Practica Ioannis Arculani Veronensis particularium morborum omnium, in qua partium corporis humani anatome, morbi, symptomata, causae, ac signa, atque omninò vniuersa medendi ratio, & remedia adeò apertè, & copiosè traduntur, ... Magna diligentia cum

141쪽

IO. ARCV. IN IX. ALMAN. ratis equatur: μrsitan missu redietur. si autem fuerit

disicile, cst non exierit,erit necesse ut cum serra auri immisso extrahatur. QVia etiam in naribus est faciendum si piu

eas intresum fuerit, quod extrahi non possit. Quod sapia

aurem intrauerit, capite ad partem auris illius inclinatos liat ager.Quodsi non exierit prouocetur ferirutatio, ut diaximus. Deinde oleum tepidum multoties immittatur.

hoc promimos habenduo praecipues res mala hahens valitat E isegre se Iberit, ex ea nanq; gravisseqrutvr dolor.

Diuiditur hoc cap. in tres partes .In prima ponit modum extractionis rerum duarum fixarum in aure. In secunda ibi. od si aqua. Ponit modum extractionis rerum liquidarii. In tertia parte ibi. Nec hoc pro paruo est. Facit meisi indiligentem in huiusmodi rerum extractione In primaparte innuit duas intentiones. Prima est foraminis mollificatio &dilatatio & etiam mollificatio rei, quae inar a est aure, aut

ipsius commimitio si fieri possit instillando in aure oleu tepidum & riam ponendo in balneo scilicet , aquae dulcis

maxime tomentando aurem cum philtro aut petia infusa in aqua tepida. ue tame ne res quae est ingressa aurem nee hi

minationem crescat,sicut faba, phase iis, cicer de Nilia, in his enim abolei instillatione , mentatione cauendum est.Secunda intentio est ipsius rei extractio, prouocado sternutationem cum codis,aut elleboro narib .insi lato, ore denaribaelausis ut cum impetu aere inspirato, uersus aure m to, illa res ab aure excutiatur. Si aute cum sternutatione exire non poterit, extrahatur cum instrumento cogruo cu quo

etiam extrahuntur res nare ii resiς cuius instrumenti figura uides in margine, & cum hoc etiam extrahutur lapilli in uirga reteri. Sed bene caueat operas quomodo ipsum applicet ne in profundum rem extrahendam impellat. De expertis per me in extractione rerum infixarum in aure est,ut lacerta uiua aut nouiter mortua applicetur cum capite sito auriligetur sic per tres horas reteta,& eu ea amouebis inuenies rem infixam adherentem capiti laceri ,& hoc ualet in extractione citiustuq; rei ubi csiq; fixa.In secuta parte dicit, quia in extractione aquae,& rerum liquidarum debet Uer saltare capite incuruato super aure aegra& liquot exibit &si non suificiat prouocet sternutatio ut prius. vlterius dicit quod medicus no debet esse negligens in extractione huiusnodi rerum , & proprie cum sunt inectar mala qualitate, eausant enim interdum dolorem fortem & alia pessiimi accidentia. Ingentia autem in extractione limsii reriim humidarum penes Aui.et alios,sunt plurimi Primum est cum embula idest

eanula perforata, cuius extremitas bene cotto circundata

in aurem ponatur ut bene adhaereat, deinde cum ore potenter fiat cito, exibit enim ne detur uacuum.&smile huic est cathatir cum sua extremitate in aure immissi im. Secumdus modus est ut spongia facta subtilis per sortem eostrictionem cum extremitate ponatur in aure: exiccabit enim humiditatem illa de similiter huic est medulla melignae, aut sistes

anethi, aut papiriis palustris cum extremitate ponatur in aure, postquam bene per constrictionem fuerit subsiliatum, ut erescendo bene foramini adaereat. Deinde alia in extremitate cotto circundata usq; ad tertiam partem sui accendatur innis,qus procedat ardendo usq; prope aurem.aegro iacente super aure apra,& subito extrahatur de exibit aqua.Tertius modus est etiam ne detur uacuum, accipiatur uenta, & in collo uincet sit cannula posita de bene ligata,& in resduo uesicae sint tres circuli mite distantes bene adli rentes & ligaticum uesica siue contructi, re uesica haec eum circulis suis eo stringatur uersus collum suum ,& cannula in aure ponaturemto iecudum extremitatem suam circundata,& postea u

sca elongetur tenendo cannulam bene firmam, de exibit Mqira ne citur uacuum,&adlioe optime faceret sollis pariliis euius cannula esset auri proportionata, his duabus intentionibus peractis.Sequitur tertia quae est accidetium correctio maxime doloris, cuius cura supraposita esst, & imponatur in

aure oleum, & proprie de amygdalis amariss aqua ingressa fuerit, des lichinium aut aliud cali tum olei ros. omphacinum instilletur,& idem iacit, di ordinetur regimen secunduexigentiam accidentium intentionem, cς. Dex ritudinibus nas & primo de anatomia eim. p. t.

1Vxta ordinem a nobis praemissum habemus duo praecingnoscere.Primum est anatomia nasi. Secundum est modus congruus applicandi medicinas pro cura passionum

nasi. matum ad primum nasus destri lue est membruinstrumentale in suprema parte eo' oris Mum ad logum ex divissius ossibus, tribus chartilaginibus, se duobus musculis compositum, duo habens foramina usq; ad colatorium penetrantia ad euentandum cerebrum, odorandum, distinguendum literas,& saperfluitates a cerebro euacuadum, fit terordinarum: est enim primo membrum instrunientale siue organicum,quia compositum,& ad plures operationes ficientes pro bene esse indiuidui ordinatum est autem in si prema parte eorporis situm ut esset cerebro proximum, est autem factum oblongum: sic enim melius deseruit ad operationes de quibus infra. est autem compositum ex duobus ossibus Gguratis secundum formam duorum triangulorum, de secum dum eorum angulos iunguntur colatorio, secundum bases iunguntur inferius, ita ut nasus sit maior de latior inseriusquam superius. Haec aure ossi filerum subtilia , ut scillari esent leuia neq; suer ut multum dura, quia magna sortitudine non indigebant merito operationii in quas minantur Fuit etiam nasus compositus ex tribus chartilaginibus, duabus, scilicet, extremitatibus duorum ossium,quorum iuvamentusuit triplex. Primum generale, ne membra mollia scut cutis

de mu i immediate ossibus duris coniungerentur, secundum suit, ut nares starent apertae, de possem dilatari de constringi secun sum necessitate aeris attracti & expulit:s enim fuisset solum os non potuisset dilatari de constringi. Si vero caro de panniculus non stetissent nares dilataret propter mollitiem substantiae.Tertium iuvamentum, ut quateretur in expulso ne superfluitatum, sic enim adiuuat ad ipsarum expubsone . tertia uero chartilago est in medio nas diuides ipsum per medium secudii longii,& est durior superiusquam inferius. Hoc aute factum suu ut in nase essent duo soramina, ut superfluitates expulsae a cerebro secundu pluit mu transeant solum per alterum sorame de reliquum attractioni di expulsioni aeris libere subseritiat. Si enim non suisset ii is unum frequenter si perfluitatibus a capite descendentibus per nasum fuisset impeditus transsius aeris. Et fuit compositus ex duobus musculis P. uis, ve sua magnitudine non impediret alios musculos, qui sint ingenis deseruientes motui labiorum de aliarum partium ficiei .Fuerunt autem soties ut sortitudine supplerent quod do scit in magnitudine,&oitum habuerunt a genis, quapropter nares verius ipsas contrahuntur secundum uoluntatis imperiumnabuit autem duo foramina peruenientia ad c latorium quod est in osse basiari,est enim ibi perforatum similiter perforati sint panniculi tegentes cerebrum ex irsus directo usq; ad carunculus mammiliares,quae sunt in extremitatibus duarum partium uenaticuli ametioris.Hoc autem facium fuit ut superfluitate si parte anteriori cerebri possent expelli per nares,ut etiam foecies odoris de etia si uralis euaseratio aeri permixta possent perforamina naria de colatorii & duorum panniculorum deferri ad carunculas mammiliares qui sunt organum olfactus. Subduntur autem postea in diffinitione quatuor iuvamenta ad quae nasus ordinatur. Primum est ad euentandum cerebrum quod iacit in diante multo aere in ipsi, contento,*iem modificat, ut m dificatus transeat ad cerebri euentationemdicet maior pars aeris per ipsum attracti deseratur ad cordis euentationem Secundum iuvamentum est,ut multus aer in ipso contentus

receptiuus specierum odoris 3: sumalis eu rationis molius ad odoratum deseritiat.Tertiit ut per ipsum, stilicet paulatim expulsum, secundum exigetiam literae etiam distinguatur,na taliter deseruit nasus iuxta Aui .i .primi apale anatomia ossium nasi, ad distinguendum literas qualiter desediuit foramen magnum fistulae ad distriatione sonorum. Qua artum iuuamentum fuit ad tegendum sipergultates, &ipsis expellendum quae a cerebro defluunt per nares. Cum enim inambus fit narium constictio, aer per loca angusta imput sis expellit cum uiolentia pe itates quibus obuiat. Ex his patet stus nas,figura, quantitas, numeriis partium, sub

stantia. Ex quo etiam patet complexio, est enim frigidae α

142쪽

DE SANGUINE A

sme eomylexionis. et mitigantia, colligatur enim cum cerebro,colligatur etiam cum ore gutture. quia per illa sintamina est transtus ad guttur, colligatur etiam cum oculis. quia in superioribus partibus ossium nasi sunt foramina quae in oculos terminantur, quapropter alcohol positum in ocimio statur, aliqua parte ipsius resudam ad os per foramina narium. Potest autem paci omne genus aegritudinis, scilicet complexionis, compotitionis , & unitatis & aposteariata cuia iuscunq; generis,& haec sussiciant de anatomia. Secundum autem perficiendum in modo applicationis medicinatum pro quo sciendum quod aliquando applicatur capiti,& praecipue parti anteriori de maxime ad diuertenda a naso,aliquando a cantur ori sib simiamesticatorii, aut rogarismatis. Aliquando applicantur naribus quadrupliciter, aut infinidendo eas liquidas in naribus capite conuer sis ad posteriora melius eat,saltem medicina existete aci D, ut os fit plenum a , secundo naribus sugguntur, tertio siti forma odoris de iussumitii applicatur, quarto sub sormari lueris insumantur Sciendum tamen si psi medicinae fuerim acutae, sequitur odor&dolor nasi & capitis cui oportet subuenire cu attractione siue iniectione lactis &sinultu sedantium acuitatem & dolorem remouentium. De sanguinea naribu fluente. Cap. 43.

HAςc quinta pars de passionibus nasi habet quatuor

cap. duorum primum est de fluxu languinis narium. Quid nominis satis notum est. Sed fluxus sanguinis narium descriptiue est exitus san: per nares siue immediate ueniat anatibus siue aliunde. pro cuius notitia ut

veniamus ad secundum, scilicet ad species siue modos fluxus sanguinis narium. prima distinctio. Sciendum est quia seim is aliquado e 'editur immediate a uenis qui sunt in naribuus aliquando a uenis & arteriis longinquis, ut ab arteriis

retis mirabilis cum mimpuntur, aut ab aliis arteriis & uenis quae sunt in cerebro. Nonnunquam rupta uena in pulmone sanguine impetum expulso cum tussi, aliquando egreditur ut per os & nares.Item accidit sanguine impetuose uomito. Sanguis tamen ex naribus proprie seeundum omnem imtentionem medicorum dicitur de illo qui immediate egreditiar de naribus aut cerebro siue rete mirabili . Secunda disiunetio .Fluxus sanguinis aliquado estramus sicut distillas , siquado multus de impetuo iis, aliquado medius inter hos.

