장음표시 사용
232쪽
Aristotelis de eoelo Liber secundii 4nterprete cv expositore
Niversum igitur coelum nex,sactum essemel inretire Usse ueluti censuere quidam sed unum esse atq; sempiternum neq; principium: neq; finem
habens uniuersi aeuum sinitum autem ha nsaccontinens in seipso tempus:&exus quae cli di sunt:&per opinio-ipsum ortum esla asse Strsdem sumere licet Nams sic quidem se se habere non est inconueniens illo autemodo quo illi inquiuntiest inconueniens magnu de hoc profecto momentum habet ad faciendam fidem de immortalitateEcq aeternitate ipsus
Actenus in libro primo de uniuerso mundo nunc de ea mundi parte quae Expositi, coelum dicituri proponit pertractare resumit autem primo ea quae dixit de illa in primo libro:&addit poesuasiones.&inquit uniuersum igitur coelum: ne factumessierne interire posse.ueluti centuere quidam: sed uni esse alui sempitanum:necpprimipium:ne finem habens uniuerti aeui infinitii aut habens:& continens in seipse,pis:& ex iis quae dicta sunt in libro primκδε possinionem aliorum:qiii etiam ipsum ortii messe alseriint:fidem sumere licet datae sunt di eta Quo uero ad uerba attinet:quid percoctum Aristoteles uelit, dubitat . graeci expositor Quid per etiquos expositor sectatur per coelum intelligunt totum mundumtcuius rei signum est:quia ait uumque. hoc est omne coelum quod Aristoteles semper uniuerib mundo tribuitiat mihi utiles Aristotelem, coelum ipsum uoluisse quintum corpus:quod est mundi parato non totum mu/dum.nam ct de I in ultimo primi libri disputauit. ci de hoc in hoc libro secundo uult agere, dixit autem uniuersum caelum:nsi pro mundo ipse:seu ratione habita ad elementa:nam nulluelementorii est aeternum nisi secudaspes:no autum totum cla partes . propterea ait uniuersum . caesiuella ingenitus, esti m totail&- vitan Platonis qui coetu esse sua namraco p i subdit neca interire polli ueluti censuere quida ne credat aliquis coetu ipsium esse sempiternus mspectem cus cellione infinitoruindiuiduom suae species ut homo:subiecit sed unu esse aio sempiternu nec principiumeu finem habes uniuersista aeul:quasi dicat ipsum tile sempiternuch specie cvnuerou mplius nequis putet coetu esse ae mutiesuri deus ipsetcuius esse obniuere est totu simul ab successone prioris cuposterioris subiecit infinitu aute habes di coniri si seipse tempus:& ita coextensum est temporis successioni dicit aut coelum hie tempus ut in qu cram habere dicitur accides coelum enim primum habet motum primum qui aut est tempus ' μ'
clum .cv quatenus extra coetu non est TSmeu temporarium quicquam e sed res quae optimam ii initam daeut Et quia haec conclusio fuit probata riis ronibus ex propria intennone' hic per suadet eam expositionibus alionii quasi loco a contrariorquia uidelicet ad hae positione nulluprorsus sequitur impossibile:ad positione uero contraria equitur impossibile . Veritas.n .est ut dicitur in libro priore, quae textat sibi ex omni pie. Inquit m si sic quidem esse habere no est in couenienscuhoc intelli est per uerbuilluderarem Illo autem modo quo illi inquior est inconueniens quod intelligit uerbo illo quasi dicat nam si ad hanc opinione nostram nullum sequimr incoueniensiad illam aut contrariam sequitur:magnum obhoc prosecte momentu habet ad facienda fidem &Psaasionem di immortalitare:deet aeternitate Immortalitatem retulit ad ultam:aeternitas uero ad Uemam coctum ovest taetemum:& uluit aeter no tempore:hic est epylogus Sed quia quod graece est: c latine factum tinueroes in Quae Auer. suis transsationibus nabet non esse elemen laborat Auer declararer quo nam modo elu comento Diplum non sit ex elementat.&distinguit de duplincompositionerquatenus elementum potest sumti materia .c pcorpore elementario, Nam alia est compositio primat quae ex elemento sit pro prima materia sumpto. Alia est composito ecuda pro mixtione accepta:quae est ex eleme/to procorporio elemcto limpi, ut igitur Auer elutio esse ex elementomoe prima' nec sescunda compositione Prima quidem nosquia coelutio habet citraritumidi quia caret potentia transmutatiovis Secunda uero minime:quia est simplex,& quia non est compositum ex con
233쪽
uall exm toriis, 'nia mouenir motu circulari simplici Quae expositio uana esticu non aciens ad uer/Auerois ba Aristo sed ad turba translationis barbare. notat hic Auer,cur nos sumus plus Arit tele set. tari luc rectos p5 s:&ait auctoritate Alexandri hoc euenisse: quia haec Aristotelis do trina est minoris ambiguitatisti a contradictione remotior.
Quoeirea bene se se habet id ipsum:quod sibi persuasere ueteres=atin maxime ue rae sunt maiorum nostrorum sentcntiae:quae quidem asserula esse immortale ait diuinum aliquid corum quae motum quidem habent:talcm tamen ut nullus Psius sit finis sed potius ipse coeterorum terminus.
