장음표시 사용
21쪽
gnostere nunquam licere. XXII. Ossenditur id licere ante legem poenalem:
Xxl II. Non tamen semper: XXIV. Etiam post legem poena.
XXV. ad id faciendum proba a Frusa intrinseca ἔXXVI. extrinseca. XXVII. Refellituν sententia sintuens nullam esse justam causam dispensandi , nisi qua per
modum exceptionis tacita insisIegi. XXVIII. Poena taxatio ex me
XXlX. Spectari his causas im pelgentes, qua inter se compa
XXX. Item causas qua a peccando abstrahere debuerant :ubi de gradibus praeceptorum decalogi , qua proximum tangunt , di alia quaedam. XXXI. Item astitudinem pec- ' cantis ad utrumque, qua varia spectatur. XXXII. Meritum poena extendi posse ad majus nocumentum quam quod peccans intulit:
ει quare. XXXIV. Reficitur sententia de
XXXIV. Minui 'nam ex ea ' ritate nisi major caritas ob et. XXXV. Facilitas peccandi quomodo ad poenam incitet: item consuetudo peccandi quomodo ad poenam incitet , auι ab ea
feruntur qua Hebrei Romani in poenis spectari volunt XXXVIII. De bello ad poenam.
ob delicta ineboata, distinctione explicatur. XL. An reges Θ populi bellum recte inferant ob ea qua comtra jus natura sunt, non ta-- men a sessus ipsos ipsorumis subitos, explicatur , rejecta sententia tuente naturaliter iad poenam exigendam requiri jurisdictionem. XLI. Discernendum ius natura a moribus civisibiu late receptis :XLII. Et a jure divino volum
ario non omnibus cognito. XLIII. In jure natura discernen
da manifesta a nbn manifesis. XLIV. An ob delicta in Deum
XLV. Notitia de Deo maxime communes quae, O quomodo primis decalogi praeceptis indi- '
XLVI. . ut has primi violane puniri posse.
XLVII. Non item alios, quod Menditur argumento legis He
XLVIII. Bella sese non inferri iis , qui Christianam religionem amplecti nolunt:
XLIX. yuste inferri iis , qui Cbristianos A solam religionem
crudeliter trastant: L. Non etiam his, qui eisca Legis divina interpretationem B.rllucinantuν: quod auctoritatibus eramplis it stra
LI. At illis juste, qui in Deosquοι putant impii sunt.
22쪽
I. x C Upra cum de causis ex quibus bella suscipiuntur agere coepimus, α facta diximus duplici modo considerari , aut ut reparari possunt, aut ut puniri.' Priorem partem jam absolvimus. Supereti posterior quae est de poenis: quae res eo diligentius tractanda est nobis, quod origo ejus & natura minus intellecta multis errationibus causam dedit. a Est autem poena generali significatu Malum passionis infigitur ob ma- Ium ayionis. Nam quanquam pro poena quibusdam 3 injungi opera quaedam solent, ea tamen opera laectantur tantum quae molesta sunt, atque ideo ad pali ones sunt reserenda. Quae vero incommoda patiuntur aliqui ob morbum contagiosum. aut s corpus mutilum, aut alias ο impuritates, quales multae extiant in lege Hebraea, puta arceri coetibus aut functionibus, proprie poenae non sunt, quanquam ob similitudinem quandam α per abutionem eo vocabulo appellantur. 2. Inter ea vero quae natura ipsa dictat licita esse & non inu 'qua, cli & hoc, ut qui male fecit malum serat, quod aptiquissimum & Rhadamantheum jus vocant philosophi, ut 3 alibi dixi mus. Spectat eodem dictum Plutarchi libro de exilio:
Iremum, in metallum, in antliam. a Franai Verba ejus se posuit Irdi Sare. Ti. si . ad fossam faciendam. κai interpres libro III, e. XIV. Neg. 3'. Et Dras quidem . -madmodum Θ Aeriam eontagio aeJUt lepram. aetas sermo es, ἐκ irimae is medietates Levit. I 3. Omniam qtia μι haben , recte permias , feeontam nartiram circumiens t ne maeis semper ransequitain sestitia Metrix in res, Di desciunt a Dra di visa. t Cap. I. vulg. as. divis.
