi, Homero dignus interpres, S erit nemo praeter Eobanum , qui Latino carmine Iliadem converterit, nisi omnia me fallunt, non est profecto cur debeat omnino repudiari. Habes jam ea omnia, quae mihi hoc in sermone dicenda esse constitueram , de cura non mediocri, qua tua mandata sum exsequutus , de optimo interpretandi genere, quo sum usus, de mea in eo genere
saeuitate . quam tu si parem operi dissicillimo fuisse judicabis, tuam ego agnoscam in me benignitatem , qui mihi plustribuas , quam quantum Veritas patiatur 1 sin autem imparem , meam tu agnosces in te observantiam, qua fit, ut tuae
voluntati obsequi coner non solum in iis, quae praestare atque eruere possum, sed etiam in iis, quae non possum. IA
49쪽
Si videbitur Reverendissimo Patri Sacri Palatii Apostolici Magistro. F. A. Di opus Montis Altis se Vieeggerenι.
QUM literati homines bene multi , sed in Graecis literis non admodum versati
jamdiu vehementer optabant; tandem aliquando repertus est, qui cum Graece Latineque optime sciret, tum poetarum omnium facile principem Homerum iis Verteret , ut non illius modo sententiam uteumque adumbraret , sed latinis versibus elegantissime exprimeret. Is enim est stili nitor atque elegantia, ea latini carminis majestas ac dignitas , ut hic unus veteres omnes interpretes, qui magno numero idem c nati sunt, longe antecesserit, primusque omnium mihi effecisse videatur, ut Homerus latine legi cum voluptate possit. Hanc ob causam ago equidem gratias Rerere dissimo S. Palatii Magistro, qui hanc pulcherrimam versionem Iegendam mihi , probandamque tradiderit. Cui etiam sancte assirmo, atque testificor nihil in ea esse, quod sanctissimae Religionis puritati, optimaeque morum disciplinae adversetur.
Datum ex Aedibus Quirinalibus die ao. Augusti i 76. 'ilippus Bona eius m. D. ab epi litis Iasinis . QU*mquam Homericae Iliados Poema, aetatum ae nationum omnium plati su atque
admiratione celebratum, iam inde ab literarum in Italia restauratione, sapientissimorum Principum cura latinis versibus reddi coeperit; constat tamen , nullam ad hanc usque diem Epici ineomparabilis versionem prodiisse, quae aut germano Iatini ermonis nitore, aut exacta Homericarum venustatum repraesentatione , aut denique numerosa quadam ac sublimi versuum magnitudine delicatis harum rerum aestimatoribus unde.
cumque satisfaciat. Dolendum quidem est , viros aliquot eruditissimos , qui superioribus saeculis ad hanc scriptionem animum appulerant, Philelphos scilicet, Politianos, Floridos, sive morte interceptos, sive aliis lucubrationibus distentos , in eptum opus urgere , atque ad umbilicum perducere minime potuisse . Nam, qua erant ingenii praestantia, & graecarum latinarumque literarum scientia, fortasse dissicilem hane, quam animo praeceperant, metam se liciter attigissent. Philelphus quidem maximis a Nicolao U. propositis praemiis hane provinciam incredihili ardore su eperat; Pontifex enim dotans mus idem ae munificentissimus, praeter aedes in urbe pulcherrimas, & lautissimum praedium in agro Romano, decem millia aureorum nummum eidem dare constituerat, si Iliada atque Ulysseam latine vertisset. At inopinata tanti Pontificis mors effecit, ut PhileIphus spe ingentium praemiorum frustratus, alio industriam suam, cogitationesqu eonverteret. Politianus autem non tam Magni Laurentii Medicis liberalitate & patrocinio illectus, quam, ut ipse de se latetur, natura atque aetate ad Homeri blandimenta Proclivior , quum Homericam tubam jam inde ab adole entia latinis versibus tractare coepisset , ineredibilem in italia universa de se expectationem excitaverat. Neque dubium erat, quin in dissicillimo opere perficiendo caeteris omnibus palmam e sibi praere- murus . Inerat enim ei praeter admirabiIe ingenium, judicium etiam acerrimiim, S tan rerum cognitio, atque uberias verborum, ut solus ad graecas veneres pro dignit/te