Tertia distinctio. Mi uando est a uena, aliquado ab arteria serta distinctio. Aliquando est periodicus , aut de mense

in mensem,sicut aliquando accidit mulieribus quibus retria sunt menstrua . Hic enim supplet uicem suxus menstritalis.

Et aliquando his talios petiodossecundum quod in diuersa temporibus tantus congres tur sanguis,ut sufficiat ad fluxum, ali uando est sine periodis. uinta distinctio.Aliquam do huiusmodi fluxus est criticus aliquarum e ritudinum prς

cedentium,siquando non criticus. Sexta distinctio. Est esse quando iuuativus, liquando est nocuus. Iuuatiuus quidem est existente multa plectoria cum uenae sunt te ita, color rin us praeter modum,&facies tumens, imminet enim pericubini aut si actutae uelix aut suffocationis subitae. Similiter cusanguis esset nimis acutus licet etiam esset mediocris quanti titistis. In his enim casibus fluxus sanguinis ex naribus opi, me confert.Est enim iuuatiuus in multis aegritudinibus que sint apis critice terminari per fluxum sanguinis trarium ,

cui apostemate cerebri& propriὰ calido S sanguineo aue in eri eo inseda ex sing. proueniente & in syniche & peripneumonia aut pleures se apos .hepatis de in mothillis & uariolis re feb. synocha,&se e tertiana & causone in quibus

maxime cholera esset mixta cum sanguine. Sed dicit Aui. s. tertii eapue fluxu sanguinis narium, quia pleurtas est apta melius & frequentius terminari fluxu sanguinis nariu quam perioneumonia,cuius causa quia secundum plurimum fit pleuros a sanguine cholerico qui est aptus per nares expelli. Et etiam uena arterialis deserens sanguinem ad pulmonem, minorem habet colligantiam cum uena chili ascendere qua uenae pectoris ab ea ramifieatae . dicit tamen A. etiam uena iis ascendens aqua ramificantur uetue disse natae per pectus est proximior uenis narium sue quae terminantur ad na- es qua pars uenaechillis aqua rami Qtur uena arterialis de

ferens sanguinem ad pulmonem.Dicit tamen A. x. quarti de iudieiis fluxus sing.narium, quod peripileumonia terminatur per fluxum sang.narium,&qxim pleuretis quatum adhoe iudicium est medium quem passium credo sie esse intellistendu cilicet quod pleuress rarius terminatur per fluxu san iratium quam multa alia apost.iit uerbi gratia rarius qua a possema cerebri & synancheaerequentius tame quam peripiammonia ego tamen cum uiderim centum pleureses multas

perione umonias, nunquam uidi nisi unam pleuresim candui, nis fluxu terminari. Nullam autem uidi peripneumoniam sanguinis fluxu terminari, sed bene multas phreneses sine apostaeati .cerebrissit sorte etiam quod apata hepatis de proprie existentia in gibbo & frequentius terminantur per fluxum sang.narium quam pleuress cum trunctus uenae clulix transeat per gibbu hepatis .Et sorte hoc intellexit A.in proprio capite de fluxu sanga arium, cum dixit,iuuatur eo principue taritudinibus acutis de in apost. intrinsecis de proGie singuineis &cholericis in cerebro, deinde in hepate , o stea in uel ine,idis,diaphragmate, & per uelamen etiam possumus intelligere pleura, ex hoc ordine Auic. possumus intelligere sitiam aedictam.miqn hic fluxus test noetuus siseut quando superauit, tunc enim in cholericis facies citrina. ate multiplicato, in melanch,fit facies muca, & pietuo in omni b. istis facies tendit in colorem mortui spiritu pa eificato,& extremitates instigidantur& eadsit in syncopim.&interdum moriuntur, dc praeiripue cum magna quantitas in paruo tempore egreditur iciat. s. libaicet mulierem uisederim euasisse postquam ab ea egre is sunt. Is .lib. sanet per matricem in tribus diebus an uine autem in multa n est

tale sed paulatim deste & in pluribus diebus, debilitatur hepar,& peruenitur ad hydropem & corpora uehemetius praeparata ad fluxum sang. narium sunt corpora citrina subtiliasa uinis iuuatur ex eo qui temperatus est.

Caula fluxus Quinis narium sunt multiplices, scilicet secundum quod differeter sanguis egreditur. Aliquado enim

aperiuntur uenarum orificia. Aliquando uenae soluutur, aut seeundum longum aut secundum latum totaliter, aut secuda partem.Aliquando sanguis Ureditur resudando. Orificia autem uenarum a quib potesilai guis resudare,licet sint multa sere ad uniuersiam cutim terminata, unde aliqui per hune modum sudarunt sudore Languineo sicut de Christo credimus licet illud etiam notuerit esse per resudatione a uenis Tria tamen sunt loca famosa in ovibus frequenter sanguis erreditur per orificia uenarum ad illa loca terminata scilicet is

Causae autem apertionis uenarum siue orificioriam. umdam sunt primitiuae, sicut aer ealidus, statio sub sole, bdelingressu ibi et potus calefacientes, repletio multa ciborii. motus violentus uror&ita imiliter percussione illis,de offensiones, clamoresaeuationes ponderum, iterum alid remedi ae sicut aloes camonea,& similes. Et alique sunt eorporis sicut multitudo sanguinis aut ipsius aeuit Γ subtilitas ebolefacientes, sebilitas uirtutis retentiuae Ze similia Causae autem solutionis uenarum fiunt iam dictae primitii de corporeae imiliter ulcera corrodentia. Causae autem residationis languinis est caliditas S subtilitas ipsius di dilatatio potorum Se raritas texturae &e.

Signaquae' sunt prognostica sicut splendor apparens in utriso; oculis & lineae alis,de rubedo in cimnitas,& proprie nost dam de reliquas Urmidines, de qui supra,aptas fumi aerimnari,i' euim aegritudines sunt signa fluxus

sanguinis naturainplendor tamen apparo in utrisq; oeulis potest intelligi ex parte aegri de ex parte aspicientis in oculum, utroq; modo nunciatur duxum sanguuturum, pruritus autede titillatio accidens in secum signis iam die is siemriae iam fluxum sanguinis proximum Διgna autem quodsanguis egrediatur ex naso in me e sunt, quia per approximati nem alicuius lichimi constringentis ad intra nares facile si

datum secundum quia nullo loco capitis dolor percipitur . si uero saninis sit ex cerebro in aliquaparte determinata d Ior perci'itur de non facile sedatur fluxus lang. imo in naso is niuia conteriint. Aod autem sit ex ruptura uenae in ee

143쪽

IO. ARCU. IN IX. ALMAN.

rebro.&non ex residatione cognoscitur,quia multus est &erasus, drouenies autem resuda io,paucus & subtilis .Quod autem ni ex arteria cognoscitur, quia calidus rubeus cu claritate,subtilis,& est cu spuma Deoueter & impetuose egreditur. Sanuuis autem ex uena est rubeus tendens in si nil, erassus, sine spuma,cum paruo impetu egredies. Quod autest pei lodicus cognoscitur,ex deternii nata periodo semiata, quod autem sit criticus cognoscitur, quia sequitur alias aegri trudines,& cum ipso ut plurimum te mainantur , quod autem se iuuatiuiis cognoscatur quoniam sequitur bona cOseremiadi bene toleratur,contrariorum contraria surit signa.Causae

autem primitiuae &corpqreae se ipsas ostendunt.quod autemst ab ulceribus cognoscitur, quia post iantem sanguis egre ditur,& significat rius ambulatiuum scilicet cruos tuum aut putridum. Prognostica.Primum .Fluxus sanguinis narium ex fraetura arteriae in cerebro difficulter curatur,&secundum plurimum male terminatur, et proprie si stagatur arteria reis mi

rabilis . Secundum est AEt scias quis i quadre; uiuit homo

suxus sang. riu uim quo egrediantur. 1 odib.& usq; ad. x lib.deinde moritur licet ut antea dixi, uiderim superuixiste mulierem, cu tribus diebus egressae suer ut is albianguinis.

EX Ni qarsi guinis de naribus fluxum retingi, est sic.

albedorogi cum campbora fuerit in eo resoluta varibus immi sus, confert enim ei qui hac pasionem incurrere solitus est , ante eam iniectus, aut in hora ae ritudinis . Aut sumatur I sum cinis chartae de panno alia, ang.draconis,cois,ge , O pulueri tata naribus infusilentur. Atillichinium in eis intinctum mittatur in nares telumZ i meni puluerigatum,ut alio l cum a iis ejusdem quantitatis naribus is usetur.

Hoc capi nilum de sanet fiuente ex naribus , diuiditur in

tres partes. In prima ponit quaedam medicamina naribus imponenda.In secunda ibi. Qubdsi adhue uehementer , curae suxum Knguinis per diuersionem. I ii tertia ibi. Medicamen quod uehementer ualet ponit aliud medicamen natibus imponendum. Prima pars potest diuidi in tres partes, secundum quod tria sunt medicamina,de quibus facit mentionem paries patebunt. Primum medicamen est si c. albe rogi, id est,orimi maioris sue basiliconis, de quo uerbi gratia sum tur.I.r .& misceatur media drachma camphoris. Et si maior esset caliditas sit. 3 i conseri enim, ut dicit Rasis in textu curando,& perseuerando, cum autem basticon sit triplex, sellicet maius liabes sella magna & stipitem satis loni m&est

commune decundum minus habens folia parua, re Us odorem gariophil.&dicitur orimum pario illatum,tertium habens etiam soli a satis magna redolens odorem citri de dici, tur citrarium.De maiore est hic sermo Retinet enim sanguinem a sorina specifica , non a qualitate manifesti. Imo quia calidum est sortasse nugis adiuuaret ad sanguinis prouocationem .Et ideo secu permiscetur camphora frigida in qua to ad reprimendam eius caliditatem uiuellus itaq; in eo iniusus & naribus immissus optime iuuat.Secundum ei thoca ecipe pypsi stigala.& stipitet , eineris charas de panno calidi, sicci de stiplici, dieitur de panno ad dii ferentiam chartae , de papiro palustri super qua antiqui scribebat gallarum mp. &sc.5 stiplicarum, cingas raconis stig.& sic.& stimici de inui- stativi, calcis calid.5: sic.in quarto, e causticae, uri, idest ui

subtilissime naribus insuidentur . Aut lichinium exemto prius inlusum in albumine ovi, deinde isto puluere a Drsu naribus immittatur. VI imum medicamen est alumen tameni,calidum de siccude stipticum subtilissime pulueritatum de mixtum cum aequali quantitate muli retinentis sua inciscatione.