7 μη&lanibus t Icluneribus di ORficiis eivilibus saerisve. t Aliai l a. a. s. aa In toto isto eapite perpetuo
23쪽
titia mineatrium. b Lactantii dictum AE est: Non eriguo fallun- am; atur errore , s censuram μ humanam sive divinam acerbitatis Dei a. ane' malitia nomine infamant , putantes nocentem diei oportere qui munus asscit poena.
3. Quod vero diximus poenae, quae proprie ita nominatur, omnino hoc inesse ut delicto reddatur, notatum & Augustino est, . qui dixit: omnis poena, si justa est, peccati poena es: quod ad poenas etiam quae a Deo irrogantur pertinet, quan- seu βω- quam in illis interdum ob humanam ignorantiam , ut idem scri tracta-ptor loquitur, latet ex a ubi non latet poena. II. I. Sed an ad assignatricem, an vero ad expletricem justitiam poena pertineat, diversi diversum sentiunt. Quidam enim quia io qui plus peccavit, gravius, qui minus, levius puniuntur , & quia poena quasi a toto parti datur, ideo ad assignatrice in justitiam poenas reserunt.
Sed quod primum illi ponunt, assigna tricem justitiam toties
locum habere, in quoties inter terminos plures duobus instituitur aequalitas, verum non esse H in principio operis hujus ostendimus: deinde quod magis nocentes gravius, minus nOcentes levius puniuntur, id per consequentiam duntaxat eve
nit, non quod hoc primo ac per se spectetur. Nam primo ac per se s pectatur c τε aequalitas inter culpam ct poenam: de
GRON VII. y Censuram J Damnationem vel exactionem supplicii. Λιτ. e. lao sim plus pereavis . x ruinas 3 lNon hoe differunt δε ἀνεμ amaia dc συναλλακτraia iustitia, quod altera
tribuat paria diversis , altera plus lminusve e neque ubi modo Plus, innodo minus tribuitur. ibi statim respeetus est personarum. sie enim contractus quoque pertinerent ad
διαυγε IRAM, quippe pretiosiorem
mereem praebenti plus redditur pretii . viliorem minus. Sed haec est disserentia, quod plus minusve aliis atque viis tribuitur per iustitiam
δἀHMηnκων aestimatis personis, pet πιλο Triciis aestimatis inter se reis bus, nullo personarum discrimine ri P a suasi a toro Statuunt enim a iustitia praeseribi & regi vesnegotium privatae persenae eum privata, idque facere συνκα-T 3ων,
vel reipuoli eae eum si lis, idque esse δανεμamni qtiae fuit sententia .ma Aquis. Hombi , Et hic. 3 ,
ra Oetlas intre terminos Ubi observatur proportio geometrica. In mineipio Neris I , I. g. ubitontra nos id satis commode diei probavimus. 4 . uamas inter eti*am Μ dium rei sive proportio arithmetica. G n o T 1 I.
24쪽
O si que est ita suppliciis delicta coercet 'Et alibi Ιbid. vers. III, II 80
i. Eodem spectat lex divina Deuteron. a xxv. R novella , Leonis. a. Sed nec alterum quod illi ponunt magis verum et , PCenas omnes venire ex toto ad partem, quod ex his as quae dicenda sunt apparebit. Tum vero ostensum a nobis supra est , veram justitiae assignatricis rationem nec in tali aequalitate , nec in processu a toto ad partem proprie consistere, sed in habenda is ratione ejus aptitudinis, quae jus stricte dictum in se non contineat, sed 37 occasionem ei det. Quanquam vero is qui punitur aptus aut dignus esse debet puniri, non eo tamen id spectat ut ipsi accedat aliquid, quod assignatrix justitia postulat. Nec tamen qui expletricem justitiam, quam vulgo commutatricem vocant, in poenis exerceri volunt, magis se explicant. M J Seneea de Ira II, 6. Imaquaserit si aqualiter iras t- ina tiali bais. Tarastis annalium I LI. cay. so.
iacus sententia, per quam neque haud iactum iis ne sit, is nos elementias Mae severitaris non poeniteat. Ammianus libro xxvIII. c. I. Oraturim risictis su Nieia snt arandiora. Sinoliastes ad Horruitiis, 7 init. Sat. s. Lib. I. Si in mirimis peremis
modo furis &e. alias non constat sensus, quem nee Reimbea sis in paraphrasi , nee alii interpretes, satis
expediunt: di Deilh a Librariis mmitti potuit particula ess, proptexsequentem sis. Quadere iudieium' penes Criticos esto. P. B.,
GR NOVII. Is diere. J N-. 7. I 6 ratione Utis aptitialias I Nodum in seirpo quaerit: hanc enim ipsam rationem aptitudinis Ars tetis Eil ejus sectatores explicant Praaequalitatem geometri eam. I7 Oeea κεm ei det J Dat enim praemia, honores, pecuniam:
quibus datis ius proprie dictum ecad aes di ad actus proficiscitur.
