장음표시 사용
101쪽
sequantur,im,inci rectronem, monis intellectiis, sexque alii, in exercitium,motus voluntatis. Nam quum nihil velimus,quod nopraecognoverimus apprehendit primo intellectus, ex bibetq; voluntati bonum quod statim voluntas amat, sibique in eo complacet. Quae sane voluntatis complacentia, si prima sit, non , communi illo, quo cetera in oventur; sed , speciali quodam est primi auctoris influxu. Inde,si intellectus adicet, bonum ilhid expedire; eificaci appetitu tendit in illaid per media obtinendum voluntas. Deliberat postea intellectus per consultationem de eorundem mediorum, quae sub humanam potestatem cadunt, opportunitate;
um,initarimis Foedurrant media: opus est iudi io, quo meliora disternantur: cuius
ductu unum prae alio eligit voluntas. Aeceis di deindE, ut operi manus admoveatur, in tellectus imperium, quod prompta exequitur voluntas,ceteris ad usum adactis potentiis , donec tandem potentiaram niseriorum opera id omne obtineatiar, in quo,veluti uuii modesideriorum omnium termino, qui statvohinias. - . CXLIII. Prudente profecto agit,qui eo, dii ii descripsimus, modo agit Sest voluntatem saepe abripiunt turbantque puIcherria mi illum actionum humanarum ordinemitus , perturbationes quas ut moderar cita
102쪽
enim eas, ut decet, regere sciat, rationique subdere; non sollim vitio vertendae no sunt eum Stoicis verum etiam urgentissima sun ad virtutem excitamenta. Itaq; quii in dua Ilaetant appetitus sensitivi partes, cupiditate atque iram passionum quoque, quas ex Damasceno describit S. Thomas, motus appetitivo virtutis sensibilis ex imaginatione boni ve mali, cum transmutatione corporea duplex distincta est elassis. Nam alit ad con cupiscentiam spectant ut amor odium desiderium iuga gaudium, dolor aliae vero ad appetitum irascibilem scilicet spes desperatio; audacia metus; ira.CXLIU Amor autem,passionum omnia princeps odioq; maκim inimiciis, breviter, sed ingeniose definitur 1 S.Thomarcomplacentia appetibilis seu boni a bono enim gignitur amor, atquea pulchritudine potissimum, perquam plus comendationis,qua in per ullam epistolam, afferri dicebat non im merit Aristoteles Inde fit,ut amans unio ne cum amato suaerat, eique, quan in malest, per cogitationem atq; affectum adhae reat ita ut sui ipsius videatur oblitus ut omnes solicitudinis suae partes in amato de.
figat, omniaq; et bona proeuret. Differt vesro ab amore amicitiai sicut a perturbatione virtus sive habitus 1 quia ibi tantum Iomi habet amicitia, ubi mutua invenitur, atque aperta amoris reciprocatio propter aliquod bonum, sive honestum, sive ite sive m- eradum mare cuiplici bonoriumqui iis
103쪽
amicitiae eoncilianti r diversitate rem emi ingui debent amicitiarum species quarum
persectissima est δε vera constantiorque anu'citia, quae ex honestate nata, non nisi inter prudentes bonosq; viros vigere potest. Ηςc anhratissima est: siquidem vetus prove bium habet multos modios salis simul edendos esse, ut homines inter se norint. Neque quenquam, ut en notat Aristoteles, in amicitiam recipere, probareq; oportet, neque ullos inter se amicos et , priusquam alter alteri dignus, qui ametur, dignusque eui fides habeatur, visus fuerit.
CKLU, Quod si bonum , quod amatur, abest; sertur in illud motu desiderii appetitus, adeo vehementer aliquand b, ut in suspiria prorumpat Sicuti econtra maluniaisaxime aversatur. Facile autem desideria nostra explerentur, si naturae,quae paucis en contenta, staremus. Sed dum ea appetimus, quae Natura non exigit ex desideriis deside tia nascuntur, quibus nullus unquam consti
tuetur finis. Si ver bonum assequimur. quod tanto prosequebamur affectu delectatur ecce appetitus,atq; in eo quiescit quum econtra valde tristetur doleat, si nequeat, quod cupit, obtinere; aut, si pro bono incidat in malum. Quae autem sunt moestitiae femedia, ea sunt etiam cauta delectationis: hi contemplatio veritatis, amicorum allo quium balnea, lachrymae, similitudo, varietas, spes suturi memoria praeterit .
