장음표시 사용
91쪽
inquam, proderit pueros statim salubster institui. Difficile autem regimen esti 'uia dare debemus operam, ne aut iram iuillis nutriamus, aut indolem retunda mus . Diligenti obseruatione res indiget. Vtrumque enim& quod extollendum,& quod deprimendum est, similibus albtur . Facile autem etiam attendentem Gmilia decipiunt. Crescit licentia spiritus, seruitute comminuitur. assiirgit, si la datur, & in spem sui bonam adducitur rsed eadem ista in lentiam & iracundiam generant. Sic itaque inter utrumque regendus est,ut modo stanis utamur, modo stimulist nihil humile, nihil seruile patiatur. Nunquam illi necesse sit rogare suppliciteri nec prosit rogassis. p tius caussae suae, & prioribus saetis, & b nis in futurum promissis donetur. In ce taminibus a qualium nec vinci illum patiamur, nec irasci, dems operam, ut fomiliaris sit his, cum quibus contendere solet: ut in certamine assilestat non nocere velle, sed vincere. Quoties superauerit, & dignum aliquid laude fecerit, attolli, non gestire patiamur. Gaudium enim exultatici, exultationem tumor, dc nimia aestimatio sui sequitur. Dabimus aliquod laxamentum : in desidiam vero Otiumque non resolvemus, & procul a contactu deliciarum retinebimus . Nihil enim magis iacit iracundos, quam educatio mollis& blanda, Ideo unicis quo plus
92쪽
DE IRA. Lib. II. plus indulgetur , pupillisque quo pius lis
cer , Cormptaor animus est. Non resistet
Ossensis , cui nihil unquam negatum est , eui Iacrimas solicita semper mater a steriit , cui de paedagogo satisfactum est. Non vides , ut maiorem quamque seri nam maior ira comitetur In diuitibus nobilibusque & magistratibus praecipi apparet, cum 'uicqtiae leue & inane in animo erat, secunda se aura sustulit.
Felicitas iracmidiam nutrit, ubi aures s perbas assentatorum turba circunstetit,
Tibi enim ille respondeat Non pro istigio te tuo metiris: ipse te proijcis r &alia , quibus vix satiae , & ab initio benε
fundatae mentes, restiterint. LongE it que ab assentatione pueritia remouenda est. Audiat verum, & timeat: interi moreatur: semper maioribus asstirua .
Nihil per uacundiam exoret. Quod ne ii negatum fuerat , quieto osseratur : Mdiuitias parentum in conspectu habeat, non in vis. Exprobrentur illi perperam sicta CAP. XXII. Pertinebit ad rem, Iraecep ms paedagogosque pueris placios dari. Proximis applicatur omne quod tenerum est in eorum similitudinem
crescit. nutricum & paedagogorum retulere mox in adolescentiam mores. Α-pud Platonem educatus puer, cum ad parentes relatus, vociferantem videret patrem ἱ Nunquam, inquit, hoc apud Pla-
93쪽
tonem vidi. Non dubito quin citius parerem imitatus sit, quam Pl tonem. Teis nixis ante omnia sit rictus,& non preti da vestis, & similis cultus eum aequalibus. Non irascetur aliquem sibi comparari, quem ab initio multis parem seceris. Sed haec ad liberos nostros pertinent. In nobis siquidem psori nascenai & edueatio nec iiij locum, nec iam praecepti habet: s .quentia ordinanda sunt Contra primas itaque caussas pusnaxe debemus. Causi autem iracundiae , opinio iniuriae est retui non riscilὰ credendum est , nec ape aiςquidem manifestitque statim acceae dum. Quaedam enim nise , veri speciem
serunt . Dandum semper est tempus et veritatem dies aperit.ONe sint aures criminantibus iaciles . hoc humanae Liaturae
vitium suspectum notumque nobis sit rouod quae iiiviti audimus , libenter credimus et & antequam iudicemus, irascis
eriminationibus tantum, sed suspicioni bus impellimur, & ex vultu risuque alieno peiora interpretati, innocentibus irascimur Itaque agenda est contra se caussa absentis, & in suspenso ira retinenda . Potest enim poena dilata exigi, non P 'test exacta reuocari. Notus est ille tyrammicida, qui imperfecto opere com Drehen sis , & ab Hippia tortus, ut conatos indicaret , circumstantes amicos tyranni
94쪽
nominauis , quibus quam maximE c eam salutem eius sciebat. Et cum ille singulos, ut nominati erant, occidi iussisset, interrogauit, Ecquis superesset Tu, inquit, solus: neminem enim alium, cui carus esses, reliqui. Effecit ira, ut tyramnus tyrannicidae manus commodaret , α praesidia sua gladio suo caederet. Quam to animosius Alexander: qui cum legisset Epistolam matris, qua admonebatur, ut a veneno Philippi medici caueret, a reptam potionem non deterritus bibit FPlus sibi de amico suo exedidit. Dignus fuit qui innocentem haberet, dignus qu.
saceret . Hoc eo magis in Alexandro laudo,quia nemo tam obnoxius irae fuit. Quo rarior autem moderatio in regibus, hoc laudanda magis est. Fecit hoc & C. Caesar, ille qui victoria ciuili clementissime usus est, cum scrinia deprehendissee istoIarum ad Pompeiiun mussarum ab ηs, qui videbantur aut in aduersia, aut in neutris fuisse partibus, combussit: quamuis enim moderate soleret irasci, maluit inmeii non posse. Gratissimum putauit gentis veniae, nescite quid quisque peceasset . Plurimum mali credulitas facit. saepe ne audiendum quidem est quoniam in quibusdam rebus satius est decipi , quam diffidere. CAP. XXIV. Tollenda ex animoicic
, & coniectura, fallacillima irrita- Ille me parum humane salutauit,
95쪽
ille osculo meo non adhaesit, ille incho tum sermonem cito abrupit, Ille ad coenam non vocaust, illius vultus auersiox visus est.Non deerit suspicioni argumentatio : simplicitate opus est , & benigna rerum aestimatione . Nihil nisi quod in oculos incurret , manifestumque erit, credamus: & quoties suspicio nostra vana apparuerit , Obiurgemus credulit tem . Haec enim castigatio consuetudinem efficiet non facilὰ credendi.
C A P. XXV. Inde & illud sequitur;
ut minimis sordidisque rebus non e Meerbemur . Parum agilis est puer, aut i pidior aqua potui, aut turbatus torus , aut menta ne ligentius posita. Ad ista concitari, insania est. aeger,& infelicis valetudinis est, quem leuis aura contraxit: affecti oculi, quos candida vellis o turbae: dissolimis delicijs,cuius latus alie no labore condoluit. Mindyridem aiunt fui ste ex Sybaritarum cinitate : qui cum vidisset sedientem, & altius rastrum ab leuantem, lassam se fieri questus , vetuit illum opus in conspectu suo facere. idem
saepius questus est , quod folijs rosis di plicatis incubuisset . Vbi an um simul& corpus voluptates corrupere , nihil tolerabile videtur: non quia dura, sed quia molles patimur. Quid enim est cur tusi
fis alicuius, aut sternutamentum,aut ma
sca partim curiosξ fugata, nos in rabiem agat, aut versus calix, aut clauis neglis Mum
96쪽
' DE IRA ,, Lib. I L. 'gentis serui manibus elapsa Feret iste
aequo animo ciuile conuitium ,& ingesta in concione curiave maledicta, cuius
aures tracti subsellij stridor offendit3Pe petietur hic famem, & aestiuae expeditionis sitim, qui puero mala diluenti nibuem, iratatur Z . CAP. XXVI. Nulla itaque res magis iracundiam alit, quam Iuxuria im temperans & Impatiens et dure tractandus animus est, ut ictum non sentiat, nis grae uem . Irascimur aut his a quibus nec accipere iniuriam potuimus, aut his a quibus accipere potuimus. Ex prioribus quo dam sine sensu sunt ut librum, quem minutioribus literis scriptum siepe proiecimus mendosum lacerauimus 2 vi ve'
stimenta, quae quia displicebant, scidismus. . His irasci quIm stultum est: quae
ixam nostram , nec meruerunt, nec semtiunt Sed nos offendunt videlicet ab qui illa secerunt. Primum, . saepe antequam hoc apud nos distinguamus, irascimur: deinde sertasse ipsi quoque artifices e cusationes iustas asserent. Alius non po tu id melius facere, quam ficit et nec ad tuam contumeliam parum didicit . alius non in hoc, ut te offenderet, ficit. Ad vi timum, quid est dementius, quam bilem in homines collectam, in res inundere Atqui ut his irasci dementis est, quae misma carent, sic & mutis animalibus: qui3 nulla est inauria, nisi a consilio prostet
97쪽
Noeere itaque nobis possimi, ut seminaut lapis: iniuriam quidem sacere non possitiat. Atqui contemni se quidam putant , ubi equi ijdem obsequentes alteri
equiti, alteri contumaces sunt e tanquam iuinicio,non consuetudine,& arte tracta
di , quaedam quibusdam subiectiora sint . C A P. XXVII. Atqui ut his irasci
stultum est, ita pueris, & non multum a puerorum prudentia distantibus. Omnia enim ista peccata apud aequum iudicem , pro innocentia hadent imprudentiam. Quaedam sunt, quae nocere non possunt, nullamque vim nisi beneficam & salut rem habent e re dii immortales , qui nec volunt obesse, nee possint. Natura enim illis mitis & placida est; tam longE r mota ab aliena iniuria, quam a sua. D mentes itaque & ignari veritatis, illisim putant saeuitiam maris, immodicos imbres , pertinaciam hiemis: cum int rim nihil horum , quae nobis nocent pro suntve, ad nos propria dirigatur. Non enim nos caussa mundo sumus , hiemem statemque reserendi. suas ista leges habent, quibus diuina exercentur . nimis nos suspicimus, si digni nobis videmur , rater quos tanta moueantur . nihil e B Orum in nostram iniuriam fit: imo contra, nihil non ad salutem. Quaedam esse diximus, quae nocere non possunt equaedam, quae nolunt. In his erunt boni magistratus, parentesque,& praeceptores,
