Practica Ioannis Arculani Veronensis particularium morborum omnium, in qua partium corporis humani anatome, morbi, symptomata, causae, ac signa, atque omninò vniuersa medendi ratio, & remedia adeò apertè, & copiosè traduntur, ... Magna diligentia cum

111쪽

IO. ARCT IN IX. ALMA

fertur sine bimine etainit uideri,cMeditur de lumine extruisseeo , sed node intrinseco ipsus erili loidis di spirituuussibilium .Et si quis diceret, quod si quli esset evus aut

iratus auditu posset ne videre aut audire per huiusmodi species delatas a cerebro ad organa istarum potentiarum.Dici ξφ non,ad quisui , enim sensationem requiritur potesta sentiens. Ad secundum cum insertur quod non ens uidetur de auditur,vere coceditur st x ue bene auditur & uidet , scutsi obiectu esset in praesentia,imos plus est non ens, nec potens esse, nec quod unὶ fuit, nec ψ vnqui erit proprie uide ξ& auditur,nam ouodcunm potest per uirtute imMinatiuam imaginari ,potest etia uideri S audiri speciebus illis delitu ab ici natiua ad hos sensus exteriores,& p ipsos copreti sis, per quos repraesentat forma & similitudoiae si obiecta essem in prasentia, quavis accidat error &decipiat homo credens has res visas & auditas esse coram ipso cum no sint a c. Ad tertium negatur consequentia sed bene verum est, quod color qui non est nec potest esse, & smiliter sonus qui non est &e sunt obiecta uuiis & auditus, nec ualet hoc at mentum,hoc uidetur aut est obieetiam visus, ergo hoc est, sicut non sequitur, hoc imaginat, ergo hoc est. Et si instetur quia arguitur a tertio adiacente ad secundia, qui secundu logicos est optimus modus arguendi &c. Dicitur φ non arguitur ii, Io modo, sed debet argui, hoc est obiectum uisus, ergo hoc potest obiici uisui. Sicut non sequit ioc est obieetu virtutis imaginatiuae, ergo hoc est,quia esse obiectu alicuius potetiae non est nisi coprehendi per is in.Sed no sequitur, hoc comprehenditur per aliquam potentiam,ergo hoc est.Aliter dicitur φ a tertio adiacente ad secundu non tenet uniuersalibrer argumentum cum terminis ampliatiuis. Sed serie quis

instabit. Q. a haec viso de qua sermo praecessit est cor. upta quia per ipsum iudicatur obiectum esse in protentia quod noest,er g γ non est vera & rei secta. Secundo quia haec est ditaret tia inter sensus exteriores& interiores, quia exteriores complent operationes suas in praesentia obiecti , interiores vero tam in praesentia quam in absentia,ut est de intentione Aristotel. xlae anima ad hoc respondetur, quod ista uiso in se non est comita, quia per species ad virtutem visum a cerebro delatas optime comprehenditur sernia, &smulachrum rei per species illas repraesentatae. Sed pro tanto diqtur, quia est corrupta,quia est causa quμ imaginatio coitu patur, iudicando aliquid esse in prasentia quod non est, neel equitur,ltae visio est corrupta hoc modo, myo non est uerata persecta, sicut viso sumi per uisim acutissimum est visio corrupta,& tamen vera. Ad secundum dicitur, quod uerum est quod ordine recto senses exteriores sentium in pissentia obiecti sed ordine retrogrado non est inconueniens, quod sentiant in absentia obieta, sicut ordine retrogrado imaginatiua aliquando imaginatur per species delatas a memor

tiua Hoc enim modo fit reminiscentia Et tamen certum est,

quod quocuq; modo imaginetur, imaginatiua est vera & perfecta imaginatio, ergo & militer i ciebus delatis a sensibus interioribus ad exteriores fouet tame quis Op situm determinationis sensatae defendere, & set te probabilius &consormius opinioni emuniani. Et dicere quod ad vissionem

ueram requiritur prasentia obiecti.Tu vero eam partem toneto,quae niagis mi consona erit. Haec enim dixi nunquam audita nec lecta, tu vero in quibus erratum est corrige, &c.

Signa imaginationu avitute sunt is et imaginationes.

Signa imaginationu propter acuitatem uisus qua non comparantur ad nocumentu runt tria. Primum, Quod tum leuesct materia nullo modo insui nocentes secundum quod sime diuerserum modorum &figurarum.Secundum,quod atomi

in aere existentes sunt diuersi,& secundu quid sumi in oculo existentes sit ni diueis a quibus oculus no denudatur Tertiuquod aliquando defiunt istae imaginationes in duob. casibus ,

cet aut eum aer non est bene clarus, aut cum homo non aduertit,extra hos casis se coprehendutiar. Signa autem imastinationu quae coparantur ad nocumentu, sunt his trariasignavero imaei nationi per coitate a toto, scut, in sobribus,aut cris fiant ipsae fores,aut cesses, quibus auctis augentur imaginationes, & diminutis diminuuntur, & secudo, ia sunt communes utriusvi oculi saligna imaginationa per coitatem a stomacho sum. Primum i pia stomachi nocinmenta, uibus auctis, augetur etiam imaginationes, editi Lnutis diminuuntur. Secundum,quod sunt coes utriusq; octinlisaertium, quod augentur tempore repletionis stomachi ,&praecipue rebus uaporantibus,&propter malos motus

sumpto cibo, de diminuuntur in uacuitate stomachi, de is inanito & famelicinnis pendeant ex cholera,in quo casu irequenter augetur cholera tempore iam is ad stomachum repete,& per sumptionem cibi moderati s isti di implici sedatur .

artum est, st per euacuationem iptius stomachi vomitu aut secessu minuuntur,& ex contrariis causi augentur,3 c. Signa imaginationum per communitate matrice aut aliis membris particularibus suiu nocumenta matricis,& aliorii, quibus auctis augentur, de diminutis diminuuntur, Et sinit communes utrisq; oculis & mestruis, & aliis humiditatibus a matrice debite silentibus minuuntur, ipsis retentis augem tur. Et similiter de sepelituitatibus aliorum membrorunt. Sima imaginationum per communitatem a cerebro quae secadum plurimum minantur cataractim ni is qua imagina tiones per eoitate ab aliis mebris,sint ipla capitis nocum,ta,quibus auctis augentur,& diminutis diminutitur. Et sint aliquando communes utrisq; oculis. Aliquando proprie viri oculo ecundum quod vapores aut niateriae caput replentes sunt in una parte cerebri, aut in viris iue dextra de unistra. QAod cognoscitis per grauedinem& alias laesiones unius partis mi, aut ambariim.Secundum signum, uia hae imaginationes secundum plurimum augendo procegunt, & in cata rM.tra ut multo magis qua per coitate stomachi propter . 3.causas. Prima, quia vapores seu materis cerebrales attinetniagis naturae aduri,S consermiores sent ipsi cataracte qui uapores stomacreales Secuta, quia, nocumenta stomachi i cilius remouent qua nocumenta cerebri.Tertia, quia mat

ria existens in cerebro facile et fuit ad inebrasse; sit scilicet oculos extera instrumeta sensitu. Signa uero imaginationia per essentia in oculo quibus distinguunt ab illis quae sunt

per c6itatem sunt Irin ,absentia nocumentorsi aliorum Drorum oculis communicantium. Secundum, praesentia tamcumentorum ipsus oculi,vel quae saltem praecinerunt. G

tium,qubd secundum plurimu simi propriae vim oculo. Quartum, quia snt continuae a quibus oculus nunquam absoluit . Quintu φ ito recipiunt facilem mutatione, sed aut stant uni,sormiter, aut si austentur, augendo procedat, aut si minuunt, minuetiac procediat.Signa uero propter nocumentum codineae sunt. νι imum, mitudines in cornea praecedentes , --

licet ulcus, albugo α similes, ex qui s derelictum est ali- uod vestigium occultum. Secungum, quod non recipiunt

acilem mutationem, ita ut nunc augeantur, nunc minuan

tur. sed aut stant uni seri ter,aut s augentur, augendo pro cedunt,& si diminuuntiar, diminuendo procedunt Tertiunt, quia sunt continuae a quibus oculus nunquam absoluitur.

artum, quia non peraucunt ad cataractam.

Signa imaginationum per essentiam in albugineo sunt ipsa nocumentὸ albuginei cum priuatione nocumetorum aliarum partium oculi, quae nocumenta sunt aliquod genus malitiae complexionis calid. frig. humiae uel sic. cum materia uestae materia. Verum mala complexio sicca qui cognostatur ex eo quod tempore famis Se inanitionis augetur & ex contrariis causis minuitur nunquam perducit ruscataractam, licet s: eausa imaginationum. Mala autem complexio calles raro perducit ascataractam,sed in aliqnicilicet cum aliqua particula humoris albuginei subtiliat,& in aerem conuert, tur, pars aut aerea peiura per calid.& mixta ca parte aqueaest a coloris albi, sicut in spuma, li et fixe proprie non erit cataracta, sed bene ualde similis cataracis, ita ut medicus male possit distinguere inter hanc Se cataractam. Et fortem haec per approxuriationem infristi uim tam exterius quini interius ipsa parte aerea in crassata, & ad naturam albuginei reducia poterit curari,& reputabitur mirabile Nola autem coplexio stigri humid. est illa quae En plurimuin

causa, ut inrauinationes transeant in Mutau& vera cataract. tribanodis. 4 rim contrahendo aliquam partem ipsus albbuginei, ita ut per congelationem acquirat albedinem de Dat non peritia, aut propter humid. curantem, iaciendo

ipsim non perviam. Sed est difficile videre virum haec proprie si Genda catara de vinimcu uu posui deponi Soc do.

