장음표시 사용
201쪽
per bicubitum definimus:nec ration hominis si assignamus pro sensilelsed per rationale:sic ma/gnitudo uigoris per maximum definire oportet: minora enim in eo continentur . Ex iis patet Aristotelem activam potentiam definisse non omnemi sed mutabilem:qMedam enim potentiadit imutabilis ut illa dei tantum iu mouendo orbem maximum:&quia homouet illum imulabiliteri ita ut nec malus inec minus possit mouere illo: ideo haeno definitur per maximum inceminimum potentia uero quae mutabiliter mouet nunc minust nunc malusi definitur cv ccxnoscitur esse alia atet alia malor permaximum eorum quae potest.Secundo debes Prest potentia
potest dupliciter definiri abstautele sic est principium agendi uel paciendi cu hoc modo spectat
ad methaphysicum. Alio modo comparative respecti, aut maior aut minor dicituricvsic cognoscitur per maximum inam si maximum quod potest altera sitismus eo quod altera potest:una poteria est etiam altera malaricti hoc modo Aristoteles describit.Ter i debes Hrest potentia propterea non desinitur pre minora in quae potest: quia talia possunt minui in infinitumi modo per infinitum nihil scitur:nec definituri proeterea m maximum claQuaeriuero non per minimum definitur. Vnde ex uerbis Atremis duae rationes colligi possunt: quibus po/eo cxvi tentia debeat definiri per excessum:prima quia defectus minuitur in infinitum:&per infinitum nihil gnostirur Secundo quia eo modo potentia cognoscitur:quo dirui ab alia per magis reminus. Sed potentia distat per magis c minus a potentia per maximum: igitur per maximum
Praeterea Sosi corum qua per excessum d untur tantum aliquid impossbile est retiam plura impossibilia sunt qui namq; mille stadiapcragrare non potast bis profecto necimisco unum potetit.
Expositio . Vt possibile de quo erat intentio dicebatur a potentia: sic inpossibile denominatur ab impotentia siue desectu' docet igitur nunc definire impotentiam: cx uult ipsam cognosci per minimum corum quae non potest cla redit causamiqui procedere licet in excessibus ad infinitum: ex per insi, sinuum nihil cognoscitur,owhoc inquit praetere, si eorum qua per excessum dictatur tantum ut mille stadia peragrare est aliquid impossibile resipiatu impotentia deambulatiuae secratis cetplura impossibilia lunt:ut mille: iv unum lcvmilleo, duo rex sic in infinitum ex hoc inquit quin amet mille stadia peragrare no potest is profecto nec,millecu unum potetit nec mille ΔΨ duolnee millecuma culic in infinitum:igitur impotentia non per excessumicum non detur icognor Quae Auero stitur: sed per minimum eorum:quar non potest: test etiam ex Aueroe colligi alia ratior quia comerivi, taliter est impotentia definiendatqualiter distin ab alia per magis e minus . Sed disteri ab alia
per minimum eorum qua non potest:dicitur enim una impotentia altera uel malo ues minor si minimum eorum quae non potest est malus uel minus altero minimo alterius
Nihil minen nos pertur, finis eorum quae potest aliqua potenti si id quod Vptie postsi bile dicitur m finem excessus desiniatur: Drstati enim dicet quispian, Id quod dictum est non neces Iario ita est qui natim stadium uidet is non dom
gnitudines eas quae citra sunt uidebit cita potius econtra qui punctum uidere potest:aut paruum audire senum: Ad maiorum tensum habebit.Verum nihili fert ad rationem:definiatur enim exupcratio ipsa aut in potentia aut in re ipsi, id enim quod dictum est perspicuum cst uiso siquidem ea si qua per minus Uelo/citas uero qua per maius excellit.
Expositi, Mouet contra se dubitationem:exculus sellatione patebitiquo nam modo passiva potentia ter/minatur:& primo proponit illam dicens nihdi tamen nos perturbet finis eorum quae potest supple aliqua potentia ut uisus uel auditus:ue id genusi supple si ille finis per minimum cui sermaximum describatur.dico nillil perturbet si id quod proprie possibile dicitur per finem exces/sus ut patuit definiaturieausa turbationis esse potest contrarietasidcfinitionum quam subscribit cuinquit sortitan enim dicet qui iam id quod dictum esti non neccessario ita esset qui namqistadium uel quid tale uidet is non re magnitudines omnes'iue citra sunt uidebit:cum sit daremtinimum uisite.Sed potius econtra qui punctum uidere potest aut paruum audire senum:c malorum Q sit punctum luet u sit paritus sonus sensium habere potest. Respondet cla inquit uerum ni/hil refert ad rationem qua definiebatur ipsiim possibile per excessum definiatur enim exuperastro ipsa semper laut in ipsa potentia aut in ipsa re. Nam quo modo libet finiat uti semper excessum
202쪽
sum definitur zckhoc subdit dicens id enim quod dictum AElperspicuum estiquius per seruatur
excellus uisio si quidem ea sit: quae per minus definitur. uelocitas uero quae per malus debes sciι res tam potentia actival*palliua determinantur per maximum tu excessum. Nam ulta est altera malor cuius uisio est malori motiva altera malorculus motus est uelocior: 1gitur ambari excessum operum definiuntur non tamen eodem modo: nam in passivis excessus est a parte po/tentiae qui patituri est enim uisio aquile malor quia potest uidere minus: In amicis uero contra est per maius:quia potentia regis maior est illa militis:qula potest in maius:& ita utra per ex cessum cognoscitur: licet in palliuis excessus sit a parte potentia lin ac luis a parte oblecti. Quarratio docet potentiam passivam debere cognosci per minus:& ita praedictam rationem non dos iit ho obiectioicum illa sit data de acti ualdea possibili denominato ab activa potentia: de hoe dixit Aristoteles uiso siquidem ea siti quae per minus:& ita ex parte potentia . Velocitas aut 'ita per maius excellit:& sic ex parte rei est enim uisio opus potentiae uisiuies ut uelocitas opus potentiar motitiae
His uero desiniti dicendum cst quae secuntur: si itaq; quaedam sunt possibilia esse de non esse:quoddam tempus maximum deessendii donon essendi definitum sit
necesse est dico autem remes Ic posse aut non esse posse in unoquoq; praedica mento ut hominem aut album aut tri bitum aut aliud id genus obam si non
erit aliquod quantum definitum sed semper proposito minis:ciliusq ratione nihil
