장음표시 사용
81쪽
moti mes sed accidentariae Brinae, vi objectorum, , sensibus pereeptae. Porro sensitavit externorum quinque enumerantur speciest actus, Gustus, Visus, Auditus, Odoratus aliorum tam claravi certa sunt
de propriis sensilibus iudicia , ut nunquam in iis percipiendis per se fallantur Debet tamen id, quod sensui obiicitur, siquant
lum distare, eaque moderatione exmberi, iit sensus imbecillitati aptetur. Nisi enim obiectum inter derisum aliquid medium intercedat,nihil percipere potest sensus; .s nimis violentum fuerit sensile, sensum ipsum vehementer laedit aut corrumpit. CX sed ex omnibus sensibus sunt cuique animali maximesnecessarii, tactus & gustus
quorum primus per nervos,tanqua per suum urganum, mercetur,eircique prima quali--tes, aliasque eum iis connexas, versatur ἔester vero, cuius organum nervus est,uelut in ramos, per linguam distributiis non nisi saporem percipit, qualitatem nemp ex humiditatis siceitatisque per calorem concretarum, temperie ortam A sapore autem
proficistitur odor scilicet affectio sapidae jusdam siccitatis, in sumos resolutae. Atq; istud est olfactus oriectum, cui nares deserviunt, ut collecti odores ad processus mamiliares deserantur. At sonus ad auditum spectat, dgni, collisis duobus in aere aut aqua corporibus, tremor indesquidam per varios aurium anfractus diffusus usq; ad tympasu, purissimo spiritu plenum nervoque audit
82쪽
CXI. sicuti autem necessitate primus est
tactus, E cuius mollitie, tanquam eri ex argumento, humani ingenii praestantia colligitur Chomines enim carne duri, hebetes sunt mente inepti; qui vero molIes,inge niosi et benEnati ita dignitate primus est visus , qui se in corpore habet, scuti in ani
rea intellectus Circa excellentissimum namque obiectum versatur, colorem emph&Iucem , quae actus perspicui, ut perspicuum
est, destnitur Pulcherrimi quoq; atq; ii natura elaboratissimum organum habet, sex musculorum ministerio in omnem flexile, partem , cerebroq; per nervos opticos con tinuatum . Quinque illud tunicae vestiunt, quibus tres comprehenduntur humores se iis licet aqueus, chrystallinus atq; albumineus. Tunicarum ver,prima, Silerotica dicitur, eui adjungitur eornea, ac deinde uvea, Iriis
demirabilis . Succedit quarta reticulari atque ultima tandem specularis. CXII. Hi sunt quidem externi sensus, quibus transeunt intentionales species ad internos,atq; in primis ad sensum communem,
iudicem atq; arbitrum de omnibus exteri ribus sensationibus . Deinde obiectorum mmulacra in phantas resident, quae sibi a sentia variis modis fingit atque imaginatur Unde omnis fabuIarum oscina. Accedit ut propria uiusque rei merita librentur, IEstimativa, cujus discretioni relinquuntur, quia sensibus non fuere exterioribus perce. m. ' qui biis niuiibus oritur appetitus, i
83쪽
rsis ille impulsus , que animal prosequitur
nasutiri , malis. Quia tamen, quae cuin piuntur 'na , magnis is p circunuallantur
dissicuit tibus; divisus est appetiuis sensit in concum scibilani, qui ad bonum inii las, motusq; se habet, amoris odii, desiderii, fugae , gaudii aristitiae; atq; in irascibilena,qui contra mala atque impedime , t assurgit, si ve sperando, sive desperando, sive timendo, sive audendo, sive irascendo.
Ex LIER DE MEMORIA ET REMINISCENTIA. .
III. Q Ed neq; hic omittenda memoria, o quam in iis, qui ratione utuntur, comitatur reminiscentia: dum homo ex uno aliud seriatim deducendo, eius tandem rei reminiscitur, quae mente exciderat ut si ex
lacte id ea ndorem. candore in aerem, ex aere in humorem, ex humore in autumni memoriam veniat. Est ver,memoria prae
teritorum, iis omnibus in vitae subsidium conoessa animalibus, in quibus viget phantasia inae parsim valent , quibus superiora, .proportione reliqui corporis, sunt vasta; quique in formam pumilionis degenerant. EX LIBRO DE SOMNO ET VIGILIA.CXIV. Wr aliqua tamen animali esset requies; mutua quadam alte natione, sibi vigilia e somnus succedunt, utraque sensus conlinunis affinio . Menim
84쪽
immobiIitas quaedam soninus est , 8 quasi nodiis sest vineulum sensus, cuius exsolutio atque relaxatio, vigilia dicitur. Ex vigili autem excessu oritur in omnibus animali bis sopor , illa scilicet sentiendi impotentia: dum, lassato sensu communi ceteri qui stant sensus, necem est , in animalium s
hi tem. tque illud quidem ex divaporati ne praecipue alimenti contingit quae spirituum nervorumque meatus obstrii it atque ita, donec dissipetur soporem conciliat.