112쪽

DE A A IN OCVLVM DESCENDENTE.

cundo, ut irrendo traditas proprios&alienos, scilicet per ad imam natione m, - , --

superfluitates in unaquaq; di stione resecatula debilitata expia ua non res olivetitur, eo remanentes conuertentur mlii id. aqueam, lu* erit vera cataracta,genita per uiam paulatim is congestionis , sicut illa quae erat per retenti nem imporis propriis incrassati in aquam, dicetur uera cataracta lenita per uiam paulatim factae copellionis δα. S

eundum i num. lata a

nis uiuersas nominil,laeterminant. Dicitur cataracta a catarrasin,'uod i est quod decritto, oculus enim cataracti est qui de missi, aquae obstrusus est. Dicitur aqua ad similiti stutis in princ pio. In processu lit dum cons

nuta est dicitur ad senilitudinem aq:iae congelatae. Et cx e dicitur Pura. Dicitur enim descensus aquae si

genua Per uiam paulatim laetae coge itionis M. S dem cause dicitur muta Diei iti H e ' eundum figmini, quia in imaginationes sunt eontinus a qu, aqua descendens ex o quia fictu ni dii oculus nunquam absolut ur. Tertium,st non recipiunt Iiis quam per uiam stat alim fui , ri eminutationem aut stant, aut saupentur,in augem causa dicitur a G. in usio siue suffusio Ehaz My a

procedunt, si minuuntur, inuendo procedunt Quadi lario ex aqua inter corneam Steros stri, c: quia apparet quaedam obfuseatio in pupillatam i η Σ- pediens Iicet aliqu ris , qua oculo aspicienti dicet cornea appareat ne te saei pannicularis intra Mesu: eosam dis, ρος - ntum, quia secundum plurimum perducunt ad subetur, ex humid b, ἡ,--, p ' - si py ime illae imaginationes quae pedent a mala com tiunitate&fit id oeulie Aa a r s 'r' fu i ne stig & humiis hae semper agendo procedunt. Si dissinit caiisa 4 uti darem ' 'μ' 'V 'PΠς a uero maginationum per esGntiam in tela aranea & eo quae est artifici alior collis,m eis II hIitalos de sane ipsae imminationes absque nocumetis aliarum ston in niuneto ut quida omi o ' re partium est. Sesem cum quia non recipiunt facilem da operati es pro quam dii a Monet ilium,quia sunt continuae Quartum,quia non pera bii, missi. Nam Lira n Pς parti

mum d tWM. Et in summa cataracta notast nisi in im eoram pupilla, non 'p'φ' l ue bene esset ali id superadditu parissicita' h

io albugineo,ut insta ostendetur,licet possit adhaerere tuni cis. Sigara autem quibus cogi tantur imaginationes duco est rami pili Moli

tes ad catarael. ab aliis sunt, luia ducente ad aqua sunt pro cipalemo T&ππα. et

Prie uni oculo secundum plurimum,de sunt coinui, Se alim mero Ex otio oriri iri ' 'l' numenta lori edunt,&apparet oculo cibitiscatio, tam ipsi aegri est: cienti. Et η parent sciit eandeta duplices aut Gnules rei luminosae luinane extrinseco recepto in uaporibus aqueis crassis. Et aliquandiu retcnto donec comprehendatura crytalloide,aut torti lumine, scilicet ipsius crystallo,& 'pirituum uisibilium restexo ab ipsis uaporibus erassis ad erystalloidem, non pertranseunt duo menses secuduni Alm u cataracta completur. Et secundum Rasin secundo continentis,& Iesum Hali, tradi. tertio, eap. de imaginatio-no. non pertranseunt tres menses aut quatuor.Et secundum Aucsex melles 2 cataram completur: ca iactarum autem non perducetium ad aquam sunt signa eontraria. Sed ne cui mitia uideatur quare auctores ita diuerses terminos posuerunt,nec uidentur e cordes, quia hoc inuentum est expe

lationis, ipse .n.oppitato est morbus, de laesio opei attonis ui I st mi i*mnia Minen auita licet non sit morbus in numero,reducitur tamen ad morbum in numero M. bi; solutio est multum necessiria ad curandii cataractandrationes nuali Pilicet in quo loco eataracta sititet, &De coniequens ad quem locum debeat peruenite acus pro positione In quo dubio author es & doetores mulqua. Hali abbas.9alicoricae, Si tertio eius lem. Et simit: ters d. saeclini. Et Gilberius Can. de aqiia,uolunt aquam sititari interuire am&crustalloiLm, a per consequeti' a. pro deponendo catara in , debere penetrare tam ad intra Dueam. Econtra uero Iesus Hali, A. Mesue, Albdars, act-

ue tas potuit accidere ratione diuerserum rNiminum, diuos rum temporian diuersu um regioniam tuersaru com plexionum. Aure. uero temnus eli it lori 111 . cimeo, Urum P mPoriant, uenarum regionum uersaria com- diatam, at appareat una sola si ' e usere subito per . Pro euius dub solutione prie termittedum eataracta dimpliciter sumi, scilicet communiter de proprie. Cataram c5 muniter sumpta est oppilatio aquosa prohibEs uisum, unde

rionibus, humiditate ad albugineum delata sere subito per 's opticos aliquiso ea die, uel secunda, qua apparent placiter sumi, stilicet communiter & nrofi a gurationes apparet aqua ex eadem causa, aliquaso pii muniter sumpta est oppilisti, dilui , S Qt drib ebus I parent imaginationes quae continue augendo ubicunq; potest esse oppilatio mu6san 61 'procedunt,5 sic fit aqua secudum plurimum ante duos men potestis rataracta. vide no tali in aure eri , ta per uiam s. paulatim fuit; congestionis,aut quia uapores an crystalloide S post crystaloidem cilicet in viti eo ' ini&secundina ,sclirmis , coniunctiva neruis opticas potest esse oppilatio actu in prohibens spiritus uisibiles uentia ad c tostalloidem,&sic potest esse cataracta communiter sum-

procedunt, lic hi aqua secudum plurimum ante duos menses, per uiam spaulatim faciς congestronis,aut quia uapores aliunde delati ad albuilineum incrassantur, de in cataractim conuertuntur. Quando si telo pertranseunt sex menses &lius antequam imaginationes in aqua uertantur,sed hoc est rarissimi a. Attende tamen duo,st plures fiunt imaginitiones ducetes ad aquam peccon munitatem a cerebro qua per essenti in oculo. Et fiunt pluries per essentiam in oculo Q per coitatem istomacho aut ab aliis mebris. Sed de nore Metuibus ad aquam contrarium iudica.Vnde Iicet uapores stomachi aut aliorum membrorum possint ducere ad cataractam,hoc tamen rarum est , frequenter tamen iaciuntis nationes non ducentes ad aquam

pta, lux tamen ab oculis aspicientibus non uidetur, qua aliqui as guttam serenam , sed sorte melius est conso mando se dictis authorum appellare guttam serenam cataram apparentem, connotando qliod cum haec sit oppil tio ultra crystalloidem prohibens transitum spirituum ad oculum, sed litem de nominibus omittamus. Cataracta aurem proprie sumpta est oppilatio aquosi prohibens tra situm meeterum uisibilium ab obiectis exterioribus ad crv-

113쪽

esse cataracta proprie sumpta. Et sic aliquado erit in supe

sete costilloidis. Aliquando adiis ens telae araneae, siue uersus en stalloidem, siue ue sus ituram .Et potest esse in quesbbet parte albuginei,le in foramine uueat, & in ultima parte albuginei adhaerens eomeae. Quod aute in his omnibus partibus potest esse oppilatio aquosa, manifestum est, quia in mmnibus his partibus possunt esse imaginationes aquosae , ad quas sequuntur cataracte ut sit ra determinatum est. Praeterea in omni b his partibus per uiam paulatim congestionis potes eataracta fieri, tum ex nutrimento harum partium non bene conuerio, tum ex stuperfluitate nutrimenti no bene resoluta, tum etiam ex uinorib. trui ad quamcunq; harum partium communicari possunt. posset etiam in omnib.his partibus per uiam defluxus a eapite eataracta generari, nam potest fluere materia ab atmochati a d coitu ibuam, quae existens in coniunctiva potest resudare ad albugineum,& tunc colligeretur cataram inter cornea & uueam. Et in hoc casu cum fit per uia de taxus ab atmochati laudant authores lectionem uenarum temporalium aut frontalium. Potest etiam materia humida derivari a dura matre ad sci roticam,& consequenter ad corneam, & ab ipsis ad albugineum,& tune sicitabitiar cataracta inter meana 8: uueam, potest etiam tertio materia humida in pia matre contenta

derivari ad se iidinam Sc uueam & ab ipss resudari ad albi gineum,& timc si res et ad intra uersus crestalloidem, cataracta siti abiti irimer crystalloidem&uueam Si uero ad abbugineum resudabit uersus corneam,riinc eataracta stuabitur inter corneam & eam. Si uero haec humiditas reludet ab extremitate circuli ipsius uuis, tunc directe erit in ipso foramine uueae. Si uero materia humi d. sit in cerebro, et profluat ad neruos opticos dia neruis opticis ad retinam di telam araneam, graudet a tela aranea uersus crus allobdem,riine adhaerebit superficiei tesae araneae S: crystalloidis.

Si uero res et uersus uitem,tune situ abitur in extremit

te albuginei apud telam araneam, & sorte adlis ebit telς at nex. Ex his itaq; manifestum est in omnibus his partim. νος se renerari cataractam, ipsamq; posse saluari ta intercustil-loiaem 5e uueam quam inter vitea de come .Ex his etiam manifestum est quomodo aliquado totus albugineus aut maior pars eius ε una eataracta ipso albugineo alterato,& propter aliouam aegritudinem facto albo & impervio, auet propter multam humiditatem ad ipsum a capite decurrentem,

ipso similiter sacto albo & impervio, hinc est φ aliquado totum quod apparet de oculo est album. Sed iam restat ut sobuamus quasdam rationes sensibiles contra utranque opini nem . Primo contra Alrarauium &caeteros, tenentes cataractam siluari inter crystallo lani Scinteam,&operatorem cum acu debere perserare coniunctivam siclirotica di mea, ut perueniat ad ipsam cataracta, nam ex hac operatione deberet sequi exitus albuginei per foramen acu . consequens

est contra experientiam, ergo positio salsa. Secundo, quia cataracia non posset extrahi per sectionem eorneae in parte inferiori,consequens est contra experientiam. Et A.in cap. proprio,& eontra Gr os sic operantes. Sed ad hoc re ndetur, sequendo opinionem istorum quae in parte uerior est si opinio cotraria. Ad primum 'albi igine cum sit aliqualiter uiscosus propter stricturam seraminis, acu scili et exues lente subtili sicut debet esse albi ineus non potest exire,

quia extraba acu quamprimum foramen clauditur, etiam qilial: Rargumentum aeque bene procedit contra opini nem contrariam,cum acus secudum opinionem suam etiam penetret ad albugineum. Praeterea hqc ratio est contra eos, quia aliquando cum punctura acus aliquid de albugineo e trahitur. Ad secundum dicitur φ no omnis cataracia curatur

per sectionem eomeae sed solum illi quae est immediata ipsi

. comee,&qus est stulta. Et fortes in hoc casu esset melius ut illud instrumentum esset perforatum ita ut cataracta pos-st suggi,&hoc inlinamentum esset conuenio ad extrahen dum talem existentem ad intra corneam. Sed contra opinionem A. & exterorum sunt quinque rationes non faciles. Prima, uia si cataracta continetur intra corneam & utrem

non posset apparere dilatatio & colit ictio uiaeae, quod tamdest senuin semper assarens in cataram curabili. & probatur cons iuentia, nam cataracta opponitur ipsi Oeae uel ipsi

ramini uueae, Se cooperit i si cum ergo non sit diaphγna non poterit ab aspiciete uideri ipsius dilatatio aut eos rietio, aliter non prohiberet uisum. Secunda, quia cataracta curabilis non deberet semper apparere ex directo pupilix, imo aliquando supra, aliquando infra, aliquando deorsum, aliquando dextrorsum, aliquado snistrorsum siecit dum quod accidit aquam colligi. Consequens contra experientia, iacataracta curabilis temper apparet solum directo pupillae.