Quia si adhuc Dquinter manauerit , superiores adiuto

riorum partes apud ascellas cum institu coxa apud ingui

na ligentur, O testiculi sunt ligandis liter . si vero' la

im alueriti phleborometur cephalica eiusdem partis ce qua fuit sane. Si autem nee hoc modo I trictus fuerit,magnali

tofi cum igne super natur ueneri ab ea parte de qua fuit .

sata. Medicamen quod uehementer ualet ad singuinem 'intendum sumatur calx al. et leuis qua utu ntur auri ces

saepe naribus insit 'tur sine interpolatione oesichivia

altamine otii istituta ea inuoluatur et naribus immitatur. In hac secunda parte eurat fluxum tanguinis diuertendo.

primo sine euacuatione, secundo cum euacuatione , scilicet phlebotomia,& patet Et in ultima parte docet assumere calcem, qua scilicet utuntur aurifices & naribus frequenter in

mare uel in lichinium in albumine cui illinitum,in postea

ipsa inuolutum naribus imponim . Pro ordinatione currae

fluxus sing. narium,si tendum quod fluxus criticus non est eo stringendus Imo adiuuandus nisi uirtutem debilitet Si liter fluxus factus a natura stimulara ipsus multitudine, aut et ipsuis acuitate cum mediocri quantitate eius non est res fringendus. Imo in exitii. dib. est aliquando aegro iuvamentum non paruum,quo fortasse praeseruatur ab apostemate uel r plura uenae,ues morte sabita&similibus Reliqui autem fit xus sunt secutam plurimum restringendi.Et etiam iam dicti

eum nimium exu erant.

Cura ergo euxus sang.narium triplex exigit regimen. primum uniuersile , secundum particulare, tertium communeutri esse . Primum completur uuatuor intentionibus . primal guinem in gidat te incrant , caliditatem membrorum reprimen saecunda diuertit tertia uias & meatus quibus sauguis ducitur ad nares, coibingit Huarta causam fluxus rem uet. Prima completur ex his qui aciu & potetia, aut uir

que modo infrigidant interius ἰὰ exterius applicitis, ut si hepar sit in causa, aut cerebrum propter supelvuam calid. & sibmiliter uniuersum corpus inritili detur cum aceto,aqua rosa'

cea Dc.semper uiuae, blatta Se similium,quae sint actu votutia Dig sed sint propria membris quibus applicant , &si totucorpus sit in ca, totu corpus in aqua trifida d undant,virtutere reliquis consentientib.&interius lumae syrupum de papauere&similia,praecipue instis: dctur testiculi cum aceto de aqua ueri frigoris. Secunda intentio, scilicet diuerso perficit ut stringena o sertiter adiutoria prope ascelus de coxa, prope inguina S mammillas in radicibus suis , de testiculosqliae ligaturae sint doloresae,5 saepe remutetur. Item ponatur uentosa super hepate si filiat ex nare dextra, e supcriplene si ex sinistia,& super utroq. fi stuat ex utraq; , & ponatur cipersumine & super spatulis & super nocra, nam conserunt.Item diuertatur sanguiscum phlebotomia. Et si fuerit magnar l,letio in totonat ex saphena uel ex aliis uenis pedis eiusdeateris Et si hepar fuerit in causa phleborometur basii eL Si uero repletio nerit parua aut a surcula supra , phlebotomeε cephalica dextra aut sinistra,& sat semper phlebotomia subtilis & hauriatur quantitas sang. secundum quantitatem r pletionis Se tolerantiae uirtutis, ino lipothymia si stuperuenerit, esset efficax remedium stringendo sati Quinem.Sed cons lo quisd si fiuxus dat inducias ut quia non si impetuosus uessortassis si periodicus, quod potius reiteretur phlebo t. qua quod magna quatitas una uice extrahatur , sed impetuo b de non dante inductas iudico contrarium. Sed Mesue dubiistans a qua illarum duarum interitionum sit inchoandum, in

actu practico, dicit & bene .QMod si fiuxus sanguinis est propter calid &subtilitate, inchoetur a prima. Si uero propter multitudinem tantum, aut multitudinem cum acuitates mula secunda est inchoandum, quamuis eadem hora fit ad ambas festinandum aertia intentio scilicet constrictio ductuum S: uiarum perficitur cum frig.actu & hoinia,S: stiplicis applicitis super loca uiarum & transitus sangad nares,& cum debita constrictione, quapropter applicemur acetum &zwros.&similiter luc frig.iam dicit singulariter aut coniunctim circa collum, ut oppilentur & claudantur uenae , deseremes sanguinem ad caput .hoc idem fiat circa frontem de tempora&si opus sit maioris constrictionis suprascriptis, possunt asdi bolum armenum . terra fgillata , sanguraconis, albumenoui, trochisci de Drabe de terra sigillata & similia. Quarta intentio Elicet remotio causae perficitur hoc modo.Nam si

cholera suerit in causa calefaciens ,subtilians, mordicans, de stimulans uirtutem expulsivam evacuetur cum decoctione

prunorum, tamarinanir .citi in cum pauco cassiae aut maiiae. Si uero aquosias esset in causa educatur cu decoctione

144쪽

DE ULCERIBUS NARIUM.

Pareos Se si ibus,tat tamen admixta eum mirobala his inebulis, bdellio &smilibus cristri iurentibus. Et in hoc

casi prima intentio iam non habet locum. Et tertia imrentio complenda est calidis δε sic alipticis inuistantibus, spem cum thure,mastichealumine, nuce cupressi & simili biis, qvie tam in decoctione, quam in sitastantia possunt applicari ad constrinetendum uias & transtus Et nota quod ubi elixus eges veriodicus,aut daret inducias, hac inreuo 'ita' est quarta lineret esse prima, sed in e a non dante inducias debetes et quarta &c. secundum rea men , scilicet particulare sue locale completur cum medicinis naribus impositis constringentibus secundum unam aut plures harum quinq; inmitum Prima estissimas instigidati congelans sanguinem& incrassans. Et imi sint sicut opium, hyusquimus,canai ra, mandragora, pauer,solatrum,s κ Iabucae & sucaei sunperuiui.Aliqliunt cauteritantes,sicientes escaram,sicut arsenicum, calx,cescholar,calchasmim, aes usium,eos aeris Sosimiles. &Ca

terium actuale ubi conuenienter potest applicari, obtinet principatumconglutinatiuae uelo sunt sicut farina uolatilis albumen oui, charta combusta ponula marina combusta, pili leporis & eoagulum eius stimus muris & thus, aloes,p 'psum, nummi inuinaer . combustum,pennae combusta,

sita lebetis terrei qui inde steterit ad ianem.Alia sunt uehementer stipti .ut rosa semen eius,suca albae hircin , galli.

sic, palmae, balaustia ortices granatorum, alumem haematiles,myrrha, harabe .sangas raconis, lus ari . terra sigillata

Maria, si .rubii siliora piroru A similes. Alie enim a proprietate retinent scut stercus asini odoratum insufflatumrii militer stercus porci sue.porri vc.basticonis,menta & pl ra his similia . cerebella autem gallinarii ni comesta in magna uantitate retinent sanguinem fluetem de pelliculis e vestri .Et secundum sententia Gal. quinto de ingenio sanitatis,thusar aloes incorporata eu es mineoui, ita ut his animediocrem'issitudinem sicut mes,excediit omnes medicinas in corii Pone sanguinis fluetis ex pelliculis cerebri Etantioc medicamne se ita uirtus aloes, quae est inuisic tio reducitur ad acitam, & no tertia per quam aperit orificia uenarum. Vbi cotra i in potu sumeretur tertia reduceretur adactum,& no secunda,liel silicin magis operaretur per tertiam quam per secundam.Securiores tamen medicins,& ceterispraeelizenda sinit stipticae inuistantes restringentes as et , inca Frigidae enim congelantes corrumpunt spiritan V calorem innatum ted in approximatione cauteri- ratium est timor de casu escari &de fluxu uehemetiori. Isti vero medicinae aliquando applicantur sub forma pulueris, desint sit lictime puluerirandae,& elaborandum est, ut b re adhaereant.Aliquando approximentur stitellae , sue tentae infidae in ipsis,& elaborandum ut bene obturet nares,& multum ad syrtiora transeant,neq; remoueantur nisi postquam eou languinis securi sumus. Sunt tamen aliquae medicibra, quae portat vel suspensae collo, stringui lang. sicut iaspis de ilia . Teritu regimen respicit accidentia, ses ueniatur ergo debilitati uirtutis eu uino, aqua carnium,& similibus. Item si cuiduis transiret ad pulmone procuretur eius extra cito; Se melius esset, ut transitus eius ad pulmonem prohiberetur frequenti extractione eius quod descendit. Et similis ter prohibeatur eius transitus ad stomachum,&s transiretho tu educatur, A si transierit ad intestina cum solutivis, de sang.discoagulatibus per os sumptis, cu clysteribus M. Regimen autem sex rerum non naturalium declinet ad Digidum & siccum cilicet aer, de cum hoc fit boni odoris, unde sternantur in loco habitationis solia pirorum, citonioriim , moilorum, mimarum rubi,&smisia,& sit aer si ualiter obstatis. Et pauca etiam has at uestimenta,& non it icta , de proprie circa collum . Et nihil teneat in capite,de stet e rite eleuato ibi sint similiter huius intentionis frigidi, si vitiplici, iliscos. Et bibat aquam ealibeatam. Et comedat pedes & extremitates antinatiuinae pisces uiscosos, senimissi multus,sed interruptηs,ne sviguis declinet ad pulmonem uel ad stomachiana, de dormiat capite eleuato, procuretiar uentris solutio cum clysteribus leuibus, de similitas non agitantibus.Nares autem no dem et, aut dem et minus qua quietus animo dc corpore, it ut vix loquatur, & caueat ab ira, iurore, Nudio timor is adiuuat ad eostrictione.

De ulceribus narium. Cap. ε .

QVidi minis, di quid rei ulceris narium sunt satis

ex dictis manifesta. Species autem sumuntur quan dom ex parte membra patientis,quandoq; ex ulceribus in seipsis Primo namq; qusdam sunt e xtrinseca quaedam intrinseca.Intrinsecorum autem quaedam sunt in alvaei sim,& sunt praua , quinta in colatorio, de sint prauiora. Quaedam in carunculis mammillaribus peruenietia usq; ad

ista, cerebri sebstantiam. de sunt prauissima. Et ubicunq; sunt,siquando sum superficialia, desunt leuiorab aliquando se prosundant sicut cauernae, & absconsones, Se sunt difficilia Ex partem autem sit distinguuntur. Nam quaedam sunt sicca, cinctosa a quibus sere nihil emanat, Ze sunt superficialia pendentia a vaporibus,aut humoribus adussis, quaedam simi humida a quibus notabiliter sanies emanet. Et istorum quaedam sunt muta a quibus sinies laudabiliter emanat, quaedam uirulenta, uatilam sordida,quaedam putrida,quaeda corrosiua, quaedam rutulae,quaedam cancros Item quaedam hora sunt recentia,quaedam chronica εἰ antiqua . Causae ulcerum sunt apost. aut bothor,quae rumpuntur in naribus. Aut vulnera a causa primitiua illis partibus illata, quae postea fiunt vlcera.Aut humores acuti paulatim se profundates. Aut uapores acuti ad partes narium eleuati paulatim excoriantes donec se pro dent. Eae remotiores sunt quaecunq, possunt hos humores de uapores mi iplicare, de hi humores quam dom defluunt a capite per uiam catarrhi. Aliquando ab aliis consurgunt partibus,&quandoq; in trincipio cum vetuunt ad membrum non sunt adusti, sea postea tandem aduruntur sicut videmus multa aposta principio non cancrosa, quae tandem ad cancrum permutatur.Si Ena. ulcera si extrinseca sint sensui subiacentii uero prosundentur,ex state, aut ex crostis.deinde egredientibus cognoscuntur, de dolore interius sensito,nam ubi dolor ibi aegritudo. Et si sint in Hessim frequenter obturant nares Et in colatorio sanies foetens per os egreditin . Qilaesi proueniat exulcere,de corruptione ossis est subtilis. Sed in caniculi, mamillaribus nocetur olfisus.Et si proueniat ad cerebrum amterius tandem nocetur sensus communis 3e adest febris Et si profunda sint de ampla ,ex egressione multae saniet Si muta etiam ex sanie laudabili.Si sordida ex sanie crassa,Si virulenta. ex lanie subtili. Si putrida ex foetore rei. Si corrositi ex exitu sangaeum taue ut post saniem corrosione tendete ad partes sanas.Cancrosi ex signis cancri cognoscuntur,maxime ex dolore fulmineo cum sitae Detentissum inde egrediente . Sed fistula ex antiquitate, de res communiter est subtilis,quae aliquando paucificatur,aliqua o multiplicatur. Caust autem viceru se i as Ostodunt.Prognostica. Primum. Vlcera extrinseca suprancialia unda, retentia sacile curantur Secundum cculta prosinta immuta disicillime curatur maxime ossibus naria, de colario coicata. Putrida vero corrosilua cancrosa maxime caruculis mammiliaribus,de e rebro communicantia plurimum sint pernitio .M.