mir is dicaturiidem anc uno tempore infinito est possibile esse altero tempore
in . o possibile non esse quod quidem est impossibile
IJotentia ut dicebatur:qii dam dicitur respectu operis:& Huc quo nam modo cognoscatur: de Expositio clarauiti alia est respectu esse uel non elicidi quia est ea qua aliquid potest plus uel minus durare ideo per ipsius remporis excestum declarabituricv primo proponit intentionem c inquit iis ueιro definitis dicendum est ea quae secuntur deinceps f haec est intentio. Deinde prosequitur l&.mponit unam hypotheticam uidelicet si aliqua ille P non esse pollunt eorum terminus erit per maximum tempus:in quo esse possunt:& hoc inquit si itaui quintam sunt pollibilia essercu non essesquoddam tempus maximum diciIendit& non essendi definitum sit necesse est .cuius hypo/t lietica cum ponitur antecedens:erit positio consequentis q, cuiusu ressit maximum tempus durandi siue essendi cu non essendi Haae Aristoteles deinde declarat in quibus Ita determinatio locum habeat cla uult hanc determinaritonem locum habere in omni praHicamento:& hoc adiecit: ne quis credat tempus perdurationis selum in animalibus este constitutum nam quidam diixerunt montes c ualles esse perpetuas:ideo subdit in omnim dicamento esse constitutum ter/minum suae dii rationisi tam ad stela ad non cite Deinde redit causam eius quod dixit cla arguit per impossibile di inquit nam si non erit aliquod quantum in ipse tempore ellendi uel non essendi definitumi sed quocun dato ac propoluo semper maius:sico non sit deuenire ad unum Mximum cui' comparatione nihil aliorum quibus potest durare res ipsa sit minus:idcm sane uno
tempore infinito erit possibile ei te altero tempore infinito possibile non esse: quod quidem est impossibile: nam ut dicetur erunt duo tempora infinita aequalia: sed ioc quo nam modo sit im/possibile: quoue sequatur: sterius dicetur saepe, Sic igitur patet pollibile esse obpol Iibile non esse terminari per maximum tempus Quo uero ad uerba attinet:ambiges utrum eadem sit potentia qua aliquid pollit pati siue qua dicatur pollibile pati id qua possit esse uel non es eu uideturq, sic: nam materia est potentia qua unumquodq pollibile potest elle di non cite:&diac est potella passiuatqua unumquoel potest pati Uici potest Q materia ipsa ratione habita ad formam Iest potentia ellendi cu non ellendi Hatione uero habita ad agens inrassiuaret sic est Hemi lublecloiratione dirimens, Haec quo ad uerba Sed circa rem dubitatur contra primam regulami qua De maximo dicebatur potentiam activam terminari per maximumlquia si ita elicti tunc non quilibet exces, v minimisus nec qua libet proportio maioris inaequalitatis sui sceret ad motus:quod est saltum irimo a
tunc daretur morias tardissimi is uidelicet ille quo a potentia moueret hocsistentiam excesιὶ minimor quo sufficit S cundo quia tunc rei liiccessivae daretur ultimum:nam signatis a gete cla b resistenteniolo increscat resistentia ipsius quo excedatur ab ipso a recesiumlnimo: cvsimus in illo instantiluerimediate post illud adhuc mouebit:uerno mouebiti si mouebit:illa non fuit minimus excessus:cum sub minore illo a adhuc moueat si non mouebit: tunc illud est ultimum motus Contra secundam regulam quae dicit impol tiam termina/
203쪽
Prima regula Secunda Tertia Quarta Po Iuniorum
ri per minimum eorum quae non potcstmam signo minimum in quod potest potentia a 'dsit rici signo minimum quod non icit eadem potentia a respcctu: cuius dicitur in m/tentia:&sit c tunc arguo:aut haec sunt aequalla:aut inaequalia si aequalia:tunc a potentia
potestinumin*:cvsic non dicetur minimum quod nonaeum in illud politici si in inlualia: cernim est Φ c non est minus ipso b quia tunc a posset in cv c. quicquid enim potest in malustre, testin minus.Siuem malus sit ipsum e ipse aut excessu diutuli: aut indiuisiti non est dicendum excessu indiuisiti:qula per indiuisite nihil excedit . si it excellus diui iι Issilit ut duo:&cum pollit diuidi:adhuc vlum a potest mouere b ipsum dialiquid malus:
modo sit minus ipsis e utpote ipsum cum illo plus excellus uidelicet cum uno plus:&sic ipsi imis non tuisset maius.Contra tertiam arguoiquae dicit potentiam palliuam terminarii minimummam accipio illud minimum:quod movet illam potentiam palliuam uel ex ccllu il tam luelesta quale: uel minusmon aequale nec minus tquia nec ab a cluali nec minore prouenit arti,si maius:& cum non sit malus in re indiuisiti erit malus in re diuisibili esct ita ut prius po/test minus illo mouere eandemi ut si illud minimum millet ut quatuoricvit sistentia siueictim tia passiua ut tria: pollet minus illo minimo dato utpote ut tria cum dimidio unius mouere illa eandem.Contra ultimam dubitantiquia si daretur maximum tempus eisindi:tunc re perri virutis daretur ultimum ut deduc tum est. Secundo res permanent1s datur primum non este sigit nodatur maximum tempus quo esse potest Illud enim primum non inelest minimum eorum:quibus et Ie non potest. Tertio tempus quo secrates mortuus non estiest infinitum igitur non maximum:similiter quos ratcsncn pultante generationem ruit inlinitum igitur nec cli din
MIendi tempus maximum dari potest. Hae sunt tortissim a quaestiones contra Aristi uti m irica ha debes scire:st tam ab Aristotele za ab Aueroelcoeteris gratis expositoribus Icclligunt haequatuor regulae de potentiarum terminatione quarum prima stipotentia activa tern uratur Pmaximum quod sciat per ipsum cognoscitur quanta sit: hoc est per id quod intercmnia quae sic potest aut mouerelauianiceret est malus. Secunda impotentia activas itur quanta est per mi nimum in quod non potest hoc est per id:quod est minimum eorum in quae non potest.Tertiapctentia passiua scitur quanta est preminimum aqliorcuest patit hoc est per id quod interim
nixe quibus potest pati est minimum Quarta est possibilis esse Latet possibilis non esse est ma/Ximum tempus: hax colliguntur crassa mineruam uerbis Aristotelis. Iuniores uero potentias