Tertia ratio, quia cataram deberet multoties apparere maior quam pupilla, imo aeque magna sicut tota cornea,tu accidat aliquata multam humiditatem coagulari tota corneam occupantem. consequens cotra experientiam, quia apparet

sere semper ad quantitatem pupillae saltem eataracta curabilis.Quarta ratio, quia aeus imposita perueniens ex directo corneae cum cornea sit dia ira in omni tempore sui deboret uideri in qualibet parte sed consequens in salsum, quia non uidetur nis ex directo pupillae,cuius signiam est, in oporatores perserat uueam unde acus solum apparet ex airecto

pupillae de e. in; inta ratio sumitur ex dissicultate operationis, quae sere aequatur impossibilitati .Est enim dissicillimum perforare coniunctivam& non uueam sibi immediatam in ea parte in qua fit per oratio,cuius maxima apparet distatu

possunt perforare solum coniunctium, ita ut penetret cum acu interc6iiii ruam & uueam ad uacuum coram pupilla , ergo multo minus in oculis uiuis, qui dolent& non ita quiescunt tempore operationis. Istae quidem rationes ut uides sunt apparenter concludentes contra A. Iesum Hai, alios hanc uiam sequentes.Et sorte si multoties operati suissent , mutassent opinionem. Credo ergo propter rationes praedictas, 2 secundum plurimum eataracta deponibilis est ad limira uueam, aut in circunserentia foraminis uveae licet etiam aliquando cotineatur intra corneam de uileam, ut ante probatum est. Et octo D absolute melius sit de depositioni cataraci . congruentius ut operator cum acu perforat liueam,

nam hoc modo facile deponet cataractam,quae erit intraueam in quacunq; parte suerit, imo etiam si esset immediata

telae araneae.Cauendum tamen summo ere in curatione ne moueatur dr disrumpatiir tela aranea, sic enim necessario uisus impediretur,est enim post crystal. principalissima part secula concurrens ad uisonem, nec est ut quidam omniau

ponitur eum tela aranea. Et dicunt 2 haec est causa propter quam semel deposita cataracta in uno oculo nunqua alia generatur in eodem,potest etiam est hae omatione facile deponi cataracla,quae est prope uueam ues in ipsius soramine,& quae in ultra toramen uveae adhaerens corneae, penetrado acu per soramen uveae usq; ad corneam, non autem ita facile fui modu Ieses Hali &A. poterit deponi cataracta eau an xime quae est ad intra uueam ut patet eo deranti,quanqua Iesus Hali dicat,in per soramen uveae contorquendo acum, intromittitur cuspis acus,&cataracta existens intra uueam potest trahi extra uueam,& poni sub come .Et dicit in extractione dilatabitur rame uiaeae,deinde ex se claudetur sicut in exitu fistus aperitur collu matricis,deinde post exibium claudit. Sed facilius est dicere quam facere Et pro opinione cotra Iesum Hali, A.& caeteros,est operatio omnium modernotu,qui deponendo eas perserant uia eam, de eligilt liue modum tanquam aptiore de faciliorem, ad quem minor dolor 3c remis ra sequuntur accideria, sicuti.n .fuissent prima, si fuisset conueniens. Artes.nsactae sunt per addit mei ta,le cuiuslibet est addere quod defiet t. i. ethie. Sed tamen via rationes contra A.& Iesum Hali concludebant, cataraciam deponi bile nunquam cotineri inter ut eam & cornea .

ideo ad rationes illas est respolidendum. Ad primum, cum insertur, si non posset uideri dilatatio&coni rictio pupillae, cataracta posita inter uidentem dc uueam: negatur con-

se uentia, quia cataracta deponi bilis debet esse aliqualiter traseat ensin a lumine irradiabilis.Vnde habentes ipfuit aliqualiter uident Iumendicet non uideant colores &c. undouuea mota aliqualiter poterit uideri licet difficulter. Ad s cundum cu infertur,u, no deberet semper siluari ex oppi to pupillae sed aliqn magis supra uel infra. ceditur ut ploiuiis accidit. unde propter in causam aliquando eataraci ci vident

114쪽

DE AQUA IN OCULUM DESCENDENTE.

uidem medietatem ii iorem unius rei,aliquando superiorem, aliquando dextram,aliquido sinistram. Ad teletium, cum insertur st aliquando deberet occupare tota corneam. Conceditur & tunc illa cataracta nullo modo est peruia nec illuminabilis, Se apparet tegere totam corneam, & non est

deponibilis uel raro. Si autem sit a lumine irradiabilis, tuemagis irradiatur in ea parte in qua est subtilior ed emit, selior in circunferenti; stomeae Q in medio ipsus,&ideo in medio ipsius apparet magis determinare uisum, & se habere magis rationem cataractae. in circumferentvs autem licet si,quia non terminant uisum,non habent ratione cataractae,

et lixe est causi empter quam enaracta uideriit minor in loco lucentissimo e in loco obscuriori sicut etiam ea quae continetur intra uiaeam uidetur minoriscilicet,quia propter di- regationem luminis foramen uveae consuingitur & in o scuto dilatatur. Ad quartum,cum insertur il deberet uideri cuspis acus eum est ex directo corneae& non solum pupillae, conceditur ed non apud operantes modernos,qui pereorat ad uueam,uel persorant uuem,non enim uidetur nunc niti ex directo pupillae. Ad ultimum argumentum sumptum

ex disii cultate operationis dicitu haec operatio est difficilior ed tamen no erimpossibilis. Et si a latur quia in oculo mortuo non potest fieri, ergo minus in uiuo colente, Senon ita bene quiescente iugatur consequentia,quia in uiuolue tunicae magis distant calore spirituum dilatante &quo danunodo replente inter tunicam Ac tunicam, quo conuini procomagantur,&magis sibi inuicem appropinquam. Si rna autem quibus distincte comprehendi potest, an catara- Mastanter uueam&corneam, an post uueam, an in foramisene, subiungam cum agetur de signis&e. Species catara elatum qu m; sumuntur a quantitate. ia quaedam tunem gnae oppilantes totam pupillam, ut ex nulla parte rem neat discooperta,& tunc obiecta extrinseca secundum milia eorum partem comprehendi possunt,&aliquado est ita magna ut rere occupet totum albugineo toto propter aliquam Hritudinem facto in pervio,estaramus una cataracia,&simulter si multitudo humi. fere per totu albugineum a cerebro derivetur. Quaedam sum parmae oppilantes solum partem pupillae,& tunc obiecta uidentiir secundum eam partem secudum quam pupilla est discooperta Inde obiectorualiquando uidetur dextra pars &non sinistra.Aliquando si retior & non interior. Aliquando solum uidetur circumserentia, imo in medio existimatur sicut obstura sue perser radicet eadem obiecta ut dicit Aquae secundum unum situm

seu uidetur totaliter ipsorum situ mutato totaliter uidebunturAliquando species cataractae sumuntur a colore. Et sene atuor in genere, albus phlegmati proportionatus, rubeus a Cumi,ci trinus,aut uiridis clarus cholerae, niger mel achori. Sub colore albo continemur sex species scilicet catara QMPrimo, coloris aerei aut aetherei. Secundo, coloris margaritalis Tettio, coloris albi uergentis ad ciuinu siue plumni in rio coloris albi tendentis ad uiridem minio Giles argento uiuo G solum in colore sed etiam in motu, nam ex Pracunq; oculi palpitatione cimo ex motu spirituum a tantiar & mouentur ex eo ' illa aqua est fluida non condem

a. Sexto sunt gypseae ibo phlegmate multum inspissato.

Sub colore autem rubeo attestante sanguini contipentur ris a, clarae iue aureae,non .n .reperiuntur aliqvsquet'roprio

su im scolori attinentur. Daedam prudenter a sanguine sunt albae saniosae ipsis sanguine in saniem uersis,quod tamen raro accidit, in Ii uertatur in saniem suiles descendit in albi gineo sua grauitate de non stat coram pupilla , ali uando

sunt citrinae aut remissae aut intensae. Et aliquado uirides clare,di hae pendeta cholera,aliquando sunt melaricholicae aut nigrae aut uiolace aut uirides obstu Huane color uiridis ob iras non solum pendere pessit ab hi motu sie colorato, sed et ni itudine aquae: aqua.n. multa profunda sieut expirimur in fluuiis apparet uiridis obscura. Color n. niger non

semper pendeta humore nigro, sed aliquado apparet in pupillapropter luminis diminutionem & no est uera nigredo, curitas Tertio sumunt sipecies cataractae a modo su sunt iis.Nam quaeda simi sit Miles nondum inui stata sicut a cidit in principio cataractarum non confirmatam. aedam

incrassatae de iuviscatae vi sint quodamodo in pammim ue sae,3c multum adlinentes,quaedam sint mediae inter has quae solae sunt cu acu deponi biles . umini de quarto spocles cataractae. Nam quaedam sunt cum opp:latione nerui mptici aut alicuius partis ultra crystalloidem. Quaeda sine ompilatione. Quinta diuisio,na quaedam siluamur inter cornea dc uiae , quaed ' inter liueam & crustalloidem, quadam in circunferentia foraminis uveae,ut antea dimini filii Zec.

Signa catarae' es, lutae sunt ips et eataractae que a domestico artis ficile compreheduntur habere uissim acutum. Differunt enim ab albugine uestigi)s existentibus in cornea, quia haec sum in superficie corneae extrinseca eat ara ultra corneam. Differunt i sole retro corneam, quia sabinies in parte inferiori corneae apparet ad modum lunellae,&si cooperit totam cornea dicitur cataracta niliter partem corneae ex directo pupillae. Signa cataractaeque diuersificantur secundum quantitatem nota sunt ad uisum & ex relatu Ggri. Signa cataractae diuersificatae secundu colores nota sunt cuicui'; laene uidenti: nam & si aliquando color obscurus per priuationem luminis reputetur niger in a no bene comi dei ante reputetur penderet melanciutamen si quis exedieitatus bene aspiciat comprehendet diuerstatem inter colorem nigrum uera nigredine&obscurum. Signa cataractae distinctae secundum uel penes modum bstantiae sint duo. Primum quia si quis Dicat oculum cataracticum ela amm diate post aspiciat in oculo, do uideat aquam dilatari in tantum ut una pars appareat ab altera diuidi& separari, tune est nimis subtilis. Si autem appareat dilatari Se non separari de postea immediate ad situm situm consiletum redeat, tuc est mediocris Sc cum acu deponi bilis. Si autem perfricti nem nullo modo moueatur, est nimis indurata no curabilis. Secundo isti experimetatores ponnm eoitum si per oculo, de sortiter sufflant, ut illud coitum motum sertiter commoueat oculum, di immediate aspicientes in oculum iudieant per motum cataractae aut priuationem motus secundu quod statim dictum hiit. Sed consilio Auine experientia no est &pe tentanda,iam est ex eis quae conturbant aquam,& facit euram cum instrumeto dissicilem. Signa distingi retia utrum sint cum oppilatione alicuius partis vitra crystalloidem, aut