CVm in narisiu fuerint esca Icera est olea, o adeps

gallinaceus eis mittatur. Et aquam calidam naribus in mane multoties per aliquot dies oriret. Ces:

pullula egredi coeperit, lichimum aceto sorti infusium in quo sal positum se naribus immitatur si r eas Militer ρ

natur, 'Obuntur enim ex hoe , O non prolongabitare

rum mora. autas ulcera ibi affuerint,numto de cerula

curentur.

Diudit rhoe eaput in duas tartes, primo ponit curam ulcerum, quae sunt sicca crustos a. In secunda ibi. od si ille

ra dce.Ponit curaen ulcerum humidorum De prima dicit, si cum in naribus sunt eis ac crustae,nrimo debet aeger odorarestequenter aquam tepidam, idestuqores aquae calidae ad nares recipere, postea immediate paribus in Imnere unguentum hoc.yraidipis gallin olei ana. 3. s.vel quatum vi , ceraequantum lassicit, fiat unplentum intae, hoc teram quater in die ponatur debite calidum , 8c continuetur quous inarae ceMerint, de post earum casum siuellus ex cotto in

aceto sui tu infusis natibus i rutatur,ec aliquoties replice

145쪽

tur, ex his enim medicam nibus e er satis cito sanabiti ir. De secunda parte dicit, qudd si ulcera, cidicet humida in naribus fuerint cui Et ut co vngugio de cet usa,cuius descripto notissima est,& proprie Nud Mesuem,& maxime sit 'ulcera stiperficialia fuerint, de an erit ibi mala complexio calida.

Horum ulcerum cura triplex exigit regi me muniuersale , particulare, te tertium quod est commune utrique. Vniuer-De uero ouatuor copletur intentionibus prima est evacuatiosecunda diuersio, tertia regimen membri mittentis,quarta fluxus interceptio .Pro prima intentione complenda maxime attendatur cacochimiae totius, o maxime membri inittentis, ita ut fiat phlebotomia, aut alia evacuatio secundu et oportet etiam iterata ex suis partibus minoratione,digestione ,re eradicatione, quae qualiter fieri debeat est satis ex ditiis nianifestum.Secunda scilicet diuerso completur cum omnibus, aut pluribus generibus diuersonum de quibus f pe dictum est: Sed ex propriis est uentosario,aut sanguisug rii applicatio circa secuta aut prima snonditem, sicut ex proprie eradicantibus eam coniuncta, est phle t. venarii nas. Regimen autem membri mittentis,quod secundum plurimum est cerebrum completur euacuando ab ipso discrimam eius corrigendo,& con riando, quod qualiter fieri debet, patet ex praecedentibus taliter etiam rectificetur herar, de caetera membra principalia , Se mi deseruientia , ut Languis delegatus ad nares sit conueniens in quatitate, Se quesitate.

Intercipitur autem suxus ungendo nares circuncirca cum defensuo facto ex bolo arme aceto,oleo rolaceo, aut sibi se

milibus ecundum distrasae exigentiam, smiliter ponendo stiptica luxus ad nares prohibesia, seonti 5e temporibus

si per eam regionem materie fluxerint.Secundum vero regimen scilicet locale , si ulcus fruerit crustosum perficitur dii bus intentionibus. Prima est mollificatio eum unguento in textu dicto,& uapore aquae calidae, aut aliqua decisione

mollificante prius naribus applicita,& ex propriis est burnim recens.Ets assuerit caliditas misceantur cum oleo ut laceo,aut mucilagine psilii, aut mi ilagine sem toniorum

Et si non fuerit caliditas eum oleo sesamino, an V.dulcium, di pinguedine gallinae, mucit. maluauisci,sema im, de similibus, L escara remota insundatur ii uellus in aceto salito , &expressus aliqualiter inuoluatur unguento de cerusa, aut tetrapharmaco factoscilicet ex lytharsyrio,aceto & oleo, aut cum unguento de thulia,& naribus immittatur. Si uero ut, cus erit humidum de mundum solum tres exigit intentiones. primo scilicet mundificationem complendam cum

aqua mellis, quod fit sub quadruplum ad aquam, & si sit eum fgnis frigiditatis, eum vino decoctionis mellis,& bulliat ad

Consumptionem eri partis.Secundo,carnis generatione, complendam cum his, quae dicta sunt in cura ulcetum aut tu,

ab illo tamen potest demi riniar huic minus Mea debeantur quam auridus,5 magis seca quam oculis. Vnguentum quoq; tetrapharmacum,& de cerusa est adhoc conueniens, si cum hoc complebit etiam tertiam intentionem,quae est sigillatio,& si opus ei consortetur cum pauco colcothar, aut alumine. In vicere vero sordido indigemus maiore abstersonessicut oxymelle simplici,& etiam scyllitico apud mai

rem necessitatem,& postea generetur caro. SI cicagiae citrsccundum opportunitatem. ded in vitulentis maiori indigemiis exiccatione, sciat sangu.draconis, scoria ferri, tuthia,

cadmia,& smilibus cum succ. plantaginis,quibus apud maiorem necessitatem posset addi aliquid aluminis, aut aliquid paruum aquae aluminosae ,& pauca indigemus abstersione. t haec etiam cicatri rabunt, & pr Urie ii ponatur in forma

luetis: Et si tuthia aut cadmia misceantur cu thure aut sa coco si oleo ros&cera carnem generabsit. Si vero ulcus fuerit putrida cu carne,aut osse cornipto,aut corrosuit, aut si ila.quatuor exigit intentiones scilicet corrosonem, aut

cauterizationem complendam ea serro ignito sigurato secudia exigentiam partis cauterirandae, Se proprie si malitia Herit magna. Et melius est si serrum illud ignitum immittatur

per cannulam seruam circaeutatam luto sapietiae sue alctib illorum,aut cum medicina corrodente,aut causti ea. Epxieuibus in unguentu Aegyptiacu, &λrtius illo est odia

ex viridi aeris sum melle,ana partibus aequalibae adhuc sortius est quod fit cauterio iacto cu capitello dissoluto, issimum autem omnium est arsenicum sit blimatum. Sed si ponatur nisi in pauca mittitate, scilicet ad quantitatem grani Rellicae, aut grani immenti. Ex eo tempore quo istae olpo.tiones fiunt tueantur partes circunstantes cum aquis, M succis ni g. postea procuretur casus escarae non quidem putrem cientibus aed eo vitello ovi, oleo rosaceo, de pauco cenita, aut cum stuello in lacte insem, S: postea locus mundiscetur cum aqua mellis, tertio caro generetur.Et tandem cicatriretur.Et si esset os discoope mim,tentetur ipsius squamatio, geossis corrupti emissio eum alumine, aut uitriolo laepe super osse iterato.Si vero ulcus esset occultu,& profundaretist ad colatorium, de ad partes distantes mundi ficetur cum hydr melle attracto ner rares .Et si opus fit maiori exiccatione addatur Oxymel umplex,aut compositu. Et adhuc apud maiora necessitatem, de ubi esset caro putrida,addatur unguentu Aegyptiacum,&per nares fugariir sed melius est, ut capite

conuerse ad posteriora per nares huiusnodi instilleniretia sertiter sugendo. midam praecipium filum fugi per nares, de eleborare, ut descendat per os,& habeat plures nodos, dein modii serti trahatur, retrahatur donee locus sanguinet. ae operatio mihi videtur satis varia & sortuita, secabitur esum non secadnm.Sed sorte in hoc posset esse aliquod liniamentum,ut in extremitate fili ligetur aliqua petia tiabtilis linea, Sc unguento aliquo virgatur,aut aliquo liquore ut attralhatur superius per filum egrediens, per os,& inidem dimiditatur usq; ad sequentem mutationem, de postea in sequente mutatione illi petiae, quae secundum aliquam partem remansit extra nares tamariar alia petia consimiliter uncta, &atu hatur,debet autem petia illa es. uncta aut insula in liquore conueniente ad intentionem quam queris cilicet corrosi nis,mundificationis, consolationis &e Sed maxime cu opus est superflua corrodere : Aliter de melius possiemus primam petiam abiicere,& filo interius remanenti aliam innectere, de ad superiora trahere Dicit enim Mesue quod eonsuetudinaria ulcera, idest longo tempore eonfiteta ex defiuxu, scit cet materiae ad nares,quae sunt sielit erusta & bouror rubae loris , di asperitates eurantur eum duobus cauteriis positis inter labia , 8e gingiuas iuxta dentes caninos, Et ascendunt hi inde ad colater alia nas, Bedebent seri eum duobus stilis ignitis,& debent etiam dimitti aperta longo tempore, ut materia illuc derivetur. Filius Zachariae, meaicamen con rens ulceribus narium .R.cerusae,lithar. plumbi ulli, ana partes aequales, lauemur pluribus uicibus postquam fierint trita deinde sic unguentrum cum uino,&oleo myrthino diu conterendo in mortario,nune uinum,nunc oleum, usq; dum

inspissetur,& fit mortarium de plumbo,& similiter pistellii , de proprie quando ulcus esset cancrosum, ge tuc dimittatur uinum, de ponatur sicca latra, cadmia quo': de tuthia sunt in hoc casu praestans.Ex medicinis communibus est,ut sumatur granata acetosa sed melius est succus eius coutritus cui tota sit bstantia sua, decoquatur in uase aereo post ipsius contritisnem donec perueniat ad medietatem, & limatur ex ea de tenta administretur.Tertium regimen corrigit acci a doloriςquod perscitur cum lacte naribus imposto, aut uitello ovi,& oleo ro de similibus mitigantibus ardorem sequε-tem medicinas acutas. Regimen autem vitae declinet ad fic-

cum com temperamento activarum, verum tempore hiati modi Drtium operationum scut cauteriratio cum ferro,

aut medicinis acutis, fit diaeta tenuis, sine vino, & carnibus declinans ad frigidum. De polypo et haemorrhoidibus nas. Cap. s.

Circa rubricam sciendum, quod reperiuntur illi termini haemorrhois,alharnabet, polypus, ut significat carnes additas in naribus, et nequenter ni termini accipiuntur, ut synonymi. Sed uim vocabuli confuderati apparevit quod haemorrhois de qua hic est sermo, sit additio earnosa in naribus a qua sanguis facile profluit Himorrhoiserum graece,fluxus sanglatine,hoc autem est, quia oritur ab extremitatibus uenarum,quae ad nares terminantur. Athe

nabeth vero,et polypus important additionem carnosam in naribus non connotando pronitatem ad fluxum sanet. sed ex

intentione Auic. videtur posse elici albarnabeth, sue pol pum esse orbem duriorem quam sit haemorrhois. Polypus te dictus est haec aegritudo ad Militudinem carnis pistis .

146쪽

D E POLYPO ET HAEMORRHOIDI R.

polypus dicitur, qui tendit in albedinem,aut quia habet

multos pedes, id est,radices quibus naribus alligatur sicut polypus niseis, qui propter bauc causam multipes dicitur Et iis cos, deranti apparebit huiusmodi carnes esse morbu innumero cum sit ali ii id additum supta partes narium sensibiliter laedens operationes .Polypus, siue haemorrhois est dimplex. enim alter quaedam caro mollis alba, aut rubea , aqua humid profluunt sine dolore, habens radicem melle, quae caro aliquando multum prolongatur donec nares egrediatur. Aliquando transiens per palatum apparet in ore. Sed alter eit eam durior tendens in rubedinem uel suscedinem a qua minor humiditas profuit existes eum dolore, h, benς radicem firmiorem, ad communiter minus prolong tur,& h e aliquando malignata materia propter hicisione,

aut approximationem medicinarum acutariam,aut ex longitudine temporis cum malo reginii ne sex rerum non naturalium uertitur in cancrum. Aliquido tamen in naribus fit cancer incipiendo, qui incipit scut faba parua,dures,listic loris, cum dolore fulmineo secundum radicem in proflandu ixus,& incipit secundum plurimum in parte inferiori nus, qui ualde tandem augmentatur donec nares impleat ipsastidie extendens cum magna duritie. 57 communicatur collatorio apparens in palato cum dolore & duritie, de eum ulceratur emitrit uirus sortentissimum, S incrassiatur labia

ineris, Se anuersantur.

Ex his inisestae sitne species pol1 pisiue haemorrhoidis. Est enim quidam mollis, quidam durus,quidam paruus, quidam magnus ualde elongatus donec extra nares pendeat, aut in ore appareat,& coimnuniter quanto est mollior in

sis prologatur, quidam antiquus,quidam nouus, & quidam fabet radicem sim superius ualde affixam in superiori parte . Quidam in parte inseriori, qus sensui subiacet,& est aliquando una caro, aliquando plures,quae habent radices suas Quersas,& est aliquando cum fluxu languinis aliquado fine. Et Mesue ponit si aliquis est mollis,sortidus, putridus, qui sertaste non sanatur, quod potest esse uerum, quia corrumpit partem in qua &c. Causa autem materialis sunt humores a cerebro Deum dum plurimum deriuati, aliquando in naribus paulatim conoesti ex nutrimento cilicet ipsbrum,qui in hanc carnu paulatim, S i longitudine temporis conuertuntur a uirtute nutritiua, aut augmentativa ad hoc concurrente sua comploatione, spiritu uitali,&naturali, ita ut forma carnis indicina cicuius carnis finis inquantum morbus est, ut noceat inperationidiis. narium, qui tamen finis est praeter intentionerui mitis, sed finis ipsus inquantum caro intentus a uirtute est, ut ipsa conseruetur, humores autem isti, qui sit,iicium tur pro materia carnis mollis albae sine dolore sunt a praediminio phlegma. quibus aliqua pars sanguinis est admixta nulla participante adustione. Materia autem carnis duri ris tendentis in colorem rubeum,S aliquando fuscum, sunt humores phlegmat. &cinguinei per adustionem tendentest elanc . quadoque cum his pcri nascetur aliquid cholerat, aut melanch. propter cuius admixtionem aliquando munt in fuscum huiusmodi additiones. Materia autem cancri potest esse, quacunque melancho. adusta, hoc autem non est earo, sed aposte. Signa ex iam dictis sunt manifesta, & est quilibet polypus, cum oppilatione foraminis nas, & impedimento respirationis,s: species ipsius manifestae sunt ex iam dictis,&sgna, distincta inter eas,&sgna quibus a cancro disserunt 8 c. Pro nostica. Primum. Huiusmodi earnes molles albet

fine dolore facile curantur, timor tamen magnus est cu sunt limorrhoides de superfluo fluxu sanguinis. Carnes duri res cum dolore difficulter eurantur, & transeunt in cancru. Secundum prognosticum. Cancer etiam incipiens, curari

non potest nis tota subtantia cui affixus est eradicetur. Illi ergo cancri sunt incurabiles, qui non possunt propter linei notabilitatem eradicari.

cim m intui in naribus caro superstra milis, ct erra

siissoluta. rrabea talia exorta fuerit, nares incrassari coeperint , ac excarne praedicta replerucephatica prius erit pluebot. deinde Iutarum ex unguento

uiridi, quod in cap. de eo Tradentibus carnem nominan mus liniendum, O naribus erit immittend si uero istud Gns ecerit; medicamen acutum , quod ibi descripsimus apponatur, donec ex toto mundi ficetur. haec pasto praetorea quandoque curatur cum 'rorascitus omnino qua; doque incidendo. messici tamen in hoc errant. unde Ir eorum cura ager marmum incurrit nocumDum me namque loco eancer eruitque exoritur. uerum cancer qua do in hoe nascitur loco; nee tolerat rotas medicinas, nec

incisionem , quae cum ferro fit: -ὸ indiget, ut suaviter tractetur, medicam nibus lementibus O pllebor.

uentris solutione curetur. cognoscitur autem, an illud a

videnssit cancer : quia est durus pertingens quandoque . que ad palarum. sed, cum nares meae sint, O durae, nec si in eis aliqua humidi. summopere cauendum est, ne haec

aegritudo, aut similis ferro, aut acuto messicamine ran tur . si autem, quia in naribus exoritur, caro est mollis,stulerintque ex eis humores cum nares stringuntur, inueritantur molles: O, cum tanguntur: tactus sientiatur solidus: non est time dum, quin ex medica nibus acutis, serra meriri posit M.

Diuiditur praesens eaput in partes tres.In prima notificat hanc aegritudinem . In seculata ibi.Cephalica prius erit phlebotomarida .non it curam eius. In tertia ibi. Medici tamen,

docet querulam errorem euitare. dicit in prima parte notum est,per dis luta, intellige quod habeat radicem, Et tenuem, Se exilem. Quod dicit in secunda parte ei letia manifestum. Sed unguenta illa corrodentia, di cauterirat tia require septimo huius cap de medicinis,quae carnem si

perfluam remouent,quorum descriptionem ponam,quando ordinabo curam . In tertia parte docet euitare errorem,

quem medici pleriinque incurrunt. In hoc namq; -o pleriinq; fit rancer, aut incipiendo,aue

permutando,q neq; curatione eu ferro, neq; sortes etsi

stinet medicinas, imo medicinis bl5dientibus,phlebot unia, uentris solutione,& c5ileniente viis regimine ad Dieidu de humidii declinante cur adus est.Quapropter si a diiunguetia inter polypu no malignu,&polypu maligati tendente in

carne,immo cancru ipsum sunt uene cosederanda.Cu enim

fuerit durus, susci coloris,non emittens humiditates cole ras palato cum dolore fulmineo,&radicibus magnis no gracilibus non est procedendu in eius cura ferro,aut medicinis acutis.Vbi uero adsint contrariae coditiones cu serro,& medicinis acutis curari potest Immo cancer ipse incipies,exiis scut filia parua,no debet feno,aut medicinis acutis curari, nisi uoluntas fit ipsim cu tota parte cui affixus est eradicare. Cura polypi septem exigit intentiones.prima euacuataeeunda diuertit tertia materia fluentem intercipit. quarta polypu remouet quinta consolidataexta corrieit accidentia. sieptima ordinat regimen.Prima intentio,&Gunda compi tureia extractione sanguinis, sin plurimu phlebotomia, aue uentosatione aut sanguisugat si applicatione, si non tolere ephlebotomia. Prouocatione haemorrhoidaru, & menstria rufisuerint in calica eoru retentiones. Et phlebotomia uenam nocreae,&caeteris diuersionibus praetere per nares usque ad cauteriu in comissura coronali .Phlebotomia uenaru n s.& fluxus staguini silarium potius eradicant ἀ diuertant. Fluxus materiae intercipitur iuxta tertia intentione cum libptitas applicitis Donti,& temporibus si fluat per partes etiti insecas.Si uero per intrinsecas.potius nocent L conserat. Sed cum inciditur de caute iratur polypus,est conueniens, ut fiant huiusmodi defensua fronti,temporibus,&circa na- sim, ne ex defluxu humorum propter dolorem loca illa apostmemur. clama intentio perficitur si fuerit ex mollibus, trahendo ipsum cum xenacula dentata per quamcunque partem appareat quantum eii possibile, dummodo non rumpatur. Et incidatur in radice sua, ut nihil,aut minimum de eo remaneat,ut cum forfice subtili, stricta, e cum ras at rio sibi iii,paruo, cuius sit possibilis in nares ingressus, aut

eu cultello,no ex lateribus incidente Ad solum m extremis Io. Arculari M talem

147쪽

IO. ARCU. IN IX. ALMAN.

ratem suam,quae sit Iara,Se optime incidens. Et si dubitetur de fluxu singuinis huiusmoci instrumenta eum quibus fit sectio igniantur, pollea residuum eum ferro ignito, aut eu medicaminibus acutis, de quibus infra consumatur.Si uero abhorrentur huiusmodi operationes, aut apte fieri non possut, consumendiis est eum medicinis acutis, quae in radice sua ponantur. Et si pro his operationibus pernciendis nares non sint susscienter apertit, aperiantur,& apertae teneantur cum speculo. nati,cuius figura est lixe in margine derim. Delim de ii uellus decollo inuolutus in unguento uiridi a Ras d scripto. ciuius super radice ponatur. . ii iridis aeris bene depurati melana. 3. I .optime permisceantur. Et hoc etiam confert in corrosione earnis in naribus superflux, S: sic medicetur mane sero donec fiat escara sortis. Aliud sortius, Et citius expediens est, ut si ueli us insusus in aqua forti, scilicet qua separatur aurum ab argento, aut in aqua dissoluti nis cauterii super radicem imponatur. Escara aute pei secta

procuretur eius remotio cum uitello ovi, cum oleo ros mixto donec cadat,& si tota radix consumpta sit, ita ut separetur bene est. Si uero non, idem medicamen, eodem modo rei dicetur donec tota consumpta sit,& stuelli illi sint eum filo igati quod pendeat extra,de aliquando imponimus per os& nares super radice polypi stylum in extremitate sua cotto inuolutum,&infusum in aqua sciret sapius lic do donec sat escara ed oportet, ut aqua illa sit ualde fortis, sicut illa cuius descriptio est apud Rasin. 7. Alman cap. de his, quae minuunt earnem. R. arsenici citrint,alchali, id est,cineris facti ex herba salsa inuenta in littore maris, calcis uiu ς, uiridisini anadib. t. argenti uiui lib. t salis armo. I. 3. terantur omnia cum aqua donec argentum uiuum sit eximet uni .Et sorte

