Ciceros Rede über das Imperium des Cn. Pompeius

71쪽

DE IMPERIO CN. POMPEI OR. 46-49

eSSe Videatur. itaque non sum praedicaturus, quantas ille res 48 domi militiae, terra marique, quantaque felicitate gesserit, ut eius semper voluntatibus non modo cives assenserint, socii Obtemperarint, hostes oboedierint, sed etiam venti tempestatesques obsecundarint: hoe brevissime dicam, neminem unquam tam

impudentem fuisse, qui ab dis immortalibus tot et tantas res tacitus auderet optare, quot et quantas di immortales ad Cn. Pompeium detulerunt. quod ut illi proprium ac perpetuum sit, Quirites, cum communis salutis atque imperii tum ipsius ho- 10 minis causa, sicuti facitis, velle et optaro debetis. Quare cum et bellum ita sit necessarium, ut neglegi non 49 possit, ita magnum, ut accuratissime sit administrandum, et

48 1 non sum praedieaturus, in der Figur der pra teritio Oder occuItatio, eum dicimus nos praeterire aut non scire aut nolle disere id quod nune minime dicimus', in Herenn. 4 φ 37. Ugi. 25. 60. 33. l2 domi militiae, terra mariquae, ZWBI formeth asto Gliede aure, eines asyndetisch, das andere mit Ver-

gegen Sall. Cat. 53, 2 domi millitiaeque, mari atque terra; noch eino dritte Form Wiire indglich. t ut eius - stsit parallel gu quantas ille - , ut also fragend; gur Stellung vOn

Semper Ugl. p. 63,12A.; voluntatibus: me tuarum actionum Sententiarum voluntatum Omnium socium habebis sum. I, 9, 22. 2, 7, 2. redit multorum iugiis, non inanibus voluntatibus 6 6, 8. Μur. 53 Α. Brut. 198Α. u. d. i3 assenserint, neben assensi sunt gum Ρrsisens assentior gehdrig, isthier Wohi nur um der Enisprechungmit obtemp. oboed. obseeund. Willen

68,6. t 6 qui, p. 73, 4. 79 1: φ 44 A. ,

6. 70, 3 ab die regelmassige Form vordis; Optare ab nach Analogie derVerba des Bitians, Wie ebenso Vere. I l 50A.; gu Catil. 2 g I5 m. Dum Pop. gr. egit 5; VH. Pis. 46Mee de vobis eaepetivi, haec Optavi, Mee precatus sum t 6 tot et tantas tu Z. 8 E. u. Phil. 2 g 71; vgl. p. 36, 7 u. 62, 13. O 63 A. 43 Ε. 59 m. 34; 36 A. l7 tacitus, detin im Stillen werdendis Woscho dreister; Sen. ep. 25, 2 saepe aliud volumus, aliud optamus

proprium ac perpetuum, SynonΤMR, die sich versiarhent bestandig, Rir immer eigen bleibe'; gu 30 Ε. Liv. 22, 37,5 acciperent Victoriam auream . . et haberent propriam et perpetuam; Cic. c. sen. gr. egit 9 si illud perenne ac proprium manere po

72쪽

M. TULLII CICERONIS

um ei Imperatorem praeficere possitis, in quo sit eximia belli scientia, singularis virtus, clarissima auctoritas, egregia sortuna,

dubitatis, Quirites, quin hoc tantum boni, quod vobis ab dis

1 et immortalibus oblatum et datum est, in rem publicam conse 5 i Vandam atque amplificandam conferatis 3 quodsi Romas Cn. sPompeius privatus esset hoc tempore, tamen ad tantum bellumis erat deligendus atque mittendus: nunc, cum ad Ceteras summas utilitates haec quoque Opportunitas adtingatur, ut in eis ipsis locis adsit, ut habeat exercitum, ut ab eis, qui habent, accipere statim possit, quid exsppetamus 2 aut cur non ducibus iodis immortalibus eidem, cui cetera summa cum Salute rei publicae commissa sunt, hoc quoque bellum regium committamus γ51 At enim vir clarissimus, amantissimus rei publicae, Vestris beneficiis amplissimis adfectus,