Expositio. Vult laudare nunc positione antiquoru ut chaldeoru ppter duo:& ut concludat .ppositioncire ut psuadeat opinion clua Et inquit quocirca bene se te habet id ipsum quod sibi persuasere ueteres lat. maxime ureae stant maiora nostroru lenient lim. quit quidem assem esse immortale atus dlii indi aliquid eoru quae motu quide habenti iv explicans de quo ha temona intelligit . Inqt talem in ut nullus ipsius sit finis:sed potius ipse sit oxteroru motuu terminus hoc aut ait excitidendo ea quae motu recto uenturihax n movient motu Iaabcte finem aliquem l ound motu cieIus aeter qui sit finis ali hueluti mouetur coelum ipsum duo uero ad uerba attinet:debes scire q. occlunu mortale ipsum dicimraeternum limmortale li&diuinumaeternumquidcrone habita ad efferquia habee diuinum esse indeficiens. mortale sine habita ad uitam:quia a terno tempore uiuit. Diuinu aut rone habita adopatione'.quia uel issime semir:&motu qui est finis alioriimmultu finem habens.
Finis namq; continet,&haac circulatio cum sit pcrsccta: δ imperfectos motus cotinet:&eos qui sinem ali cessationem habent Ipsa quidcm nec principi uinem finem ullum habet: na incessabilis cum sit:isinito tr existit: eteroru uero hirum quidem sit causa optincIpsum Illorum autem ut cessatione sulcipiant.
Expositio. Antiquioaelum esse aeternum excolumnta terea ut dixit quia ipsum moueri motu qui est alioru sinisterediderunt alat nunc circulati ciqua coelum ipsam moue line finiis aliorum.
o syllogizat sic omnis finis cotinet pia circulatio qua coelum mouet continet. Igitur in tertia figura: haec circulatioqliacaestim mouetur est finis Derone ponti maioreIlta inquit finis au continet. hartaniel finis de scriptiora eo n.quia est ultimucctiinre omnia ante ultimu deinde
tangit minoreme, simul illius Mationemici inquit:& hax circulatio cum sit insectaici imp/sectos motus ut rectos contineticu eos qui fincatciceslationem habet: cui impsectos sorte re/ctos:per eos qui finem atet ccssatione habent:generationem tu alterationemra, auctione m/tellieit.Exponit aure quae dixerat:duo nam dixitu ipsam non habere principi uinem finem cum te coet rucaula at* sinisdam poniticensi ipsa quidem circulatio qua coelum ipsum semirmeet principiumlnecp finem illum habetmam incessabilis eum sit infinitor existit. haec quoad primum:quo uero adsecundum inquit coeteroruuero supple sinis e causa:horum quidem causa di principium quo ad motus ipsia: illorum uero causa cuprincipiu ut cestationem Declarati , sisti ant zquoad quietem Quo uero aduoba attinet debes scire circulationem coeli esse tali ι uerborum si motuum horum corporum inferiorum cessationum ueromon esse caulam per se sed desectu recipientium: est enim causa motuum perscintersimilitudinem: quia motus est ipsius motus per se causa.quietis uero per accidens'.qula motus non est causa quietis nis per accidensev deso a B lpientisthaec.n omni moueri desectu namriae eoru Propterea ait illorii autem ut sitsci. Quae uer plant cessationem Auem uero aut licet non muImm ad ureba:innuit coelestium momum elle eomentoti alios qui generant haec:alios qui hax conseruant. Motus enim Glis in obliquo circulo hoc est per. xii. signatqui anno perficitur:causa est generationis dico prionis per accessum quidem genreationis:pσrαcssum uero corruptionis Motusu diarius:qui xxiiii.horis agitur: Mia est conseruationis cuperpemitatismi diximus in libro degeneratione.
Supremum aurem locu coelum ipsum ueteres quidcin diis tribueruntiargumento quia solli ipsum immortale est insuper etiam ipsum,ccum itum nec corrupγtibile esse: item omni mortali imbecillitate uacare . Praeterea esse sine labore ea
234쪽
ad esus iubstantiam&quoad motus illius qualitatem. Quo quidem ad coeli, tinnitalcm in/quit.Supremum quidem locum ccclumet ipsum uασα quidem tribuerunt diislargumentor quia solum ipsum inter Gaetera corpora immortale est congruebat enim immortalibus locus immortalis:&sempstrenus, uou ad uerba attineticoelum ipsem locus sursum dicitur quia
umre corium esse aut ignem laut igneum quid dixerunt modo locus ignis uel ienci ursun est
uel Ium surim locus est:quatenus est terminus leuium:atet locus auritum cruntur leuia. uoucto ad ii subitantiam Insupercitam nec genitum nec compribile esse 1t cm omni mortali imbecillitate uacare:hoc est omni morbo uet labore: haec quoad substantiam.quo aut ad motus ipsius qualitatem inquitlpinerea esse sine laborem quo ad motus qualitatem ho/rum tamen rationem ubstribito inquit ea ratio nunc textatur: quae est nulli se bicitur uiu/lentae noeesbitati:quae quidem cohibens idain ipsum aprum alio modo terra.unde syllocis vlloelisuam esse potest nullum subiciens uiolentae necessitari est cadiaeum limbecillelare in motu Iabo litterae. rataexvllim nulli subicitur necessitati uiolenta :lgitur nec caducum nec imbecilletnec cum labore est.