melius est φ aqua illa sit aqua sortis iacta ex calce,& cinere,

Si in summa sit capitellum, postea exiccentur,& exiccata iterrem terantumdeinde in alambico schim istarum totum sul limetur,&quod sublimatum est, in ampulla vitrea totum reseruetum est enim faciens operationem ignis, de ad hane intentionem est calidicon in eodem cap. a Rasi descriptu, licte operationem maxime facimus cum apparet in ore, cum ibi apte non possint medicinae dimitti .ineratio autem Melae,& Aule . est cum tribus pilis caudae equi nodatis in tribus, aut quatuor locis,& contortis adinvicem, de retractis nunc per o . nunc per nares in modum serae, quq operatio est satis fallax,& fortuita, cui parum initendum csi. Verum cum pol1pus est oecultus si attrahatur per nares filum , in cuius extremitate sit suta petia unguento, aut aqua ad hoc propria intincta est causa, ut medicamen applicetur super polypo,&applicatum remaneat,& in secunda mutatione parti petiae, quae remanet extra nates suatur alia petia,& similiter per nares trahatur, k sc fiat quousque uolueris.Sed melius est, iit prima petia abiiciatur,& filo interius remanenti alia petia consuatur,& in nares cum eodem filo trahatur,&se fiat in qualibet niutatione,quandoque tamen in auferendo polypuprocedimus cum medicinis lenibus ipsum in longo tempore auferentibus,ex quibus est medicamen Gal. I t. ex tribus generibus granatorum partes aequales,& tere ea secundum totalitatem eorum, & extrahe succii in ipsorum, de decoque in essentia rob tenuis: deinde tere substantiam granatorum contritione multa donec fiat sicut pasta,& Dc cum succo e tum sormas similes nasilibus, & intromitte ex eis in naribus unam post unam, liniendo semper cum succo praedicto, ita ut attingant radicem polypi, e incit enim operationem suam sile dolore , & tandem sanat, & est expertum. Si ai tem non sufficienter imprimeret, adde ex trochiscis alcat

dicon aliquid parum uel ex medicamine in principio descripto facto ex melle, & uiridi aeris. Confectio troniscorum

escar dicon consumentium poli pum, cancrum, de omnes additiones carnium in omnibus locis . ..calcis non extineis,

arsenici ci trini analar. i. coicothar. fioratris, sumi. ana. par. i. gallarum Malaulliae, anapartem. s.contere ea in moretario aeneo cum aceto sorti contritione multa usque ad quiaque dies: deinde fac ex eis troch. Se in uase vitreo comeruemur in loco frigido Se sicco .&distem pera unum eorum cum uino, di utere cum lichmio,est enim expertum. Diosc. medicamen auferens polypum cahctosum Raeminis lus, id est, serpentariae, tere cum succo maloriam gran. tritorum cum cortice suo, & liniatur super polypo, di in circuitu ius. Idem etiam operatur succiri radicis eius, Se proprie lana ex aliquo eorum imbibita, E immissi naribus, eil enim expertum. Item xylocaracta contusa, & immissa super polypo cum lana,aut cotto,corrodit enim, de cadere facit pol Ppu,sicut facit eadere uerrucas. Similiter nuces cupretat puluei iratae. Et Auic.dicit se expertum fuisse attramentum, &uitriolum uiride tritum icut scohol ii ut latum in naso, sed melius est, ut aliquid ipsius cum moleta subtili super radice polypi ponatur, aut si uellus infusius in Oxymelle simplici, in quo puluis eius sit suprapositus anat enim si mane, & ro

aliquibus diebus cotinuetur. Si uero dubitetur ne cancretur , aut forte ne cancer nouus incipiat, portet crystallum,& ipso in cibo & potu utatur, nam praeseruat a cancro, similiter polithricum portatum. Medicinae diuersae postae sint,

ut eis secundum opportunitatem utaris, nunc leuibus, ni fortibus iecundum diuerstatem polupi in duritie de mollitie,& secundum eius resistentiam . Cancer uero, de pol pus cancerosus curatur cum blandientibus sicut cum ungi Ato de cerula, de cum mineralibus,sicut thutia praeparata, corusa, cadmia, G: similibus, iii mortario plumbeo, cum oleo rosa di succo latri diu agitatis, re pinguedo caucrorum in mortario plumbeo, de cum pillello plumbeo diu malas lata est in hac dispositione proprium: haec tamen non curant.

sed prohibent eius autum emim,&uicerationem. Scribie tamen Atricen. quod iuccus exprejus ex uua, quae est si ver extremitate serpentariae, & cum lana, aut cotto impositus destruit omnem carnem additam, de caneriima ed tacilius eli dicere quam facere. Conselidetur iuxta quintam ii tentionem si cancer, aut polypus fuerit malae nati: rae cum mineralibus de quibus sermo praecessit. Si uero non malis

ritus sit ex his potest addi thus, sarcocolla, de similia. Aecidentia corrigenita maxime iuxta sextam intentionem sine dolor, qui mitigetur cum lacte tepido, uitello ciui,& oleo rosa. simul mixtis,& similibus fluxus stringatur cum his, quae dicta sunt. Cortices autem, quae quandoque remanent in naribus educantur stemutando. Diaeta autem iuxta septi mam intentionem declinet adfiigidum de humidum , cum est cancerosus. Et smilis si cum exercemus operationes sortes, de quibu4 supra, sed cum hoc etiam sit tenuis, ut caueat tune a uino,& carnibus Si uero polypus sit benignus declinet ad siccum cum temperamento activarum. Cancer aurem incipiens, aliquando curari potest, sed non nisi incisione prosunda eradicante ipsum, de per mattatur sanguis egredi multus,&pollea satis prosunde cauteriretur caut rio actuari,&haec fiant praemissis uniuersalibus. uerum hi- qui moderni profitentur se omnem polypum de cancrum curare ubicunque sit cum hoc medicamine ., . cantharidarum par .i arsenici sublimati pars. s. aut plus, aut minus secui dum quod uis facere unguentum sortius, aut debilius, incorporentur cum oxymelle simplici,& apponatur, ut bene adhaereat,&quadoque incorporant ipsum cum sapone nigro,

di uerum est ' eu fortis med cina se prosi indans, cuius operatio durat tribus diebus etiam si minimum sit quod de ipsa ponatur,& cum apponitur, bonum est defendere partes cireuntiantes cum succis frigidis, A defensuo in forma consemuni,& uerum eii si cancer eradicabilis est, eradicat: si v

ro non, altem facit euram pallatam, de tota uis est in at senico. Sed caue, scilicet ne approximes membris nobilibus nasorte eorum operatio de imae tuc. De amisi one& nocumento olfactus. Cap. s.

Irca rubricam sciendum,m licet amissio ollaetiis proprie dicat eius ablatione,A nocumentu olfactus dbcat eius destructionem siminu & corru . Dequeterim hi termini accipiuntur,ut svnonymi. Licet Rasis in praesenti cap.per amissione proprie intelligat dita nutionem&ablationein.Ei lauteoli aetiis iue odoratus sensus exterior, quo odores percipiuntur.Cuius nocuinctum est triplex,&minutio acilicet in qua solum odores intensi uix percipi uim tur,sicut aromaticum ualde, aut sta ictissimo, ablatio in qua nullus percipitur odor, & corruptio existens duobus mindis. Altinia enim percipitur odor esse in medio qui non eis. qu unus pro altero repraesentat scut stetes s aromatic u

148쪽

ideontra . sunt enim aliqui euibus omnia saerent, sunt contra aliqui quibus omnia redolet,& aromaticu spiret odore. Quod etiam nocumentum aliquando est nouum, aliqn antiquum, imo aliquando a generatione contractum. Hoc autenocumentum frequenter accidit homini,quia organum sitio factus est debile propter superfluam humiditatein cerebri in comparatione ad multa animalia. Et propter lioc homo praue odorat ut dicitur in de sen. A seniat. Causae nocumenti odoratus quandoque sunt ex decursu Matiuo, sicut in lenibus non solum olfactus laeditur, sed auditius etiam de uisus, e caeteri sensus interiores, de exteriores propter paucitatem miricini id crassitiem, exiccationem subiti itificam,& multiplicationem humiditatem Melden lium Et quandoq; est hoc nocumetum propter egritudines in cerebro laut uertiginem, oplex iam, lithargiam, se seniles, de maxime eum I duntur auo uentriculi anteriores. Et quandoque cause nocumenti olfactus sunt in duabus carunculis mamillaribus a malitia complexionis sine materia cini uicunq; generis, quae tamen im plurimum est magis Dig. qcaliri magis humi. Q siccaut cum materia cuiuscunq; peneris ed maxime filegmatica.Et materis huiusinodi quad

que sunt aposte inantes, inq; non . Tertio causae nocumenti

vineius q ; sunt in colatorio ad est, in foramine Osiris baselaris, o duorum panni lorii propteroerilationem in his

Dra inibus a uentositate,am an teria Aius,

generis avostemante, aut non ad iste malueauli cameῖbQue nata.Et quandoq; defecerunt nurui modi Aramina icut etiapotuerunt descere carunculae mamillares ex defectu uir tintis informativae .Quarto causa nocumenti olfactus potest esse oppilatio in haesi .aut a materia,' rie a cari te rheu matitante. Et dicitur corrira , aut a carne io em nata sicuti sa orthoide, ueniaca & similibus, aut apollemate, quod ire euenter est cancrosum Et laq: est oppilatio in s ramine illo propter malam compontionem illorum osum,

aut ex tempore sciat cum premuntur, aut rumpuntiarnrinpeter percussionem,casum aut offensionem, aut forte est illa mala compositio a generatione contracta. Et iq; est oppilatio ista a ses,a,pl eolo,lapide,&huiusmodi, nares iner dientibus sicut etiam potest esse a vermibus, crastis, similibus Et cause horum nocumentorum sin has quatuor species qsi': sunt primitiuae,sciat aer malus,cimi mali, potus,crapulae,ebrietates,somnus meridianus, SP proprie super crapula, tetentio euacuationum eonstretarum,s similes Et causae primitive magis extraneae sunt sicut medicinae exterius ari licitae,& naribus instillatae inducentes aliquam specie malet complexionis,& proprie in carunculis mamillaribus. Item

casus ensiones,s percussiones,de quibus sermo praces Q. Sed causa comaptiois odoratus,ut aliquis odor appareat esse in medio qui non est ut o omnia appareant sortentia, aut ne redoletia est duplex, ilicet, aut corrupta complexio organi o satius, scilicet caruncularum mammillaru per quas uis olfactiva corri'te recipit,& corrupte sensui communi repraesentat.At aliquis odor foetens,aut redolens existens in aliqua partium tensatarum supra scriptarum uel inhaesim, iret in foraminibus ossis basilatis,&pannicillorum, aut in caruculis mammiliaribus, aut lueerebro, aut sorte in ore stoimchi,pulmone,& partibus inferioribus. Cuius doris causa est ala quis humor corruptus, aut alia subitantia corrupta, aut boni odoris,sicut phlegma dulce exilies in aliqua partium sensitarum suprascriptarum . Cognoscitur nocumenti in olfactus ex relatu aegri. Sed est ex declitis etiativo senium ipsum declarat paulatim s.ctus ei ictus eius, di nocumentum aliis sensibus commune: si autem stat aegritudines in cerebro signa earum iam praecesserunt,& cum hoc alii se iis laeduntur Si uero causa nocumenti sit in carunculis nocunt eruum odoratus est maxime coiitannum, neq; arparet nocumentum in cerebro,neq; oppilatio in katani, noque in foraminibus ossis basilaris,& panniculorum,quia sorte superfluitates descendunt per nares sicut consueuertit, neque adest nausettas,8c prohibitio respirationis.& malitia copositionis coenoscitur, ura sentitur calaut frig. aut aliqua alia qualitas in anteriori cerebro,ubi sunt caruit culti' quia

precesserunt eausae calefactetes, infrigidantes,&c. Tertio ,

vlidituri si libus, iuuata cotrarus,in materia cognoscitur per grauitatem perceptam, et si sgreditur per colorem,

odorem,substantiam,& speciem nocumenti,quod imprimitur Et si apostemat,adest febris,dolor gratuitas.oppilatio uero in foraminibus ossis basiaris, e panniculorum cognoscitur,quia humiditas solita non egreditur, &adest ibi dolor. gravitas cum incolumitate kaeium,& aliarum partium non enim est nauseitas,& prohibitio respirationis per nares, Deut quando oppilatio est inhaei .Sed caiisa oppilans e nos itur aspiciendo in naribus,& proprie sub radiiςs lar,us naribus cum speculis dilatatis Co oscitur enim an sit

sterae &si quid nares sit insessum mipleiendo

tur.& Eabetur ex relatu aegri, &apostemata cogno untur per signa propria. Causae primitiuae seipsas ostendunt, quia praecesseri ni de pol ea huiusmodi nocumentum secum est. Causa corruptionis huiusmodi odoratiis sis mala complexio sine materia existens in carunculis, aut partibus uicinis cognoscitur,quia odor ille semper apparet ei liciam speciei,&xque intentiis. Si uero si in partibus distantibiis non semper scapparet,&niembium in quo est huiusmodi humor, aut alia subtantia corrupta ex nocumentis illius membri eo prehenditur,liumor autem sine alia substantia redolens coniectura quadam comprehendi potest quo loco fit: quod patet discurrenti. Prognostica. Primum.Nocumetu modo ratus,& proprie ablatio antiqua,aut a generatione contra cti est incurabilis.Secundu quando in aegritudinibus acutis aeger percipit odorem malum, sicut piscium aut i,aut alterius rei silentis, quod non est merito ala cuius agentis obiecti extrinseci, dea nullo circunstantium comprenenditur eum aliis signis malis,argue mortem.Signant enim debilitatem

caloris innati ad quam sequitur putrefacito,qui secundu plurimum est in partibus cerebri.

