장음표시 사용
101쪽
ti dares aduocationem, dares tempus mnec semel audires. magis enim veritas elucet, quo saepius ad manum venit micum condemnas de praesentibus, antequam audias, antequam interrogesὶ illi,. antequam aut accusatorem suum nosse liceat, aut crimen, irasceris 3 Iam enimiam quid utrinque diceretur,. audisti.
Hic ipse qui ad te detulit, desinet dicere,.si probare debuerit. Non est, inquit,
quod me protrahas. ego productus ne-
labo. Alioqui nihil unquam tibi dicam.
odem tempore & instigat ,.& ipse se certamini Sc pugnae subtrahit. Qui dicere tibi nisi daan non vult, paene non dicit. Quid est iniquius ,. quam secreto credere , .palam irasci CAP. XXX. Quorundam ipsi testes
sumus: In his naturam excutiemus . v
liintatemque facientium. Puer est aetati donetur 3 nescit, an peccet. Pater est aut tantum profuit, ut illi etiam iniuriae iussit: aut sertassis ipsum hoc meritum eius est,. quo offendimur. Mulier est erian. Ius1us est 3 necessitati quis, nisi iniquus , succenset. Laesus est non est iniuria, pati quod prior feceris . Iudex est 3 plus illius eredas sententiae, quam tuae. Rex est si nocentem punit, cede iustitiae: si innocentem ,. cede fortunae . Mutum animal, est, aud simile mutor imitaris illud, si irasceris. Morbus est, aut calamitas Θ leuius transiliet sustinem
102쪽
tem. Deus est tam perdis operam cum illi irasceris, quam cum illum alteri precaris iratum. Bonus vir est, qui iniuriam fecit noli credere. Maius 3 noli mirari.
Dabit poenas alteri, quas debet tibi: &iam sibi dedit, qui peccauit. Duo sunt, ut dixi, quae iracundiam concitant. Primum , si iniuriam videmur accepisse: de hoc satis dictum est. Deinde, si inique aecepisse : de hoc dicendum est. Iniqua quaedam iudicant homines, quia pati non debuerint: quaedam, quia non spe rauerint. Indigna putamus, quae inopinata sunt. Itaque maxime commouent, quae contra spem, expectationemraue e. uenerunt. Nec aliud est quare in domesticis minima offendant: in amicis inii riam, vocemus negligentiam. CAP. XXXI. Quomodo, ergo, in quit , inimicorum nos iniuriae monent quia non expectauimus illas, aut certi non tantas . Hoc efiicit amor nostri nimius. inuioIatos nos etiam inimicis iudicamus esse debere . Regis quisque intra se animum habet, ut licentiam sibi dari velit, in se nolit. Aut ignorantia nos itaque rerum, aut insolentia iracundos facit. Ignorantia: Quid enim mirum est, malos mesa facinora edere Quid noui est , si inimicus nocet, amicus ossendit, fiIius labitur,sermis peccat Turpissimam aiebat Fabius Imperatori excusationem esse , Non putaui: ego turpissimam h mini
103쪽
mini puto. Omnia puta, expecta, etiam in bonis moribus aliquid existet asperius. Feri humana naturae insidio s a- nucos,seu ingratos,sert cupidos, fert im-ros. Cum de moribus unius iudicabis , e publicis cogita. ubi maxime gaudebis, maxime metues: ubi tranquilla tibi omnia videntur, ibi nocitura non desunt, sed quiescum. semper futurum aliquad , quod te offenda existima. Gubernat nunquam ita totos sinus explicuit ste rus, ut non earedita ad contrahendum armamenta disponeret. Illud ante omnia cogita, foedam esse & execrabilem vim nocendi, & alienissimam homini, cuius. beneficio etiam saeua mansuescunt. Asti ce elephantorum iugo colla submissa ,. taurorum pueris pariter ac feminis pe laltantibus terga impune calcata, & re, pentes inter pocula sinusque innoxio larsit dracones,& intra domum urseriain leoniim ue ora placida tractantibus, adu tantusque dominum seras: pudebit cum. animalibus permutasse: mores. Nefas est nocere patriae: ergo citu quoque . nam. hic pars patriae est. Sanctae partes tint,si uniuersum venerabile est: ergo & homo homini. nam hic in maiore tibi urbe ciuis est. Quid si nocere velint manus pedibus inanibus oculi. Vt omnia inter se membra consentiunt, quia singula seruari, t . tius interest : ita homines singulis Iar--οζnt, quia ad coetum genitisumus; situ.
104쪽
autem esse societas nisi amore & custodia parrium non potest. Ne viperas quisdem & natrices, & si qua morui aut ,stu
nocent , effigeremus, si ut reliqua mansuefacere possemus , aut essicere, ne nobis aliisve periculo essent. Ergo ne homini quidem nocebimus, quia peccauit,sed
ne peccet:nec unquam ad praeteritum;sed ad futurum poena reseretur . non enim
irascitur, sed cauet. Nam si puniendus
est, cuicunque prauum malefieumque ingenium est, poena neminem excipiet.