&hoc modo exponendo textum illam uidelicet nec caducum nec imbecille es t nee moueri cum labore attinent ad conclusione .culus rei unluctis ea ratio est: quia nulli subici/tur uiolentae necessitati Aut eXponi potest ut illa tria sint premissa aret attineant ad rati c. Et tune Aristoteles probat quod dixerunt chaldei. uidelicet celum esse perpetuumlex tribus. Primo quia crarium iptum est nα genituminec corruptibile:Ioesmquia non est caducum. Sereundo quia non est imbecille Tertio quia mouetur absci laboreret, tune translat adicibumo, senius uerborum ciit hoc modo: quidem ea nunc ratio astipulatur quae et suppI nec corruptibile Inec genitum est haae est prima ratio. Deinde tangit secundam cu inquillitemcncti quia omni mortali imbecillitate uacat. Dcinde tangitimiam ire inquit practerea tu quia mo/uetur sine utaretquini graxe cita non hax est temaratio- ndetanilit caulam huius tre/tis rationi equod quidem signanire facit:quia est nouatoknon primo explicata libro.& inquie propterea quia nulli subicitur uiolentae neces hiari sciuiae quidem cohibens detinerre ipsus aptu ori alio modo: cv nihil sit tale uiolentansi neu cohibenslprobat re inquit omne si quidem tale est magis laboriosum siue rigorosium quanto magis motus eius est sempiternu glarc opti mae disipositionis expers hoc est quiciis aliquod enim est cohibens debilelut cogens ad opposis tum pro modico tempore aliquod pollens:ut id quod cohibet pro multo tempore aliquo pol/Ientissimumlut cohibens pro aeterno tempore:quare cohibens coelum ferri eo modolquo aerit pollentillimum est eo maxime quia sempitono motu moucturio sine quiete aut sorsitanus bum illud epiponon: latine languidum est:&tunc debes scire id et se languidumiqiiod contra
naturalem inclinationem fertur:ldum idoneum atq ualidum: quod naturali inclinatione se r.Ex hoc si quitur coelum non ferri cum labore at contra naturalem inclinationem 'cla huius rei causam astat dicens: omne si quidem tale languidum est dictum est enim laneul/dum csse quod contra naturalem inclinationem satur: cucum labore itant quidem maeis elamaxime languidum:quanto motus cius ruerit magis sempiternusIc perpetuo contra eius na/turalem inclinationem, arcu Trimae dispositionis expos:qua est ualitudo viatus in natu rati di sipolitione.Sic igitur coelum non mouctu cum labore: quia tunc ris languidillimum omniumcum perpetuo contra eius naturalem inclinationem serreremri cu let ab optima re naturali dispositione sempo uacans.& ha expositio est uera curiens Aristotclis. Aure sue Quae Aure rodigreditur in praesenti comento satis truc etcuius dierestio incipit , causa illius est tibi comento ill primo declarat quonam modo motus cocli est sine labore:&debes scire causam laboris in antimali terraeeocile contrarictatem principioriam motuum anima namq3 Da tenaturam ct
corpus esu circularitπ-Corpus a praedominio elementi grauiti moueri est aptum deorsum. Ex iis fit mixtus animalis morusequi processiiuus dicitur cucum labore sit in animali in cnobprincipiorum motus contrarietarem Ex quibus syllogumus Au is est omne quod moue/tur cum laboretcomponim ex contrariis principiis motus: coelum non componitur ex prinaci piis contrariis:igim mouetur sine labore Deinde ibi oviste motus in ipsi, rem et tacitum cauillum: polliet enim dici si coelum non mouetur uiolenturati laboret utriam ne moueatur motu naturali probatq, nec mora naturali: A quia naturalis eme potest motus aut ratione principi actitii laut ratione puncipi passui: ideo probat dupliciter motum n5 esse naturalem . Pri/mo quia non ratione principii palliuit quia tunc esset compositum ex materia Psorma i cu ita genitum ovcomaptibile Acundo quia non ratione principit activi cum coclum non habeata iii
235쪽
rmam nisi aequitioce quae prim est forma naturailsipartim abstraminaturalis quidcm: quia coelo motum tribuit l&quia est in coelo ut in proprio subiecto abstracta uero pro quanto Oii inducitur de potentia materiari nec diuiditur ad diuisitonem corporis in quo est quae ratio docet potius moruna coeli elle uoltintarium ex intellectivumiquatenus est a forma:quae est macris intellectus o natura. Ex iis inseri sormam coeli non habere subiectum uidelicri ut generabilia habentineas contrariummam non eli natural sed intellectus Sed statim ambiges mam i lubiectu ullus sors sit simplexarcpcontrarietatis expers:quale nam est Responda subiectum linis esse corpus ipsium coelicum, luti corpus ipsum actu est anima subicctum: ad quam sormam equuntur dimensiones corporixialtem secundum naturam lcvalia accidentiat liut lumen tela figuraro id genus .Quare hic erit ordo in intellistus recipitur primo in coelo ipso siccundo di. ionestimloccuser accidentia. Ex iis insere multa: ok pro intellectu primi debes fir apud Auπoem trifariam esse commistonem in re si una quidem cumitissima est ex intellectu apcrocu possibili Secunda ex intelligentia ovorbe. Tertia ex materia cla Drma, video inquit oeu fornaacvsormatum sunt. In coelo idem in diminutas: quam sit adunatio recipientis o recepti in forma abstractat quae est composita ex intellectu agete cupossibili: se in primo gradu unionis est compositio ex intellectu agente cu possibili in secundo um ex intelligentia Phoebe, In tertio ex maicita sorma. causam huius assemqila Irellietentia recipit tir in coelo 'carentiam medii ire receptius& dispositivit at forma recipitur in materia mediantibus dimensionibus' quae sunt saltem medium dispositiuum quur uero haec sit minor compolitione intellectuum non explicat:sed postea dicemus. Socundo insertoeclos ipsos recipere intclleci .is: nam recipiunt formas indiuiduas & sine medio. igitur intellectus. Tertio inseri coelos esse animatos iat intelligentes secundum secv qtiodlibet sutinam forma tur a forma lueest anima re intellinivs Quarto infert motum eius est sine labore' quia ut parci ex dictistest motus animae tantum, uinto inscrt sole optimum in cuius actione cica.dlt diminutio. Haec collieuntur ex comenti digressione. Sed circa dictatio occurres primo utrum in te ultantialit clusa Orbis alio genσecillitatas malisSIoannes alibi sentit intelligentiam ess caulam. 4 solum ut formam ex nullo alio genere calicemisi ut sinis si quidem finiseu forma coincidant inertia adet opinionem quoniam omne agens agit pcrmorum , at intellifluentia coelum non efficilire motum. igitur non est causaeflectrix coeli . Sed positionem hanc efellit Auctora in libro deliri imo delinictionum. Primo scomne finita actioni latet finitae quantitatiς dependcta sua forma effectivetcoelum est finitae actionis ac dimentionum finitarudi ut divendet a sua ma cffectivae Sccundo agens aliquam actionem sine qua compositumesese non potest est causa agens illius compositi Sed intelligentia est causa minus is ne quo coetlum esse non poestrigitur ut prius Tertio insematis a materia forma sinis evagens idem unt: at intellistentia est D ma se rata a materia igitur est sinis agens cuserina coeli. Hallo autem Ioannis tollitur poli quia intelligentia est agens coelum aequivoce non m motum ut a cns physicum Secundo occurres compositio ex intellectu agente cv intellam postibili cuiliseit apud Auer miloannes ubi uultes sie animae rationalismul enim animam rationalces lese raram sibi tantiam compositam ex intellectu possibili vagente. Et licet positio hae nulla
tenus iit catholicamihilominus nec Auerolcaesti nullusnameti stultus rationalem animam poneretpκnitus sep atam ovunam numero omnium: m omnis anima actus lit corporis θοι
ote'. quicquid catholice sit sentiendum:demente Auσois duplex est compolitio in homine altera primatquae est ex intellectu possibili xcogitatiuit quam Simplicius uocat diano m. Ex iis enim rationalis conficitur anima:quae quid iumeratur ad nummtione corporum: saltem propter dian am- alteras inda ex intellecti aeente pollibilit qua ericitur romo hi attis et composito huic non di dit Aueroes nomeninis dicatur intelligentia hominis in crue, sic a re biu ex iis patet .anc compostion 3 esse maximam:quia est ex rebus univctialibus omnino elussem generis, In secundo loeo paret esse illam quae est ex orbe Mintelligentiatqua. tenus est ex rebus differentibus poenitus.1 Iinimam uσo esse eam:qua est ex materia cx sormae, tui cit exstenere differentibus cum medium Tertio Occurres utrum omnis forma indiu i/dua sit intellectiis. Respondent Iuniores noninam animaeim tales sunt indiuidua re taeli tino totae in sinetula parte:& non sunt intelicinis luce positio non est peripatctica nam omnis norma quae a ducitur de potentia materiaecu conseruatur ac dependet incile oti conserua imaterialdependet in modum maraiae culta diuisibile erunt omnes propterea dicendum peripatetice omnem sormam individuam esse intellectum: nam omnis talis o si sit in matcrlat non dependa
236쪽
non dependet a materiamee ceducitur de potentia matre αν solum enim hane uocant intelle.ctum:quae perficit subiectum: cu non reducitur de potentia stibiecti . Quarto occurres utrum Quarta dubidem sit anima cuiatura pondet Alexandre animam ct naturam cile subiecto idemidisterre tamen definitione dicitur quidem anima pro quanto est actus corporis phylici natu/ra uero Pro quanto est principium omnium motuum qui sunt in animali . Obicit Simplicius quae dirierunt definitione:differunt et quae disserunt reditterunt lublecto igitur non possunt aliqua definitione disterre χω subiecto cile eadem . Dici porest stomnia quae ditierunt desint ilone dirierunt resumendorem promte siue essentia Non autem lumendo rem pro numero di ita Alexander sumit.aliqua enim differunt Mentiaci quae non differunt numero . ulnio Quinta dub curres quot sunt causae quibus aliquid mouetur cum labore Dici potest esse tres fremotisui, mam quidem elle materiam . nihil enim potest cum labore, crimisi sit in materiar non tarmen omne existens in materia mouetur cum labore.graue enim non laborat in descendendo. remotam uero cile contrarietatem principionim motus nihil enim mouem cum labore snisi componature principila contrarii. non tamen omne tale mouetur cum labore, Mixtum n. terraceum non mouetur cum labores proxiina demum causa est spirituum re lutio:hac enim
stante est labortet hac remota eclIat labor . Et propterea causalax conuertibilis est cum effe/
cuproxima existita quibus ratet ccclum non moueri cum laborerpter triarcu quia caret causa remotillimarcu quia caret causa remotarct quia caret causa proxima Soro Occurres exta dubisi motus coeli nec est naturalis nec uiolentus: quonam modo in primo libro uoluit ipsum Gnaturalem Amplius si est uoluntarius: igitur potest non riIe. Dici potest cile illum natura sola. lema ulu celquatenus torma cumateria coeli sunt natur.x aequivoce diutieck sic loquitur in
libro primo. hic uero uult illum non esse naturalem proprio Ad loeundum dici potest cum uoluntate stare contingentiam cu necessitatem . potest enim aliquid elle liberum ex nec Maritant in libro destructio destructionum patet , quonam modo coelum sit locus deorum: in libro
Quam ob rem neq; putandum est ipsum ita te te habere iusta ueterum fabulam rqui ad ipsius subsidium egere allante ipse ferunt hi naim qui hanc protulerut sentcntiam Lidem quod posteri uisi sunt sentire . Supposuere enim coelo ipsi
fabulose animae necissitatem ceu corporibus iis terraccis quae sursum sunt. pondus habent. Non igitur hoc pacto extimandum est. Expositio,
Resellit salsas responsiones de motu cccli: nam alit coeli motum este uiolentum cucum Iabore arbitrantur: cu tunc ad rationem Aristotelis quae erat hoc dator motus coeli non citet perpeι tuus vi et ondet iuxta tres opiniones, tam est portarum: qui concedunt motum coeli esse cum labore diuiolentum perpetuum tamen subsidio atlantis gigantis qui pedibus constituιtis super duas columnas humeris coelum substinet sculpsum perpetuo reuoluit contra obicit Aristoteles quia tune haec opinio poetarum est limilis opinioni posteriorum Platonicorum: qui ecclumelle graue dicunt substineri tamen antina necessitate. Sed hoc est confutatum primo libro:ubi declaratum est ipsum ne graue este inem leue inquit.Quam ob rem neca putandum eit ipsum coelum tale te habere iuxta ueterum fabulam: qui ad ipsius subsidium sursum egereatlante ipso gigante serunt Et hoc probat allegorizando fabulam ou confutan/do illius allegoriam tu inquit hi namet qui hanc protulerunt sententiam idem quod posteri uisi sunt sentiret& per posteros intelligit plationem di sequaces . ciri, hoc modo sentiant: d
claratrix inquit Suppoluere enim coelo ipsi fabulose animae neces litatem ceu corporibus iis tenaceixquae sursum sunt ut homines quae caput liabent sursum ero tum icti pondus habent. ita per allantem animam uisi sunt intelligere:lia coelum substincti ueluti anima hominu ubstinet homines ad coelum erectos. Exh, insertemorem cu inqui I non igitur hoc pacto sentiendum est: quia tunc coelum esset grauet contra ea quae diximus in libro primo tabes irest fabula atlantis habet adhuc duas allegorias: quinim alicram tangit Aristoteles in ii hro de causa motuum animalis: altenim pedes atlantis rite in terrae quatenus centrum est
functum circa quod uoluim cocium sev per quod transit diameter mundi Eumeros ha/uisse ad ortum ck occasium t quatenus sunt deritrum oti sinistrum coeli Caput uero ad meridiem quatenus est coesi sursum: ut dicemus . Alteram uero asserunt Iuniores intαι a iiii
237쪽
pretes atlantem coelum substinuisse ferunt ob astrorum scientiam et quam magnam hasbebat attolebat enim semper mentem ad stellastidio substinere coelum fabulantur poetae. Aristotcles autem hic confutauit primam allegoriami per hoc quia tunc coelum esset graue, Aucroes autem aliter textum introducit i. ult enim Atiliotelem hucus di clarat te opinionem suam de perpetuitate coeli et te ueram tum propter rationes:tum propter auctoritates ueterum nunc uero uult Aristotclem declarare opinionem suam de natura coeli est non sit graue nec le/ue esse etiam ueram id Morcspiciendo ad Politiones contrarias: nam dicentes coelum elle grauercoguntur ponc rem ipsi stibilia nam alii allantem ratu celeritatem: alii animam fingae coguntur ranimaduertat tamen Auerces eam positionem qua pcnit si si coelo animam esse partimueramlpartim fallani uera quidem est quoad conclusionem coelum enim stanimatuc uiuumetiam si cundum Aristotelem.salsa uero quoad rationem at et syllogismurmasti rebat enim coelumelle animatum:argumento quia graue est:qua ratione indiget anima substinen/te ne cadat haec quidem ratio peccat primo quia propositiones sunt salta:coelum enim ne* est grauerne leue: Iedimiae est naturae Sccundo quia melius est dicere ipsum esse leue s grauerquialcuibus cognatum: licet etiam sit error: cum nec grauesitInec Icue Tertio datori ualeat coelum est grauet igitur habet animam: non tamen ad motus subsidium sufficit bla anima: nam omne graue et quiescente in quo substineatur tu in libro de causa motuum animalis est dictum: Sita ultra animam est ncccssarium aliquid aliud:inquo lubstineatur hac Aucro.