Vm cisis, a quo odoranda pere iis tur, emi su

merit,irae in metrabiu c superstra creuerit, O aer . ita muter, vi prius attrahitur, omli , ofensim naturaliter existunt; naribus erit in mundus luis adeostu

risis,ut aleobes: qui at ex condisii Sarravita , O sale ammoniaco gra quoque praec piatur, ut nares vapori ex ac

to canti procedenti moltoties apponat si autem haec noctu secerint: naribus insus et ur puluis ruem nominabimus, cu

iui descriptio est Recipe nigella, fellis gruis, colosnthidis,

ellebori albi, omnetum. a partes aequales. puluerietentur, O ponas i r in urina camelli arabici quantitate tanta, qua operirinsiit. Erponatura solem, nec certum deinde fiant excuses cumqMnecesse uerit;unum ex eis lentis habens magnuudinem in otio sambucino insinctum, naributimmitatur optimum enim ad hoc exictu. si autem ex eo, quod naribus immittitur, fortis siequatur dolor; oleum de semine cucurbitae eis immittatur; aqua calida super caput sundatur 2 sorbeat calida ea, cua tamectant ut pii ι-

αt, quod fit de aquasarso defarina, similia. hoe quidem est medicumpadanisionem es actus probati Mu,

quodsic conficitura gella pulueriretur, doli erit, ut puluis O misceatur cum deo veteri r deinde aeger implens ossutim aqua declinet caput retro, quanto plus poterit: et tunc ex praedicto medicamine aliquantae guttae naribus dissiliet tur aegro quo e praecipiatur, ut, quantum ei po*bile est, aerem extrinsecus interius attrahere nitatur: quod in tribus diebus, tribus uicibus feri conuenit si autem mordicati uperuenerit sat hoc,quodpraediximus.

Diuiditur hoc capit. in partes duas. In prima notificat nocumentum illud Quod intendit curare . In secunda ibi. Naribus erit insufflandus. Curam proseqttitur. De prima parte dicit , cum sensus olfactus amissiis suerit, id est , diminutus

uel ablatus, nec in naribus fuerit caro, nec aliud oppidans, cuius signum est, quia aerita leuiter respiratur si ut prius& oculi,se caeteri sensus naturaliter sunt exilientes, quod arguit nocumentum non esse an cerebrotavi tunc plures sensus Io. Arculani. M x inne

149쪽

essent lxsi , ex uibus insemirnocumentum odoratus esse, aut in carunculis mamillatibiis, aut oppilatio in foraminibus ossis basilaris,& palmiculorum,nitas secundum plurimuproueni ut a mala complexione Dig.& humi. . cum materiaphleg.tunc utendum est medicinis instas eriptis. Naribus erit. I iuiditur pars ista in tres. In prima ponit tria medicamina ia hoc Propria. In i unda ibi.Si autem ex eo. cet subuenire ardori ex huiusmodi medicinis contingenti,& pro prae ex ultima. In tertia ibi .Et hoc quidem medicamen, ponit aliam medicinam docens similiter ardori ex ipsa contin

enti subuentre. od dicit in prima parte satis est manife-um.Condis de quo supra non habemus, sed loco eius accipimus elleborum calidum &siccum in tertio.Arthan ita est

panis porcinus cal.& sic.in tertio Et haec potenter comminuent ii emutationem prouocando, e cerebro per nares mindiscantia animo cali.& se. in quarto resoluens,& attrahes potenter .Haec recepta potest se ordinari sit . ellebori, arri,Mnitae, ana. I. t aalis animo.9. 1 .fiat puluis subtilis, & insufflentur stomacho ieiuno, prius tamen pr cedente euacuatione. Acetum acutum suiluniigatum , & frequenter odoratum est

praestans medicina incillans subtilians,id se profundans , de resoluens,lertia medicina pr flantior siprascriptis fit ex nigella est.& siccin tertio incisiua, abstersita,resollitii a uentositatum.Vltima mundificat inperit oppilationes colatorii a proprietate conferens cerebro,& eor irae. et felle gritis cali.& nc.in quarto,colocynthvde, elleboro an de qu:bus superius Denis quatuor accipiantur partes aequales, ponare tur in uase aliquo,& cooperiantur urina cameli arabici,&si

non habeatur urina Uni post ipsorum puluei irationem. Et dimittantur in sole donee siccentur . Deinde fiantex eis seccumq, necesse ueritimum ex eis lenti, habes similitudine, id est, ualde harum dii temperatur eum oleo ieius emino,&naribus instilletur capite ad posteriora reuollato.In secunda parte sub lenit dolori ex hoc contingenti cum oleo de semi. cucurbitat naribus tepido instillato,& cum infusione aquae

tepidae in naribus, di eum diaeta inses idante,& hum. ut illi' sana,& proprie hordei,& eum sereulo se ex aq)ia turtur. id est, in qua sursur fuerit insusum postea colatum, ac si cienter cocti m,& cum ferculo sabo ex farina de simula, id- est,store sarinae. Q od dicit in ultima parte est manifestum. Est enim nigella expertissima medicina in hoc casu, pro prie si prius fuerit insisa in aceto fbrii, postea exiccata, siue natibus insui detur ue odoretii siue mixta eum aliquo si quore naribus potenter se atur,siue corpore supino capite conuerso ad posteriora,vel naribus instilletur, fio: suffumigetur: haec enim sola sufficit in mala complexione stig. de humi .cum materia sine materia, uest oppilatio siue materia in organo olfactus sit in si,& e. Superest, ut ordinemus euram nocumenti olfactus .Quod sinendeat,s .ex decursu in latiuo ni illa est curatio,nisi ad retardandum eius totalem at

lationem cum odore ruis, nigellae,& frequenti naudificati ne capitis, nasticatoriis, gargarismatibus, caput purgiis per nares.si itero pendeat ab aegritudinibus cerebri earum cura piscessit. i uero si e mala complexione caruncularum, de partium uicinarum quae M plurimum est frig.& hum. Sinerit sine materia causae conseruantes remoueantur, dis rasa

cum contrariis corrigatur,sicut frig.& hum.odorando,suffumigando, fomentando,sugendo, in lando, embrocando, emplastrando,sacellando,& omnibus aliis modis applicat do calida re sicca, & proprie circa partem anteriorem cerebri,& super commistura coronali,&cum hoc in hac disipositione prooria, sicut est maior ana Dica,tuta, nigella , de mil-scus,& calamus aromat. 8e fortiora sunt euphorbium, Se castoreum.olea propria sunt,sicut oleum de ruta, despica , de collo, de ieiusemino Et si fuerit calida remoueatur cum sti-gidis sicut cum rosis, se aqua rosata, coriandro, & aqua eius odorata,atque aceti evaporatione,quibus apud maiorem caliditatem posset addi aliquid eamphor.3e acetum cit his mixtum iacit eorum uirtutem magis ad prosundum penetrare. Si uero malitia complexionis eum materia, aut uentostate fuerit in carunculis mammiliaribus,& uentriculis anterim tibiis,& 'pilatio in colatorio. Primo materia evacuetur

eum eochiis & hieris si merit trigida,de si sierit calida cum aureis, e si apostemauerit phlebotometur cephalica,& eua

cuationes iterum stranetesiitatem. Seeundo nateria diuertat eum di iret sonibus coibus ,s. uesintionibus, clysteribus, lotionibus crurium,s: similibus proprie si fuerit comuni e ta an ris inferioribus, ct materia existente sanguinea, di proprie apostemante conuenit phlebotomia uenarum no-cr uentosae postae in parte posteriori , scilicet in nocra& spatulis,& similiter sanguisugae Tertio, materia eradicetur cum masticatoriis,capus urgiis per nares, gargari sinatibbus,& resoluatur cu exterius applicitis,scilicet iacellis et plastris,unctionibus fontentationibus .embrocis, oribu ,&suffumigiis, quae in omni dispositione cerebrum conso

tem . Masticatoria de gargarismata supra in multis locis dbcta sunt.Capi ursia propria sunt, quae dicta sunt in textu,&similia illis sunt luccus radicis ireos, in quo puluis pit thri sit inii sus.Similiter intactio olei nar. in quo aliquid musci,euphorbii,& castorei sit dissolutum,sed parum ualde ponatur de euphorbio: est enim nimis acutum, imo sola illoruealidorum huisceret infuso absque ponerentur in substantia. autem in quibus possent infundi sunt sicut uinum bonum odoriserum ad aliquod ex oleis suprascriptis,& consilato tibi, ut incipias i leuioribus, de gradatim ad fortiora princedas,& s ante horum instillationem, aut infusionem, iii

suctionem odoretur, aut sui3umigetur aeetum: est enim ua, deesticax,& ad oppilatione uentosam laudatur capulpurg. cx oleo anivg.amaro molitan se in causa calida in instillenturaquq decoctionis rosarum coriandri, anethi, de simili sacelli fiant ex maior ana, ruta a ica nigella , musco, calamo aro .storibus pensemini, collo.&similibus . Et ex eisdem fiant decoct in uino,& aquzcum citibus fiat fomentatio . de embrocatio,& cu eisdem possunt neri emplastia, de uncti Hiies ol eis ad stis propriis se quibus iupra: ex odorandis autem, Sc sustumigandis est ruta, ea.& nigella maior ana, mustu ambra,laudarium,xvloaloes,3e in causa calida rosis, sandali poma,& citonia odorifera. arto, conisantur accidetti adcilicet ardor,& dolor consurgens ex huiusmodi medicinis cum his quae dicta sunt in textu, Ze panis .calidus odoratus ad hoc optime conseret. Quinto, ordinetur regimen in contrarium diserasae cauendo ab evaporantibus,& caput replemibus .Procurentur eliacuationes a natura inlli tui c. Et exercitium est conueniens stomacho ieiuno, cauendum esta somno meridiano,&super repletionem, ebrietatem. Si uero causa nocumenti olfactus fuerit oppilatio in kDei sim ex humore a capite fluente, recurre ad capitulum decat harm. Si itero oppilatio fuerit averruca , 3c carne orta in naribus,recurre ad ea de poli D. Et si aliquid intrauerit nares extrahatur,sicut dictu fuit sit perius in capale his, sua: ingressa sunt aurem.Si uero mala i sis nas composito tu

rata causa primitiva os rumpente, comprimente aut colorquente reducatur ad situm naturalem eum ligno rotundo naso imposito, cum quo os subleiretur, S: ad spuram propriam reducatur alia manu adiuuante ad ipsius miratione . Et post reductionem applicentur,opportuna in hoc casu, ut in uit Auic Ille autem qui sentit odorisera, de non sentit soricida, no eesset sibi facere caput purgiaac licet cum callor eo: mul, toties usq; quo rectificetur eius disposito. Si autem omniasbi appaream foetida odoret acetum, Ze suffumigetur cum eo S iugat Ptiares oxymel simplex, aut scylliticu cum uino odorifero aut cu urina sint, Se cu his patu musci misceat, degariophili, aut palliae muscat :do si opus sit sortibus, addant

quaedam commouentia sternutationem.Si autem humor ibi e scelidus fuerit is stomacho,aut in alia parte evacuetur. De passionibus Dentium. Cap. 47.

