장음표시 사용
111쪽
ram vitia. Alia paulatim intrante repem tina & uniuersa vis huius est. Omnes denique alios affectus sibi subiicit: am rem ardentissimum vincit. Transfode-xunt itaque amata corpora, & in eorum quos occiderant, iacuere comflexibus.
Auaritiam durissimum malum, minimumque flexibile ira calcauit; adacta mpes suas spargere, & domui, rebusque in unum costatis inijcere ignem. Quivi non ambitiosita magno aestimata proiecit imsignia, honoremque delatum sepulit nullus affectus est, in quem non ira din
Nouate, niuic facere tentabimus, iram excidere animis, aut certe refraenare, & imp
tus eius inhibere . Id aliquando palam aperteque faciendum est , 'bi minor vis
mali patitur: aliquando ex occulto, ubi nimium ardet, omnique impedimento exasperatur & crescit. Refert, quantas vires, quamque integras habeat. virumne verberanda & agenda retro sit, an cedere ei debeamus, dum tempestas prima detauit, ne remedia ipsa iecum serat: consi-
112쪽
eonsilium pro moribus cuiusque capienudum erit. Quosdam enim preces vincunt : quidam insultant, instantque su missis . Quosdam terrendo placabimus: alios obiurgatio, alios confessio,alios pudor coepto deiecite alios mora, lentum praecipitis mali remedium , ad quod nouissime descendendum est. Ceteri enim affectus dilationem recipiunt, & curari tardius possitnir huius incitata , & seipsa rapiens violentia, non paulatim procedit, sed dum incipit, tota est. Nec aliorum more vitiorum solicitat animos, sed abducit ; & impotentes sui, cupidosque vel communis mali, exaSitat: nec in ea tantum , in quae destinauit, sed in Occurremtia obiter furit. Cetera vitia impellunt animos: ira praecipitat. Ceteris etiam si resistere contra assectus suos non licet, at certe affectibus ipsis licet stare: haec non
secus quam fulmina proceli que,& si qua
alia irrevocabilia sunt. quia non eunt, sed cadunt, im suam magis ac magis tendit. Alia vitia a ratione, haec a sanitate desciscit. alia accessiis lenes habent, & incrementa fallentia: in ira deiectus animorum est. Nulla itaque res urget magis attonita, di in vires suas prona; & siue successit, superba ; siue frustratur, insana 3 ne repulsa quidem in taedium acta, ubi aduersarium fortuna subduxit, in seipsam morsus suos vertit: nec refert, quanςum sit. ex quo surrexit.
113쪽
in Bro malum nascitum nulla gens est, quam non ira instiget, tam .nter Graa quam bai Miras pineus e non minus pCnsi Ciosa leges metuentibus, quam quibus iumra distinguit modus virium . Denique cetera singulos corripiunt: hic unus asti eius est, qui interdum publice concipis tur. Nunquam uniuersus popuIus unius seminae amore flagrauit et nec is Pec viam aut laccum tota civitas spem iuuam missit. ambitio viritim siugiaos Occupat, Impotentia non est malum putacum: sa pe in iram uno agmine itum est. viri , se minae, senes, pueri, principes , vulgusque consensere: & tota multatudo pauialsimis
Hibis concitata ipsum concitatorem antecessit. Ad arma protinus ignesinae dis scursum est, & indicta fiuitimis talia, aut
gesta cum clitibus. Totae cum stirpe omni emmatae domus: & modo eloquio seuorabilis habitus, in medio honore, illamstae concionis excepit. in Imperatorem
suum legiones pila torserunt. Dissedit plebs tota cum patribus i publicum mi stium
114쪽
silium , senMus , non expectatis dilectibus, nec nominato Imperatore, subitos irae suae duces legit: ac per tecta urbis, nobiles consectatus viros , supplicium manu sumpsit. Violauit legationes ruripto iure gentium, rabiesque infandaci uitatem tulit. nee datum tempus, quo
resideret taurior publicus: sed deduὶ
protinus classes, & oneratae rumultuario milite . Sine more, sive auspiciis, po pulus duetu irae suae egresilis, sortuita raptaque pro armis gessit r deinde magna clade temeritatem audacis irae luit. CAP. III. Hic barbaris serte ruen tibus in bella exitus est . cum mobiles animos species initimae perculit ; aguntur statim : M qua dolor traxit, ruinae modoreSionibus incidunt incompositi, interrita, incauti, pericula appetentes suae gaudent feriri, & instare ferro, &tela corpore urgere, & per tam vulnus ex Ire . Non est, inquis, dubium, quin magna ista & pestifera sit vis: ideo quemadmodum sanari debeat, monstra . Atqui,