25쪽
eanti Ita enim negotium hoc considerant, quasi nocenti vis quid reddatur, sicut in contractibus fieri solet. τε Decepit eos vulgaris locutio, qua dicimus poenam deberi ei qui deliquit quod plane est ἀκυρον. nam cui proprie debetur aliquid, is in alterum jus habet. Sed cum deberi alicui poenam dicimus ni hil volumus aliud quam aequum esse ut puniatur. 's. Uerum tamen est in poenis primo ac per se exerceri eoptetricem justitiam, quia scilicet qui punit, ut recte puniat jus habere debet ad puniendum, quod jus ex delicto nocentis nascitur. Atque hac in re est aliud a quod ad contractuum naturam accedit: quia sicut qui vendit, etiamsi nihil peculiariter dieat, obligasse se censetur ad ea omnia quae venditionis sunt naturalia, ita qui deliquit sua voluntate se videtur obli
d beatur, is ab eo exigarur. oras Amus oratione de terrae motu, quae est tomo v. Immo T M. v . pag.
ε r. Edu. Samii. de divite illo superius o suum di iam itatem hoe
Auctor sese: non enim eosiderant nocentem , tanquam cui aliquid debeatur di reddatur, sed tanquam qui aliquid debeat de reddat. In vitis vel visdo sumere, exigere, ea perere pomas, noxius dare, Aere. pendere , sisere dicuntur. Noxius
poenam reipublicae debet ae legibus et , haee faciatas, hoe fuam proprie rei. publieae de legum est . itaque ius in eum habent, qui peccaviti eui nou
eivem. 2, s. 33. Concesut autem
26쪽
gasse poenae , quia crimen grave non potest non esse punibile. ita ut qui directe vult peccare , per consequentiam & poenam . a mereri voluerit: quo sensu Imperatores cuidam o Munt, e pepe I te Bute poena su disti, & qui sculeratum capiunt consilium . tua mente svb) jam tum puniti, id est, sua voluntate poenae meri- 'stiuis.C. tum contraxisse dicuntur: & zo Tacito ς mulier quae se servo ad L conjunxisset in servitutem sui consensisse dicitur, quia id poenae in tales erat constitutum. Michael Ephesius ad quintum d Nicomachiorum Aristo.
telis: γενυ τeοπον πινὰ δεστο --. ἐει - συναλλYMιν es hie suodammodo datio acceptio, in quibus consist natura contractuum: nam qui res aus aliud quid furatus es, pro eo da ε Ad Cap. enas. Idem posterius: e ναλλαγμ τα εἰ -λαιοι a. 4. μόνον a ἐκον res συνεέροντο σως ἀλλήλουι ποιε&. ἄλλα - δε- νόμω contractus a veteribus appellabantur non tantum qua mutuis conventionibus consant, sed is et i qua segibus sunt vetita.
III. I. Sed hujus juris subjectum, id est , cui jus debetur.
per naturam ipsam determinatum non est. Dictat enim ratio ma-Ieficium posse puniri, non autem quis punire debeat: nisi quod satis indicar natura convenientissimum esse ut id fiat ab eo M qui superior est: non tamen ut omnino hoc demonitiet esse necessa: rium, nisi vox superioris eo sumatur sensu, ut is qui male cg teo ipso te quovis alio inseriorem censeatur secisse, & quasi ex homi .
sona capax, dominus, exactor. I, I. 17.
tem habet in eum, qui peccavit. - Ω-vis alio inseriorem J Am
bb In omnibus Editionibus erati helesias merito: sed eontra lectionem omnium corporis Iuris Codicum, quos quidem viderim , dc praeter mentem etiam Auctoris nostri, qui, dum exponit Da υotantrue, manifesto ostendit, se legisse sta inenserquamquam ipse erratum non animadverterit , etiam quum in Edu. tione ann. I 632. adderet voees a-Ruentes iam tu-. qiix in prima Editione desunt. 2 B. ee Apud T AC TUM Iegenis dum omnino, ut edidit RY i et u Ius Datu rumtio, tis ignara δε- mino ad id molao . in I mitute: μυηs si et , 'ro liberis hahorriων vido ibi I. FR. GRO Nov. Notam Sic
27쪽
hominum censu detrusisse s in censum bestiarum quae homini subjacent, quod a theologis y quibusdam est proditum. Democria
bis sequiori imperet. Et Ar illo teles c ait deteriora comparata esse in usum meliorum, tam in his quae a natura sunt, quam squae ab arte . . Stob. Serm.