10 A. t 3 dubitatis fetu p. 44, 8

stati ad bei eonferre in klassi scher Proga nur hier; amplis, S. P. 68,10. 50 5 quodsi, itaque si esset, erat: der Nachsatet ist, Wis meisi bei derconivg. Periphrastica, resti gedachi;

Q. Catulus, itemque summis

fin. 4, 23, 62 Si verum respondere velles, haec dicenda erant; etiamsi,

commoda, Z. 1-3; ORF., Zu P. 69, 11; eum adiungatur mit hausalem Nebenbegrim, ut, Wie accedit M. s adsit, p. 24. 6 L; gur habent, P. 24 17 f. mih Α. 79; accipere stiterum eaeercitum. l 10 aut, P. 66, 15; Cur non mit Konj., Me on obmoV

cibus, Z. 3 f. p. 62, 7. 64, 14. cetera, ergange nichi bella, sondem quae a vobis commissa sunt; cum salute, gum Ηelli proficiscere cum summa rei p. salute, cum tura peree q. s. Catil. 1 g 33. cum Summa interfectoris gloria interfici Phil. 1 g 36;

c. detrimento periculo laude dedecore laetitia, u. E. t 12 b. regium, 64m. 66E. Vgl. 63 E.; P. 32, 14. 49, 6 f.

73쪽

Ornamentis honoris, fortunae, virtutis, ingenii praeditus, Q. Hodi

tensius, ab hac ratione dissentiunt: quorum ego auctoritatem apud vos multis locis plurimum valuisse et valere oportero confitoor, sed in hae causa, tametsi cognoseotis auctoritates 5 contrarias virorum sortissimorum et clarissimorum, tamen omissis auctoritatibus ipsa re ac ratione exquirere possumus veritatem, atque hoc facilius, quod ea omnia, quae a me adhue dicta sunt, idem isti vera esse concedunt, et necessarium bellum

esse et magnum et in uno Cn. Pompeio Summa esse omnia.

1o quid igitur ait Hortensius 3 si uni omnia tribuenda sint, dignis-52

simum esse Pompeium, sed ad unum tamen omnia deferri non Oportere. obsolevit iam ista Oratio, re multo magis quam verbis refutata. nam tu idem, Q. Hortensi, multa pro tua

14 s. 9 66 Α. 63 A. t 2 ab hac σα-tione, in der bei dem Substantivsollenen Bede ut g desVerbum reri,aus Vernunngrundon beruhende An sichi, Meinung, Anachau g, Wie Nep. Milt. 3, 6 cuius ratio etsi non valuit, tamen magno opere est laudanda. t auctoritas malagebende Melaung, Gutaehien, 59 A. mit sen

8 u. Eu ipsa 613 A.; non tam auctores in disputando quam rationis momenta quaerenda sunt nat. d. 1 g 10.

μαλιστα αριστός τις η αῖ τε γαρ μεγαλαι τιμαὶ καὶ αἱ υπέρογκοι ἔξουσίαι καὶ τους τοιουτους ἐπαίρουσι καὶ διαφθειρουσιν. eb. e. 31, 3 f. l12 ob3. - .' Cic. meint, dieso Einredo

maten ab sichtlich; p. 24, 21 f. verbis insint quis os Worto verrulichten'. 13 idem, p. 72, 4 item I p. 67, 7. Phil. 1 g 37. Hortensi, gu 66A. Coram; pro, Zu P. 88, s.