activas definiunt per minimum in quod non: nam pondus aequale potitiae est minimum quod non potentia uero passiuas per maximum a quo no possunt pati Consimiliter aiunt potita laad esset ex non esse terminari per minimum in quoionec sic tenent quatuor quae uidentur contraria Aristoteli cu expostoribus pro iunioribus ramo sunt rationes dicta tqua: fiant sertillima nec possunt Blut leuiter. Nonnulli alunt Aristoteles c&Iuniores idem sentire. Nam Aristoteles intellexit ac suas potentias sciri permaximum citra quod pollunt cv hoc aliqui appellant mi nimum lquod non passivas autem per minimum ultra quod non piat quod illi appessant ma/ximum in quod non siticvita de maximo cuminimo tempore: uolunt enim elle dadumma Nimum citra quod omnis res potest durare:& hoc est minimum per quod non potest durare Ida expositio uidetur deficere propter duo: primo quia Aueroes expraesse uult activas terminari per maximum quod sicta, palliuas per minimum quod sic Secundo quia est contra exempla Aristote.de directo.Simplicius quo* expresse idem asserit. Propterea dici potest potentias acti
uas cupassiuas terminari per maximum uel minimum in numeris integristron autem n numeris cum tractionibus:&hax conuenit uerbis Aristoteliscvsimplicii cu omnium peritatetic is Iuniores uero locuntur de maximo OP minimo cum tractionibus:& consilium hoc nc displicci Solinis etiam eram dicere cum Auer alibi ut sexto phylka auscultationi. m. m. c&- Nil realibi: secundum considerationem naturalem regulae Aristotelis sunt uerae naturalis enim phylosophus omnia considerat ut sensilia alc sensu noranturi Iathematicus conliderat perimaginationem quicquid potest cogitari quaeratio docet ad imaginationcm mathematici regulas Iuniorum habere locum. Tunc ad rationes ad primam dico potentiam activam terminaris mammu sensile:&dleost licet quilibet excessu susticiat ad motum lut motus abstrat ita sensu: ncntamen sufficit ad motum sentia notabilem:c, ita cocedo este motum tardillimum quo nullus notabiliter tardior sentiri pollet Similiter concedo dari ultimum quo aliqua uirtus mouet aliqua resistentiam motu sensu notabili. non tamcn ultimum simpliciter quo uirtus mouet resistentia aliquam quoulis motu Ad secundum dico potentiam activam terminaci maximum notabi
liter enudelimpotentiam per minimum notabiliter sensile quod nonici concedo haec se diuer,si:
204쪽
sa: illud minimum quod non esse malus maximo quod tam quo non ultra sequitur illudi Usi ille maximuminam fuit maximum apud sentabilem notam licet non m lmum secundu cm concludit igitur argumentum illud non esse secundum re cum quo tamen stat illud esse maximum apud sensum Ad tertiam dic eodem modo: tentia enim activa terminatur per minimuquod non, v passiva per maximum quod non in considcratione mathemat lca: non autem in cosideratione sensili ac naturali per idem ad oblecta contra quartam sconcludunt enim non dari maXimum ccundum rei naturam illaei sit maximum apud sensibilem considcrationem: ch ad ultimum debes clrest aliter est dari maximum millibilis non esselc, maximum tempus non clusendi simillier inaximum tempus ellendi lcvmaximum teminis millibilis esse. Vnde concedo non dari maximum tempus non essendi: quia illud aperte post est infinitum:sed bene datur maximum tempus possibilis non essendimam omnis res quae potest non esciuenit ad maximu p.
sius:quo ipsa fuit sub pollibili non esse.Similiter datur maximum tempus possibilis esse:quia deueniendum est ad ultimum tempus: in quo cessat potentia essendiici est res ipsa: ct tu intellige
ut supra secundum considerationem naturalem in secundum rem in se. Haec nunc mihi uidentur ilica aliter scripserim in libro degeneratione Sed cum nihil certi habuerim in silentia natu rati .ego scribo ut uenit in buccam Mutantur enim opiniones secundum tempora ut diritem
spdocles.' incipium uero hinc sumaturum stibile enim atq; falsum non idem significat, Impossibile namq; dc possibile atqi falsum dc uerum uno modo ex suppositione sunt ueluti triangulum duos rcflos habere impossibile emsi haec sinc etiam dia/meta comenssurabilis erit siliam sint Sunt autem alio modo simpliciter possi
bilia dein pollibilia 6 uera &falsa Non est igitur idem salsum aliquid esse simpli citera simplicitc impossibile Eespositis
In omnibus Aristoteles ut studiosus geometriar seruat ordinem geometricum geometra nam primo terminonim definitiones s imit.Secundo luppositiones constituit.Tento coclusiones de ducit. Ariltoteles igitur hactenus sumpsit terminorum definitiones nunc suppostiones conrti. tuit:quarum prima est salsitim re impollibile non sent idem sed quia hoc potest esse falsum: ideo declarat tum quaritoruld licet fallum uerum i pollibili ct impollibile posse uini ex supposit/tione: c sic salium ocin possibile potest esse uerum ex possibile ut equum habere alas est salsiam ct impolsibilalta meta posito uoletlerit uerum repossibile ex illa suppositione. Alio modo illa possunt lumi abiblii te: P, sic salsum inon est impossibile simpliciter: multa enim salsa sunt pollibilia ut sedentem currere est falsum:sed possibile. Ha est primissippositio.Inquit principium ue/rohinc sumami: impossibile enim tui a illam non dem significant:haae est suppositio Sed quia potest haec luppo: itio elle fallaici potest esse uera subscribit distinctionem ct colligit in quo tentlii sit uerae in quolit sella: ci inquit imposibile nam uidi possibile A salsum at memino sup ple modo ex suppolitione sunt: ut equum habcre Alastestu in exstippolitione si uolaticviccait ueluti triangulum duos rectos Ita re est impossibiles haet sint:uideliccisi triangulum sit q/drangulum: nam sit postro illo: triangulum non duos rectos habebit: cudiameter comensurabisti; erit tonitiesidia sint:uidelicet', diametri ad constam sit proportio tripla I aut quadrupla:&sic ista uno numcro sumuntur ex suppositione Ilunt autem alio modo simpliciter ex possibilia cuimpossibilia ev uera ou salsa ck sic secundo modo accipiuntur simpliciter ει hoc igitur modo non
est idem salsiim aliquid esse smpliciteriti simpliciter impossibile Ha est suppositio
Te namcn dicere stare falsum est qui d : sed non impossibile . Similiteraceu qui citharam quidem pulsalmon auicin canit: ncre dicere falsum est quidem:lta no
lemmon modo falsum est sed etiam impossibile.
