Hadriani Valesii Rerum Francicarum vsque ad Chlotarii senioris mortem libri 8 1

151쪽

M, RERvM FRANCICARvMrino Comite fugit in Africam: hostisque iudicatus una cum consciis coniurationis, & iussu Honorij Carthagine in aede Memoriae capite truncatus est, nomesique eius ex Fastis erasum.

Anno proximo post Constantini Tyranni caedem siti bentius enim Prospero, ac Hydatio, quam Frigerido

ccccxu assentior) Honorio IX&Theodosio V Coss. Iovinus nobilissimus Gallorum, a Sozomeno&Nicephoro Ioui nus dictus, Imperatoris nomen assumsit, Sebastianumque fratrem in consortionem Imperi j recepit: qui paullo post una cum Sallustio quodam interfectus cum esset, Iovinus fugiens Valentiam se contulit: & ab Ataulfo Rege Gothorum, quem Dardanus vir strenuus ab eius

i P amicitia ac societate auerterat, expugnato opido captus, Honorianisque traditus, Sc Lucio Consuis occisus est. Hydatius ambos fratres oppressos ab Honorianis, di Narbone interemtos dicit. Iovinum hunc Olympiodorus Thebanus apud Photium scribit Imperi j insignia cor ripuisse adiutoribus Goare Alanorum Regulo, qui abruptus a Res pendiale in Gallia morabatur,&cuntiario Phylarcho Burgundionum : sita Gundicarium Regem appellat in mox Sebastianum fratrem potestatis consortio sibi aequatum Imperatorem appellauisse , inuito Ataulso: qui iratus pacem cum Honorio fecerit ad eum Sebastiani ac Iovini, alterius a se interfecti, alterius Valentiae capti, & Dardani Praefecti Galliarum manu QCciii; capita miserit, quae praefixa hastilibus, & Rauennae pro portis ostentata sunt. Eodem tempore uti ait Frigeridus) Decimius Rusticus se ae Tyranno , Arroecuu ex Primicerio Notarioris Io ιΠι,multique nobiles apudArvernos capti a Ducib- norianis, o crudeliter interemti te riuitia ue Treuis rum a Francis, qui Constantinuni, & Iouinii auxiliis iu-Wςrant, direpta incens; ue est secunda irruptioneinec multo post Castinus Domesticorum Comes,expeditione in Francos ιν pia,in Gallias mittitur.cuius expeditionis Fraci cela. li duce non multo meliorem euentum fuisse quam postea Vandalicae existimo. Falso enim Sisonius Pontanus victos ab Castino Francos ta ex Gallia expulsos dicunt,

152쪽

Li AER TERTIUS. H Fredegarium quemdam , ineptum hominem. ac vere

Seholasticum secuti,qui uti Frigeridum; sic&Orositum a Gregorio citatum de Castino loqui arbitratus, utriusq; Auctoris verba ita in Epitomen suam transtulit,ut Castinum Francos protrivisse, Renum transisse, ilia peruagatum esse, ac sque ad renaos montes peruenis e scriberet:&Frigeridum non intelligens, Ioviniano sic Iovinum vocat Imperatore facto,Constantinum in Italiam sugisse, ac missis ab eo percussoribus capite truncatum , inultos nobiles iussu eiusdem apud Arvernos opiducaptos; dc ab Ducibus Honorianis interfectos esse tradidit. Ceterum cum Profuturus Frigeridus ciuitatem Trevirorum tum a Francis secunda irruptione direptam &incensam esse prodat: apparet aliquot ante annis principatu Honorij Francos primum in camdem urbem irrupisse. Vnde Sigibertus in Chronico tradit Francos , pein Galliam transeuntes, anno Honorij Principis XVI diripuisse prima irruptione ; secunda etiam incendisse urbem Trevirorum . quam urbem Galliae summam de opulentissimam post septem circiter annos ά Barbaris, id