non sunt quia oculus alter debet claudi S comprimi, tunc si per compressionem apparebit dilatatio aut constrictio p pillae alterius oculi, est lignum oppilationem non aderi piritualibus transeuntibati uno oculo ad alterum. Si uero irat dilatatio & constrictioiadest oppilatio, uel uno oculo coinpleo, alter oculus in quo uis experiri, fricetur, & uideatur utrum pupilla dilatetur de constringatur.Verum hoc signum

fallit scatat actae crassae essent in ambobus oculis, tunc enim pupilla propter inuiscationem a cataracta non poterit m ueri,&s mouebitur non comprehendetur ab aspiciente. Ilit secundo, quando quis pateretur sintdis,aut constrictio nem praternaturalem in ambobus oculis. Secudum signum

est quia secundum plurimum ubi non est oppilatio integra

uidetur aliquis splendor cum oculus est in loco lucetissimo constitutus de praecipue si uenerit de obscuro loco ad clarismum,aut si subito magnum lumen praesentatum sierit. Si-sna cataractarum struatarimi inter corneam& uisam sunt impedimantum uisonis uuemnam si eatara' sint malς non iis labiles,a lumine uuea nullo modo uidetur, si uero sunt irradiabiles, foramen uvis aliquo modo uidetur & in Ioeo clarissimo tamen cum dicti cultate.Secundum signit, quia aprparent non solum oppilare corneam ex directo pupillae, sed

interdum multo maiorem partem aut totam corneam praecipue si aspiciantur in loco tenebroso Tertium, quia sin plurimum sunt aliqualiter laterales non in directo ipsius pupillae sed aliquado metis a dextris liqvadoasnistris, superius uero magis aliqua inici do magis inserit dicet sint pupillet

comunicantes, quia aliter non essent cataractae . in artum

signum quia pupilla est de apparet strictior consileto ipsae

taracta impellente laueam interius sua cori utentia.Vnde soramen apparet minus.sed opposita signa sunt omnino, cum eataracta est intra uueam, quia uuea clare uidetur et in loco

non multu luceti. Apparet solum ex directo pupillae de numqua occupare maiore pariem j si pupilla licet aliquado minore, Sc foramen uu smplurimum apparet maius consu

to ipsi cataracta sua corpulentia expis euueam, undes Io. Amitatu 1 3 ramen

115쪽

ramen dilatatur. Signa exaractae existentis in circuisserem Haibraminis sunt omnia signa iam dicta quando est intra mueam,aut maior pars eorum. Sed est unum signum distincti-

Dum sensibile, quia foramenuum adparet minus remotum

ab oculo uidente j insa cataracta i ipsa cataracta sit de albis scut ut plurimum est,nam in aequali distantia color nizer apparet propii uior quam albus.

. Prognoitici. Primum cataracta maxima quae sere totum occupat oculum non est curabilis. Secundum.Cataractae ae

iee, cit; et margaritales declinantes ad uiride cineritis siue plumbeae sunt curabiles. Sed similes argento uiuo sui Gr

eos ficile curant. Gypseae uero & similes argento uiuo non si hi cum acu deponibales.Aureae citrinae non uehementis ciuinitatis dissicile curamur. Sed intensae citrinitatis non cimiantur. Sed nigrae uiolaceae, plumbeae, uehementis nigredinis non curamur. Virides obscurae non curantur Nirides clarae dissicile curantur. Cataracta medioeris si ibitantiae cu acu deponibilis est, subtilis subtantiae nondum confirmatae eum

medicinis aliquando curantur, licet raro, non aute cum acu

deponi possunt. Nimis autem incrassataeque non mouentur ter comprissionem neq; cum acu neq; medicinis sunt curalles . Cataractae quae sunt cum oppilatione nerui optici imtegrae sunt incurabiles sed sine oppilatione curabiles. Et c taria. quae post casum aut aegritudinem cerebri aut propter percussionem in capite sue in oculo actast fit difffellis eu

ratio eius. Cura, quia imaginationes&cataraciae multum

sunt affines de ambarum cura simul a um est hoc primu-

ω q, hic non intendo curare imaginationes prouenietes exacuitate uisus,quia non comparamur ad nocumentsi mee in tendo ponere curam earum quae pendent a siccitate quae r

moueni per humectantia interius & externis applicita, quia de ipsis aetiim est sufficienter in capite de debilitate uitus. Ad quod recurre. neq; hic intendo ponere curam imagin tionum prouenientium ex uesti s derelictis in eornea ex albugine, uicere,de aliis aptitii sinibus in ipsa precederibus, nam de earum curasiis Mieter dictum est supra. Hic ergo i, tum intendo ponere curam imaginationum ducentium ad aqua & ipsius aquae initiantis aut persem,sue snt per communitatem sne per essentiam in oculo.

Cura itaq; harum imaginationum&Vitae initiantis per communitatem a toto, aut i stomacho aut i eapite & neruix

opticis quinq; exiet timentiones cuiatiuas. Prima euacuat. Secunda diuertit ertia regit membru mittes. uarta ocinium consertat ne materiam aliunde sucipiat,& si quid susedi perit reseluit&euaeuat. Qia inta ordinat debitum regimen 1 ex renim non naturaliu & annexorum . Prima livetio cominetur eisdem instrumentis, de quibus incapale debilitate uisi proueniente per communitatem dictum est , hoc addito in euacuationes pro cura imaginationum & aquae initiantis iunt miltoties rei terandae frequenter ex minoratiuo , digestiuom eradicativo,euacuates diuersos humores, m humoris exigentiam a quo pendet imaginatio siue cataram, qui tamen ut plurimum est phlegmaticus uel aquosus, raro eli laticus sanguineus aut melancholicus. Et propterea raro in hoc ca. eon'; et it phlebotomia aut alia sanguinis euacuatio.

Et si materis peccantes fuerint in stomacho, uomitu possem

euacuari, sed cum timore & magna obseriratione ne mat ria praecipitetur ad neruos opticos aut ad oculos, itaq; capi,

te existet e pleno nullo modo fiat,&eum hoc facilis semirer debet esse uomitiis. Secunda intentio,scilicet, diuerso perficitur eum frictionibus igaturis, clinerim ,redum lotionibbus,& si materia suerit in capite cum gargarismatib.mas beat rhs, capulpurgi 3s per nares, quae tamen 'ostponenda sunt quantum est potatbile ne propter uicinitate materias ad Multam prxcipitent. Et his non susscientibus cum laqueatione in suprema parte colli terminata ad occiput , dc cum caute rio in parte posteriori capitis,icilicet, ineomu coitu ex dire sto oculi patientis,& eum cauterio in commissurii coro nati,& si materia saerit sanguinea,quae raro est, cum phlebotomia uenarum nocreae,& uenaris aures, & Dontalium

de temporalium si opus fuerit, imo laudat Aule. in hoc casu incisionem arteriarum teporalium quod similiter de uenis temporalibus est intelligendum,ubi materia stuat ad octilos

per Partem extrinsecam quacunque sis materia , de quibus N IX. AT MAN. omnibus susticien ei rectum est in rapitulo de debilitate ubsus,ad quod recurre Tertia intentio pr citur in consertando digestitiam de expulsivam eius, ut si ii omachus fuerit in causa,quod tamen raro est in imaginationiblis lucetibus ad aquam, licet imaginationes non perducentes ad aquam per sise causet. Debet enim consortari eu interius I exterius

applicitis post sussiciet euacuationem S diuersonem, ad quod in C usa frig.de hum. quae est ut plurimum, iam laudata est triphera minor,&chebuli conditi δε multa supernis nominata in debilitate uisus, in quo casu maxime os stomachi debet consertari ipsum corrugando ,& claudendo in fine mense cum moni)s aut piris conditis, aut coriandris pr paratis, de quibus in cap . de debilitate uisus. Similiter caput est consoriadum cum elei hiulis,de quibus supra ad cuius di

etiam oculorum consertationem optime consere maiorana

sicca odorata. Qtiam intentio per mirem eollyriis superius dictis in cura debilitatis uisus propter turbidam humi, ditatem in oculo,crassitiem& riit bulentiam spirituum, ad qui recuinein accommoda huic loco sue huie cap.inferius etiam subiunmur multa collyria experta & in hoc casu laudata. hoc etiam conserunt electaria de tripheri,in miro' balani conditi,de quibus omnibus supra.Vltima iminio ex quisite pertractatae in eapese debilitate uisus sed in hoc e su amplius subtilianda est dieia,ita viseeundum Auita soluto

comedant semel in die,non Dibant uinum.sed aquam mella tam aut saccharatam, non comedam humida brodisia, set stetit contenti Om aut frixis, itent omnia evaporatia, di omnia praebentia nutrimentum crassum, de morentur in a re sicco, & declinante ad calidum secundum plurimum. Ma eius rerum uiridium maxime in hoc consere,&pracbpue fortis&lo' us aspectus in oeulo Enis luestris serti ter disgregat quam subtiliat Se resolvit e. Cura autem imaginationiam 5 aquae initiantis per essentia in oculo pedificitur re eisdem intentionib.& ivit metis, de qui b. mpreddiu est in curatione debilitatis uisus propter numiditatε

turbidam existente in oculo, ad quae recurre Schuic caῖ. ac

comodaro: inserius aut ut dixi, statim sibivng r collina in hoe casu propria, resoluetia uapores atq; aqua in oculo ii collecta in,& is iam culachimis educentia sicut etiam si perius dicia mit. Sed attende tamen τ in disterentia aliquat sint et localia administrata pro eura imaginationum,& interea quae administrantur procuratione aquae iam initiat .Prima enim debent ei te leuiora. Se da acutiora, quanto disesellius est tesseluere aqua quam uapores, sed in omnibus tamen incipe a leuioribus, gradatim procedendo ad Gitiora secutam quod indo medicinalis ex scit. sed iam ad textus expositionem accedamus, deinde subiungemus vltra medicinas Rassalias in line cap proprias ultimo ponemus curam catara di confirmatae cum operatione manuali , reli inquentes curam cataractae indutat se in paniculum s.liduniuerse 'Me nullo ingenio est curabilis.

QV η mn Miletur alicui antest habeat cimices

uel uua pamamrpora sistitia et radios, quod aliquando causa stomachi liquando ex proprio nocumento ipsius oculi contingit Ideri: disseretia inter hic dua noderanda est. Neq; pro paruo es Fabendum cu hoc a

citatu euenerit .Ex eo iraq; quia causa mirachi auidit noest multum iisnendum quod oculo nocumentum inferat. Eam vero quod ex proprio uitio contin tualde timendum est,

hoc enim aqua prius tum eam lit.)Haec autem pasiis dum recens en' in principio curabilis est. Sed G iam adpe fictionem dei tenerit sanari non potest,nisi cum incisone, Drtasse etiam incisio prodi se non poteritia propter uis sirentia inter haec duo praeSi diligenter est inaestiganda.

quae est prout dic au. cyrndo imaginationes quae uidentur utriq; a parent oculo existimandum est hoc contingere ex

vitio stomachi,c contra, cu in aginationes in hora facti iri, in horaemati di sionis plures solito uidentur: In hora aut famis o laboris pauciores apparent, istimandumen etiam De exmMacho esse.Et si ex quo istae ima natio, nes accidae runt uo praetoriae Tat Furci, in pu

116쪽

Hie Rassislade imagirationib.quas appellat aquam de- ας φ ibra dracb. 1 o. istorum se Greu dies tulentem in oculo cum frequenter sine aquae initium. Ἀ- ωου 'it Iaptariumnium ara drach. s. trita aν uiditur hic textiis in duas partes in prima: agit de ires theo greἶ- r ex Ac foro liti trutiarur in oti Δαrice. in secimda practice ibi. Cum autem hic iussio. Prima in tres in prima ponit diisnitionem imaginationii. in sesun. dii ibi. Qim aliquando causa stomachi, ponit duas s cies imaginati mini in tertia ibi sando imaginationes. Ponit ita distinctiva inter utrari; speciem. Dico quod in prima parte ponit licet non explicite di finitione imaginationum,

Ponit curam acui initi ex cuius curaticine est cere potes tres gerereses intentiones sinerius declaratas. Primi evacuatio est quam facit non qui lina phlebot. aut uentosis. ex eo ipiod raristime accidit in hoc casi in sit c6ueniens fian

quini tu supple &ordina, ut supra dictu fuit. Sunt enim ima sumis extractio In quibus tamen casibus accidit, dictum est nationes uiso eori upra unicum, aut rerum similium, aut iuper u Gd cum euacuan iis phlegma Se aquosi talem si.

cunda irarentio est regimen uitae cum ea lineiotibus&Gria

cantibus facilis diseirionis non uaporosis nec praebentibus nutrii muni crassum, unde abstineat a uino S bibat hvdi 'mel, idest aquam mellis Tema intentio est cum locali is de maxime cum collvmo ex sellibus cuius descriptionem ponit. scilicet. sellisiaboth, idest uarioli Sc , hoe tamen nimi tum est acutum ualde. Unde costilo ut in primis leti ora tenesiorum corporum fabrilium, radiosorum, aut non radi brum, qu scilicet,apparent coram oculo, li et non sint .Et ex his eoncipere potes quasdam species imaginationum simis pias a colore fetura aut quantitate de quilia supra. In secum da parte ponit auas species imaginationum,unam perco munitatem istomacho, aliam per essentiam in oculo , inter quas est,ut ipse dicit sollicite distinguedum, nam licet ex ea quae uenit per communitatem a stomacho non sit multum timendum, tamen multum timendum est ex ea quae prouenieres essentiam in oculo, m lixe ne ueni r fit aquae princi- expolitioi m Gentil. laudat fel uipere,fecundum aliam ui Q, in inii in eius Dranes oesiciuando eum med inint est mi ruperat,bcpicodam intentio cis fuerit lauda ieci titimui tirpe re. Attendesiorem conditiones obseratandas si ii lueris ipsum applicare. I rima st eligatur ses viperi non ii Poenos riutem extremae scilicet talis qualem comedere nos

pium, quae in eius principio aliquando cum medicinis est curabilis: cum autem confirmata est non est eurabilis nisi eum incisione. i. depositione quae fit cum acu, aut incisone quam iunt quidam perforando mea in parte inferiori, de e trahendo cataractam de qua insta.Et fortasse aliquando etiaconsere aliquod ingenium curationis, de propterea dili erest inuenistanda ditarentia inter utrem, ima inati

semer est

semus, cuius esectio tangitiar quattv c non sen. tertia, capi .

tuto decura terrae. Secinita codicio esis tale fel nuste uecum medicinis Dangentibus acuitatem eius sicut dra-

pagantum, putami arabicit a Filia: ipsum sit in parua quo litate aertia est quod corpus sit bene mundificatum. Ovasetas no sit puer,sed deuenerit ad complementum aeas ut

tuni' eius oculi non sint multu molles aut passibiles. umta quod tunicae oculi non habeant aliquam ulcerationem nouam nec antiquam nec malam complexionem calid. aut a nostema nec aliam dessilitatem accidentalem . Sexta quod ino non sit multum famesicus nec habeat corpus multu inanirem ut notrahatur intus aliquid fellis septima quod eum collit iratur oculus labeat os planiam aquae ut si quid per tormina narium resudet & ingrediatur os no trans glutiatur, sed recipiatur in aqua & expuatur. Si ergo tanta si spes mihoe sese,ut dixit A. p.de debilitate uises,& ut quidam reserunt se expertos nisi. administra obseruatis septem eoi ditionibus si rascriptis. Fes sectatim Rasim debet esta exieeatrum,non humidum,nam resolutis partibus humidis rem net in reliquo fortior in ressio.unde si nolueris tantam impressioneni melius est ut iligatur humidum. Sed iam pr. ter medicinas Rasis Se eas quae dictae sunt supra in cap.de de- . bilitate uisus ad rq oluendum humiditatem turbidam in ocu

ram pictam dicem aut compositam. Modus tamen cura' est ultamu in resolutionς, uel in resoluendo aqua, athesia exitioni, Harusi taleuter positus est .Et ex quattuor signas con stimo Marcam, lucriberim centrum galli, sue stant civili ita iis concipe in sunt per essentiam in oculo. Existi duin nam Sc gallientum uuletari scarlin. Tertia est riis nem, ut ab initio cura conueniens possit adhiberi. Sed circa hane partem nota quamuis sint multa species cataractae prς- tersit prascriptas .Rasis breuitati indulgens tetigit solumin do duas stequenter mementes, de omnibus tamen superius actum est plene. In tertia parte ponit inna distinctiva intertitia . speciem scilicet inter imaginationes quiunt pere inunitatem a stomacho, illas quae sunt per essentia in oc Imponens quatuor finia distinctiva. Primum quia imaginitiones per communit Mema stomacho sunt comunes utriq; oculo. Secundum,quia multiplicantur&ai uentur in hora sisti d a. o nationis cibi, ilicet nauseae subuersionis,&uomitus, huiusnodi nocumetorum stomachi ex repleti ne irris mouenientium. Et in hora malae digestionis, idest, comaptet aut diminutae In hora autem famis & laboris .i .inanitionis quae labore sequitur diminuuntur.Tertium signum est, quod la praeterierunt duo menses aut plures, scilicet, tres aut quatuor secundum quod dicit ipse i assiecundo eontinentas, aut in .secundum quod dicit Auic .Lt no fuerit in oculo perturbatio supple uitus , existimandum est has imaginationes esse causa stomachi. arta signum,quia proueniemio, eausa stomachimile sunt curabiles per exmbitionem pitulariim coctiarum educentium materias, a quibus pendent. Sed sorte prestantius esset in hoc casu exhibete hi ii iis concipe P sunt per essentiam in oculis. Exiii in Mutia nam ii simum uulgari iculosa. Tertia est caput hirundi est ei licet iudicio cisimili non tamen certo, quisi enim nisadusium cum melle consectum. Q. tarta es eiuri baca,

omnia se arguentia imaginationes esse ducentes ad aqua mi coli ir tum etiam laudat odorem sampsuci, idest a patuerant, non tamen certe iudicandum estnis cum hoc toras &Praitantius est ut sit sicca. Ex glosai is, elice hae. obii ratio in oculis de tenebrosias Maerit: nam quandoq; desisti nem. Rςcipe salis ammoniaci opopanacis, a n. t. imaginationes isti postquam inc perunt, curantur absq; hoc a. dissoluat ur in lacte ficuum.Gerardus de Solo iecistitia in perdurant ad 'uam, aut naturi, aut medici beneficis c. li , lami na. 9. . elici ruri albi, piperis ana. γ i. pulueri Deiade cum dicit. λ puluctuemur misce ea aqua distillati is raphani. Io. Arculani I Mesiue

117쪽

Mesue coli ratemn aquaru mbita eunt sim no aut cusucco nicilli mixto cum selle hircino, melle & sagapeno quod est ultimum. Sabor accipit sellis hircini exiccati in

vase meo granorum lauri excorticator mana. 3. sesagap m. 3. . pummi 3. .miscentur cum melle pauco & urina pia

xi non 3lluti. Iesus Hal. commendat set vaccae mixtum eum assa foetida & pauco balsami. Sed attende quM in ocimio non si aliqua aegritudo prohibens horum acutorum arroximationem sicut mala complexio calida, ulcus aut apiaema. Et ex bona praeparatione ad resblutionem aquae en ut ante horu administrationem anhelet aliquis diu in oculum patiente postquam masti uerit semen foeniculi, aut piper, aut allii im,aut simile acutum, post qua anhelationem immo diate subsequatur collyriratio cum aliquo de suprascriptis, aut lamentet primo oculum eum aqua decoctionis scenicinti, aut insendat oculum in aqua cal.decoctionis scenicilli in uase uiridi. nee solum adhoc conserunt exterius applicita, sed interius sumptascut sunt electaria dicta superius in dobilitate uisus ex humiditate turbida& propter crassiti spirituum,& sicut tac trarea quam consulit TadeusM.sem. iculi,anis, meos,sileris nutam,ringi b. mriophilorum, cubebarum piperis longi, nucis muscatae, radicum chelido- nix, euphragiae, rutae, Detonicae, assae regiae, & smilium fatruluis miscendo cum saccham,aut eum tussicienti quantit te mellis, fiat eleel. nota tamen quM si cataracta si ierit ch lerica aut sanguinea conueniunt pro resolutione ipsius re missiora calicia tam exterius ῆ interius applicita.& smiliter diuersificanda sunt meditamina seeundum tempora anni, de complexionem corporis,& oculorum. Et pi'pterea positaesum diuersae medicinae,tui itere his quae magis tuo proposito seruiunt. Iam superest ut ponamus modum deponedi cataractam cum acu,quae deponenda non est nisi sit sibilantiae mediocris & boni coloris,ut antea suit dictum.Si ergo se rit nimis tenuis, incrassetur cum cibis N polib. praebent P.

nutrimentum crassum, non tamen caput multum replent ib.

ne eata a augeatur. Concedi ur ergo in hoc casi pisces, carnes eras ,rixum, mentum, Se similia incrassantia non

multum uaporantia. Imo etiam in hoc casu si caput nimium replereti ,etiacuadum est tam euacuationibus comunibus,

si proprias,& incrassata cataracta susscienter premissis euacuationibus & etiam Phlebotomia, scilicet, si propter multitudinem Geuinis uideatur oeportum,&patiente benedis sto,iani sicundum corpus,et secundum animam, ut quia non si tussiculosis,aut habens aliam aegritudinem, nec iracundus, aut habens aliud accidens animi molesti m It sinis liter oculo non habente aliam aegritudinem, procedatur ad