2. Cui consequens est, ut saltem ab aeque noeente aeque no.
cens *s puniri non debeat: quo Christi sententia pertinet: usrum sina pereato est tali scilicet) primum lapidem mittat, 'Τ'Ioh. v III, 7. Quod ideo dixit, quia eo saeculo corruptissinii erant Iudaeorum mores, adeo ut qui sanctissimi videri volebant, in adulteriis & similibus flagitiis volutarentur, ut videre eli Rom. II, 22. Idem ergo quod Chrillus dixerat, dixit & Ap
stolus: quapropter inexcusatilis es, o homo, quisquis alium da- imnas e nam hoc ipso quod damnas alterum, te ipsum condemnas, quando eadem facis tu qui alterum damnas. Illud Senecae hue pertinet: non potest ullam auctoritatem habere sententia, ubi qua damnandus es damnat. Et alibi d faciet nos moderatiores νε-
spectus nostri, si consuluerimus nos, g numiuid Θ ipsi aliquid tale commisimus y Ambrosius 4 apologia Davidis : unusquis tia AE . u. de alio juricaturus de se ipso primum judicet, nec minora in alio
dd) Praecedens Iocus ubinam ex stet, divinare nequeo: Auctor enim neque hele, neque in Adnotationibus ad Ioa n. v III, 7. ubi similes congessit, ullum indicium dat, unde investigari queat. Hie autem Iegitur De Ira, Lib. II. Cap. a I. Sed post primam Editionem eo eri ι priorem locum non esse Plialosophi, sed illius qui mentitus est notraca Seneca, in Libro De Re . diis βρα tittoriam , unde Exeer a litbjecta etiam Editionibus Linia dc Gr. κοα-ἰ ubi Deile iam in invenire haec verba , quum Excerpta breνia sint.
28쪽
IV. I. Altera quaestio est de fine poenis proposito. Nam quae
diximus hactenus id duntaxat ostendunt, nocentibus injuriam non fieri si puniantur. Inde vero non sequitur omnino puniendos. Ncque id verum est: multis enim nocentibus multa& Deus & homines condonant, eoque nomine laudari solent. Celebre est Platonis a dictum. 37 s H επι κ κώ
p. sis. A. ita Vertit c seneca: nemo prudens punit quia peccatum est , sedc De Ira, as ne peccetur. Reiocari enim praeterita non possunt: futura prin Iohibentur. Idem alibi: d ne homini quidem noιebimus quia λα- μ' ' cauit, sed ne peccet: nee unquam ad praeteritum , sed ad futurumpo na referetuν: Io non enim irascitων , sed easet. Apud Th e Ii . Iu. cydidem e Diodorus de Mitylei is ad Athenienses verba fa-
pronuntiem, non θ' interficiendos censebo , nisi id expetat. a. Sed haec in hominibus punientibus vera sunt: nam homo ita homini alteri ipsa consanguinitate alligatur, ii ut nocere ei non debeat, nisi boni alicujus consequendi causa. In Deo alias μην , res est, ad quem Plato f dictas sententias male extendit. Del s v enim actiones niti possunt ipso summi dominii jure, praesertim ubi meritum hominis speciale accedit, etiamsi finem nullum sibia Mosa proponant extra ipsas: & ita g Hebraei quidam explicant illud S Maimoni- lomonis quod ad hanc materiam pertinet: dat triam, rem ba ,I
ς . . . sensus sit, res singulas Desu facit propter V o
,ahtitiis impium ad diem malum: id est, etiam tum cuin impium L, , . e. i. punit . non alio fine hoc iacit quam M ut puniat. Quamquam. Θ RM. etiamsi receptiorem sequamur interpretationem , Eodem res
sem. μή recidet; ut dicatur Deus secisse omnia propter se, id est, jure
ag Οὐχ ονευνὶ Non ideo, quod peccatum est, eatiritur stipplicium i factum enim fieri insectum nequit sed propter exemplum vel tempus
2s Ne meeetur 4 Ut alii exemplo poenae a simili peccato absterrenntur.3o Non enim irascitur, fael Iudex damnans N puniens non irae obsequitur, sed prudentiae : neque ulpotiniintam agit, ut iliciscatur, sed ut consulat in reliquum , ne aut qui deliquit, iterit in , aut alius sis mile vii id delinqv t.