Videtur nunc Aristoteles quasi probare quod dixeraticu simul exponiti quidem probet:pa Expositio. te per illud uerbum nam quod causam redit:exponit uero:quia talsum uult esse in plus stimi possibile:si quidem omne impossibile sit salsum:& non econtra Inquit te nam. dicere starei fal/lum est quidem sed non immiIibile:similiter et eum qui Citharam quidem pulsat non aulcm
canit:canere dicere salsum est quidem:sed non impossibile cv ita salsum est in plus il ipsum possibile. Simul uero stare arii sedere ch diametrum esse conme comensurabileminis modo salvi m
205쪽
Expositio Vnde ars obligatoria Quae Aueroi
est sed impossibile:Sic est salsum videtur ut genus ad possibile:& impossibile spossibile enim
uidetur falsum:& impollibile etiam levia patet ratio eius quod dixerat dcclarario quo nam modo disserunt.
Non igitur idem est supponere falsum ae impossibile impossibile siquidem ex impossibili accidat
Ex prima illa suppositione infert secundam uidelicet q. non est idem lupponere salsum cussipponere impossibile inarissibile si quidem ex impolsibili accidat.at ex fallis non semper impossibi/Ie:cum utrilinum estisitetv salsum pollibilet di falsum impossi bile
Sedendi itaq; atq; standi aliquid simul potentiam habet'tii quando habet illam
re alteram habet Uerum non ut simul edeat aton stet: eclin alio atq; alio tepore
Expositio . Iterum ex dictis inseri tertiam suppositionem tuidelicet' licet aliquid possit simul habere pote/riam ad duo oppositamuna tamen potest simul habere illa oppositat sed in alio atos alio tempOtre quia laci possit esse in simultate potenciarummon tamen in potentia simultatis Inquit sedc diliacmarcp standi aliquid simul potentiam ha -:quia quando habet illam ckalteram habri: uerum non ut simul sedeat atq; stet:sed in alio atq; alio tempore. Hax est tertiam suppositio talis quae Aristoteles dixit hie accipitur: id quod logici dicunt esse falsium duplex uno modo impertinens:quod uidelicet siti qualitate est falsum lcv hoc uocant falsum simpliciter. Alio modo falsum sequens edipositis: quod uocatur salsum ex suppositione simili modo distinguere posissimus de necessarioli ossibili uero re contingenti qua ratione apud Aristotelem aliquod altsum est concedendum:quod simpliciter est negandum: ut te esse in roma si amissiti te esse Ro/manquare qui negat artem obligatoriammon peripatctice sentit Animaduerte tamen Q Aueroes ex uniuerio hoc textu facit duas seppolitiones zquarum prima est falsum esse duplex falsum uIdelicet possibileto falsum impossibilesta ut sit ipsim sessum ueluti genus ad possibile ovi mpobsibile Secunda est qualis in actibus est successiolinis 5 impotentinxtim enim aliquid recipit unum contrarium cessat potentia ad illud:&surgit potentia ad alterum at cum recipit alterum cellat potentia ad illud:&surgit rursus ad aliudio, hoc sit alternatim secundum successionem: &sic uult Aueroes nihil simul posse habere duas potentias ad contraria.Sed pace Aueroti dixerim nec exposito uerbis Aristotelis conuenit:nec rationi:non uerbis quidcm: quia Aristotcies secit ut uisum est tres suppositiones:amplius haec secunda non inuenitur in illius uerbis: Immo conttrarium illius non attion uero quia tempcrari:m ut tepidum habet duaspotentias simul ad coistraria ut ad calidum ou frigidum Et tu debes scire q. expositio Auerois nullatenus uerbis Aristo leuis conuenltlut uisum est: Id autem quod dixit ipse de potentiis potist est. uerum:quando illa: potentiae sunt ad contraria mediata Ari.autem loquitur de contrariis mediatis.
Si igitur aliquid plurium potentiam habeat tempore infinito non est hoc in alio atq; alio tempore ita simus Quare si aliquid quod tepore infinito existit corruptibile est:illud ut non sit potentiam ha H. Si igitur id quod tempore infinito estens: sit possibile non esse: simul nimirum erit ali non erit actu. Igitur falsum qui. dem euenit sane: luia falsum supponebatu, nam si id impossibile non esset etiarn id quod euenit inadossibile profecto non Tet Omne igitur quod semper est: si pliciter incorruptibile est. simu in hymitheticus hoc modos aliquid quod tempore infinito est emisit eo uptibiletillud liabet temn re in
inmeminentiam plurium habeat tempore infinitomon est hoc in alio atet: alio tempo
cormptibile est:Illud eodem tempore infinito ut non sit potentiam Italis Vltra si ieitur id cutempore infinito est ens:sit possibile non esse illo infinito tempore: simul nimirum erit arc nocti actilaut declarabimri rustra Rinmitccnsequens icti
nit impossibile non esset:& ita antecedens es impossibile:quia ultimum consequens est impossibile. Confu . Aue. Exposuppo sitionis Aue. Expositio.