Operationem, postqva ger quieuerit per duos dies post evacuationes suprascriptas, ipso tamen habente beneficium uentris quotidie, aut natu ite aut medicinali auxilio, scilicet suppositorio, aut etiam clysteri, im etiam interim utere dista tenui ,aut cutem mediocri. Et si timeatur fluxus materiae ad oculum per partes extrinsecas, ut quia alias si consueta suere approximetur fronti & teporibus aliquod stipiteum ex dictis in ophthalmia. Et tune operator praeparatis neces sarijs,scilicet acu argentea, cuius haec est figura. Et fatuella cotti noui in albumine oui bene contuso infusu de aliquavetia subtili linea ueteri circundata, quae similiter madefactast, si uideatur albume ovi esse nimis tenax, addatur parum aquae rosacis,quod sorte melius est ne in separatione dolorem iaciat,& similiter fascia sit parata. Et sit tempus temperatum sciat uer aut autumnus,aut fiat temperatum artifici

liter,neq; sit uetosum aut nebulosum. Et sit luna, scilicet d crestens de non in ariete, sitq; aeger ieiunus non multum famelicus in loco claro constitutus, sedens super una bancha equitando Et operator sedeat super eadem altius aliquantutulum facie sua uersa uersus facie aem. Et cum cruribus suis amplexetur coxas aegri δε habeat pedibus eius duas bancha, uel duo stabella firmiter fixa, quibus tempore cleratio ius inniti possit,& minister sit post Vrsi stans rectus,ut possit uidere operationem, cuius pectori aeger adhaereat de toneat palpebra superiorem eleuata cum inice aut medio dimo, re medicus inferiorem palpetuam deprimat smitram cum madu sinistra, dextram cum manu dextra,& sic oculo M perio operator sui stet in eo ter aut quater Postquam nivit, cauerit faeniculum,ut eataracta motum eum eatore recipiat di depositioni obediat, deinde praecipiat patienti ut uertat oculum uersus nasum se teneat ipsum firmum: de tunc in nomine Dei pramissis si nomicis intromittat acum per me dium coniunctivae distanter a cornea per medium digitum , aut plus, aut minus,secudum oculi magnitudinem intortiam do acum & persorando intus donec penetret uirem, de immediate cum senserit acum esse in loco uacuo uertat acum uersus foramen pupillae ne aliquo modo tarat e ballinam.

Et caueat ne nimis intromittat acum,communis enim quantitas eius quod de acu intromittitur is quantitas digiti moui. Et propterea bonum est ut in illa parte acus usq; ad qui debeat intromitti uel parum altius,st aliquod signu fixum,

ut margarita aut sinule, uel sit in ea parte deaurata, aut aliterces irata,& quando uidebis acum per corneam, aut si non uidebis credis ueris liter peruenisse ad cataracta, quoniam

cum cataracta est in soramine uve aut inter uueam Se cor neam non potest uideriacus, quamuis acus permeniat ex diis recto foraminis uuis licet quando'; per motum acus uideatur umbra eius. Si autem cataracta ut post forame uti ue

sus erystalloidem, puncta acus uidetur clare cum est ex directo Draminis,quia cadit puncta aeus inter cataractam se soramen uuee.Et tunc disonat ipsam,trahendo paulatim cum suauitate ad partem inferiorem, eam sic depositam teneat tanto tempore quod diceret ter pater noster, alit unum mi serere einde paululum acum trahat&uideat si reascedat, disi reastendit iterum eam deponat toties quod inferius re maneat: faciendo tamen omnia cum suauitate, de cauendo tactum crystallinae aut telae araneae,&similiter chlatationem uueae de perforationem corneae. Si autem cataracta non pintest d ni ad partem inseriorem,quia forte adhaerea parti superiori,deponat ipsim ad partem superiorem,aut scilicet, ad dextram aut sinit iram, in qua parte dem sui escit. Et propterea dixit Auic. quod medicus ante depflationem debet experiri mouedo cataractam cum copreuione ad quam partem magis declinet,& ad emn parte deponere, ad quam uisa est in motu suo declinare. Et tunc acum extrahat into nando eam sicut ipsim intromisit Mimne ad extollendam artem ostende sibi aliquod obiectu,&interroga quid est hoc,

ut circunsi tes admirentur de magnificent opus tuum. αpr pterea bonum est,ut oculus sanus sit coopertus antet operationem,& non solum propter hoc sed propter alia Tutius tamen est, ut eum adhuc tenes acum in oculo se deprimis cataractam,ut ostendas obiectumae quo dicis est, de utile clansa palpebra superpone coitum quod antea prie paralli, & librentur ambo oculi ut unus alium non moueat, de educatur

caute ad lectima propinquum,& praecipiatur quiesilentio, obscuritas,& iaceat in lecto sit per ceruicem capite eleuato, Ee parum comedat Se bibat aquam coctam, S: eo est mollia indigentia massicatione sicut mi sana hordei, aut ouas ortalia, sed non prima aut secunda die,stat tertia aut quarta, de se dei eps. Et utatur regimine infrigidativo pi te apos lenia,S usque ad quatuor dies no mutetur nisi de tertio in tertium, aut saltem nisisngula die semel,&trans iis ouatuor aut quinq; diebus, singula die bis semper impone do albumen oui conquassatum cum pauca aqua ros ea, de se fiat usque ad nouem dies. Deinde paulatim redeat ad cibbum de potum & operationes sbi eonsuetas, paulatim illiinmina Faerem in quo moratur, Sce. Duo autem iunt acci dentia duae superueiure restant, quibus est subueniendum , D m,scilicet cum operatio fit, alterum post operationem . Primum,cum operatio fit aliquid sanguinis potest resudare cor' pupilla,quia serte pungitur itura aut cornea ut illum sanguinem omni tuo poste simul cum cataracta deponas albter erit nouissimus error peior priore. Secudum s post d hostionem aliquando superruenit dolor, tum ex ophthalmi

stiperuetii eme,tum ex uulnere quod malignatur.

Cura ergo ophthalmiam eum ses albo de reliquo regimi' ne iosius,ulcus etiam in principio cinn sies albo,&donta paulatim addendo ses de plumbo & reliquum reginae eius.

Et tempore vehementis coloris no oportet in oculus teneatur uehementer compressus. Et si silerii eric pruritus,quitii subdolore rerenitur, subueniatur eum aqua resina tepi

da, qua non lassiciente aliquid istutia pruarata ei addatur. Et tandeat

118쪽

DE NYCTILOPE AC AEGIL OPE.

Et ranilam si multum molis teum iam securi fiterimus ab complexionis,& ultas etiam alias ae ritudines, de quibus apostemate, imponatur coll)rium nostru suprascriptum in omnibus ample dic tam est in capitulo de debilitate uisu, capite de pruritu &rubedine palpebrarii m. Alivi tameex Venam ulcus sumi ficiale,licet laesar corneam impervia est

Graecis antiquis ut recitat Albucass&Aese. faciebant se q ndiniue caiisahaliari oculo non potente multum lumen ramen subtus,scilicet meam, quod tremeli est sicere 1xulinere, cum hoc tamen quod non sit ita imperitia, ut non in coniunctiva eum acu canulata, ut si ei extrahant cata positi uidere,quod etiam sere accidit in omni ophthalmiaractam,quae operatio est incomteniens. nisi aliquibus obse . Eaedem cauta nyctilopis& haliari sumuntur ex dimositio iratis conditionibus.Prima,ut aqua i a sit citra ui a Se non nibus tulat araneae,ut de cornea dimam est ex uiaea. quia aut ultra. Secunda. st illa aqua sit fluxibilis non confirmata,& τ est nimis nigra reddens totum oculum obsturtim & est eau hie operatio fiat paulatim,ne ut albugineus extrahatur, is nyctilopis,aut econtrario parum nigra reddens totu oci Rhaec est propria cura sanies retro corneam. Multa, hoc di- tum glaucum,& est cause haliar. Similiter si ramen elu, seri in capite,quia communirer est male e nitum. mullium strictum, siue naturaliter, siue praeternaturaliter est

De nyctilopeae me. Cap. 3 r. si usi nyctilopis, de econtra si nimis Iatuni est eausa haliae. NYctilops,sequibare, laesopes, suberrati, asse,iene- quanqum constrictio pupillis naturalis si causa, ut melius Mostes sunt termini ' onymi significantes hinc dis uideat in claro & obscuro, quam pupillae dilatatio, eonina molitionem, de qua diuersi authores sub his diuersis rando tamen uticam ad reliquam melius uidet, habens p nomini s determitiant. Hali abbate. Iheo. I 3.e alici rillae constrictionem in claroquim ino curo,&eeoiuratur sequibare. A RE. s.cotiasse. Ab Avie.d: Rasi nuctilops habens dilatationem pupillae. Ab albugineo uero eum est noctis pinio iue uisius obscuritas. Et dilanitive est ν multu in quantitate aut non bene peruius est causa nuctilo cito diminute laesa ita ut evanescat uisus in nocte. i. in obscu- Pis scut contrariae dispositi cures sint ranis haliar. causa ioae uideat in die, idest in claro, 3e debilitetur in fine eius. -utem multiplicans albugineum secundum plurimum est hula econtra hilari aucosis inlevadunt termini syno missi scilicet eum prisimia materiae sanguineae aut phleen mi sirificantes dispositionem nyctilopi contrariam. glau matica icut causi paucitatis est siccitas icut accidit eonu tas, ouidem, accidit habentibus oculos glaucos: sic enim lescentibus,& qui pini sunt longas aegritudinex, unde in hi, appellatur quinto de generatione animalium: secundo eap. oculi viciuntur glauci,& ipsis ad sanitatem redelati bii, muld tertio aphorismorum, ultimo aptior. Et in actio diminu- rabumiditate rei umpta essici turnigri,M. Causae autotelio ut non uideat in die sed in nocte,quod non est abs imperii ietatis albuginei dictae fiunt supra in eastite de debi iure intelligendum, in nullo modo uideat in die, sed dimini litate uisus,&capite de inraginationibus .Ex costalloidete, cum non possit tenere oculos apertos&lume a tum uero,quaassuerit magna&multum luces, aut uersus seper

tolerare, nee econtra uideant in nocte perfecte,sed no ita sciem oculi est cause nesiar. Cotrariae dimositione, seni eiu impediuntur in nocte neut in die in comparatione ad ocu- - Πyctis opis. Ex spiritibus uero quia si fuerint multi , erisio, sinos, siue temperatos, imo Drte melius uident in die si, ut turbulenti uni causenuctilopis: contrariae disiposti quam in nocte. Sicut etiam non est intelligendum de nucti ne , paucitas, subtilitas eu saritate sunt eaula haliis. Vnimine, re nullo modo uideat in nocte, sed si melius i die vani nyctilopis scribit Iesus hali,sei licet nimiu, aspeetu, in uiae in comparatione ad oculos senos,quaquam delendi irai ac rerum albarii cicut accidit iter agentibus in niue, iit quod aliquis nyctilops melius uideat in loco lucentis- α econtrario longa mora in tenebris est caua haliis, quod