Practerea ncq substincti tantorempore potast ob conuersioncm ipsam: quae ccletior motus cst proptiacius inclinationemi Empcdocles inquit
Secundo rcspondebat Em dccles' tenendo coeli motum esse uiolentum cla cum labore coelia etiam esse graue Sed perpctuoserri ac continuo ob eius celerem conticulonem que celerior est coeli propria ad centriim declinatione ueluti in motu aquae in cipho reposita uidetur:quae sursim detinetur obciphi celerem agitatum Contra instare uidetur Aristoteles peri intua non tanto tempore suillet: siquid nullum uiolentum perpetuum . Auacres autem uult ut diximus nunc refellere positionem dicentem conuersioncm. nam propter celeritatem c nualsionis enitebatur Empedocles defendere coelum esse graue. Praeterea Aueroes re luit textum suum ad syllogismos quatuor quos in uerbis graecis Aristoteles non sentit: siquis tamcntula illos legat Aucroem
Primerca nec ab anima quae perpetuo psum manere cogat: contentaneum est rationi iam talis animae uita nequacisne tristitia beata est poterit Notus n-&quoniam cst cum uic mouerit siquidem corpus primum aliter aptum sertiore continuo mouci:& negociosam csic: dc omni a miniis delectatione uacare ne. cesse est. Quint sinoen ut animae mortalium animalium ii si requies aliqua quae est corporis,cmillio circa semnum facta: erit prosecto nocesse ut ipse dctincat illud perpetuum atq; incorruptibile:ucluti rota quaedam lxionem.
Ultimo rcfellit positionem Platonis:qua inimico scripsiti l lato .n posuit Ibsaiam mundi in medio:quar uniuersum substinet Hua cimouet tot moturpetuo cucODrmi: de' dixim' satis in libro de intellcctu huius fundan .entu ut Auer,inquit est:quia corpora iunctenacea praestseruant ac conscruant a putrefactionerpter eoru formas:quare quato corpus erit praestabilius aca eratius:tantocius praestruatio erit maisic quia coe luest cottens corporibus seblimius ideo meruit anima praestabili hci ha uidet to platonis apud Auer. hula opponit Arist naiticulta talis anima n6m terit esse beata:na mouet cilii:Δ conatu cuppetuo:isi cu tristiua semp uitam duceti&ira nec beata inec delectabilis erit Inquit praeterca nec ab ara:qua Ppetuo ipsum manere cogat:cosentaneum est Uni supte ipsum moueri rutilaro lentit. natalis anima: Dira nequaa sine tristitia beata esse porcrit.Cuius ronem asseri dicens Motus.n.&qissi est cum vi:ppiorOnc dicta uidclicciqiliam et cor Dis primiam aptu aliter ferri:&contimio m criquia .ri mouet culi:&itatinuo: Δ imociolam cile at occupatam:& ab omni mentis delecta/
238쪽
somniit :n Ie erit persecto ut ipsa illud detineat perpetuum tet incorruptibiIe, veluti tota quedam monem xl enim fuit uir ulciqui ut poetae aiunt cum iunone concubere uoluit Ouli diis
a uirtute iovis loco elus cum nebula concubuille fingunt:ex quo centaurus sactus est.ad huius profecto pi inicionem ferunt Iouem constituisse cum rote uinctum:ut radiis ius membra fianι gerentur. Unde poetii lic iunonem tentare ixionis ausi. Uerlatitur celeri noxia membra rota. 2 ouillusquiopagitur rapida uinctus ab orbe rotae Et hoc pacto plato cogitur dicere de antima illa: lux popctu mi uel corpus cum parnalia luti ixio Auerocs autem loco lxionis l.abet aqvitella quae mignoro debes scire omnes hae tres positiones reducuntur in unam: nam poe/taepc atlantem animam uoluerunt intelligere:empedocles uero per uelocitatem morem ani/mae mentalein: Illinc plato motum animae dicit. Secudo de saeire Φplatonis positio potest reduci 'o bonummaria uerbum illud baron:quod nos graue dicimus interdum pro corpore ap/to deorsum scuti interdum pro corpore dependente sumpserunt stricti iv in hunc sensum simi psit plato:α clum enim graue appellati siue baron pro quanto subtracta eius anima cudependeri eius ab illa:demergeretur ad chaos zat adpriuationem:& sic graue simpsit pro corpore de/penderite ab illa anima: L hoc modo soritis: simplicius allegorizat platonis sermonem Mamde positione ucterum.
Si igitur quemadmodum diximus res diem Modo de ptima latione sese hab
rc liccbit: non tantum clius descius aeternitate est sentiendum: sed etiam hoe dumtaxat pacto de cluaticinatione quam de iis habemus sentcntias consonas certius proferre possumus Sed de his rationibus hactenus nunc.
Concludit nunc tructum sua positionis: ubi debes stire de diis tradi ham:q, moueant sine labo Expositio. res, priui:q, beati: formae seperata l&eiusmodi id genus atlax omnia perpc sitionem. Artitotelis Iraberit cis Runt: nam simoe oaelorum sine perpetui di sine laboret dii qui coelos mouenti erunt sine labore perpetuit beatitat ab omni moles eruimur uidimus in libro phyrscor auscultationis etiam quare hic di tantus est Aristotelis tructus, Inquit si igitur quemadmo.ctim di vimus res dicto modo de prima latione sese habere licebit:uth, sit pcrpetua lex sine labori non tantum melius de elus artemitate erit sentiendum:sed etiam hoc dumtaxat pacto cuice noliram dumtaxat positionem de ea uaticinationetquam de diis habemus:sententias consonas coetius proserre possumus:sentcntiarii consona tquas uatinationta appellat: sunt diuinae illarco iuriones ut dii sint sine labore trerpetuit beati A a mole seperati. Ita enim tantum pern sitioncm Aristotelis haberi possunt: hoc si naturali cognitione habentur: nam si reualatimnernos christicolae ueritates has habemus certius uerum qillaicilia est methaphysica: addit sed de his hactenus. hax Aristoteles
Cum autem sint:qui dextrum ipsus coeli aliquid esse inquiunt:& sinistrum etiam ut ii qui pythagorei nuncupantur: est enim ham illorum sententia Considerandum es t utrum res sic sese habeat ut illi dicuntian alio modori eiusmodi principia corpori ipsus univcrs commodentur.
t tenus dexternitatem sic de ipsius qualitate questionem circa coeli Evosirio dirirentias pos it mi est:qui pythagorei in coelo dirarum ou sinistrum statuerunti propterea emere it :ie
stio utitur caterae ab inerint cxclol quit cum autem sint qui dextrum ipsius coeli aliquid est inquiunt: o sinistrum etiam: ut hi qui pythagorci nuncupanturiquorum haec est positio n/sederandum est utrum resue sese habeat ut illi dicunt: an alio movi non tantum illa detiam reliqua quatuor:&quia questio est hyre thetica:M-principia cor/pori, ipsuis uniuersi acommoderatur. uestio igitur hypoth si dextrum ex tabitrum to inlint:ca tera omnes inerunt. Ha questio est Aristo.
Contestim nam 'rimo si dextrum inest Ssinistrumq;:priora, Inspia, sis in
stancile lentiendum est. V rQuaestio illa gemina fuit nam&hyre etera ex categorica clia poterat: potest nam rabis Expositio.
239쪽
lure tuaeri utrum illae dit Terentia coelo insint tu potest quaeri hypothetice uim si coelo in sunt
dextrum ex sinistriim insint coetinae omnes Aristoteles igitur primo Respondet ad question ut hypothetice Drmaturre inquit conseium namq si dexis inest ei:sinistrum. priora principia at comuniora ut antelo retro: Brium di deorsum:pcrprius inesti ipsi coelo sentiendumst. Ad formam igit quellionis solutio est: si illa duo insunt zoportet ccxtCrasoc in cite . ct in hoc apparer desectus pythagor inqui illas duas triscoelo tribuccireliquas austrunt.
Ucterminatum igitur de his e n iis medeatalium motibus sunt desinita φuidelicet ipso' naturae ac5moelantur Clatissime aiantibus in esse vidcntur. quibusdam oes esusmodi partes ut dextrue sinistrum quibustam linia:stirpia
busucro sursum ec deorsum dumtaxat. EVota, Nunc incipit soluerenonem absolutet& sumit quaedam:quos primum est eiusmodi dras clarissime inesse aiantibus:sed non eodem modoenam aliis insunt oes ut hoibus .alus qua dammi ante obretro:sunum obdeorsumnieluti aialibus immrfectis ut conchisqvid genus alus duae in ut surrum cudeorsium ueluti plantis. Inquit determinatum igimide his est in his quae de viatili motibus siunt desinitio u ipsoα aialium natum,comodent Insunt enim liae mali ipsi quatenus aiarest.clarissime naeti alantibus inesse uni:quibusdam oes clusinod partes tesse uident ut dextrum sinistrum obsupte extera lagmus quibusdam quaedam ut ante curetro sursum cx deorsum stirpibus uero sursum c deorsum dumtaxat Ex iis patet in talibus huc esse ordinem: ut comunissimae sint se sum cudeorsum:qioibus insunt post has sint ante curetro' ultima sint dex/ mousinistrum Haec est prima suppositio.
Insuper et si oportet aliquod ipsorum coelo inesse primum prolecto: quod quidesnelle diximus animalibus:consonum est ipsi inesse.
Sumit secundost quibus aliquod ita inest:es necesse est inesse id Mod est ante illud Iut si aiali inest dextrum ou sinistrum: idem insiunt ante c& retro:& si alicui ante c& retro: ridem simisursum&deo sum:&non couertit ordo. Haec suppo est data iur me ad Fnem primo mcdo formatam:& resumitur hic:quia seruit ad propositum.