est a Francis tertio expugnatam, eXustam, eversiam ;opidanos alios captos; alios interfectos; nonnullos ambustos; reliquos spoliatos ac nudatos esse in libro vi do Gubernatione Dei indicat Salvianus: indignaturque paucos nobiles, qui tribus cstinuis patriae excidiis super erant, quasi pro solatio ludos Circenses ab Imperatoribus, hoc est ab Honorio dc Constantio petiisse, nec impetrauisse. idem adiicitAugustam Trevirorupostea quarto excidio concidisse, id aliam non longὸ positam, ac paris fere opulentiae magnitudinisque urbem, id est ut arbitror) Agrippinam, eodem tempore captam ac di

reptam esse: ide6que tum, cum haec scriberct, utrobique ludos ex more celebrari desiisse: qudd illa posterior urbs hostibus plena esset; Augusta Trevirorum quater euersa, & deleta fuisset. Scripsit autem Salvianus post

Litorianam cladem, captamque a Vandalis Carthaginem: ut appareat circa XVII imperij Valentiniani an- ccc num, Chlodione regnante, ab Francis coloniam Augustam Trevirorum quartum expugnatam , A Col

153쪽

niam Agrippinam Vbiorum occupatam esse. Ceterum notandum est, quod Salvianus eodem in libro tradit, Romae tum ac Rauenna quae sedes Imperatoribus Occi dentis erant, ac in paucis praeterea urbibus Romanis ludos Circenses & scenicos fieri consueuille: in reliquis urbibus vel ob aerarij fiscique inopiam, vel quod sub ditione Barbarorum esse coeperant, edi desiisse. Honorij X, & Theodosij sextus Consulatus morte Thermantiae Aug. Stiliconis filiae,coniugisque Honori j ;caede Ataulfi Regis Gothorum, cui Sigericus frater Sari, ac post v II diem Vatia successit; & Prisci Attali captiuitate insignis fuit: de quo Attalo pauca dicenda sunt. Hic, natione Ion, Symmachi libri VII epistola LI v ac C xiii celebratus, cum a Romanis iussi Alarici ex Praefecto Vrbis factus esset Imperator Honorio VIII & Theodosio III Cost Alaricum Praesenti militiae, Ataulfum Domesticis equitibus praeposuit: Tertullu Consulem fecit: iudicesque, hoc est rectores militum Sc prouinciarum,in primis Constantem quemdam in Africam misit:&comite Alarico ad opprimendu Honorium Rauennam ire contendit: eiusque legationi cosortionem ipsi Imperij deserenti respondit,Honorio nisi priuato, relegat sque in insulam, re manibus ac pedibus truncato vitam se non concessurum. sed Alaricus a Saro Magistro militum Honorij acie Victus,& a Rauenna repulsus est. Interim HeraclianuS, interfecto Constante, custodias in litoribus Africae disponit, ac frumentum Romam invehi vetat. qua re cognita Attalus in Urbem redit,&consilium Alarici suaden-ri , Ut quingentos Gothos aduersus Heraclianum mitteret, damnat; ratus Africam Barbaris tuto committi non posse. Igitur ab Alarico irato, atque Honorii promissis solicitato ante Urbem insignia Imperij dcponere iubetur: Romani, quoscumque ad dignitates promouerat,discinguntur: Tertullus Varinis collega Consulatu, Marcianus Praefectiva Vrbana se abdicat. quidam cxtra Vrbem Ariminum;sunt, qui ad LX a Rauenna stadium At talum cedere Imperio coactum dicunt. Attalus ipse priauatus apud Alaricum nihilominus cum filio remanet, &Atacitam eius successiorem sequitur in Gallias, quoata

154쪽

Li B ER TERTIvs. IIsititore iterum Imperatoris nomen assumit Constantio& ςς ζ Constante Coss & proximo anno ab Ataulfo pace cum ψος Honorio inita in Hispaniam transeunte desertus ac proditus ; dum Africam petit,in mari capitur: & Constantio Patricio vivus a Gothis traditur. quem Honorius in XI Consulatu Romae triumphans ante currum egit, ζψδες

re praecisa manu, aut uti est Philostorgius) duobus tan-tdm digitis amputatis, infelicem Lipara insula clausit. Quidam dicunt Fl. Priscum Attalum postridie eius dici, quo purpuratus cum stipatoribus processerat; iussu Alarici Gothis serui habitu ministrasse. Quamobrem Orosius scribit Attalum ab Alarico intra breuissimum temporis spatium Imperatorem factum, infectum, resectum, ac defectum; hoc est bis purpura indutum, bis eXutum esse.