EX LIBRO DE INSOMNIIS.CXV. AE p inter dormiendum, potissio mum ubi nimii resederint humores, somniant animalia, quibus nempe in ipso somno phantasmata occurrunt eorum , quae iam fuerant , vigilantibus sensibus a prehensa. Non somniant tamen , quae ad statas Daemoniacorum conventuum celebriatates noctu vere deseruntur, sagae.
PER OMNIUM. CXVI. T Quidem non sunt Medici eon. I temnenda somnia, de quibus scripsit OIim Hippocrates. Nihilomin sis inter malas artes reponenda nobis universm videtur Divinatio per somnium Lut si quis, qui rerum probesealleret similitudines, putaret se humana arte posse, ex sortuitis somniis sutura conjectari et nisn negemus.
85쪽
mntur, inimitii a Deo si bonis Angelis iureta 1 somniar loriam tamen interpreta tionena quum humana nequeat Ars expiscari nemo illam sibi potest, nisi divino illus retur lumine, adrogare.
TX LIBR DE ANIMALIUM MOΤIONE.cGIL Uanti verra sit partium omnia P in animali consensio, ex ipsos eorum locali motu intelligi potest. Quandoquidem quotiescunque sese
movere voluerint, ex cerebro, veluti primo motuum principio,per nervos continua
ta propagatione, ad musculos diffunduntur spiritus animales, quibus, ad voluntatis aut appetitus arbitrium, mustuli ipsi contrahun tu aut dilatantur ab appetitu enim huiusmodi motus dependent. Atque haec spiriis tuum, cerebro ad musculos transmissorum, impressio tam ei ta est atque ad modum ill minationis subitanea, ut apposit irradiatio. nem opellaverit 33Menus.
ET AEREUIΤATE UITIE. tac VIII. Q rta es moventur animalia. quandiu vivunt. Neq; enim laesi, hi innibus praefixus vitae terminus: quilin alia snt aliis diutumiora. Quod cerini provehit ex diversa humidi radi ealis cum innato idore temperiet ita ut quibus major hinnidi calidique copia fuerit, ea diutius δbrevius vero sivant, quidiis Nel modi cui
86쪽
humidum faci IE arescit, vel modicus calor extinguitur vel excrementorum abundantia naturalem obruit calorem. Hinc sal et ora brevioris fiant vitae animalia: iam guinea diuti iis quam exsanguia; terrestriaq; diutiusquam aquaticavi vunt ut elepha tes, quibus usq; ad annos tercentos, lam plius, vita protrahitur. Diutissimh uerti vivunt arhores quia humore constant lento tenacique,qui non facile a calore exsiccetur. Potest tamen per artem humana prorogari vita ad cujus longaevitatem maximE,inter uia, conducit tepida calidaque regio, προν
EX LIBRO DE IUVENTU ΤΕ ΕΤ SENE: CTUTE , UITA ET MORTE. CXIX. iisdem , ex quibus vitae r
vitasin longitudo pendet, principiis oriuntur iuventutis senectutisque diserimina tandem , omnium animalium . finis, extinctio innati eaIoris, mors sive violenta atque ab alio illata , sive naturalis , e
foeto deficiente demum calore omnibus enim statutum est animalibus mori: si tamen excipiatur homo , cui mors non ex naturae ,
sed e peccati lege debetur. Quapi opter per quosdam uventutis senectutisque veluti gradus,ad mortem properat animiae dum scilicet, prima sui artate , vitali hi ore caloreque viger, qui tamen in die deterior evadit, succedente erudiori humido done
87쪽
te, quam eke loris istiuste ingeniti desectu, tot cons minuir, quot senex quisque exporitur, iocinalia M. EX IRRO DE RESPIRATIONE . CXX. T Erum in caloris refrigerium da V ta est animalibus respi ratio, iis quidem omnibus,quibus dati sunt pulmones.st enim, veluti per solles, respiratio, attra ei regestoque a pulmonibus aere.Unde non respirant, qui pulmonum loco branchias habent non cetosi pisces, quibus abundesadis sit orationem sumit qui
catac uinetiamne ulla in parte proin vid deesset Natura, dedit ani malibus quo progrederentur, suo quodlibet incessu, sive gressu, sive natatu, sive volatu, sive reptatu Neque enim uno, eodemque modo moventur animalia , quorum alia bia peda, alia quadrupeda alia multi peda, alia tandem nulli peda. Quibus omnibus illud est commune ut duabus saltem organteis milibu constent, quarum mi quiescat, at . t ramove mr EX LIBRO DE SPIRITU M II o Rosecto ad hae omnia anima lium munera maκim necess4ria sui magna spirituum copia,quos purio rei sanguine defaecatiori aporem,non im
merito dixeris Horin alii vivira atque
88쪽
eorde orti, praeeipua lint vitae vitidiumque
actionum lamenta alii animales atque He rebro proseisti, cognitioni deservium. n. de qui spiritus ani males meliores habuerit ,ed meliori pollet rerum cognitione.