Aec est sexta pars principalis in qua agit de passi H nibus dentium. dcc .Et ante omnia sunt tria praemittenda. Primum est anatomia dentium. Sectit dum est regimen conseruatiuum dentur . r Dum regimen uniuersale eurationis passionis dentium. Dentes ergo deseriptiue sunt ossa parua dura in utraqtie mandabitu comsita numero. 31.aut. 8adlocutionem, sed principalius ad masticationem finaliter ordinata . Sunt quidem ossa parua,

quia si suissent magna tot numero non potitissent in ore, demandibulis contineri, e sunt duriora caeteris ossibus nostri corporis cum sint ordinata ad conterendu res duras. Et sunt in adultis numero. 31. O plurimum. scilicet in superiori

150쪽

DE PASSIONIBUS DENTIUM.

6ana librata,&.36.in inseriori .la aliquibus autem suiu solum. 13 .in superiori, scilicem .&tot in mandibula inseri ri. In quibusdam enuit deficiunt ouatuor dentes extremi dieii negite id δε sunt dicti dentes rapietitiae, nascuntur enim Oea meatum adolestetiae cum iam homo coire possit. Duo anteriores in si periori mandibula uocantur duales, duo alii ab utraque parte uocantur quadrupli,& iiii ordinati sunt ad scindendum cibum ,postea sunt duo canini ordinati ad frangendum cibum in crauas partes. Postea sum octo molares,

quatuor ab utra rue parte iam dictorum ordinati ad cometendum cibum .Deinde simi duo ne gueuid iam dicti, oui etiam sunt molares ad conterendum umiliter ordinati, oc tot sunt in mandibula inseriori ad eridem fines orditiari .Hi autem dentes infiguntur in foraminibus existentibiis in nundibula inseriori,& superiori,quibus miriciun annectuntur mediante additione quadam existente in extremitate dictoruserit minum,& alligantur mandibulae media' te carne , ta libramentis sortibus. Sex autem primi si perioris mandibulae habem radicem unanti&smiliter sex etiam sibi correspondentes in mandibula inseriori non habent nisi duas radices;

sirperioris uero mandibulae molares communiter habet tres

radices. Similiter neguegi d mandibulae superioris habent quatuor radices.Sed cito negitegid inferiores habent solum tre . in od factum suit, quia glauedo supei torum adiuuat ad

exitum, SP casim illorum, non autem grauedo inferiorum. Secundo, quia plures rheumatismi facientes ad cassim dentium communicantur dentibus superioribus quam inferioribus .Fuerunt autem creati tot dentes,& non unus, ne non cumentum partis communicetur toti , & sunt ad locutione.

ia per ipsos fit refractio aeris ordinati ad prolationem, dedistinctionem literarum,&syllabarum, & dictionum , u propter carentes dentibus in locutione impediuntur: lunt tamen principaliter ordinati ad cibum adeo masticandum, ut possit faciliter deglutiri, imo bona eius masticatio est quaedam digestio ,siue primae digestionis initium. Post haesciendum, quod dens semit per neruum uenientem ad radiiscem eius a cerebro cilicet itertio ramo tertii paris neruo rum cerebra ruod non conuenit alteri ossi hoc autem fictusuit,quia soli tintes sunt discooperti,& obuiant extriuecus

alterantibus. ne ergo i dantur, satus est ipsis se usus,quaquaestico argumentum sit in contrarium,quod demes non sentiant nisi se radicem, cum aliet partes non doleant exsolutione continui etiam si totaliter secentur. ueruntamen apparent dolere ex contractu cali aut stigata hoc non est duodillae hartes doleant, aut semiant, sed quia species cali. &nis .

miltiplicanti ir usque ad neruum existentem in radice.Secudos iendum,* dentes habent hoc proprium , quod nulli ab

teri membro conuenit,quia ipsi crescunt per omnem decursim natis.Vnde videmus dentes maiores in senio, quam in iuuentute reliquis membris minotatis. Hoc autem factum suit, quia dentes ex contritione sua siue masticationε quotidie minuuntur. Si ergo non crescerent cito deuenirent ad non quantum. Et propterea dentes qui non habent sibi eor- res dentes multum crescunt in comparatione ad alios. Ex his est manifestus situs dentium,qualitas, numerus, colligantia,quia colligantur cum mandibulis,& cum cerebro,& substantia, per consequens compositio eorum etiam patet. Sunt enim frig.&se. incomparatione ad medium zeneris,

licet in comparatione ad mediu speciei suae in aliquibus finicati.& humi. uod comprehenditur percrassitiem, Se rub dinem naturalem Cingius, in aliquibus eat.& sic.quod comprehenditur perci trinitatem gingiuae, in aliquibus si ig. de quod per sustedinem gingius cognoscitur. In aliquibus fig.Se humi.quod comprelienditur per albedinem gingius. Iuvamenta patent ex supradictis: polliant autem pati omne

enus aegritii dinis complexionis cuiuscunque generis cum nateria, desne materia compositionis, de unitatis cum alivando scindantur, rumpantur,concauentur, putrefiant,&possi intrati apostema: nam omne membrum quod potest naturaliter augmentari cuni nutrimento, cum superfluitate, potest etiam augmentari praeter naturaliter,& sie apostemari. Patiuntur etiam malas colorationes, limostates i. orientes,&lapides, siue rapsum circa ipsos generamur. gimen autem conseruatiuum dentium decem completur canonibus a simus uitet corruptionem cibi.& potus in stomacho,& per eonsequens omnem causam corruptionis, ut puta ea,quae merito tuae sebstantiae corrumpuntur, sicut

lac, piscessiliti,ge sint ilia, 'ostpositionem cibi sibi ilis eris'.Motus sortes post cibi assumptionem,& ante descensem

eius e stomacho, nutrientia diuersa,coitum,& balaeum post cibum,& similia Secudus,caueat a uomitu , 8e multo malis si vomeret re aceto .Tertius, evitet ei baria crassa , visco D,ε proprie dulcia, uiscosi,sicut sunt consectiones de melite, A ficus siccas. reus, vitet res dura ad sangendum. Qiuintus,congelantia dentes Fiae stupefacientia iugiat Sextus,res hementis frigoris non comedat ,& proprie post assiimptionem calidi .ilcm omnia uehementer calida, Se amplius post stigidi assumptionem.Senimus, res demib. -- centes stra proprietate sunt poni. auus, mundi ficet de res sita immediate post cibum albeo superevo,quod ingreditur inter ipses, prorite eum ligno subtili no acuto, nec ilicidenti sed sit obtii sum cum latitudine quadam . sicut esse eramusculus cypressi, ligni aloeviniaorit marini, iuniperi, &smilium,& hoc faciat absque multa perscrutatione ne noceat gingiua ipsam mouiao aut dentes ipsos δε-haec proprie participantia amaritudinem cum quadam si licitate. Nonus facta tali mundificatione immediate post cibum, ut supra lauentur detes in proprie cum aliquo ex infiascriptis uitiis mediae uinositatis &iaporis medii inter dulce, &acre notabiliter stiplicis. Et ex conuenientibus ad hoc eit, ut inquatuor libris mussi conditionativit supra,postquam bulli rit sub racemis circa tres dies, Se extractum sit de seb racemis, bulliat in eo una libra salutae recentis incita in seustra mediocria,& non pistatae, nec Iorae usque ad sufficientem clarificationem ipsius uini:deinde extrahatur,& obseritetur in

uase bene obturato,uel accipiatur cinnamomi electi J. t anastichis. I s.ealliae muscatae,cubebarii, ana.3.2.sem . iuniper i. 3.3, radicisciper.3.1.s.sola orsma.j.6.contrundamur omn actasta modo exceptis sol. rotisma.& bulliant omnia simul iauna brenta uini,ut supra conditionati,& fiat per omnia , uesupradictum est, de hoc multum ualet in passionibus neru o

rum. Decimus eanon. Fricemur dentes suauiter,&tem

pore breui, nam sortis frictio. aut diuturna destruit dentium numiditates naturales,Ge ad eos trahit rheuma de uapores a stomacho ascendentes,aut saltem ipso proarat ad hoc roeipiendum . sed frictio cum riualitate abster*it dentes, &carnem gingiliarum consortat,& prohibet Iapides, seu cyprsum circa ipsos generari facit oris odorem bonum cli-eet Avie.praecipiat fi ictionem dentium fieri cum oleis calidi frigidis,atu mixtis fin exigentiam, nihilominus, quia sesectio cum oleis est abominabilis stoinacho, ideo omissa frictione cum oleis fracentur dentes cum instascriptis cum uadit dormitum,&etiam stomacho ieiunio quocunq; alio tepore ad libitum .pe.mellis par. Iaacch.optimi, par. 1. misce.

Item si iid. R.pulueris eapitis leporis adusti ad sua litatem auellanae,qui puluis lietetur in retia lini rara, de ui ili. Et

eum hac petia in qua sit hic puluis fiat frictio. Alind. Illis

usti ad quantitatem auellanae, mellis quantum si ficit ad imcorporandum pro electario,cum quo ligato in petia, ut sisepta fiat frictio dentium,&ginguiari in .Ex theriaca quoque tricemur antiqua dentes omni mane semel stomacho iei no, scilicet post coenam per ρsta oras super qua sectione cadicta theriaca dormire potest ad libitu Et nota quod post diem frictiones non debent lauari, ne uirtus suprascripto rum dentibus amoueatur, susscit huiusmodi frictio semel in hebdomada. Et nota, quod medicinae coinruatiuae dei tium debent esse siccae sed in activis temperamento propi quae.Si uero dentes essent notabiliter laesi, elapsi in tabuis, ad intra tamen latitudinem sanitatis medicinae sint cal. aut frigidae fui exigentia lapsus corrigendi. uendo tamen ab intense calidis, scut in tertio gradu,aut supra, similiter ab intense frigidis,l: ab his quorum sapore deates stupent, mcut acria. cetosa, aut pontica.Sed sint medicinae suae exiccates, abstergentes, resoluentes superfluitatem,quae est in eis cum moderatione, A: ipsos consol tantes cum stiplicitate moderata. Et ex frigidissent rosae siccae, gallaeacara . ni rgaritae, fructus tamarisci, solia eius, cortices arboris mori,& radix acetosa Sed calidae natura uel artificio, sicut su