in prioribus libris dixi, stat Aristoteles
defensor irae, & vetat illam nobis exsecari . C alcar ait esse virtutis: hac erepta, inermem animum,& ad conatus magnos pigrum , inenemque fieri. Necessarium est itaque foeditatem eius ac feIitatem coarguere, & ante oculos ponere, quantum monstri sit, homo in hominem su-zens ἷ quantoque impetu ruat, non sine D E per
115쪽
pemicie sua perniciosus. & ea deprimens, quae mergi nisi cum mergente non possunt. Quid ergo sanum hunc aliquis v Cat, qui, velut tempestate correptuS, non it, sed agitur, & furenti malo seruit nec mandat ultionem suam, sed ipse ems
xactor, animo simul ac manu ciuit, carissimorum , eorumque quos mox amisi sos fleturus est, carnifex Hunc aliquis affectum virtuti adiutorem comitemque
dat ; consilia, sine quibus virtus gerit nihil , obturbantem Caducae sinistra que
sunt vices, & in malum suum validae, in quas aegrum morbus & accessio erexit. Non est ergo, quod me putes tempus insupertiacuis cons umere, quod iram,quasi dubiae apud laomines opinionis fit, insamem et cum aliquis sit, & quidem de illi
stribus ph1losephis, qui illi indicat op
ras , & tanquam utilem ac spiritus 1libministrantem in praelia, in actus rerum, ad omne quodcunque calore aliquo geret dum est, vocci. Ne quem saltat, tanquam aliquo tempore , aliquo loco profutura, ostendenda est rabies eius estraenata & a tonita et apparatusque illi reddendus est suus, eculei, & fissicular ,ει ergastula, Mcruces, & circnndati defixis corporibus
ignes, Sc cadailera quoque trahens --cus, varia Vinculorum genera, varia poenarum , lacerationes membrorum, ira scriptiones frontis, & bestiarum imma-Rium caueae. Inter hec instrumeuta col
116쪽
lacetur ira , dirum quiddam atque horris dum stridens , omnibus per quae furit test
CAP. IV. Vt de ceteris dubium ut, nulli eerte affectui peior est vultus, quem in prioribus libris descripsimus, asperum
εc acrem , & nunc subito retrorsum sanguine fugato, pallentem , nunc in os omni calore ae spiritu verso, subrubicumdum, & similem cruento, venis tument, bus , oculis nunc trepidis & exsilientibus , nunc in uno obtutu defixis dc haerentibus. Adtiee dentium inter se arietatorum, Scaliquem esse cupientium, non sium tanum quam est apris, tela sua attritu ac entibus . Mike articulorum crepitum seum se ipset manus frangunt, & pulsatum
saepius pectus, anhelitus crebros, tractolaque altius gemitus, instabile corpus, imcerta verba subitis exclamationibus. πω mentia labra, interdumque compressa, &dirum quiddam exsibilantia. Ferarum , mehercules, siue illas fames erasitat, siue
infixum visceribus ferium, minus tetraduci's est, etiam cum venatorem suum semianimes morsu ultimo petunt,quam horminis ira flagi amis. Age, si exaudire vo- aes ac minas vacet, qualia excarnificati animi verba sunt nonne reuocare se
quisque ab ira volet, cum intellexerit iblam a suo primum malo incipere Non vis ergo admoneam eos qui iram in
117쪽
mentum virium existimant, & in magnis magnae sertunt bonis pomini paratam ultionem, quam non sit potens, imo nec liber quidem dici possit, ira captus non vis admoneam, quo diligenrior quisque sit, ut ipse se circumspiciat: alia animi mala ad pessimos quosque pertinere, ira e dian, etiam eruditis hominibus , & in alia sanis , irrepere' ade3 ut quidam simplicitatis indicium iracundiam dicant, Mustigo credatur facillimus quisque huic
CAP. V. Quot sus, inquis, hoc pertinet Vt nemore iuditet tutum ab illa: egm lenis ocque natura, & placidos , in squiliam ne vimentiam euocet. Quemadmodum aduersus pestilentiam n1hil prodest firmitas corporis, in diligens v Le Hiras inimi promi enim imbea Ella robustaque inliadit: ita ab ira tam inquietis moribus tericulum est, quam tompositis & remissis, quibus eo turpiorae periculofior est , quo plus in illis mutat . Sed eum primum sit, non irasci δ1ecundum , retinere 3 tertium, alienae irae mederi: dicam primum, quemas modum m iram non incidamus; deinde, quemadmodum ab illa liberemur, Iiouissime, quemadmodum irascentem retineamus placemusque, & ad sanitatem xeducamus . Ne irascamur, praestabi