3r Ut puniatJ Puniendo iustitiam
demonstret , etiamsi ad neminem exemplum Pratin M. GR
29쪽
staminae libertatis A perfectionis, nihil extra se quaerens aut respiciens: sicut Deus dicitur quia non est natus ex liquo. Certe poenas quorundam valde perditorum a Deo non ob aliud exigi lacra verba teliantur. cum dicunt eum volu- aneate .ptatem capere ex ipsorum malo, subsannari atque irrideri impios a Deo. Tum vero & extremum judicium, post quod nulla exspectatur emendatio, imo & in hac vita Pinnae quaedam, , 1. 33 inconspicuae ut obduratio, verum esse, quod contra Platonem dicimus, evincunt. 3. At homo cum hominem sibi natura parem punit, M aliquid sibi debet habete propositum. Et hoc eli quod unt scholastici . non debere in malo cujusquam acquiescere ciscentis animum. Sed & ante ipsos Plato ς in Gorgia, eos ibέ' Ibis. qui quemquam morte puniunt, aut exilio, aut multa, non hoc vim, vim simpliciter Oelle, sed boni alicujus caussa, A. , si Hcta. - ανῆ Et i Seneca ad vindictam veniendum d non quasi dulca sit vindicare, sed qua si utile. Etiam Aristoteles septimi de publica capite x III. ait, quaedam esse honesta simpliciter, quar-ii. dam ob aliquam necessitatem: & posterioris exemplum ponit
in poenarum exactione. V. I. Quod ergo a mimo dictum est: e e Pin. Laso doloris remedium inimici dolor : 3 o.
3s ei naturae x quam homo cum bestiis habet communem: est μι. pag.
γα iano No Le. 3a Derectis I Quae non ineu runt in oculos, ted in animis semtiuntur patientium.
Irin chre in mala j Non id tantum iectare, ut malum habeat noxius. sed potissimum ut propter eum punitum minus sit malorum. 4 Tλuia isti J Dulce Ec non asperum quasi aegroto animo de instaminato medicinam adbibere satissiastionem.
30쪽
enim ira ut in belliis ita in homine
a In ιbN.A-α,πιλυπι σι ιι, ut recte definit a Euitratius , i fervor san-2δες. V 'guinis circa cor ob appetitum reponendi doloris, qui appetitus adeo per se caret ratione, ut saepe seratur in ea, quae non laeserunt,
ut in laetus serae quae laesit; maut in sensu carentia, ut in lapidem quo ictus cst canis. At talis appetitus in se spectatusn non convenit parti rationali, cuius est imperare affectu bus; ac proinde nec juri naturae, quia 37 id est dictatum naturae rationalis ac socialis qua talis est. Dictat autem ratio homini nihil agendum quo noceatur homini alteri, nisi id bonum aliquod habeat propositum. in solo autem inimici dolore, ita nude spectato, nullum est bonum nisi salsum & 3s imaginarium: ut in as divitiis supervacuis, multisque aliis rebus ejusmodi. 2. Atque hoc sensu ultionem improbant iii hominibus non . ,Πλri, Christiani modo doctores, o sed & philosophi, ut , Seneca: Oerbum es et quidem 'o justo receptum ultio, Θ a eontumelia non di o nisi ordine. aut dolorem νegerit, e tantum excusatius peccat. Imo, si Maximo Tyrio . credimus, P F et1μωρῶν ἔ-ἀλαώτερος, iniquior es qui δε Messi et za es qui prior nocuit. Musonius, d id, ait, cogitare quomodosisiau qius remordeat mordentem , is nocenti noceat , fera es, non Boselm. 19. minis. Apud e Plutarchum Dion is ετ qui sapientiam Platoni-
3s Imae Varium I Ut Vitellii, qii se pavisse oeulos spectata inimi ei morae iactabat. Tacit. 3, hist. 3s. 39 Divitiisfvervaeuis J Caligulae,
qui super immensos aure cum aceris vos patentissimo diffiisbs Ioeo nudi, pedibus spatiabatur, ec toto corpore aliquamdiu volutabatur. Suet. c.