74쪽

M. TULLII CICERONIS summa copia ac singulari lacultate dicendi et in senatu contra virum fortem, A. Gabinium, graviter Omateque dixisti, cum is

de uno imperatore contra praedones constituendo legem promul

gasset, et ex hoc ipso loco permulta item contra eam legem ,3 verba fecisti. quid γ tum, per deos immortales, si plus apud spopulum Romanum auctoritas tua quam ipsius populi Romani

salus et vera causa valuisset, hodie hanc gloriam atque hoc orbis terrae imperium teneremus 3 an tibi tum imperium hoc esse videbatur, cum populi Romani legati, quaestores praetoresque capiebantur 3 cum ex omnibus provinciis commeatu et in privato et publico prohibebamur γ cum ita clausa nobis erant

maria omnia, ut neque privatam rem transmarinum neque pu-

18blicam iam obire possemus γ54 Quae civitas antea unquam fuit, non dico Atheniensium,

quae satis late quondam mare tenuisse dicitur, non Κarth is,

dsters verbunden; Quinct. 8 Hortengius, cui summam copiam facultatemque dicendi natura largita est. Ugi. g. 2. Brut. 303 Α.; Balb. 2. p. 64. 6. l2 v. fortem nenni Cic. Ruch P. Cor

vom Inhali, ornate von der Achonen

rarum ist nichi fellent mit imperium

75쪽

DE IMPERIO CN. POMPEI OR. 62-55

giniensium, qui permultum classe ac maritimis rebus valuerunt, non Rhodiorum, quorum usque ad nostram memoriam disciplina navalis et gloria remansit, - quae civitas, inquam, tantestiam tenuis, quae tam parva insula fuit, quae non portus suos 5 et agros et aliquam partem regionis atque orae maritimae per se ipsa dffenderet 8 at hercule aliquot annos continuos anto legem Gabiniam ille populus Romanus, cuius uSque ad nostram memoriam nomen invictum in navalibus pugnis pedimianserit, magna uo multo maxima parto non modo utilitatis 16 sed dignitatis utque imperii caruit. nos, quorum maiores Am 55

tenuisse, imperium maris, 1. miaritimum, Wie audem1ris rem P. Oder

gubernacula rei p. t 2 Rhodiorum rStrabon 14, 2, 6 θαυααστὴ δὲ καὶ

ρὶ εὐνομία καὶ τὶ επιμελεια προς TETqν αλλην πολιτείαν καὶ την περὶ τὰ ναυτικα, ἀφ' ἐς ἐθαλαττοκρατησε

s. 72,10. 2.11 omnibus; permanserit

in adversativ-kausalem Sinn. t s ac, atque adeo, stet gemd ba'; multo soli Positiv u. Superlativ tremen; or. 52 rem difficilem, di immortales, atque omnium dispicillimam. legg. 36 32 pauci enim atque admodum

pauci. . corrigere possunt. igua et

nentium atque necessariarum), distri ., gu P. 41, 8 u. 34, 10 f. 14Ε. f. Warum

10 Antioctum regem, Eu 12 m. u. 55

76쪽

M. TULLU CICERONIS libus pugnis Karthaginienses, homines in maritimis rebus exedicitatissimos paratissimosque, vicerunt, ei nullo in loco iam

praedonibus pares esse poteramus; nos, qui antea non modo Italiam tutam habebamus, sed omnes socios in ultimis oris auctoritate nostri imperii salvos praestare poteramus, tum, cum s

insula Delos, tam procul a nobis in Aegaeo mari posita, quo

omnes undique eum mercibus atque oneribus commeabant, T

serta divitiis, parva, sine muro, nihil timebat, idem non modo provinciis atque Oris Italias maritimis ae portubus nostris sed

etiam Appia iam via carebamus. et eis temporibus non pude-ioden obergang nach Asien. t Persen m)von der Nebensorm Perses. Das

dem r6mischen Admirat Cn. Octavius, aber olino Kamps Liv. 45, 42,2 Cn. Octavius Kal. Dec. de rege Perges navalem triumphum estit, is triumphus sine captivis fuit, sine spoliis. l 1 hom. - par. dea Ggs Euvicerunt megen rhetoriach nach

etWas avsgesagi ist. 40 E. Eu verr. 46 67 eandelabrum, quod . . , id . . ἰ

6, 4 ἐκεῖσε γαρ μετεχωρησαν οἱ ἔμποροι, καὶ της ατελείας τοs ιεροθπροκαλουμένMς αὐτοις καὶ της εὐκαι- ριας του λιμένος ' ἐν καλῶ γαρ κε ται τοῖς ἐκ της 'Iταλιας καὶ τ νὶς 'Eλλαδος εἰς την 'Aoέαν πλέουσιν.