Praetcrea haec tria cum sint:unuquodin horum esse pol quoddam principium diaco trita ut sursum deorsum:5 ante ocretro:& dextrum snistra Ha namo dimosiones:in sint scorporibus,scoes consonum est preterea sursum cst: quod lo gitudinis est principium:dextriam latitudinis: Ipsum ante altitudinis . Insuperet
alio mo motuum roncilicc n principia dico:unde motus incipiunt iis: que motu
habent .ab ipso quidem sursum est auctio:a dextro motus secundum locuta ipso ante motus sensitiuus id nam dico esse ante: in quo sunt sensus ipsi
Expositio Tettio lumit Ita tria esse principia:quod tripliciter probat primo quia instini corporibus pla/ctis. 'nam quod pse an st:sapit natura principii et ro principii uult esse periecta Secundo qui sunt dimensionii principia ut exemplo indicari.Tertio a sent motuu principia. Inutri ρterea ha tria cum lino unuquodq; hoia esse potest quoddam principium icto ponit tile triar quia fiunt sextait tame esse tria: clxi res di ae sunt:quas prima est sursum cx deorsum Secunda estante curciro. tretia dextreet sinistrum Tunc probat haec esse principia:&inquit He ne Urnesiones siue disransint c cc ribus Psectis consonu est Haec est prima deinde tangit teruncacv inquit praeterea sursum est:quod longitudinis est principiu dextrum latitudinis: ipsum me altitudinis siue profunditatis. Iaec est secunda ro deinde tangit tertii di inquit insuperiet alio mo motuum rGncilio.n principia dico:unde motus incipiunt iis:quae motum haben ab ip/is quidem sursum est auctio:adextro est motus secudum locum:ab ipso ante est alteratio ut motus sensorius id na*dico esse ante:inquo sunt sensus ipsi igitur hax sunt principia cito citertia se aiaduinione dignit tria hos esse principia e quibus:& tria terminos ad quos Iurimnam longinidinis ovaiictionis principium est:deorsum uero finis utriusq;. dextrum principiulatitudinis c& Mot' localis:hnisme sinis. ante principiu altitudinis tu alterato seretro finis Haec Ari ipse.Quo uero ad uerba attinet aiadume uerba Ari fideirecsstra nata:l3sciuola qda uerba QVR 'uς ' mutaui in senses exposticiqio resero:qa sutispicua Auciat uel leui hic Ari non posuisse terria Ciam sui sunt ovilonem .sed conclusionem principalem uidelicet. Io insint eiusmodi ues differentia: uilonia
240쪽
quia cunctis insum animalibus persectis: him autem anima uero:qula ipsi corio insunt omnes desinitiones hom Ouae ex sitio dii . mi, I eo
pro tanto Iadixit emalpm quanto respexit ad nobiliora quae sunt principia dextrum sursumi ante reliqua tria lus oppolita sunt ignobiliora dis ius termini siue fines, principia Sed adhuc inhiges quo nam modo haec tria habent uim principii coetera autem non indicat Aucro SoIu. radeciarationem:d tuslsinister uero concurrit per accidens ut substetaculum quod an ita sit perquire librum de caulla monium animalium Amplius ursum est auctionis principiumlaut quia per ipsum nutrimen 1l.dubi riim assiimitur:quo animis min ima ipsum ante esse alterationis principiumletiam paret: quia ut dicetur in textum ipG ponuntur sensius ipsi: tui sensilibus alterantur. Haec ex comento.
Insuper etiam non omni in corpore quaerendum est sursum cx deorsumHextrum*s nisi ruin:ante dc retro Sed mis:quae animata cum sint. Motus principium habent. In nullo siquidcminantinatorum indemus unde principium motus . nam alia quidem innino non insucntur Allia uero mouetur quid ista omni ex partes militer ueluti ignis sursum dumtaxat:& terra ad mesium.
iarto sumit eiusmodidit Mentiasti quaerendas tantum in corporibus animati Expositio loquia motus principium haben tius inueniri qua motus habent priticipiumlargumento quia animata sunt cv quia in rebus manimis non reperiitntur Inquit insuper tiam non omni in corpore querendum est siurium o deorsum:dextrum disinistrum .ante curetro .sed in his qua animata cum sinit motus principium habent, hutiis rationem ponit per locum ab opposito:&inquit in nullo siquidem inanimatoruuid iis unde principium motus nam alia quidem omnino non mouentur alia uero mouen, tur quidem:icdonant ex parte similitcrccia ignis sui sum dumtaxatio, terra ad medium. Ouo ubi adueruero ad ioba attinet:possct quis occurrere quid Aristoteles uesit per principia Motuum lesIe1 ba' rebus animati non autem in rebus inanimatis expositor ait polle intellisti per principiat ovin esu terna' est anima ipsalsiue inclius uirtutes siue potentia animae:ha enim rebus ipsis animatis insitant.in nimis uero n6. Et externa' qua partessiunt: ci I modo exvonit Auerces Ouar ex positio uidetur plus textuilonare quia probati nima non Ilabere talia principia opera omni ii dubi ex parte feruntiir SPindo posset cui rere quia omnia nam dii non reciet ait quibusidam, illas inesse quibusciam aliquas. Exponit expostor dupIlciter aut primum uerbum retulisse ad artiricialia tunc est sensus:alia namq omnino non mouentur ut artificialia' quae mouentur per accidens: v non inquantum talia Alia uero mouentur quidcilad omni ex parte similiter ut naturalia ues uerbum illud retulit ad naniralia cum sunt in pro/priis locis constituta.Secundum uero ad illa naturalia:qua extra locum pri prium collocannir hoc inquit nam alia quidem omnino non mouentur ut corpora naturalia constituta propriis in locis alia uero mouenm quidem ea omni ex partes militer ut naturalia extra locum collocara .c nax expositio secunda consenat exemplo Haec quo ad uerba.
Verum in his sursum & deorsum dextrum, sinistrum ad nos ipsos quidem dki
mus referendo nam aut respectu nostri: dcxtri ut augures aut similitudine ad nos ut in ipse statua:aut in hiscitiae contrario modo se sic habent in postura dextrum quidem ad nos sinistrum est sinistrum autem ontra &retro quoad nos ante ius est In se ipsis uero consideratis nullam cernimus dii Terentiam . nam contra
Obiter occurrit diibita io umim aliquo modo rebus inanimis talia sint tribuenda. Respondet tapore indicat tale radiltinctionem resinanimae possunt duplicito solute. Si ad nos iste trifariam reperilitatur: aut respectu nostri dextri: ut augures faciunt qui comicem etiam in bonum reserunt dextram in malum a ut similitudine ad nos ut statuae aequalita habent per quandam similitudinem nostram aut percontraposituram ut in imagini