mus , si omnia vitia irae nobis subinde proposuerimus, & illam bene testimaue
118쪽
mutn . Accusanda est apud nos , dat sanda: perscrutanda eius mala , & ii, medium protrahenda simi r ut qualis sit appareat ν comparanda eum pessimis est . Auaritia aequiris , & oontrahit , quo vi, qu g melior reatur: ira impendat: paucis stratuita est . Iracundus dominus quosdam tu fugain seruog egit , quosdam ira mori eme quanto plus irascendo, quam id erat propter quod irastebatur, amisita Impatii Iuchum, marito diuortium aettulit , magis tui odium, eandidato repulsamis Peior est etiam quam luxuria et quoniam illa sua voluptate fruitur haec alieno M --ε. Vincit malignitarem δe inuidiam: illae enim infelitem fieri, volum, haec meere. illis Bituitis mali delectulitur: hqα non dest expectare Artunam nocem ei Mem odit, non noveri vult. Nihil est mulearihus gravius 2 has ita conciliaris
nihil est Milo mestius: in.hoc potem
Umn ira p rumpit. ceterum etiam illa, plebeia isti & priuata , inerme, & sinet viribus bellum est. Praeterea ua. ut seponamus quae morseeutura sinis damna,imidia perpeti crin ex certaminibus misemis silui dinem, dat poenas dum exsegre : naturam hominis mutat. 1lla in M. morem hortatur,. haec in odium: illa prodesse rubet , haec nocere . Adiice quodeum indignatio eius a nimio sui se-- speetii veniat, & animosa videatur, pusil--α adeas gus ,. nemo enim non eo', D. quo
119쪽
quo se contemptum iudicat, , minor est. At ille ingens animus, & verus aestimat sui, non vindicat intuitam, quia Ion sentit. Vt tela a duro resiliunt, & cum do lore caedentis solida seriuntur: ita millama uum animum iniuria ad sensum sui
adgucit, fragilior eo quod perit. Quanto pulchrius est, velut nulli penetrabiIem
telo, omnes iniurias contumelialque respuere Vltio , doloris confessio est. non est magnus animus, quem incuruat imiuria. Aut potentior te, aut imbecillior
laesit. si imbecillior, parce illi: potentior, tibi. - CAP. VI. Nullum est argumentum magnitudinis certius quam nihil posse , quo instigeris, accidere. Pars superiox mundi & ordinatior, ac propinqua sideribus, nec i i nubem cogitur, nec in tempestatem impellitur , nec Versatur In tu6iauem: omni tumultu caret inferiora su
minant. Eodem modo sublimis animus , quietus semper, & in statioiae tranquilla collocatus, intra se premens quibus ira contrahitur, modestus & venerabilis est& compositus r quorum nihil inuenies intirato. Quis enim traditus dolori & fm
Icns , non primam reiecit verecundiam
quis impetu turbidus , dc in aliquem mens, non quicquid in se verecundi h buit, abiecit cui officiorum numeru&aut ordo constitit incitato quis linguae temperauit quis vllam partem corporis
120쪽
tenuit3quisse regere potuit In imme sum proderit nobis illud Democriti salutaret
praeceptum, quo monstratusi: tranquillistas si neque priuatim,neque publice multa , aut malo Ia Viribus nostris egerimus. Nunquam tam selictier in multa discuorenti negotia dies transit, ut non aut ex homine, aut ex re offensa nascatur, quae
animu in iras pareta Quemadmodum per frequentia urbis loca properanti in multos incursitandum est, & alicubi labi necesse est,alicubi retineri,alicubi respergi :: ita 1n hoc vitae actu. dissipato & vago, multa impedimenta ,.multae querelae incidunt . Alius spem nostram sesellit, alius distulit, alius intercepit: non ex destina to proposita fluxerunt. nulli Artuna tam
dedita est, ut . multa tentanti ubique respondeat. Sequitur ergo, ut is cui co tra quam, proposuerat, aliqua cesserunt , impatiens nominum rerumque sit: ex leuis limis caussis irascatur, nunc personae snunc negotio, nunc loco, nunc sertunae
nunc sibi. Itaque ut quietus possit esse
animus, non est iactandus, nec multa xum,ut dixi, rerum actu satigandus, nec magnari im, supraque vires appetitarum.
Facile est, leuia aptare ceruicibus, & in hanc aut in illam partem transferre sine lapsu: at quae alienis in nos manibus imposita aegre sit stinemus,victi in proximo effundimus, & dum stamus sub sarcina impares oneri vacillamus.