LIBR DE HISTORIA ANIMALIUM. XIII. Id-- sequi velimus, qui
animalium historiam de sempsere ea universim dividimus in terrestria, volatilia, aquatie atque amphibia, sumqu-rum singulis generibus innumerae eontinen-- tur species. Vera autem inter terrestria,rationis expertia, ani nantia quorum alia calfinivora alia herbivora aliaque onmivora. plitra enumerentur insigniora ut equus, canis hos, camesus, rhinoceros, panthera aper,cervus, ursus, tigris, lupus, serarumqtie omnium princeps leo: nullum tamen mhis videtur elephante prudentius , atque ad humanos mores accomodatius animal. Sie intervolatilia sapientia humanaeque Reip blicae imitatione praecellit apis inter aves vero primatus vulgo tribuitur aquilae,quam visus acies commendat. Psittacus etiam, pica,humani sermonis aemu Iatione celebres.
CXXIU.Porrd piscium alii 1 anguinei,alii
exsangues. Inter sanguineos cetate adnu merantur, elaceorumq; maxima balaena.& qui branchiales dicuntur, marini, fluviatiles Iaeustres Exsangues vero in tres diis stribuuntur classes; it, ut alii molles sint ex . . trinsecus, ut sepia; alii extruisecus crust
89쪽
eei, ut ea nora alii testacra, ut ostrive Meotiise . Sunt&alia antissubii, quibus Mira Mterra, commius est iratris: ut horrenda imis AEgypto tellua , -κ illis.
Ex Min. DE PARTIAM ANiΜΑouis V lia partibus, tum similaribus
tam dissimilaribus, constant, quas accuratis Anatomici prosequuntur. Sed praecipue partium istarum varietate pulchritudin maximis insigne est humanum corpus: cuius integrantes inter partes censeri debet san guis. Vera enim in omnibus animalibus vivit sanguis , eandem sortitus animam, qua aliae vivae partes informantur etsi Medicoram pleriq; inficientur. Sic etiam per eandem vivunt animam illis pituita Ianeholia, , qui vitae sim vegetativae tum sensitivae famulantur spiritus illi purissimi.
vitales atq; animales. Immo non tanta verarum partium, quas vita animat, numero procul amandanda qusdam veluti arma atq; animalium ornamenta et ut dentes, ungae ,
capilli, ungulae , plumae, squamae, pili, setae, eorna , aliaque huiusmodi a Natura . eoneessa animalibus praesidia . Quia tamen semen dae ad corporis integritatem non spectant procul dubio non ad tua debet anima, qua totum vivit corpus, porrigi CXXUI. Quantam vero ad nobiliores totius emporis partes pertinet celebris hica quibus in movetur controversi ,
90쪽
stierebro eo Iono praeserendimi. Negant
Medicorum plerique, qui coetuo, veluti nervorum de spirituum animal hui, ot 1gini
primatum tribuunt. Nos tamen cum Ar1
rei cos anteponimus, tanquam princininter omnia membrum quo primum vitavat, ultimumq; moriatur indeq; prima sit spirituum, qui in cerebri deinde ventriculiς desscantur, animales dicti, scaturigo
CXXVII. enim certis constat, cor pri In mum in animalium generatione efformari . Sed non est aeqv certum, quod Aristotelem docuisse Peripatetici plurires existimarunt, tres sibi animas in homiliis generatione seriatim iuccedere, vegetativa, sensitivam , rationalem quatenus seminali virtute ita semper disponatur corpusculum, ut aptum fiat ad nobiliorem animam, veteri expuIsa, recipiendam. Siquidem Natura, ut recentia ostendunt experimenta , non ivitat vegetativae organis; sed a iis, quae vi tae competunt sensitivae ni malis sti ucturam, aggreditur. Neqile alia certe requiritur actanimae rationalis introductione corporis dispositio quam quae ad sensum exigitur. CXXU II. Definitur aurem univerunta ea, de qua loquimur geli eratio origo viventis a vivente eoniuncto in similituditiem