σιν ἐσπλευσας ἐφόνευσε τους Βηλίους, κατασυρας δε παντα ἀναθήματα καὶ αυτην ἐς ἔδαφος κατέβαλετην in λον. inach Mithr.p. 130

136 f. in i in Aeg. mari diente bet dem

onem earum, Eu 59 A. p. 77, 10. 86 8.

77쪽

bat magistratus populi Romani in hunc ipsum locum escendere,

eum eum nobis maiores nostri exuviis nauticis et classium spoliis ornatum reliquissenti -

Bono te animo tum, Q. Hortensi, populus Romanus et '5 ceteros, qui erant in eadem sententia, dicere existimavit eadquae sentiebatis; sed tamen in salute communi idem populus stomanus dolori suo maluit quam auctoritati vestras obtemperare. itaque una lex, unus Vir, unus annus non modo nos

illa miseria ac turpitudans liberavit, Aod etiam effecit, ut ali- 10 quando vere videremur Omnibus gentibus ac nationibus terra marique imperare. quo mihi etiam indignius videtur obtrecta-57

brauclit. l carebamus, mussien meiden, Wie anderWarta piatria provincia, domo caruit. 54 E. p. 54, 18. Plui. Pomp. 24 πλεῖστα ' λυμαίοις ἐνυβρίσαντες ἔτι καὶ τας ὁδους αυτων

escendere in rostra, tribunal u. a.

OT 3, 20, 80. Att. 4, 2, 3 m. Viat 34Α. u. d. Anti barb.' 1, 469; cum eum: naturlicher Ware quem.

remur, Zu P. 68, 14: ut appareret nos tandem alis. vere imperare; stent

78쪽

M. TULLII CICERONIS tum esse adhuc, Gabinio dicam anne Pompeio, an utrique, id quod est verius, ne legaretur L. Gabinius Cn. Pompeio expetenti ac postulanti. utrum ille, qui postulat ad tantum bollum legatum quem velit, idoneus non est qui impetret, cum ceteri ad expilandos socios diripiendasque provincias quos voluerunt Slegatos eduxerint, an ipse, cuius lege salus ac dignitas populo

Romano atque omnibus gentibus constituta est, expers essΘdebet gloriae eius imperatoris atque eius exercitus, qui consilio 58 ipsius ac periculo est constitutus 3 an C. Falcidius, Q. Metellus, Q. Casilius Latiniensis, Cn. Lentulus - quos Omnes honoris causa io nomino - cum tribuni plebi fuissent, anno proximo legati esse

potuerunt: in uno Gabinio sunt tam diligentes, qui in hoe

4 idoneus, verdient es nichi; oss. 2g 64 saepe idoneis hominibus indigentibus de re familiari impertiendum. Balb. 7 si minus idoneum hominem praemio adfecisset. dom.

noris causa nomino entnehmen hann

quae non modo eum, qui tulerit de aliqua curatione ac potestate, Sejetiam eollegas eius, cognatos, at sines cipit, ne eis ea potestas curatiove

79쪽

DE IMPERIO CN. ΡΟΜΡΕΙ OR. 57 58 77 bello, quod lege Gabinia geritur, cum hoe imperatore atque exercitu, quem per vos ipse constituit, etiam praecipuo iure esse d0beret 2 de quo legando consules spero ud senatum relaturos; qui si dubitabunt aut gravabuntur, ego me profiteors relaturum, neque me impediet cuiusquam inimicum edictum, quominus vobis Detus vestram ius beneficiumque defendam; neque praeter intercessionem quicquam audiam, de qua, ut ar

bitror, isti ipsi, qui minantur, etiam atque etiam quid liceat

considerabunt. mea quidem sententia, Quirites, unus A. Gabinius 16 belli maritimi rerumquo gestarum Cn. Pompeio socius iure

paralleles Glied gu in hoe bello

71. 69. t 7 de Wie p. 68, 11; qua

versichemd Wie profecto; Rosc. Am. 82 criminatio tota, ut arbitror. dissoluta est. Sest. 71 si Megar, ut arbitror, aequus =wbis fuerit.