50쪽
exprimendas eomparatus videretur. Equidem Cardinalis Papiensis , eui suae versionis meistem Politianus legendam tradiderat , splendidissimam ait sibi visam esse , ct ad omne ve nustatis genus compositam; orationem Iatinam in primis & illultrem , plenos etiam ver sus , ct suis numeris magnifice auribus servientes . Sed tantam expectationem Mediceae Gentis calamitas primum , mox immaturus ipsiusmet politiani lateritus miserabilem in modum corrupit, sexto vixdum Iliados libro absoluto. Quod idem satum subiisse visus est etiam Franei sei Floridi Sabini viri eruditissimi in Homero vertendo conatus .. Nam quum octo Odysseae libros Iatinis carminibus elegantissime redditos immortali illi omnium optimarum artium Maecenati Franciseo I. Galliarum Regi dedi ea iset tanquam spe ei mea quoddam reliquorum Homeri operum, quae latine interpretari constituerat, Rexque ipse Graecarum literarum scientissimus hominem humanissimis & verbis & pollieitationibus in proposito confirmasset, vix uno aut altero elapso anno, εἰ Rex heneficentissimus interiit, & Poeta singulari doctrina atque indultria praeditus florente etiamnum aetate inbmicorum fraude sublatus est. Verum haec literariae Reipublieae incommoda longo nunc intervallo compensat V. Cl. Raymundus Cunichius excellenti hae & absolutissima Iliados versione et quam cum jussu Reverendissimi Patris S. Palatii Apostoli et Mati stri aecurate diligenterque perlegerim , ita elegantem esse deprehendi, ita numerosam , totque Verborum. & sententiarum luminibus ornatam, ut Graecum Epicorum principem Virgilianis lori hus egregie depictum , exactissimeque expressum intueri mihi visus fuerim. Nam, quod ad interpretationem attinet, ea quidem fidelis est in primis, Sc Graeco textui penitus adherens , nisi quando latinae linguae genius sententias aliquot redundantes Contrahere , aut in verbis compositis epithetisque exprimendis quodam quasi temperament uti suaserit. Constat enim , latinas Musas Graecis multo severiores pleraque respuere ,
Venusta illa quidem apud Graecos atque elegantia , sed quae frigidum quippiam in latin
carmine & plane in sacetum sonarent. Equidem arbitror in hoe praeeipue optimorum interpretum industriain versari oportere, ut non semper verba verbis , sed sententias sententiis, quantum utriusque linguae ratio patitur, reddendas curent, sti ideantque iis
potissimum & verbis Sc sententiis uti , quibus Poeta Graecus usus es et . si latine seri- here instituisset. QDd quidem Interpreti nostro ita selieiter cessisse comperio . ut haec sua lucubratio superiores omnes versiones, atque adeo celeberrimam illam Helii Eohani Hessi multis nominibus superasse videatur . Quamobrem & doctissimo Auctori vehementer gratulandum arbitror, & immortales habendas gratias Principi praestantissimo BALTHASSARI ODESCHALCHIO, qui , ut est flagranti minus optimarum artium S culintor R. fautor , non prius apud Auctorem, hominem sibi omni ossiciorum genere devinctum, instare destitit, quam praeclaram hanc Homericae Iliados versionem persectam, atque omni ex parte expolitam haberemus. Quo quidem factum est , ut quod summos p tentissimosque Principes nequicquam exoptasse intelleximus , id ipse praecipuo quodam privilegio, & singulari felicitate obtinuerit. Quae cum ita sint, cumque in Opere egregio nihil omnino deprehenderim, quod aut Religioni Christianae , aut bonis moribus officere possit, e re publica esse censeo, ut elegantibus typis quam e itissime in lucem proseratur . Romae Ca L Septemb. MDCCLXXI I. Retras AH as Sera ,
Irr. Thomas Augustinus Ricchinius Ord. Praed. Sac. Pal. Apost. Magister.