Prosper & Hydatius scribunt, XXIV imperij Honorij

anno, Monario & Plinia Coss. Constantium Patricium ccce Vatiae Gothoria Regi, quocum pacem fecerat, reuocato cx Hispania, ob egregias victorias de Alanis α Vandalis, redditamque Placidiam;condonauisse terras a Garumna flumine ad Oceanu pertinentes: hoc est Nouempopulos,& prouinciam Aquitaniam cognomine secundam, ac

clarissimam Galliae Narbonensis urbem Tolosam Tectosagum: quae apud Rutilium V.C. in libro I Itinerarii anto annum Vrbis CIDCLXIX, seu ante Honorium XI dc Constantium II Consules ab Ataul , ut opinor, capta esse ἔς ς ς'

dicitur, & per annos LXXX v III Regum Gothorum ' regia fuit. Dixi Consulatum Monaxij & Pliniae YXIvHonorij Aug. annum ab Hydatio putari: quod Prosper,& Hydatius in Chronicis, aliique multi Consulatum

Olybrij & Probini, cuius initio Theodosius maior obiit, cccxcv. non Honorij, sed Theodosij annis adnumerant. Valiae,qui triennio tantum regnauit, α Monaxio ac Plinia Coss decessit,plus XII annos tribuit Iordanes. huic cccc

successit Theodoricus maior, qui ab aliis Theodores, ac Theudoris; ab aliis Theudoridus, de Theodoredus

dicitur.

Theodosio ix & Constantio III Coss. Honorius Fl. ςςco Constantio Patricio,cui ob res gestas ante triennium rixcidiam. sororem sua recusantςm iunxerat, aequam sociς-

155쪽

mus atque Balbinu& fecerant, pro indiviso obtinendi inuitus magis quam sponte detulit. cuius imagines ad semissa; Theodosius minor fastidiit ac reiecit, nouit tem hominis causatus. sicut postea eamdem ob causam imaginem Marciani a Pulcheria Aug. in consortium ditagnitatis recepti vix tandem, vieesimo mense quam Ima perator salutatus erat, Herculano & Sporacio Coss. Valentinianus ex more in urbe Roma proponi permisit. Constantius irritatus contumelia, cum agitaret Theodosio bellum inferre, Agricola dc Eustathio Cose impe-rij mense v II lateris dolore oppressi is decessit: ex Galla placidia liberis genitis Honoria, ac Placido Valentiniano, quem Honorius Nobilissimum appellauit. Eum Rauennae ab Honorio Monaxio dc Plinia Cos . hoperatorem factum, ibidem proximo anno in tertio Consulatis obiisse falso affirmat Hydatius:cum in Codicis Theodo

viani libro li&HI Imperatorum Honori j Theodosij dc Constant ij leges duas ad Palladium Praesemim Praetorii

missas, alteram V I Idus Mart. alteram v Kalendas Aug. datas Rauennae Eustathio de Agricola Cos inueniam. Admonet me Rauennae mentio, quamobrem Hon rius eam Imperij sedem, regiamque delegerit, causam requirere. Augustus Caesar . de omnes ab Augusto Imperatores Rorme in Palatio habitauerunt: cunas ex montis nomine cum regio X Vrbis,tum domus Caesarum arpellationem traxit. Roma autem non solum suti ait in libro v Liuius) restionum Itasse, sed etiam totius Impe xij Romani media habebatur. Vnde Antoninum Pium prVter ceteros in Vibe sedisse aiustor est Iulius Capito,nus, Ut medius ex omnibus prouinciis nuntios audire colariter posset. Postea Diocletianus Iouius, cum MaXimianum Herculium in consortionena potestatis recep sex, de Fl. Valerium Constantium, ac Galerium Maximianum Caesares nuncupauinet, Imperium Romanu inita diuisit, vi Herculio Augusto Italiam, dc Atticam Callias, Hispanias et Britanniam Constatitio 3 Galerio Illyricum ac Thraciam committeret, ceteras prouincia gipse retineret. tum Iouius quidem Nicomediam ; Cori-