CAP. XXXII. At enim ira habet aliquam voluptatem: & dulee est,dolorem reddere. Minimε. non enim ut in ben ficiis honestum est, merita meritis repen-ce: ita iniurias iniuriis. illic, vinci turpe eaehic,vincere. Inhumanum verbum est, ω quidem pro iusto receptum, Vitio:& a contumelia non disseri nisi ordine . Qui
dolorem regerit, tantum excusatius peccat. M. Catonem in balneo quidam percussit imprudens. quis enim ali sciens faceret iniuriam po1tea satisfacienti Cato , Noli memini,inquit,percussiim me. Melius putauit, non agnoscere, quam vindicare. Nihil, inquis, post tanram petulantiam mali factum est Ιmo multum boni , coepit Catonem nosse. Magni animi est, iniurias despicere: ultionis contume liosissimum gemis est, non tale vitum di- unum, ex quo peteretur vitio . Multi leues iniurias allius sibi demisere,dum vim dicantu
105쪽
aicaninite magnus & nobilis est,qui mo-xe maSnae ferae, latratuS minutorum canum securus exaudis. Minus, inquit, contemnemur , si vindicauerimus ini nam. Si tanquam ad remedium venimus ,uue ii a veniamus : non quasi dulcent vindicari,sed quasi utile. SCE autem sit seu dissi nullare quam ulcisci. . . XXXIII- Potentiorum iniuriebit an mitu,non patienter tantum ferendesunt Facient iterum, si se fecissὶ credierint. Hoc habent pessimum animi magna somna inuolentes , quos laeserunt Moderunt. Notissi a Rox est eius, qui
cultu resum consenuerat . cum illum quidam interrogaret, Quomodo inrisimmam rem ut aula consecutus esset, senectutem Mntrurias, in tru ,accipiendo, Mgratias agendo. adeo militiam vi dicare non extedit, ut ne fateri quidem
expediat. C. C sar Pastoris splendidi e-
ius admonitus, duci protinus iussit. Ne omnia inhumano faceret adue Sum patrem , ad coenam illum inuitauit ις - venat. Iastor , nitul vultu expro- illi Caesar heminam: posuit illi custodem. perdurauit miseri. non aliter quam si filii sanguinem biberes. Vnguentiun coronas misit, & ἡ-
106쪽
, - D Ε 4 R A, Lib. I. 67 seruare iussit an sumeret. sumpsi eo die,
quo filium extulerat, imo quo non extulerat. Iacebat conuiua centesimus, & ρο- tiones vix honestas natalibus liberorum , podagricus senex hauriebat: cum interim non lacrimas emisit, nec dolorem aliquo signo erumpere passiis est. Coenauit, tan- quam pro filio exorasset. Quaeris, quare
Iabebat alterum. Quid ille Priamus non dissimulauit iram, & Regis genua com plexus estisunestam perfusamque cruore filii manum,ad os suum retulit, & coena. uit, sed tamen sine unguento, sine coronis i & illum hostis lauissimus multis solatiis, ut cibum caperet, hortatus est, non ut pocula ingentia, super caput posito custode, siccaret. Contempsisset Pastorem, si sibi timuisset: nunc iram compescuit pietas. Dignus fuit,cui permitteret a con- utilio ad ossa silij lesenda discedere. Ne hoc quidem permini. benignus interim di comis adolescens propinationibus senem crebris, ut cura leniretur, lacessebat: contra ille se laetum, & oblitum quid eo esset actum die, praestitit. Perierat alter filius, si carnifici conuiua non placuisset. CAP. XXXIV. Ergo ira abstinendum est, siue par est qui lacessendus est, siue superior, siue inferior. Nam cum
pare contendere, anceps este cum superiore, furiosum: cum inseriore, sordidum. Pusilli hominis & miseri est, re-letere mordentem. mures & formicae, si
107쪽
manum admoueris, ora conuertunt im-
Meillia se laedi putant, si tanguntur. Deiet nos mitiores, si cogitauerimus, quid aliquando nobis profuerit ille, mi irasesemur,& meritis offensa redimetur. Illud
quoque occurrat, quantum commendautionis nobis allatura sit Hementiae fama a& quam multos venia amicos utiles fecerit . Ne irascamur inimicorum & h stium liberis . Inter Syllanae crudeIitatis exempla est, quod a republica liberos proscriptorum submouit. Nihil est iniquius , quam aliquem heredem paterni odij fieri. Cogitemus,quotiens aci igno scendum dissiciles erimus, an expediat omnes nobis inexorabiles esse. Quam saepὸ veniam qui negauit, petiit quam sepe pedibus eius aduolutus est, quem a suis repulit Z Quid est gloriosius , quam iram amicitia mutare Quos Populus Rom. fideliores habet socios, quam quos habuit pertinacissimos hostes quod ii die esset imperium, nisi falubris prouis dentia victos permiscuisset victoribus Irascetur aliquis tu contra beneficiis prinuoca. Cadit stato simultas, ab aliena parte deserta , nisi par non pu3nat. Si utrinque certabitur , ille est melior, qui prior peclam retulit: victus est, qui vicit. Peicuita te recede. referiendo enim , α occasionem Lepius seriendi dabis, & ex-crifationem. non poteris reuelli, cum v