suio,&inelius toleret aspectum solis, im oculus tempe- totum resoluitur in crassitiem Arsiibtilitatem,paueitatem ratus,&similiter aliquis haliarticus melius uideat in nocte, di multitudinem, unionem&disgregationem spirituum,&quam oculus temperatus. Ex quo tamen non sequitur,qubi etiam assuefactionem quandam,uirtutes enim naturales nou. o Aselute sumpta sit persectior in rem aut dissevera- cestitatem aliquam assumentes sertius operantur. Et ex hisio quam in sibi sano ruit temperato. Sed bene uiso respectu iam apparet solutio multorum problematum. Primo, pr determinati obiecti aut med 1,aut breuiter eum circumstan- Pter quid habentes oculos nigros sunt frequentius livetitoi seu btisdam limitata non absoluta. Et ex his diuinitioni- Pesila habentes glaucos& uarios, sunt Deqtientius salia bus inferre possumus, 'hae dispositiones scilicet nutalops, lici. Secundos re aliqui eximes in elato ite uidentines haliae non sunt aegritudines aed accidentia et 'itudinum, obscuro, aliqui male: & econtrario aliqui existentes in ob a quibus immediate pendent m. Species halu dispositim scuro bene uadent in claro, aliqui male,aliqui bene utroque num sint aut quia hae operationes sunt multum laesae aut pa- modo, aliqui male utroque modo,quanquam omnes existenium, idest quM is laedi ostiones p maturales sunt remis te in obstur melius uideant in claro, ita existent ex in clas aut inteus sunt recties aut chronicae, iunt per essentiam rouideant in obscuro.Tertio, quare habetes multitudinem in oculo aut per communitatem licet onmesistε impioprie colorum in oculis suis sunt apti ad hoc, ut fiant nutilopei, species appellandae sint. similiteranisactuosi in oculis suis, ut dicit Auie.perans amus harum di ostionum licet pluti xsnt, ad huncta ctuosos intellige oculos in quibus apparet quaedam profuimmea modum unitatis reducuntur, quia causa immediata& ditates obscurae, hae enim arguunt aut paruam peruietatem adaequata nyctilopis est requisitio multi luminis ad iiisione, humorum,aut tunicarum,aut crassitiem & turbulentiam spicim hoc quia oeulus potest ipsum tolerare. Et econtrario rituum cum paucitate. Qtrario,quare oculi eminentes sunt eauia immediata de adaequata haliar est requisio non mul- proni magi adhesiar,econti a concaui adnverilopes.Caulati luminis ad uisionem,cum hoc quod odii his n6 potest mul- autem nyctilopis & haliar per comunitatem a stomacho e tum lumen tolerare. Et ex hoc sequitur quod illi, qui nihil rite dc toto corpore sum utur, sicut dimini est in eap. de uident nisi lumenii, num,quamuis non possint nisi lumen bilitate uisius, capiae imaginationibus,sed certe non eat magnum tolerare,sicut habentes ulcus in cornea, de quibus sint: ilopem, neque iis iar, nis inducendo nocumentum uilei egreditur,no uni endi haliartici cut econtra,n per essentiam in oculo, de quibus sermo prieressit, aut ipsaque sunt dicendi scilicet nyctilopes,qui nihil uident nisi lu- augendo. Signa autem nyctilopis de haliar 5: speeie utriinen, quamuis multum lumen tolerare possint: utraq; enim de causarum earum siue sint per essentiam sue percommoest uiuo color uindicet diminuta.Causae autem n tilopis de nitatem lue corpore sue pii mitiuae,sumiintur eodem mohaliae etiam stimuntur a tribus, scilicet, aut a tunicis oculi, do,scut in debilitate uisus dictum est, de non immerito : his scilicet cornea uuea se tela aranea,aut ab humoribus, scili- enim sint species debilitatis uisus, imo sere ex e dem erua icet dilbugineo de crystalloide, aut spiritibus. A cornea qu, sis proueniunt ex quibus uiso de longe&non de prope, Sedem cum est nimis crassa aut non bene peruia. Hae enim di- econtra proueniunt. Prognostica. Haliar consequen, se s sitiones sunt ea aeninilopis, sicut contrariae,sic ut nimia tilitatem spirituum, de paucitatem, de eau sinanielite, A. tenuitas ta plurima peruietate sunt caula haliar. Nimia ain cundum plurimum deterior de minus eorriti bilis e teri, palmeias,ities corneae secundum plurimum est multa hu- ribus, num nyctilops consequens dispo ones contrarias. miditate,sue ex tempore, siue ex generatione contracta. Et tam hastar quam nIctilops consequens, umenta tela ara. contra tenuitas comeae est ex siccitate lacundu plurimum: nex,& cryualloidis raro ues nimquam sint cor ibile, Ny percietas autem corneae potest sequi omne genus nutae Glops inquens consti onem solaminis ui a prauo.

119쪽

IO. ARCU. IN IX. ALMAN.

naturalem, est magis timenda quam haliar eonsequens eius dilatationem praeternaturalem,&e. Sed tunc circa hoc di bitatur. Vtrum homo per aliquam dispositionem naturale, aut preternaturalem posset tridere in umbra & tenebris . Flarguitur φ non,qilia line lumine non contingit videre. igis tur quaestio salsa pro parte assirmativa. tenet cosequentia, inuniptum est philoGphi Se comen. xlae anima,comen.67. Praeterea Auer.in comate sensu Se sensato dicit: lux non est in oculo per naturam oculi, sed intrat ipsum ab extra. Et si inesset ei de eius natura, tunc in obscuro uideret.In contrui uim est Aule .er,de haliar. 3.tertii,&confirmatur,quia quodam animalia vident in tenebris sicut leones serpentes,cat-ti, busones, M. vi dicunt philosephi, & docet experientia, ergo etiam homo per aliquam dispostionem poterit uidere in tenebris. tenet consequentia, cuia homo quadam uirtualitate continet sactiones se perfectiones omnium animalium ut inquit Arist. in lib ad Alex. etiam quia videmus in homine fieri mirabiles transinutationes ex multis aegritudinibus, ut Auic. i. tertii de Gal. 3. inte. 8e Arist. o. proble. prob. r.

Inquit enim quod ex melancholia quadam facti sunt que

dammodo diuini vaticinantes & sutura praedicentes, Sc ex

plificat de Sybilla & Bacchide. Et quidam facti sunt poetae, cui Malatheus Siracusanus,& recitat Coni ii. ibidem se habuisse a medico fideli, qu6d quaedam mulier illiterna du esset melancholica latinum congruum loquebatur, qua sanata locutio illa literatis euanuit, & multa etia similia in nostris temporibus reseruntur, iniae cene mirabiliora uidentur, ἀ honio uideat in tene ris. Et nouissime nostris temporibus suit Padux quaeda mulier nominata Angariel, de qua mirabilia praedicantur. Pro solutione huius quaestionis prodimittendum primo, quod medici per umbram intelligut m dium diminute illuminatum scut est in nocte,per tenebram vero medium omnino luce priuatum .Philosophi autem quiditates rerum proprias indigantes per tenebras intelligunt luminis priuationem,& per umbram tenebram te missamueliebra enim lumini p:iuatiue opponitur,unde non gradus luminis est tenebra infinita reliqui uero gradus luminis inter gradum infinitum, Se non gradum habent tenebram admi tam . Ad propositum credo tenendum esse nullum animal posse uidere in medio summe illuminato: visibile enim tantae excellentiae cuiuscunque animalis uisum corruperet, uno

etiam nem in medio multum propinquo illi quod summe imluminatum est. Inter animalia tamen est differentia. Quaedam enim sunt lumen intensim tolerantiassicut scilicet aqui

cui tolerant lunae intensius d homo, ita uident magis de longe dicet sorte de prope,& Oiem minima melius uideat ho

deret homo quam huiusmodi animalia, quod totum prouonit ex crassitie maiori spirituum uisibilium, & humorum in his animalibus quam in homine, imo dicitur quod uultures uident cadauera distantia per quinetenta miliaria. inaedam

animalia sunt melius uidentia in inscuro quam homo, imo uidentia in medio omnino lumine exteriori priuato, scite leones,serpentes,catil,lupi, busones, licet non omnino ubdeant sine lumine, habent enim lumen intrinsecum,quod est lumen crystalloidis, & consequenter spirituum uisbiliu qui generantur ex spiritibus animalibus in crystalloide, quod lumen est adeo intensum,ut illuminet medium sibi propinqua&sacit ut colores sibi propinqui potentia uisibiles actu uisedeamur. Et haec animalia optime uident de prope, & obi cta minima sibi propinqua, Se multo melius quam homo libcet serte in claro, & detinge melius uideat i mo, qua haec

animalia, quod totum prouenit ex maiori subtilitate spirituum cum claritate in his animalibus, quam in homine,& se militer ex maiori peruietate humorum, tunicariam, S maiori peruietate δε claritate crystalloidis: sunt autem quadaanimalia quae neq; in claro, in medio multum curouident,scut uespertiliones quod prouenit ex paucitate spirituum cum pauca claritate ipserum, & smiliter crinalloidix licet forte satis mediocres sint in crassitie &subtilitate,&haec male uident de longe &de prope, sicut de homines qui habent paucos spiritus uisbiles Sc male claros. Ad propos- Ium ergo cum quaeritur, utrum homo sine lumine extritoli

positi uidere per aliquam dispositionem naturalem,aut praeter naturalem. Tenendum est qu6d non, ut existimo quanquam Gentilis contrarium arbitretur nam frustra est illa potentia,quae nunquam reducitur ad actum,nuquam autem est auditum neque uisum, neque scriptum quod nomo sne tu ne exteriori uideat,se suas posset exercere operationes in tenebris, quanquam aliqui in medio multum remisse illuminato uideant iubentes, ilicet,subtilitatem spiritia um&lnimorum eum claritate & magna peruietate,& si eum hoe habent multitudinem spirituum ui milium bene uident in

claro & in obscuro, & bene de prone &de longe . Et siquis instaret, quid prohibet etiam limitem dispositionem in oculo humano reperiri in crysmoide, scilicet ualde lucente, de consequenter spiritus uisibiles in ea genitos ita lucidos, metit in animalibus supraseriptis, nam certum est et alli

dem humanam esse lucidam, deius luciditatem pone intradi.& eertum est quod magis & minus non uariant s ciem, quamuis enim crystalloissumana fieret, ita lucidat ut et stallois serpentis uel leonis,sive a natiuitate,sue ex tempore, non propter hoc desineret esse humana,neq; mutaret speciem, quia taedis, tio non est essentialis illis speciebus quibus inest, nec forma specisca aut proprietas insequens speciem: se enim esset propria uni speciei de no communis tot speciebus. Amplius dicit Auic quod taliartici uident in tenebris de umbra,& nisi sit sapereulis per tenebras intelligit medium omnino lumine cai ad diu respondetur. Ad primum dicitur quod scut omnium naturam constantiu determinatus est numeriis magnitudinis de augmenti. Me anima ,sic omnium natura constantium determinatus est termibnus livensionis, quamuis neq; magnit 'do maior aut minor, neq; intenso maior, aut minor uariet speciem:& consi tu

ter dicendum quod luminostas illa non est Dinia essenti iis, neq; specifica improprietas uni speciei propria. Sed est