156쪽

LIBER TERTIUS. v stantius Augustam Trevirorum, Galerius Sirmium, urbem Pannoniae Quadis & Sarmatis interfluente Danubio oppositam ; sedes habere coepere. at Maximianus Herculius Mediolanum insubrium se contulit, quod opidum ab urbe Roma millia passitum II X X X abest, atque hunc domicilio locum elegit, unde Italiam ab incursionibus finitimorum Alamannorum securam p staret 3 "iescumque res cogeret, per Alpes Graias aut Peninas in prouinciam Germaniam; per Venetiam, saltumque Iulium in Illyricum mature contenderet. Mediolanum vero non uni Aerculio, a quo muris, thermis , aliisque operibus exornatum est; sed insequentibus Principibus, dum in Italia hiemarent,annos amplius centum sedem fuisse argumento sunt historiae eorum temporum, legcsque plurimae Mediolani datae: cx quibus etiam intelligitur Honorium initio principatus Mediolani fuisse: deinde alternauisse, ac modo Mediolani, modo Rauennae mansisse: demum circa Luci j Consulatum posthabito Mediolano , quam ob id quondam Regiam ηυrbem Iordanes appellat, domicilium Imperij Rauennam transtulisse. quare Claudianus in libro de vi Consulatu Honori j Aug. Romam sese ab Imperatoribus pridem desertam querentem fingit his versibus.

Luem, precor, ad finem laribus seiuncta potestas at, Imperiumque suis a sedibus errat ZCur mea, qua cunαι tribuere, Palatia, nomen ,

Neglecto squalent senis ' nec credistir orbis origis posse regi Z medium non deserit umquam

Cali Phoebus iter, radiis tamen omnia lustrat. Segnitis an meteres prum, Renumque tenebant, et, Qui noctram coluere domum pCausa Mediolanum relinquendi eadem Honorio fuit; quae Herculio causa fuerat deligendi ; nimirum propinquitas Barbarorum. quippe id opidum expositum ad pericula repentinarum incursionum obsidionisque ;contra Rauenna, urbs nobilissima prouinciae Flaminiae, quanto remotior a Germania & rebelli Gallia, tanto tutior homini desidi ac timido videbatur. quae sui altiordanes in sinu Imperij Romani, Hadriaeque sita ab Orien

P iij

157쪽

ns RERvM FRANCICARurus te mari alluitur, ab Occidente paludibus cingitur, a Septemtrione & a Meridie Padum habet eo duabus fossiq. perductum: unde Honorius squod Alarico Rauennae appropinquante facere voluisse dicitur J Epirum petere, si res cogeret, dc ad Theodosium fratris filium perfugere

potuit. quem hominem, ut ex ortu tot Tyrannorum, Mox tot gentium incursionibus intelligitur, dc a suis dc a Barbaris ob desidiam contemtum,omni Gallia ac Hispania propemodum amissa, in Italia latuisse de salute magis quam de Imperio solicitum, nec umquam Alpes transire ausum esse nemo non mirabitur: qui animaduerterit Fl. Valerium Constantium, Minsequentes Imperatores, aut Imperatoribus absentibus Caesares raro Gallia exceLsisse; in repellendis continuis Francorum & Alamannorum bellis occupatos: atque Augustam Trevirorum, utriusque gentis finibus fere mediam interpositam, annos amplius centum eorum regiam fuisse. quam ob id Marcellinus clarum Principum domicilium filium, hoc est Imperatorum sedem, dc Auxustam urbem Ausonius adipellat. unde Gregorius Maximum, quod ibi plerumque morabatur, Imperatorem Treviricum Vocat. Honorii exemplum Valentinianus, deinde Odoacer, Regesque Cothorum secuti, Rauennam, urbem Regiam ob id a SNnatore & Iordane dictam, Regni sedem habuere. Sed tempus est iam a Romanis ad Francos nostros, &ex Ita- lia in Germaniam transire. Faramundum , quem & Varamundum &Faramo-