las et Nunquid velit quisquam tam graub
108쪽
ter hostem ferire, ut relinquat manum in vulnere, & se ab ictu reuocare non possit atqui tale ira telum est, vix retrahitur. CAP. XXXV. Arma nobis expedita
prospicimus,gladium commodum & h, bilem: non vitabimus impetus animi, his. aues magis , furiosos &irrevocabiles a a demum velocitas placet, quae ubi iusia est, vestigium sistit, nec ultra destinata procurrit, & quae flecti & a cursu ad gradum reduci potest. AEgros scimus ne
uos esse , ubi inuitis nobis mouentur. senex,aut infirmi corporis est,qui cum ambulare vult, currit. animi motus eos p
temus saltissimos validissimosque , qui
nostro arbitrio ibunt, non suo ferentur. Nihil tamen aeque prosuit,quam primum intueti deformitatem rci, deinde periculum a Non est ullius affectus iacies turbatior. pulcherrima ora foedauit, toruos vultus ex tranquillilsimis reddidit. U- uit decor omnis iratos: &siue amictustius compositus sit ad legem, attrahet
vestem , omnemque curam fui effundet... Si capillorum natura vel arte iacentium non informis est habitus; cum animo in chorrescunt, tumescunt venae, concutitur
crebro spiritu pectus , rabida vociS eru- .ptio colla distendita tunc artus trepidi, inquietae manus, totius corporis fluctuatio . Qualem intra putas esse animum, cuius extra imago tam foeda est quanto
illi intra pectus terribilior vultus , acri r
109쪽
spiritus est, intensior impetus, rupturus se nisi eruperitὶ Quales sunt hostium, vel
ferarum caede madentium, aut ad ea
dem euntium aspectus; qualia poetae inferna monstra finxere, silccincta serpentibus, & igneo flatu; quales ad bella e citanda, discordiamque in populos diuidendam, pacemque lacerandam teterrimae inserum exeunti Furiae: talem nobis iram figuremus, flamma lumina arde ria,sibilo mugituque & gemitu & stridore, & si qua his inuisior vox est, perstrepentem , tela manu utraque quatientem. neque enim illi tegere se, eura est. lose uam, cruentamque, & cicatricossim, &verberibus suis liuidam, incessibus vesanis, offusam multa caligine, incursita tem, vastantem, fugantemqlle, & omnium odio laborantem, sui maxim Et si aliter nocere non possit, terraS, maria,c tum ruere cupientem, insestam pariter , inuisamque. Vel, si videtur, sit qualis Mpud vates nostros est rSanguineam quatiens dextra Bellona si
fallis, Missa gaudens vadit Discordia pasta. aut si qua mastis dira facies excogitari diri assectiis potes . CAP. XXXVI. Quibusdam, ut ait
Sexti us,iratis profuit aspexisse speculum. perturbauit illos tanta mutatio lui: velut in rem praesentem adducti non agnouerunt se, & quantulum ex vera deformitate s
110쪽
te amago illa speculo repercussa reddebat animus si ostendi, & si in ulla mat ria perlucere posset, intuentes nos confunderet, ater maculosusque, aestuans, δίdis hortus, & tumidus. Nunc quoque tan ta deformitas eius est per ossa carnesque, di tot impedimenta, essiuentis: quid si nudus Ostenderetur Speculo equidem neminem deterritum ab ira credo . quid ergoῖ qui ad speculum venerat, ut se mum taret, iam mutauerat. Iratis quidem nulla est sermosior effgies, quam arrox δchorrida, qualesque esse , etiam videri u lunt. Magis illud videndum est, quam multis ira per se nocuerit. Alii nimia feruore rupere venas, & sanguinem supra vires elatus clamor egessit, & luminum suffudit aciem in oculos vehemetius humor egestus, & in morbos aesti recidere. nulla celerior ad insaniam uli est. Multi itaque continuaueriint irae surorem; nec quam expulerant mentem, Vnquam receperunt. Aiacem in mortem egit si ror , in furorem ira. Mortem liberis, egestatem sibi, ruinam domui imprecam tur: & irasci se negant, non minus quam insanire, furiosi. Amicissimis hostes, vi tandique carissimis: legum, nisi qua nocent , immemores, ad minima mobiles. non sermone, non ossicio, aditu faciles .
Omnia per vim gerunt, gladiis & pugnam
re parati, & incumbere . Maximum e nim malum illos cepit, & omnia exupe