sorma accidentalis insenuens complexionein,& modum mistionis pluribus speciebus communicabilis, sed non sp ei et humanae. Simili enim argumento pocl et probati odor tum hominis osse intendi ad gradum odoratus canis, de Gmilia, quae satis reputamur absurda. Sed iam testat ut respondeamus ad argumenta in oppositum. Et quia omnia argumeta tam ante oppostum, quam post adducta aliqualiter tendunt contra determinationem quae stionis,ad omnia est resporulendum. Ad primum igitur cum dicitur quod sine lumine non contingit uidere, conceditur, sed an inialibus de quibus supra sufficit iturinsecum sine e trinseco, homini uero praeter inti insecum imuiritur extrinsecum. Et ad Auer .in coin. de sensit Je sensato, cum dicitur quod lux non est in oculo per naturam oculi intelligit de oculo humano, de plurimarum specierum, non de onmi oculo,&intellistit de luce sufficiente ad uisionem sine lumine extrinseco. Certum est enim quod tam in oculo humano

vim caeteris in est lux, stilicet per naturam, sed quibus iam

uillait ad uisionem lumen intrinsecum, quibus daria uero n5, quorum animalium diuersias a nobis facile comprehendi se test,nam illa animalia, quorum oculi adeo in tenebris lacent, ut a nobis uideri possint,& non solum oculi, sed os reeaput,& medium sibi propinquum ressint in tenebris uideri. Et quanto plus de medio sibi propinquo illuminant, tam to melius in tenebris uidere pollunt. Et si instetur, ergo et obiecta eorum lumine illum ta, Se ad tantam distatu iam deberemus uidere scut ipsa Dicitui suod aliqua uidentur,

sed non omnia, nec ad tantam distin tiam cum minima illi

minatio propter silorum oculorum dispositionem sit ei, his ficiens ad uisionem non homini. Ad argumenta post oppositum respondetur. Ad aut horitatem Auic. in capese hau . dicitur quod per tenebras intelligit medium remisse illuminatum sicut in nocte ualde obscura, sed per umbram intelli

sit medium obscurum maeis tamen illumi iratum, sicut est immediate post solis occati m. Ad secundit in dicitur quod homo, scilicet uti tualitate quadam continet actiones omnium animalium, id est, quia quicquid faciut extera anim lia naturali instinctu.homo uiribus sui intellectus, de aliarii potentiariam anima coadiuuantibus organis corporeis iam cere potest.Sicut enim quaedam animalia in aquis natan: de

degum.. Similiter homines ex industria in aquis natant re

120쪽

DE NYCTILOPE AC AEGIL OPE.

sces capiunt,& merces nauibus hinc itide fersit. Et si aurarer aerem uolanissimiliter&homines per artem columbis

utruntur ad portandum literas subito ad locassi. distimia. Ex his itaque & similibus concludi potest,st homo uirtualitate

quadam continet actiones omnium animalium. Ad tertiam rationem arguentem, mirabiliores esse s euenire in quibbusdam aegritudinibus maxime in mania & melancholia , iut homo uideat in tenebris Conceditur. Sed ulterius dicitur consermiter loquendo secundum fidem,st hi scilicet essectus non solum in uim aegritudinis & eausas resolutat sunt

naturales sed in causas supernaturales,sei licet in daemones, aut angelos,qui cum anima humana coniunguntur ut opinioni consentit Auior. tertii.&quarta sexti naturalium.ue

bilia Ei icti rea tenetur de Chrysio prophetirasse, sunt autem propheis ex coniunctione superioris intelligentis cum

anima humana, ut Aesea o suprascripto, quanquam astro logi hos effectus in causas coelestes reserant, ut apparet incentiloquio & tertio quadripartiti. De bachide autem multa poetice reseruntur quibus non leuiter eredendum est Et serie Arist 3:.proble. probi. i .multa de his poetice locutus est, quanquam uisus sit hos,& similes essectus, aut in melai Oollam aut in ebrietatem re luere,ollendens mesongum processum ex melancholia de ebrietate omnino similes esse prouenire. De Malatheo autem Sirmicano qui Vm qum maniam incurrit Sactus est poeta. Dicitur quod non in inconueniens aliquem propter maniam fieri acutioris intelle 's, de saltem in aliqua re determinata melius speculari, quam in sanitate humiditate cerebri resoluta, quae antea uiresiatellectus obtundebat.Sicut&superius de intent. Aristot concessum est aliquem oculum ophthalmicum acintius uidere,ῆ ipsum sanum,&se Malallaeus Siraeus . ta

ctus maniacus, meratus est inter poetas, cum ante ad pQ

scilicet hebetiorem habuerit intelleciam Licet no crindendum sit ipsum ante maniam omnino poeseos inexpertum Lisse.Sic. naniraculosim ibisset,& in causis super naturales resiluendum. Eodem modo in proposito noibo eo edo aliquem hesiarcum melius uidere in tenebris st ipsemet amtequam hesiar incurrisset, no in posse uidere omnino sine lumine exteriori per aliquam dispositione aut ex tempore aut ex natiuitate acquisitam nisi supernaturaliter, qui enim secte uidere cicum natum, poterit facere mi, uno uideat sine I mine exteriora. Et ex Lis iam maniseitum est quid ad Otterare Duidendusit. Si enim uera sint iis medicus fidelis reti 2 iit. petro apponeside muliere illa quae prius illiterata, sammaniaca congrue Io ruebatur,qua sanata locutio literesis, Giianuit, mangestum est ipsun filisse daemoniaca. Similiter et dico de muliere Patauina, quae ideo Angariet nominata esta nomine daemonis a quo uexabatur. Sedeonsilio tibi ut in milibus non facile eredas,homines enim plerum; sunt indues ducti quadam auiditate magna & inustata 'praedicam dissim enim cum a. is annis& citra fuerim dili horum uisitor nondum uidi aliquos effectus,qum non potuerim in melancholiam refelle . Et etiam Petrus Apponensis, quisiis diligens omnium rerum inuestigator, non dicit se hae miranda vidisse ita audiuissessit forte Aristolaeum multa talia audiuisset,& non uidens tempore suo aliquid , quod non pos' in causas naturales resoluere, ideo omnia Asa in ebrietatem & melancholiam resoluebat, ut in lonsto processutat so oblematum,problemate primo, . Excusamura prosequendo curam nyctilopis renati arm omnes earum causas propter ea, quae diei. sint in capite debilitatis mi ,

ius curam prosecuti fuimus secundum oes eius causas de

cies.Est nanq; manifestum v, nyctilops Schaliar sunt sporio debilitatis uisus pendentes seria ab eisilem eatas a quisbus pendet uisio de longe & G de prope, de smiliter de prope Et non de longe. unde hic peristringemus curam nyctit Pis tum prouenietis propter humiditatem tumidam in humoribus propter spiritus crassos & turbulatos, cuius erasa remotior potest esse,&est saepe humiditas eorporis sersua, talicuius mebri oculo e6icantis, maxime stomachi, aut αλ itis, ponam etiam euram n lopis propter longiam a cium rerum albarum de lucentium, & similiter ex paucitate spiricii u&subtilitate, cuius causa remotior est sin

Mitas corporis si perstra aut alicuius particula oculo communicantis,&similiter curam haliar scilicet propter lo

gam moram in tenebris, M.

Cura itaq; nyctilopis proptet humiditatem super sua tum bidam in humoribus oculi,& propter crassiciem S: turbuletiam si irituum s sis non selum per essentiam in oculo, sed et per communitatem existit istas intentiones e quibus dictu

est in debilitate ui in viiiiii causa, quas huic cap. ac com da.Vnam tamen tantum lue prosequar, scilicet, res lutione humiditatis humores oculi turbi rantis & in crassantis, necnon resolutionem uaporum spiritus incras lantium de turbidantium eum localibus huic dispost lotu propriis. Et quia Rasis ponit in hoc cap. plures medicinas huic dispositioiu

proprias,ideo capitulu Rasis exponamus prius, deinde prPter medicinas I s, alias subiungamus, G

AD hoc utile existit hepar caprimi scisti ere O p

mresuper initam semo ii per lamni, coope riseipsum ex alia sectione pipere longo in medio exictente muti ponere ipsim in fumo, dimitere ipsum d xecassetur O non desiccetur,quo facto, per longum, quod

in medio erat.sumatur O bene teratur eum pauco musco,

deinde ex liquore, qui ex hepateas ato expressu fuerit, Pergatur is siccetur.Cr in ocula mittatur.

Aut fel capri irrum cum melle mixtum in cucuma super ignem misceamur, inde radius eo illinitus immitatur in ocu

lum. Quod autem ad hoc magis vi et est hises de istilibus

in ocutam mittatur.Si autem haec nonsussererisit uenter sunaturat sanguis ex duabus cephalicis ex fronte minua tur.Et regimen subtilietur.

Diuiditur hoc cap .in quatuor paries.In prima ponit una medicinam.In secuma ibi .Aut sel caprinum ponit aliam. In tertia ibi. od aut ad hi c. ponit tertia. In quarta ibi.Si autem h non .ponitLquid agendum sit his localibus no usficientibus.Primum est ut lispar eaprinu scindatur per medium & melius est ut in eo fiant plures scis ut ,& in mediosus suraru ponatur piper longa erasso modo contusium in bene iungantur partes adinvicem Massetur in sumo tadiu donee si dene coctum non sit in exiccatum.qu' facto, piper logum quod erat in medio sumatur & Ωbtilissime teratur, iamisceatur cum pauco musco,quod sit subsex plum aut sit

oitimium ad piper,deinde hic puluis cum succo qui ex hera

e in modum collyrii,

uidis die saltem qu

em collirium calefa-

cit,exiccat,& resoluit humiditate de uatorem, humores, de spiritus subtiliatioculum consertat piriti s& humores illustrat. Magis in consor me est menti Rasis,ut hic puluis postet merit liquore hepatis hircini conspersussccetur,& in ocila Iumittatur:hepar enim caprinu sue hircinu quocunm modo adnunisti atum consere in hac dispositione rua occulta proprietate sue poliqua assatum est, aut elixatu comedatur, de siue collyrium modos prascripto ordinat uinculo impona L. Sed dicitur in hepar hirci magis confert uiris, caprae v ro mulieribus Et similiter,ut resert Aui. hepar leporis est in hac dispositione conueniens similiter pra 'aratum.

Seeunda medicina Rasis est,ut sel caprinum cum melle, stilicet mixtum in ei cum uel in aliquo uase simili seper segnem nusceatur,donec bona fiat mixtio,& stilus in evius extremitate sit aliquid cotti illo medicamine illinitus ponatur in oeuloaertia medicina est collyrium de sellibus in praecedenti cap. a Rasi positum: In ultima parte dicit Rasis,quod si haee non sufficerentiis ter soluatur,& singuis ex duabus cephalleis &fronte minuatum regimen subtilietur,dans perlaee uerba intelligere tria ex intentionibus positis in capale debilitate uisus, Gicet euacuationem perficiendam tam phlebotomia,st pharmaci diuersonum & debiti regiminis ordinatione.m aut quareres n. sola localia ad cura lusia tute uia humiditas horun hi uapores sunt per essentiam inniti inde communi tac, Cum autem materia