ζ dum appellant; sextodi vicesimo imperij Honorij anno defectione Solis insigni, in Francia regnauisse, & Iu principatus Valentiniani, undecimum regni sui annum non excessisse ait Prosper in Chronico. Vbi adnotare conuenit Prosperum Honorio post: patris mortem XXXIII annos auignare, qui XXIX tantum annos imperauit: itaut detracto superuacaneo illo triennio aut Faramundum non plus octo annos regnauisse; aut si XI annos im- cccc- pleuit, Imperatoris Honorij anno XXIII, Honorio XIM Constantio II Coss. Regni potiri coepisse putandum

sit. Praeterea animaduerto inter Marcomeris Sunnonisque mortem, dc initium Faramundi annos minimam.

158쪽

LiBER TERTIUS. I xv II interfluxisse: intra quod tempus ut qui in Francia Regnum obtinuerint incertum est: ita Godigisclum Regem Vandalorum a Francis pulsum acie & interfectum ; Constantinum, dc Iovinum tyrannos copiis adiutos; atque coloniam Augustam Trevirorum bis c piam, direptam, ac incensam esse constat. Vetus quia

dam Historicus , Theoderici Regis de Caroli Ducis

Francorum aequalis,scribit mortuo Sunnone,Marcome

rem Principem gentis, quem tum adhuc vixisse cxisti mat, Francis persuasisse, ut Faramundum filium suum

Crinitum Regem crearent. Aimoinus, Rorico, Auctor

libri de vita Caroli Magni, Ado ,-Iuo de Faramundo consentiunt, Marcomeris viri illustris filium, & primum s ut falso arbitrantur ) Regem Francorum fuisse : qui nihilo verius in vetusto Chronico Sunnonis filius, primus Franciat Rex Capillatus vocatur: ac in Stemmate Regum nostrorum duos filios, alterum nomine Clenum omnibus ignotum, alterum Chludium, hoc est Chlodionem sustulisse dicitur. Sigibertus oblitus sui, qui

Priamum in Francia regnauisse affirmauerat, post Suunonis & Marcomeris Ducum interitum, Francos ad Fa- ramundum Marcomeris filium Regnum detulisse anno C C C C XIX tradit: regnasse autem Faramundum annis XI: quo tempore quatuor primores gentis, Vsu rerum ac virtute praestantes , ex omnibus omnium consensa delectos; ter actis conuentibus, quos mallos appellabant,

in vicis Germaniae Salichamio, Bodichamio, &Widi- chamio legem Salicam a Salichamio vocatam codidisse: Quatuorviros fuisse Wisigastem, Salagastem, Bosog stem,lc mdogastem: quos Iuo, praetermisso uno, Wisogastem, Arboginem, a quibusdam Bosogastem dictum,& Salcgastem vocat; Ado Sigiberto & Iuone vetustior, & Auctor Historiae Francicae ante citatus Wisouinem, Wis gastem, Arogastem, hoc est Wido-ginem & Arbogastem) & Salegastem deprauatis nominibus nuncupant. Mihi quidem similitudo nominu cumlatorum legis, tum locorum, in quibus condita dicitur, suspecta semper fuit: neque existi noui, cum Burgundiones,Vesigothi, Ostrogothi, dc Langobardi non prius

159쪽

lio RERUM FRANCICARvM leges scriptas habuerint, quam hi in Gallia, illi in Italia consedissent, legem Salicam in Germania Francis fuisse

descriptam: quae utique Faramundo regnante Germanicis conscribi literis, dc a subsequentibus Regibus post occupatam Galliam lingua Latina verti debuit. at ii

ius conuersionis nemo mentionem facit. Quare ut Gundobad Burgundionibus, Vesigothis Theodoricus posterior, aut ut aliqui arbitrantur, Euricus, Ostrogothis Theodericus, Rotharius Langobardis, Regnis iam di turnitate confirmatis, iura Latine descripsere : sic Chlo- doueus Regnum primo, deinde & legem Salicam, quam