206쪽
bile. ne igitur quod semper est: simpliciter incorruptibile est. Et sic habetur sylloelisus.
dimens S 'do deducit umus sic componitur ut dicit hoc de monimanι T dii pubit lad nstrando eundem mundum est aeternum rugitur in ter.
tibilis' aeterni:lgitur aliqua promulionii est impossibilis:& no minor: 1gitur maior: ct sic ipse mundus non erit corruptibilis Tertio sic omne quodsiit non ensipostea ens iterum quando plator declaraturquia ellies non este sibi mutuo sutae nic igitur u potista ad illa ieitur ut addi potentiae 'b mutuo succedunt ut actus His rationibus dicu otest mundum ante ad actum Iasio
potentia ad non esse nain per aduentum actus risiendit ipse adeptus aeternitatem:& hanc res n/lione traddunt nonnulli fleoloel de rationali anima:quae antea filii sub non Meret postea adeo adepta est Iernitatem:huic Monsioni chicit Aue inlcctio sibile non e Iep -- cmopo ibile non uotur,caecise esse simili ratione Vltra necesse citetigitur sempciens: hac.n definitio necaarii. vita in nulla disterentia temporis non ensto ita non fuit non ens. Am/
plius arguit accipiatur tempus quo mundus stetit sub non esse:aut tale tempus ante mundi enituram est finitum:aut infinitum Si infinitum:igitur tempus
et ac omni ex parte infinitum:at si tempus essendio tempus non essiendi sunt finita ae diuersariotu quodlibet illorum erit finitum: ita alternatim erit nunc ensinunc non ens Debes scire ora Amn
lim ii*m in Vpp kΠQnibus semptum est:dictum enim est selsum pollibile disterrea fallo impossibile:quia falsum possibile quandoq; erit:at salsum impolIibile nunu erit. Secundute . am ex quo perseestinfinitum:non magis ad unam:ualteram partem erit tal- ambaspartes tale est:aut ad n utram iis enim simplis I rationes omnes Aristotelis o Auerois sint ei Sicaces Sed contra hanc secundam suppositionem Obiciunimam potentia materia est in Oblin talia a parte ante:&tamen noua est intait non oportet omne infinitum una ex parte est infinitum ex omni Soluit Aueroes hanc irim Sol Auero. d.talem potentiam esse infinitam omni ex parteiratio habita ad sibiectum remotum i destprima materia:ratione uero lubita ad subiectum propl uum uidelerit ut ex parte finita ut et sen dem reSmta tona:&n ute si comparative Secundo in actuentu marcessat omni, potentia quae praeerat in materia
teriar tammuam cile aeternam a parte ante per accidens:quia genita 1nfinita praxestauni Lin, ter uuae fuit ordo per accidens ut dicitur octauo physicae avicultationis com si Tune adso massicerctis esse dea tono aeme per accidensiquarenus per accidens 'uerimi pines
non est nisi per se:quia non est tale nis per priuationem causarum facientium corruptionem ovsic ale perse oti ita rario non est ad propositum Hinc emergit error hominum ut Auero addit tmsmaedidcie a simili pol eqrquam ci
a parte si Hoc autem ut dicit non est simile:quontamina driis esse num amari antemihi autem esse potestae ternum a parte post:nisi perseroti hinc error illanimproviscitur:quia non distinxerunt interesse tale perse: Gomne infinitum ex una parte persei est infinitum omni ex parie post quia eum tal: pes sit insinlium post&de omni sint id lat secundum ipsumaerit tale infinimmodi di sua natura iraunitum:&linum lu
207쪽
nus a parte post:cum sutile G:n zm otum nrea parte an gldeo est ceternus omni ex partoriae Aueroes in praesinti comentostiirca haec quaerun rum Ooopum aliquod aeternum possit esse corruptibu
perit cum illis non pollit plicari contrarium eadem quoet ratio fieri potest de partibus 'uscimo methaphysica com.xli sentit Auci.Tertio lumen Elis est corruptibile:& tam nunqFOrumpetur.Qua ro secundum Aristotclem non omnia necellario eneniunt ut in Vbro de inter
praetatione uisum est: ratur non omne genaan paendum necessario coetiimp r. Praeterea dubitatur contra ration
ate existente albolpotelisierinlga:pona consequem si falsum immissibile ais daensiudvilis aeternum e
se . loelci tradunt. Tritio dici potest secundum ueritatem mundum esse conuptibilem di quando dicitur ponatur inesse corrumpatur:c Ionior; enim positum mundum esse aeternum In questione hac Iuniores omnes consentiunt determina
pa eante est aeternum a parte postlox nihil in subitantiis esse Min accidentibus determinationem Aristotelis locum non habere aiunt ut argumenta cogunt de motu oti lumine. Huius rei coniecturaiquam pli non dicuntlesse potest: eo quia lubitantia est cina per priuationem causarum corruptionis: ut enim substantia est corruptibilis ex cor habet cautis suae cinuptionis uidelicet materiamo contrarum priuationem:&sic in substantia nihil aeternum potest este mi lblleret mim sine cau. sis corruptionistola cum causis coemptionis: dna interdum quia eorum subiectum est a sed a parte subta est aeternusint* a parte pontis Interdum pre priuationem causarurn corruptionis ueluti dimensio ipse malaiae:qu c
modo est eorruptibile omni modor cum non nisi uno mceo substantia corruptibilis sitiat in accidentibus potest accidens merito contrariselle corruptibile ut morus ratione Trioeerita icinum uidelica sublem dimotoris:qu Consu. Solutio uidetur stare non pol se primo per uab Aristotelis semiuslub accepit uniuersilit niani praedicamento esse maximum tempus signandum:quo aliquid potest corrumpiroes com illo,cxviii.uoluit in omni praedicamento corruptibile rore corrumpendum Secundo ratio Aristotelis uidetur contrahoede accidentibus ut de substantiis:sic si aliquod test desinere esselsiue sit substantialsiue sit accidens:igitur habri potentiam ad non cile aut igittemp*efinito uel tempore infinito:&arguatur ut prius tox quicquid dices tu de accidentibus
dicam ego in substanti spro Platone, I Gilo Aristotcles Auems insta ccm.cxxxvlli sumtit omne pGemum uniuersaliter secundum individuum te nectile esse:quorum rationes perquire Demum Auctore idem sumit in accidentibus in secundo huius com. xv ut uidebitumpropter PG propria haec uluctu mihi uniuerialitiscissie dimictum tam in substantiis saccidentibus nullum aetanu
posse essecomiptibilet nec coemptibile quicquirist Alcmum di pi mn P upupii