104쪽
habetur, adeptu disti ei te bonum: sive expe.
xientia quis uanitatur, sive viribus sive impedimenta parum consideret . ut iuvenes 'hii spe magis vivunt quam memoria . senim attentius consideratae difficultates e- sperationem de comparando bono inducunt. At sortior aliquando spes, revocato calore ac spiritibus, animum in audaciam erigit
ut in terribile, siquod occurrat malum,constantius insurgat. Si maius tamen sit malum. quam ut vitari possit, sequitur timor, quo peraculi imminentis gravitati appetitus sit cumbit, turbata mente, calore, qui, sali tis caussa, ad vitae arcem cor confugit 'exi rioribus membris destitutis. Seetis cicidit in ira, per quam iacies ignescit, excipera tur oculi servetq; circa cor sanguis maxum enim concitatur ad apertam minim iiqinsidiosam de accepta injuria ultionem M. petitus thim ob alias caussas tumit inuis ob contemptum, contumelias, calumniam malignamque alterius voluntatem Vehe
mentior quoque ira est, ub4κcellem persona fuerit, quae se ab alio, a benineis multa contulit, videt per sumit an ingratis tudinem ignominias vi dedecori pati,nun alio quaesito contunieliariim,uctu,nuam ut malefaciendo desectetur. CXLvII. Quapropter quam tantam asifectionum perturbati nausim turbani eo
matur quotidi homo; debet animam C
105쪽
euandoquidem nulla ex iis actio, quae ii manae dicuntur , quia ex deliberatione procedunt; re ipsa tunc temporis, quo exercetur, indifferenter se habere potest: sed est omnino necesse, hona sit vel mala . bona si honestati consonet mala vero, si dulonet. Ouae duae honitatis malitia rationes sunt tota illa moralitas, quam induunt actus liberi alime ad bonum sive malum finem transcendentali quodam ordine relati. Neque enim consuetudine aut opinione Honestum eonstat sed quibusdam regulis, quibus h manas actiones, ut rectae sint 'audabiles, metiri debemus. CXLVIII. Sunt autem duae regulae nubismodi una propinqua homogenea, scis licet hinnana ratio; alia prima, omnitimque otitieeps, lex nempe aeterna , quae est quali ratio Dei, omnia in debitum finem dirigenis 6 Mane Augustinus summam rationem vorat citi obtemperandum est. Verum inhumanae rationis dictamine duo distinguum tur senderesis, qua principia practi caluismi naturali nota universim percipiuntur pzdisseientia, quam definit'. Thomas
vietum intellectus, quo quis applicat suam e instientiam practicam ad actum particul
πια , ite ulla nobis esset excusatio,
iis, itine nobis dedit domesti eum omnium
actionum testem, excusatorem bonarum, mralarumque aceusatorem. Est autem varia pro iudiciorum varietate conscientia: eiu
cetrasti, bonae a visa mancipium, sua ,
106쪽
opiis verosimilibus nititur dubia,quae quo se vertiit, non habet certa , quae de iudieiis ii firmitate non dubitat scrupulos , quae leviustes sindanaenia pro magni ponderis
rationibus habet; tandem erronea, quare salsis orta principiis, non racusat tamen, nisi aliund excuset, qui superari nequeat, error. Porro probabilis conscientia sic a nobis humanarum actionum reguIa statuitur, ut in iis, quae ad hunianos mores pertinent,
nunquam liceat malle, minus probabilis de actionis honestate opinionis ductum reipsa
sequi, quim,rbbabilioris de eiulam
CXLIX. Sed praetere a Lege aeterna alit dimanant leges, quibus humanae societata nihil utili uir quum per illas vita nostra cer lius ad suum finem dirigatur, praeceptis bonis, vetitis malis permissis indifferentibus; poena malis bonisq; statuto praemio. Quoniam vero legis est emere ad eum tantum spectat leges condere, penes quem summi est in populum potestas merumque onmium arbitrium. Unde bene definita est lex S. Thoma , ordinatio rationis ad bonum com mune, ab eo, qui praeest communitati, pr
mulgata: dividitur in Naturalem, hominibus omnibus impressam, quae quoad pri. maria serie nota praecepta nullam unci citolaris dispensationem .positivam, voluti nMuralis supplementum, quae vel in
xiana est vel Divisa Divina,veo est M
107쪽
Mosaica,alia adgesie . Humana ver b di viditur in Ius gentium omnibus scilicet gentibus commune;& Ius Civile, euilibet
Reipublicae proprium. Has nihilominus extingit conditiones humana lex quam praestat scriptam effe&consuetudine niti quod justa sit honesta loco tempori que apta ne cessaria, utilis, manifesta nullo privatoe commodo, sed pro communi utilitate civi, um edita.
EX LIBRO DE VIRTUTIBUSAE UITIIS.
CL. Vae quum ita se habeant . facit.
I constat, unum esse ad beatitudi- --nem,qub omnia collimant,aditu, virtutes quarum quum multa, praeclara tradidisset in Libris Ethicis Aristotele ana-mphaletosin deinde breui complexus emiis balo. Neque id superfluo aut irrito labore; quandoquidem per virtutes PhilosophiaMoralis put cherrimam quandam in animum Memmiam iuducis . Non hic vero ianoeiaticae et, uo is virtuIe cinisidera tur , quae inemo is uria iverit tem perficiunt a sed Asticae . quae honetarum actionum consue ait de epiny rantur, appetitumque 1 ra-aionalem quam sensitivum dirigunt inimium, a tu enim simi nobis a Natura insi-x ili x et ex me rum veluti semipa insi-- quibus ἡ ut iii Ra a natura insitam
108쪽
s levit, modo, habitus ad consilium agendi
quomdum aptus& 'peditus, in ea medi critate positas quae nos comparatur,qus 'Eltatione est definita , atque uti prudens definiret. Et quidem merito: quum virtus Umnis qua nemo potest ad malunt uti, ilia medio ira fit, atque inter duo exire avitiosa, excessum laesectilis ut patet, si quis per Omnes in singulas virtutes breviter eκ- eurrat, ac praeeipue petrit Ias quatuor prinyeipes, quibus,ueluti totius honestatis eardi, ni hus, ceterae aliae nituntur, rudentiam, Fustitiam, Fortitudinem Temperantiam. CD. Itaque vitium omne aut exeessus
aut defeetus est virtutis tant quidem deformius, quant pulchrior est virtus. Unde uti virtus, bona est qualitas mentis, quareele vivit tinis nemo male utitur ita vitium, mala qualitas, qua mal vivitur et emo bene utitur ideoq; potest in quatuor Qividi eardinaliae virtutibus Opposita, vitiarmelinpiis insonprudentiam . iniustitiam, imaeminantians, &: quod sortitudini adve
latur, vitium Immo quemadmodum eo Hrsectionis pri editur aliquando virtus, in quia Heroum propria, Heroica nuncupo. n. viis tute communi long excellentior, luti summus persectionis gradus , ita ini pessiinis minibus, ex immani vitiorum in
109쪽
ad bestiarum proxime conditionem acuet si . Quanqualia non semper connectuntiar inter se vitia sicut virtutes. Nam licet in pei secta virtus aliarum carere possit eo sortior ea tamen illariim est in statu pers,cto connexio ut qui unam persin habu rit Leeteras quoque alias necessario ecumi tu sit habiturus. Sed ab eo, qui summE M. quo in genere vitiosus est, cetera alia absunt oppositi generis vitia. Quanta porrd sit, si, quo nihil natura contrarius, deformitas, monstrosus ostendit ejus partus, pecca, eum: quod est, dictuin ve factum vel conia cupitum contra Legem aeternam. Und quia ab honestatis reguli reeedit, caretq bonitate: eius malitia non in ali suo positivo knobis constituitur Ted in rectitudinis privatione. Quia etiam Deum offendi , inmnito dignum honore simpliciter infinitun oobis quoad offensam vitietur.
II. Ut ergo medio illi , in quo sita est vir: i, exacte disteremur opus maxi---- -- - rationis moderatris
prudentias appellaverit. Etenim prudentia, habitus est eum ratione .m mmmactus, ad agendum idoneus orialis Metipatus. quae homini bona maI viant ac proinde ad eam mentis partem p
110쪽
communiblis legibus bene imi icat; nomen, quae ex aIlioribus principiis de re morali saagaciter recteque sentit; conseientiam, de qua superius est die una. Quare non est pri dentia , sed panurgia, sive vastities, sua quis ingenios , ut alios decipiat, abutitiir. Prudentiae enim certe est praecipere, ex quendumqtie mandare id tantum, quod bo num est, eoncurrentibus simul ratione cim eum spectione , providenti', docilitate, cautione, eustochia&memoria Quum autem prudentia et rea ea versetur suae sub actionem cadunt de iis tantum potest esse doquibus potest esse eonsilium risemph de sin gularibus non autem de universalibus , de intibus scientia. Et quia bonum,quod air dentia respicit tur, aut privatum est, aut comismum rixi fiet sita est psudentia monas ira. qua quis egit seipsum istia oeconomica, quae domum i gubernat alia politica quia Resbri ad stratur alia nomothetiea , qua conduntur leges. E quibus o nibu patet, residere propra i in intellectu prius e tiare, qua is inter virtutes morales remn statui , quM refertur ad dimendam in bi
IL Earum vera virtutum,quae a tirui in haerent, nobilissima rensetur Iustitia; ut exemplo Aristoteli eo utamur, ad one Ionge dignior, quam sit Hespera Luellae non solum illam generalis, Mures subse intutesiqntin* veriun etiam