in prooemio legis correxisse tantum aicitur,videtur condidisse:cuius filius Theodoricus legu Francorum cognomine Ripariorum, Alamannorum, ac Baioarioru auctor fuit. Ceterum Gregorius, ex quo nos primorum Franciae Regum res gestas discere oportebat, non modo Fara

mundi acta; sed etiam nomen ipsum praetermisit: Chlodionem quoque, Meroueum, ac Childericum fere indictos reliquit. nec illi deerant libri, ex quibus multa excerperet : sed vir bonus Principes Christianae religionis expertes silendos arbitrabatur. Hoc solum affirmare possumus, si Honorio XI &Constantio II Coss. regnare Faramundus occoepit, principatu eius ac forsitan etiam ductu Francos in Galliam eruptionem fecisse, & Augustam Trevirorum sicuti ante dictum est in tertium captam diripuisse ac incendisse. praeterea ex Prosperi Faltis Chronicoque colligimus Faramundum partem Galliae Reno proximam possessionis causa occupauisse, quam primo regni anno Chlodio eius filius amiserit. Honorio XIII & Theodosio X Coss. cum Vandali de Alani,paullo ante ex Callaecia in Baeticam instante Asterio Comite Hispaniae transgressi, finitimas prouincias incursionibus vastarent: Castinus primarius Senator, ex Comite Domesticorum Magister militiae factus, aduex-sus eos cum magno exercitu de auxiliis Gothorum mittitur. qui Bonifatium Cirum besti artibus praciarum ineptooe iniuriose imperio ab expeditionis sua societate auertit.

Nam iste vi loquitur Prosper in Fastisὶ periculosumsibi atque indignum ratin eum sequi, quem disiordem prem

160쪽

x LiBER TERTIV s. mbientemque expertus est; celeriter Portum Vrbis petiit, atque inde in Africam transiit, omnemque prouinciam Iccupauit. idque Reip. multorum malorum initium ; ea Africae causa cladis exitiabilis fuit. At Castinus, qui se-

ipse tanto collega priua erat, ne in societatem certae eX- plorataeque, ut putabat, victoriae quemquam reciperet , vecordiae poenas dedit. Cum enim Vandalos obsideret,

adeo ut inopia pressi deditionem facere iam pararent i

fiducia virium ferox, hostiumque arroganter contemnens, temerc proelium commisit: & auxiliariorum suorum fraude dec tus victusque, ignominiosa fuga Tarraconem petiuitii Viginti ferε millia militum Roma-aorum caesa Prosper est auctor in Chronico, qui falso uino octauo post Honori j Aug. obitum hanc cladem cccc xomanis illatam dicit.Notadum autem est, id quod Salu uianus in libro viI de Gubernatione Dei scribit, Vandalos tim're perturbatos librum diuinae legis apertum venientibus Romanis opposuisse: credo ut eo Commento

Christianos se esse & ab Christianis sine causa oppugnari indicarent. Sic igitur V Midali ut ait Salvianus) post experimenta belli diurarati intellexerunt sibi Romanae Re .virra etiam cum Barbarorum auxiliis parra esse non posse. Nec

multo post Castinus ex Magistro militum &eY Consule non sollim priuatus sed etiam exsul factus, quod Ioanni Imperium occupanti fauisse dicebatur; ex Italia in Afriacam ad Bonifatium inimicum suum perfugere coactus est, & genibus aduolui, patrocinidque ac fidei se permittere eius, quem tamquam militem &Barbarum ante despexerat. Hic est Bonifatius, qui Placidiae ab Honorio fratre suo vii, cum liberis expulsae solus fidem seruauit,

aurumque subministrauit;&ADicastrenue contra Ioannis copias defensa fecit, ut Imperium tandem cum Ualentiniano filio reciperet. Idem paullo post Hierio dc cccc- Ardabure Coss. cum in Africa potentia glori que augeretur , falso clam defectionis accusatus ab Actio, dolosisque eiusdem literis deterritus, in Italiam venire euocatus a Placidia recusauit. Quamobrem arbitrio Felicis Magistri militum, ut ait Prosper, vel potius Actij, Mavortio primum ac Galbione Ducibus; deinde ambobus