98쪽
x iudices: quorum castigatio se aecipienda est, quomodo scalpellum & abstinentia, & alia quae profutura torquent. Affecti sumus. poena Succurrat Non tantum quid patiamur sed quid fecerimus: inconsilium de vita nostia mittamur. Si verum ipsi dicere nobis voluerimus , pluris litem nostram arium abimus . Si volumus aequi omnium reIum iudices osse, hoc primum nobis suadeamus , neminem nostrum esse sine culpa . Hinc enim maxima indignatio oritur. Nihil peccaui, nihil feci: imo nihil fateris . Indignamur aliqua admonitione aut coercitione nos eastigatos e cum illo ipso tempore peccemus, quo adijcimus malefactis arrogantiam & contumaciam . Quis est iste qui se profitetur Omnibus legaus innocentem Vt hoe ita sit, quam angusta innocentia est, ad legem Donum esse quanto latius officio-xum patet,quam iuris regula quam multa pietas humanitas, liberalitas, iustitia , fides exigunt, quae omnia extra publicas tabulas sunt 3C A P. XXVIII. Sed ne ad illam
quidem mctissimam innocentiae formulam pr state nos possiimus. Alia fecimus, alia cogitauimus : alia optauimus, alijssauimus in quibusdam innocentes sumus, quia non successit. Hae cogitantes, aequiores simus delinquentibus, cedamus. obivigantibus: utique nobis ne irascar-C ε mun
99쪽
mur cui enim non, si nobis quoque minime dijs. Non enim illorum, sed lege mortalitatis pathnu quicquid incomis modi accidit. At morbi doloresque HUcurrunt. Vtique aliqua fugiendum est , domicilium putre sortitis.Dicetur aliquis male de te locutus, cogita an prior feceris, cogita de quam multis loquaris. Cogitemus , inquam, alios non facere ini viam, sed reponere: alios pronos facere alios coactos facere, alios ignorantes: etiam eos qui volentes scientesque finciunt , ex iniuri a nostra non ipsam iniuriam petere . Aut dulcedine urbanitatis prolapsus est, aut fecit aliquid, non ut novis obesset,led quia eonsequi ipse non poterat , nisi nos repululet. Saepe adulatio ,
dum blanditur, offendit. Quisquis ad se retulerit, quotiens ipse in suspicionem falsam inciderit, quam multis officijs suis
fortuna speciem iniuriae induerit, quam multos post odium amare coeperit, po terit non stat irasci: utique D sibi tacitus ad singula quibus offenditur, dixerit,
Haec & ipse commisi. Sed ubi tam aequum iudicem inuenies 3 Is qui nulliuς
non uxorem concupiscit, & satis iustam catissam putat amandi, quod aliena est , idem uxorem suam aspici non vult : & fidei acerrimus exactor, est perfidus: &mendacia persequirur , ipse periurus:& litem sibi inferri aegerrime calumnia Ior patitur . Pudicitiam seruulorum
100쪽
suorum attentari non vult, qui non popercie suae. Aliena vitia in oculis habemus: a tergo nostra sunt. Inde est, quod
tempestiua filii conuiuia pater deterior filio castigat. Nihil alienae luxuriae igno-stit, qui nihil suae negauit: & homicidartyrannus irascitur: & punit furta sacrilegus. Magna pars hominum est, quae non peccatis irascitur, sed peccantibus
Faciet nos moderatiores respectus no-st i, si consuluerimus nos. Nunquid &ipsi aliquid tale commisimus Nunquid
sic errauimus Expeditne nobis ista damnari Maximum remedium est irae, mora. Nec ab illa pete initio, ut ignoscat, sed ut iudicet. desinet, si expectat, nec uniuersam illam tentaveris tollere . graues habet impetus primos: tota vincetura dum partibus carpitur. CAP. XXIX. Ex his quae nos ossemdunt , alia renuntiantur nobis; alia ipsi audimus aut videmus. His quae narrata sint, non debemus cito credere. Multi ementiuntur , ut decipiant v multi, quia decepti sunt. alius criminatione gratiam captat, & fingit iniuriam, ut videatur doluisse factam. est aliquis malignus, & qui
amicitias cohaerentes diducere velit. est
suspicax, & quidpectare ludos cupiat , ve ex longinquo tutoque speculetur, quos collisit. De paruula summa iudicaturo,
tibi res sine teste non probaretur ; testis, sine iureiurando non valeret:utrique par lic