Natio corrisimpl&omne generabile nec mili quia non est similede corruptibili digenctabili:omne na*cor ptibila de nαcilitate corrumpeturiat test esse aliquod generabile .quod non necestatio generabitur ut forma animaιlls duae esset infinito tempore postea generanda culus di entiae nam corruptibile est perse tale:at generabila per accidens potest impediri sicundum indiuiditur solutiones roratis est ut non impediatur secundum speciem tria operipatetice dicerem I unc ad fractonnia ad primu nulli ad primam ex ignorantia logica negant album posse est nigriim: nam omne pessibile ut Galiquoru dicunt apud Aristotclem necessario erit Sed isti non sunt repra herilioeeli dignlinam Aristote Confutatio cies dixit expraesse sedentem currcte esse salsum quidemued possibila:Alta interdum erit propteι Propria sor rea debes scire ictus est loqui in pessibilibus istandum lcmpus aetern Aucio bus secundum tempus finitum: possibila enim artanum determinatur ad unum uum est continetens ad quodliba illorum:idera ratio Aristotelis uesct contra Platoncm: ut Δι xit
208쪽
xit aeternum posse corrumpi tempore infinito Haec responsio est Auertas infra convcxxiiii. V Qualis siorrum ha solutio non est ad formam proptcrea dicerem secundum peripateticos omne pollibile uerois polle poni in IIe ut exesus d initione colligita Alia lorpore subiecto constituto sub eadem sorina quae praesuiti. interdum in diuersis temporibus in hae enim potest Dcra es ellualbus: lplo sub eadem sorma constitutonicii sicatur pro unoe eodem tepore elle socratem ck album: at dicendo sedentem pol sibile est curreret non possumus poncre ineste pro eodem tempore lub eadem serma: scd est lcnius Q ablecta scssione ad quod sedet curret: cvita pro diuersis temporibus ex iis ad formam: si enim aeternum potest desinere siue eodem tempore siue diueub aliquando delinet:&at, lutio patet ad primam:per idem ad secundi. Ad tertiam eodem modo tolliturmam nulla praecesIi obligatio Nam Aristoteles non cor tra obli gationem:sed contra positionem instetit: ct ita si a trinum potest non esse aliquando non erit luue eodem lsiue allo alip alio tempore ovai Plato x obligatione concessest mundum semonii non debuit concedere posse non esItinam ex hoc conccilbsequitur repugnans. Modo nullum repugnans posito ovi col debesam in acti uel concedi. Ha ad rationes contra dcmonstrarione Aristoteli Nunc ad rationcs contra ueritatem in k:ad primam de partibus terra et ignis mi ror recentiores:qui ncscientes lutionem ad illam multa blaeterietanti concedunt enim aliqueste corruptibile:quod nuna corriimpetur.& hoc quia pCtentia ad priuationem non deba reduci ad actum: led bene potentia ad esse:quia est ad perrectionem potentia enim ad ipsam priuationem frustari potest. Sed hac lunt directe contra Aristote di Auero :qui uniuersalita uolues re omne corruptibile quandoq; corrumpi non modo secundum idem specie sed sicundum idem numero. Propterea debes cireu, Aristoteles mouit cvsbluit dictam dubitationem de partibus cetralibus ala partibus ignis iuxta coelum constitutis in libello de longitudine re breuitate uita lcapite tertio:ibi nam ill omne corruptibile quando fore corrumpendum: di ita partes centrales tara non a continente corrumpentur: sed uenient ad locum suae corruptionis per accidoest aut ex ordine uniuersa: aut excoquia teria ex una parte consumitur plus ch uersiis illam mouit tota ut uniuersi medium teneat:& inde interdum partes centrales fient circumferentiales: cx eo/dem modo de partibus ignis ignis enim ex una parte corrumpituricv inde ne detur uacuum ciuterae iuccedunt' c tandem quae erant remotae ab ipsis aere:proximae fient . Ad illud de motu clalumine dictum est mam haec continue genaantur cv continue correipuntur: cvsae sunt alia at alia: hoc enim ait Aumes in elementismam est aeternum elementum omne secundum totum rattamen continuo est aliud atm aliud secundum partes de dimctionibus etiam patet: sunt enim aeternae secundum es Iennam:at secundum esse continuo sunt aliae alcialiae ut in libro desubitalla orbis diximus. Ex iis patri primo omne corruptibile quandoep corrumpl. rems nultu aetanum posse esse comiptibile Secundo patet ratio Aristotelis: nam ubi aerrenum esset corruptibi/le aenoenum posset non esse per definitionc corruptibilis:& si pollet non esset quando prict erit: nam suppositum filii esse maximum tempus tam potentiae ad elle:s potentiar ad non riter Δ ita
tale aeternum quandoa non erit:& cum erat aetcrnum:erat inacmpore infinito ens: c, si in tempore infinito ens:ln omni differentia temporis suturi ens: cla quia erat corruptibile o in quadam difficientia temporis non ens per deducta: tunc in illa temporiis disterentia ait non ens: c ens: non ens quidem:quia tam in illa fuit deducta potentia ad actum:ens uero quia reat in omni dif/serentia temporis eras:&per consequens in illa:quare simul ens&non ens at cu istud consequc ssit impossibile:primum quo antecedens critimpol sibile culta nullum aeternum est corrupti
bile. Debes ire 'haeaequestio utrum omne eomiptibile de necessitate comimpeturi aut omne Nota pleragenreablicinec Mario genoabitur:est impertinens huic rationi Aristotclis siue lic siue nodi ratio Aristotclis est Eificas: pro illa enim susticit supponeretq omne corruptibile corrupatur aut in sulindiuiduo:aut in sui pecie:similita omne gelactabile genoeturi aut in sui indiuiduo aut in sui specle secundo supponae mundum de mente Platoniis esse unum numero in sui specle. Ex iis sacile ratio deducitur mundus est corruptibilis igitur aliquando corrumpetur aut in Di spectet aut in sul indiuiduo: non in spcclet quia non sunt plures mundi in eadem poeie igitur idem numcro
mundus quando corrumpetur:& ultra tunc idem triti non erit secundum numerum dici de/ductio pate Similitcr deduci potes degenoabili erit enim ipse quad F aut in speciei aut in indiuiduo genitius:& ira idcm quod prius Ex iis sequitur quomodolibra luatur prima quaestior sempestationem Aristoteliis ualae, Haec nunc milii uidentur.
muli ratione etiam ingenitum erit Nam si genebile est:aliquo in rempore ipsum
209쪽
DE COE ET MUNDO.non esse possibile est Siquidem corruptibile id sit quod prius quidem non erat:
nunc autem est Aut quod nunc quidem est: test autem aliquando posterius noes generabile uero id quod prius non de poterata at non si tempus aut finitia aut infinitum in quo id quod semper est:non esse possit cxcnim finito temporc sse potest infinito siquidem de in tepore esse potest non igitur contingit idcira unucii de semper ensecet sed non este posse.
Eis iis . OR tanus probauit aetanum non trusseule com pQ 'U' genitum liue genctabile:&duo facit:primo probat sembat lempiternum non posse semper no essetquo ad primam pariem arguit ut supra ut de corrumtibili: hoc modo si aeternum potest esse genitum:aeternum quando fuit, se eam ut e dc initio/ne ipsius geniti patet: fuit quando non ens: igitur certa dastcrencia temporis sui nycns: sista/le est aeternum:1gmir omne dissctencia temporis fuit ens' cvita in illa qua fuit non ens ei suisset ensiqua ratione simul demerito, non erit: ct haec ratio ut diximus ii inda: ii in illa una sup/positione omne aeternum quod perse limitat tibi tempus infinitum una ex parte limitat sibi il/lud omni ex panednquit silmili ratione . tiam ipsum aeternum ingenitum erit an in iureniti irctho probatici inquit nam si veniriim erit uel si generabile est: aliquo intcnt pc rei sui in noti s e pollibile erit:deducit per desinit V es quas itur plit Δ inquit liquidem corriaptibile id lit: tu prius quidem non erat: nunc autem inlaut quod nunc quidem est: potest aut cm aliqua nil po/streius non esse. genctabile uero id quod prius non este poterat: c, sic patc illa conscciuer,ita iit. delica si aeternum aliquod est genitum:illud quando*non fuit. Destruit consequens uiquitat non est tempus aut sinitum aut infinitum in quo id quod semperist non esse pollit. Addit tamen quicquid est uel potest elIe tempore infinitos ut uel potest esse tempore sinito: qui quid enim potest elle in omni tempore elle potest in qualibet temporis diffaetitia: c ex hoc uult ha/bere si illud sempiternum sit semper ens:etiam a parte ante fuit semper ensio ibi a parte ante est
semper ens:tunc idcinsimul est at mon est: usi enim a parte ante quia sempiternum di nom. ni tempore eris: non esset autem:quia genitum c quodam tempore non ense ovata illud conse/
quens est immiIibile propterea con ludit oppoli iam antαedentifici inquit non igitur contin git idem unum*χ2 semper ensisse di non esse possemullum ergo sempiternum est genitum uel generabile ldaee Aristoteles.