sie solbst oder auf thro Veranias- sung statilinden merdo. etiam atque ei. eonsul. e div. Caecil. 46 vide modo, etiam atque etiam eonsidera: 37 vide

etiam atque etiam et quid facere pomis considera. Vera. 2 6 155. 5 g 174. Rosc. pom. 21. Phil. 12 g 30 Ε. fam. 14, 18, 1. 2. Att. 13, 14. 2 v. d. t q. liceat, Wenn sie nichi die Gunsides Vol kes verschereten mollen. l isti,

80쪽

M. ΤULLII CICERONIS ascribitur, propterea quod alter uni illud bellum suscipiondum os vestris suffragiis detulit, alter delatum susceptumque consecit. Reliquum est ut de Q. Catuli auctoritate et sententia dicendum esse videatur. qui cum ex vobis quaereret, si in uno

Cn. Pompeio omnia poneretis, si quid eo factum esset, in quo sspem essetis habituri, cepit magnum suae virtutis fructum ac dignitatis, cum omnes una prope voce 'in ipso' vos spem habituros esseJ dixistis. etenim talis est vir, ut nulla res tanta

bitur , adiungitur; Phil. 2 g 33

ascribe me tialem in numerum. ad

Q. I, 1, 15. sam. 9, 14, 1 volgo h minum opinio socium me ascribit tuis laudibus - Att. 14, 17 Α, 1; der Satκ stehi hau gal Eu esto referam, daher das ringens: schon jetat, Wo er nichi Legat ist.

dum detulit . . delatum susceptumque,

59 3 reliq. est ut -vid. , Vgl. 67 m. Zu 27 A. 46Ε. 10Ε. p. 5l, 4; esse videatur, eine hei Cic. sohr belle bis Κlauset, 11 mal in d. R. posSe v. 66. 68 E. e. videbatur 53, videamus67 Ε. 69, fateantur 64. l auctoritate et gent. , Wie lam. I, 9, 11. 1, 7, 4 de illius ad te auctoritate et Mntentia scribere i. e. ex . Sest. 70. Cael.

Elnander gestellit. Wo Wir die eine attributiv unterord nen; p. 77, 10. Zup. 71,6. 79 6. 6. 81, 1. 86, 8. 89, 12 L

Ddf. t 5 si quid eo factum esset euphemisti sch vom Tod wio in der-sethen Gesehichte Sall. hist. D. V

mani evenisset Ennius ann. I 26M.),anderemo si quid ei accidisset; Eu

ordnet, dasa der Nach sata Zu jenem si quid - essetis habituri Wiedur in einen besonderen Vordersatet oi q. f. esset und Naehsaig in quo e. habit. D gersult. Vere. O g 168 si ignoraret, tum, si ita tibi videretur, hoc constitueres. 4 6 10 si quid venale habuit, si id tanti nendidit

desino quaerere iurene emeris. I SE

zu 2 B.; magnum , amplissimum 2, rei chen, Achonen Lohn; crum, eo

quod, indem; Vgl. p. 31, 6. 57, 2. t 8 talis rei vir: Plut. Pomp. 16ην μὲν ἐν α ξιωαατι σωφροσυννὶς καὶ δικαιοσυνης μέγιστος των τοτε

Rouαων, ἐδοκει δὲ πολιτικῆς ηγεμονίας ustλλον ἐν στρατιωτικης οἰκεῖος εἶναι. Oss. 1 g 76 neque Q. Cutulus Cn. Pompeio cedere videbatur: