De rebus gestis Antonj Caraphaei

301쪽

a 4 DE RE aus GEs Tis Lia.III. me deleo , or infelix caussa individua es ,

vos mihi estis viro potiores: nam vobis, vix a me in hanc ingratam editis lucem , jus nain tum es me υiυa utendi, hactenus educatione ad virium considque compotem aetatem per ducerem. Si nunc belli jure υυyri tutela aliis a Caesare permittatur, saltem alieni seu dem ob rυaso, ut apud Gebrem praesitam laudem, desideratam accusem. At vesra jam parens Emerico nurat, qui nunc posulat usin hujus munimenti propugnatione fortiter o petam mortem. Sed , ni fallor , jam puto me ei

omni Ocio fatisfeciise , quae per omne id belli tempus hanc arcsm tanta obtinui virtutere corsantia, ut daeae omnino urses in utraque Hungaria serint , in quas Caesaris i lis ingentium Dictoriarum cursus stenderet ; Buda femel ab omnibus Turrici I perj viribus primum propugnata , Or Mun- gaesium meo , 9 horiam fortium virorumpra Idio. Nunc jam omne aerarium exhauses diut tili, Emerice ,prodessem, hi illis certe ob fui: quorum opes in hujus munimenti tutela

profudi , ct indua Mungactium quoque fervassem. Nullam autem artem, nullum confli , quo te , vel heic obsessa re conclusa

302쪽

CΑp.I. ANTONI CARA HAE I. 27ς juvarem , omis. Nunc te obsecro , quando haec optio miserrima mihi datur , ut te ausi damnem , perdam Ilios ; υelis in eam me portas peccare partem, qua minus impi statis in me consciscam. Si tia sileros ex

me suscepisses , ultro id quod te rogo imperares . Hornm patris indue animum , quem quidem Lebes induere , nam me horum matrem in tua jagalia facra taxisi. Certe Franeisius Ragoctius , ωt servaret illior , lulens

hoc suum proderet munimentum. At enim in

tua Principis verta juravi . Sed I Rex nec conjux esses, necessitas tamen as justis host-bus facta me juramento avolvisset . Non igiatur pecco , si te Principem furo 3 sed Duo

tamen damnare conjugem. Cetera tu in litemtate agis; re ita forsan res comparari posjunt , ut meliorem nactus mentem Caesaris gratiam demereas . At ego acerrime obflisa nunc cum me usoli , ni in id miserum convenio pactum , de Caesaris gratia , ct de natorum falute deve o. 1lea Athname & Regni insignia ad se adferri jussit: ad quae conversa , En, inquit , pro quibus Franciscas Bosschajus priamus , ct quotquot deinceps Hangaricae in M m a bem

303쪽

.ilibus motis bellis adlatorarunt , nec unquam adsequi potuerunt. Emericus T eocheotius retulit , 9 voira caussa inter duo maxima Orbis .eerrarum Imperia bellum exortum , quo alterum prope excidium iuit , alterum prosees. Propter vos tot munera , Ierυitia , direptiones , incendia , volitates s tot Regna, tot proυinciae adUictae s tot ingentes exercitus

sis , fugati , caesi , profligatique s immensa

utrinque vis auri est a , ab A a Lur paque bello pene humanum genus exhausum. Nunc Hungariae Regno a Caesare feliciter

reciperato quid nisi ludibrium , ct fabula '

Diυino igitur conflio a me ad hoc Hque tempus servata , ut ex votis Caesar jusum tro- poeum ingentium victoriarum extrueret ἡ ω haec urbs, quae Emerico primum fuit ad Gesandi regni lucit amentam, Regni ultima d

deretur. . -

Ita XIX. Kal. Februarias Mungachium deditum : omnesque Caraphaei auspicia d ehumque , C. Tertj virtutem laudare, qui ea victoria Caesaris armis nedum salutem, sed etiam dignitatem servarunt: dum ineY- pugnabilem invictamque arcem , quam Dux

304쪽

CAp.I. I ANTONI CARΛPHAEI. 277 foemina propugnabat , ne: uno quidem Vulnere accepto reciperarunt . Scepusiensi. Aerario ' Praesectus Zriniae Raginiorumque omne vas vestemque describit, nec eae Opes , fictae putabantur , inventae i itaut Caesaris ope Techeliae puerisque equi, rhe-dae , viaticum itineri comparatum . Caraphaeus Iriniam adloquiti erigit, & Caesaridi ligent issimis ossiciis commendat, Plurimumque militem honoris specie comitem itineris addit: per Franciscum Glubosischium Vicecomitem Zempliniensium , qui in eo obsidio egregie meruerat , Athname , &Regni insignia Viennam mittit; & Caraphaei laudatione , quam precibus perfuderat , C. Tertius virtutis ergo Augustaei cubiculi ministerio decoratus. At Techelius, certior factus Munga-ctium jam deditum, ira fremere , arma cogere , uxorem, privignos , Athname reciperatum festinare: nec probris temperabat in Caraphaeum s umbratilem armorum Ducem , desidem arcium expugnatorem , mulierum pupillorumque triumphatorem conviciari.

Iamque Varadino procul ingentia toti provinciae damna dabat. Sed Caraphaeus , ut

-Zatierem Treberiliae de Caesaris

aerario datam. Caraphaeuariis niam solatur, est

Caesari commeis 'dato

schiumViennam mittit. C Tertius ob

isae.

raphaeum pro bra.

305쪽

arcetur

a 3 DE RExus G2 set is Lia.III. arceat, eo Ducem Heisterium mittit . Is ubi de Germano adpropinquante cognovit, in tuta se recipit . Heisterio in hyberna regresso , & prosecto in Transylvaniam

Caraphaeo , denuo Provinciam vastabundus pererrat: attamen uxor satis custodita inoflenso agmine interea Viennam . per

venit.

306쪽

CAPUT IL

Brevis Transmaniae ΠΟ-titia ad luculentiorem rerum a Caraphaeo in ea gessiarum ex

postionem.

SVd quoniam hoc loci Caraphaei fa

cinus , ex omnibus usquam hoc bello gestis maxime anceps lubricumque, ac pro rerum dissicultate perinde utile memoraturi sumus 3 quo opulentam, turbidam , asperam , bellicosamque nati nem , libertatis tenacissimam , Transylvanos Caesaris obsequio restituit ; haec insignis rei publicae mutatio digna est ut ejus gentis historiam a prima origine strictim

repetamus , quo praesens status conversio illustrius aliquanto exponatur. . . Quae nunc Transelvania , Dacia olim . ροο θωβη ο

dicta, bellipotens terrarum plaga, ecopum opulenta.

307쪽

tenaces Traiani Imp. in Dacor Prima expeditio inauspicata. Traxini dolor prae Ducia invitia. E1Urim votum. Meunda expeditis prospera. Deehmbali Dacorum Rigir perfidi aisa So DE R gaus GgsVis Lia.III serax ; montosa ut plurimum, duros asperosque homines gignit , & uti dissicilis aditu , ita patrj moris tenax . Ea gens Imperi Romani limina diu multumque infestavit ; latinamque virtutem sub optimo sortissimoque Imperatore graviter exercitam habuit. Vlpius Trajanus Nervae Fil. Caes. ut Dacos intra Romana claustra longe i teque excurrentes coerceret, bellum in eos intulit. Sed a Decembalo ferocissimo Rege ingentem cladem accepit , ut prae dolore paludamento non pepercerit suo, quod in partes conscissum in militum vulgus disia jecit , & illud unice habuerit in votis,

VTINAM DACIAM SUBJUGATAM

VIDEAM . Hinc reparans bellum , per aspera montium , invia fluminum ad Dacorum regiam evasit. Decembalus instante Romano hoste perculsus, Trajani mansuetudinem expertus est, qua Populi Romani amicus icto foedere habitus: & prae gentis serocia Dacorum amicitia res Romanis visa triumpho digna , quo Traianus DACICVS appellatus . Sed Decembalus modesti intolerans regni , non multo post urbium munimina reficere , & ad res no-

308쪽

CAp.II. ANTONI CARAPHAEL 28 rvas spectare nunciatur. Hinc in eum , hostem a Senatu judicatum, Traianus tertium bellum expedit. Barbarus viribus non satissidens, nefarios audet dolos , & percussores

submittit , qui profugos ementiti PRINCIPE M OPTIMUM interficerent . Sed Romana selicitas prohibuit nefas : &Romani manipuli militaribus facetiis &hanc per laetitiam addidere : UBI ERAS

RAMNUSIA e UBI ERAS Z QUAM TUM ABFUIT , NE ROMA LUGDRET: SED VIVIT TRAIANUS. In hac

expeditione Caesar lapideum pontem Istro superduxit, quo expeditius in hostes trajiceret i opus magnitudini Romanae par, sed non perinde Romana gravitate inscriptum:

PROVIDENTIA AUGUSTI VERE POMTIFICIS UIRTUS ROMANA QUID NON DOMIT 8 SUB IUGUM ECCE

RAPITUR ET DANUBIUS. Hinc omni

ferme Dacia in Romanorum potestatem redacta, captaque Regia, Decembalus omnia ut liber occumberet expertus , admissique sceleris conscius , expes clementiae mortem sibi conscivit. Caput Romam perlatum s eique hostiliter inlusit Romanus

Traianum testatura

vinciam redam era

Decembatur Mi

scit. DiuitjAiaci ny Cooste

309쪽

D ma Pata. rum ferocia . Columna Traiana triplicis belli Parici mona

me Iam a

AUGUSTALIS . Gentis serocissimus qui L.

que veneno publice hausto a servitute corpora vindicarunt: Dacia Romanarum Provinciarum numerum auxit: & Dacicae viris tutis debellatae ad posterorum memoriam columna Romae excitata, ubi Trajani coninditus cinis, & Dacicum bellum signis ex- Hadrianus, Trajani successor , postea veritus ne sera dc indomita gens legiones opprimeret , ac prompto exitu locacis Danubium per tumultus invaderet , pontem demoliri jussit : ratus eos populos solum dignos adiri ut debellentur , cetera maximis fluminibus Coercendos. Eam nunc duae cingunt Valachiae, Transalpina , quae generis nomen servat, &Moldavia : illa ad Danubium , haec ad Euxinum pertenta: montibus undique circum septa in coronae speciem : rerum omnium

310쪽

CAp.II. ANTONI CARA PHAEI. 233 seraeissima , auriseris quoque amnibus inter fluitur : oppida complura nobilissima incolit ; quorum caput olim Albadulta ,

nunc Cibinium celebratur. Romano Imperio fatiscente, tres eam Gemes quae in nationes invaserunt, Saxones, Clauti, Hum ς' M. .garique : qui legibus moribusque privatim dissident , publice conveniunt . Saxonicus Saxoner. populus Saxonica lingua utitur, , quae ad communem Germanicam Coloniensium adiscedit, & in Transylvaniae montes Alpium quoque transtulit nomen. Ii gentis robur; Gemit robur'. nam agriculturae & bello aeque pares rantiquissima lege singulari ancium urbium- . Urbisna que claves ad servant ἰ ex tribus regni pamtibus ii numerant duas 3 eorumquct urbes Eorum urbes r regius fundus censentur ;& tamen ab Hun- Γ garis an communi in Germanos odiost uti vilia mancipia miseris modis habentur ci- mali. culi in Daciae angulo Moldaviae Contermiano sedes habent: durum prae ceteris aspem Durι asperisse.

rumque genus ς di perinde egentissimi ,