At uero nec negatio contingit uidelicet ut non semper sit impossbile igitur stoc semper aliquid esse Scorruptibile esse pariter quoq; nec generabile viam si duo sint termines:quorum posterior sine priore esse non potest si ille inesse alicui non possit: tiam in sterior eidem inesse non poterit . Quare si id quos semper est non
potest aliquando non esse:impossibile est de generabile es e
' Hactenus probauit aeternum non posse este genitummunc probat o non possit non semper em se Debes scire* ipsi semper esse duo opponuntur alterum eis posse non ter Alterum uero polle
non semper te Aristotelcs igitur remouit a semper ente prim inprobauit enim semper em non ivsse non esse. Nunc remouet inuni micu probat semperens non poste non semper non es le immo q, semper ens noeessario ει semper sit: c primo proponit intctioncmic inquit adium nec negatio contingit illa opposita uidelicci ut non semper sit:dicebamus enim haec opponi seminesselcvnon senam esse:& ita nunc rem et secundum: uidelice, scispinensmon possit no sempreesse. Hoc autem non alia ratoe uult este probatum misi ea:quae paulo ante tacta est:erit enim
idem simul ensi non ens. Ex iis epylogando valiquid addendo concludit impossibile igitur
est oti semper aliquid et :& corruptibile esse:& hoc quo ad primam rationem: parita quo nec genreabile:ox hoc quo ad secundam rationern Ad hoc uero utrunq; addit rationem: quae no est tacta sub hoc modo: licci in re sit illa mei:&inauit nam si duo sunt termini:quorum posterior sine priore esse non potest:si ille prior alicui in rite non possit letiam posterior eidem inesse no poterit:uobi causa lut quoniam animal cx homo sunt termini ordinatisreundum prius o posteriuscuhomo nulli inesse potest nisi eidem animal insit:propterea culmo inest animal eidem ninpotest homo inesse. Haaesumatur ut maior: cui libaudi tu minorem sed pol sibile esset non inevierptibile eugenerabile ita se habent:quod pol Iibile essecvnon esse in prior cv comuntor ovipso corruptibilit ipse generabili omne enim corruptibile est possibile esse e non esse ex no au
210쪽
tem econtra .slmiliter omne generabile est possibile esse uel non esse:& non econtrat aut saltem si nullus horum sit altero comunior:erunt conuertibiles secundum consequentiam, Exul sequiich si id quod est semper ens non possit non esse hoc est si ipsi sempitcrno non inest possibile elleὰρ non cite: possibile est& generabile este:& corruptibile esse: 2 sic patet epylogus cum noua ratione licet non dicterat in re a coereris. Aucroes autem inter has rationes uidelicci eam qua pro Qua auero. bauit nullum aeternum esse corruptibile:&lranc qua probat aeternum non esse generabile tale convinxi. sentit dit Terentiarn,q prima ducit ad illud inconueniens Q si aetcrnum est corruptibile in eo est potentia infinita ad corruptione hoc autem ducit ad inconueniens sub diuisione: uldclicct q. in eo erit potentia ad corruptionem finita uel infinita' cu tunc colligit ex iis uabiistit actus potentiarum sunt in compotes:sic quo potentiae ad illos levita ut actias tibi Iuccedunt in eode tuta potentiae:&intelligit de potentiis ad contraria inmediata:ut dictum est: ed quicquid sit de Doltate rei ho expo non conuenit teXtui Art enim nullam in his rationibus facti dificremiam: nisi quia prima processit a parte ante Secunda uero a parte post. uamint hic utrum omne gene in rabile de necelsitate generabiturici licet questio lit impertinens ut uides: Aristoteles enim probauit aeternum non posse esse genitum:quia tunc aliquando tuisset non ens: ctata aliquadores di non ens: in arguitur ad illam .nam si omne generabile necet Iario cncraretur: tunc omnia euenirent nectitari contra Aristotelem ubi Tenet Ioanes in questionibus omne generabile ne Ioannis rcellario generari ovom ne corruptibile nectitario corrumpi:persuadet hanc positionem primo psimile: riam ut corruptibile adens:ita enerabile:sed omne ens corruptibile neccllario coiri in petur:lgitur omne ens generabile necetiario generabitur Smido ratio Aristotelis potest ualere de
enerabili ut ualcide corruptibile: arguit enim si aliquando conruptibile nunu corrumpet: idei muresticu non est:eodem modo arguim si aliquod generabile nians generabitur: idem simul esseticu non esset:esset quidem:quia omne possibile aliquando estino esset aulcm:quia nunesse,nerabitur.Tertio arguit semper ensum Arilrotelem est necessae sum ensi igitur semper non ensest necesse non esse: lcmperent menso se per non ens sunt contraria te, sic recesse est cl&neces,
se non elIe sunt contraria: ultra semper non ens est neccile non elle igitur est impoli cilciquia necesse non ille cv impolsibile et se conuertuntur aequipollenter . Ex hoc potest argui sic si non cegenerabile necessario generaretur: ssct ei te aliquod generabile quod nunu generaret: ut illudat arguo modo sic a uia Agenerabi uri igitur a semper non ens. Vltra simper non ens: 1grnecesse non lemecesse non cite: igitur impote sic: impote esse:lgitur a non enerabile est claerat generabile: igitur idem erit encrabile ci non generabile hoc consequens est impolitigitur primum antecedens: ok it, 'gnabileqnu generabitur H Ioannes Sed uir iste delirat: pi in o Contu. taliqua sorma esse generabilis:quae nun generat ut serma ad quam inii est in potentias in sinitotcpore suturo post hoc rempus nostrum: igitur non oc generabile necellario generabitur. Scao si omne generabile necesIario generaret stinatio non posset impcdiri cu sic inter cas gnationis cures genitam cita ordo ecntialislcvnccet Larius l&no per accidens ut dixit Aue ultimo oia necesssario euenirent: d Ioanta non porcst cultare: licet multa dicat piest Clione luiliis .rpe de
siil nam: vesa nillil pol elle talepsui naminii P priuatione caria cori optionisius max fi cotrarii ideo tale est ncccsIeelle Aliud at est semp ens p accns: ut potenta a maae ad s. rma in infiniat L mpost andam: haeon, trita est Paccidos sempensirquato impedit i sui exitu ad acti ex stic. cellione infinitase formanes rurale in ina: inter quas no est ordo nccestarius: c, tale sem ens noest necet se elle lino sulla est cotingens ecte: sed, accides sempensisimili roeduplex est sem noen si aliqd per se tale:ut illud quodistrile, po per priuatione carii potentiu ipsum encrare ut hyppocciaurus ovisos aureus: cviale curiit perse tale est necesse nodielcv impote csse . Aliud iusemino ens farens ut forma quae in infinit,t ore post e regnabilis:ha c.n. parens est sera rnon ensiqa impedit ab infinitate forman: siccestu in eademateria: inter quas est ordo colingcsev parens. Ex iis scia iit oegnabile se: necelsario generari aliqn:similitero ccnruptibile plene
acfiς 'qdnu corrupet Scot ulteri liisud'sui, a bilis:nec Sarioni iiIegcitui si at corruptibilis neessiario fore corru dui a cuid possit impediri eius siue gnatiot siue corruptiomeccstario suissent deductae ad acria. sic ad roesdoinis: ad prima p3Elo:no, oc corruptibile necessario cor/rtipet ineo priabile necessario gnabit sed sol si est uen de hi ipse Ino jacens. Ad scdum ro Aii. cocludit deple cor ptibili:na comi ptibile Pic:est qd psep6tndesecvitaqnchno erit ciuicn Sol cusata. potest esse coepi crnu .quia tunc in aliquadra temporis idem eriti di ncnecit, stiri desuetionis