장음표시 사용
41쪽
estratum des mari, & quidem perpetuum: nam Ipsa naturae
ge ei principatum deserri, qui agat justa. Sic sapientem nunquam et se privatum Nasicae exemplo probato Tullius; & Lollium si non unius amat consulem Horatius vocat: & Euripides
Mente qui prudente possit is magis tum gerit. Quae tamen in republica intelligenda sunt, quatenus eius te. tes id ferunt. s. De hoc naturali iure ita loquitur , Democritu G: ipsius enim bverba quia notabilia sunt adseram. Primum de jure bestias in S . .. ωαterficiendi sic illi videtur: ir ο φονου - μἀ
tibus ita se res habet: qua injuriam faciunt aut facere Colunt s quisquis occiderit, purus es, adeo quidem ut hoc ferissea quam non Iecsa fit rectius. Et mox: κτένει, Gi ak -ανοι ἡ ω παντός ea quae injuste nobis nocent omnino in omnia fas oceidere. Et certe non improbabile est hoc more vixisse viros probos b ante diluvium, antequam Deus suam volunt tem de vertendis in hominum alimenta animantibus caeteris pro . didistet.
ala ontrove sa- velat s quis meri -- videat oprime secantem ae sie opi-- κι- agro ereporis m/mbro, de nori dicat , quis te e sitimi medistim, Disse e re pracepit P ars, mi bone Dir, is mor in tutia. μ ρο Masem sua peritia talem ferit; nam Θ ἐaverare mori dignitas tantum est, sed , ars, ει qωidem artium Maenium stibiariis. -a. m. III. pag. 43r, 632. Ed. SaviI. Tractat idem scriptor hoc ipsitan argumentum ad Epli. III. in fine: Tom. eod. pag. fg ) ἡ δεδεκέα ἡ υι u ἀμ me, sariν, ἀύ-- Θ at Tim σεν ἄρχον - κώ δη - έτ' tua , inquit , isjustitia. tua feritas me eonfitiat principem θ' Iti. direm. I PLUTARCHI locus .euius Oeeasone omnia ista addita lunt, non satis adcurate reseritu, ut in stieientj patebit. Praeterea illorum sententia posset videri repugnare principiis Auctoris nostri, ut ostenis imus in Gallieis nostris Notis.
stea moris primaevi memores. ita Dicaearchus re alii, quos testes ei lati Heron ama contra Iovinianum . Tom. I i. p. 7 . Mat. BasL GRONOUIT. si Non inivi a mi em eant 4 Od. t s. Si e Stoici solum sapientem dic I bant esse regem. IIo r. I. sit. 3. dives, qvii Lapiens es. Et furor bontis
auctoritate publieam induat personam, & mereatur in se d ei Plautiis num Stich. 1, 2. 28. Sine suffragios populi aedilitatem hie quidem gerit. I p3 Quis tiis Oeeiderit , purus est Insons. Ovidius lib. Is, Io . N frumque petraria letum Cerpora mi a
42쪽
didisset. Rursus : . κως α,-- - ἔρ- ἔ-m πολεμων, ἔ---τ άτ ά των δεκῶ Asiae iero de vulpibus is de inimicis serpentibus scripsimus, eadem in hominibus facienda videntur. Tum vero subjungit:
κιλιί- atri φήφF furem latronem qui quocumque mori oeciderit, sis P manu , si Ps juso, sive so suffragio, innocens a Lib. I. s. Ad quos locos respexisse mihi videtur Seneca, a cum ait: de Ir , G cervices nomo prcciat imperabo, eo vultu animoque eis i quosis θ' aΠimalia venenata percutio. Et alibi: , ne Opeja,
Deiana, satim His mora occisimus,' coemtes ne quid pariamar mali ab ea qua in ipsis es malignitate οῦ eiandem ad modiam is Minines puniri par es,
in natura- nacti man eram, propter sensem qtia ad societatem Ira
erimine noceam , lamen eoo e Res recte
a nobis puniri eense via; ira is mur riam a Misentiaram ea quae fui nasura suis iUina , nocere amantia, qua-εae imem ingenii fia feruntur in ore. Iesinuique perniciem , oecidere rationa
43쪽
. quidem natrices, O si qua morsu aut ictu nocent, Uberest anus, si ut reliqua mansuefacere polemus, aut esseere ne nobis aliisque periculo essent. Ergo ne homini quidem nocebimus quia peccavit, sed ne peccet.
. Sed eum & facti inquisitio Lepe magnam diligentiam, &
poenae aestimatio multum prudentiae & aequitatis desideret, nedum quisque s7 de se nimium praesumeret, aliis non credentibus, rixae orirentur, eo placuit hominum justis s8 communitatibus eos deligere quos Optimos ac prudentissimos putarent,
Φοον , χαe ανχην ἀπειργαζε re' non prohibuislint titique 33. leges suo quemque arbitrio visere, nisi alter alterum sensum iisset. Insita enim seditioni molitur exordium.
s. Sed sicut in ultione laetum modo diximus, ita & in hae ad exemplum punitione manent Vestigia ac reliquiae prisci ruris , 'in iis locis atque inter eas personas quae certis judiciis non subsunt: ac praeterea in quibusdam casibus exceptis. Sic , He- b Deuter. braeorum morihus Hebraeus a Deo & Dei lege deficiens, aut ducem se ad salsos cultus praebens, k illico a quovis homine F) poterat interfici. 1 sp Judicium zeli id vocant IIebraei, quoda . Phinea ug primo exercitum alunt, ct inde abiille in mo- e Numrem. Sic Iudaeum quendam Graecis se ritibus polluentem occi κη .ditd Mathatias. Sic trecenti alii Judaei a popularibus suis oecissi d ι MM.
GRONO ILy De se nἰmium praef-erer I Plus iusto sibi tribueret, in paritia vel jure iudieandi. 91 Communitari s Civitatibus vel foetetatibus jutis eommunicandi eausa initis.ss 'dieiu, E IIJ Tale iudieium in Saxonibus de Wes phalis sertur instituisse Carolua Μ. Chronion O-
in statu Europae cap. 13. P. 7 . in Germantela M. FrebeH to. secundo.
quam accusatus ti damnatus fuerata Iudicibus. Vide Pu FENDOR-FiuM nostrum, De Fure Nas. Gera. Lib. v III. Cap. 3. β. I 3. re Clarissimum CLERICUM in Io- eum Devieron. de quo agitur. I. E. gg) Respublica Hebraea nondum tunc temporis prorsus constituta erat, quemadmodum fuit postea. vide euindem Doctissimum Interpretem, quem modo laudavi, in Num. xxv, 7. di Celeberrimi I. F R. B u D D EI Dissertationem De Arata Ararim in Gente Iliis , d. 34 .
44쪽
reseruntur, libro qui vulgo dicitur Maccabaeorum tertius. Nee alio obtentu instituta lapidatio in o Stephanum. & conjuratio in , Paulum: multaque alia exempla ejuscemodi exstant oc m. apud Philonem, & apud Iosephum ... - Ο 6. Tum vero apud multos populos & dominis in servos cc parentibus in liberos mansit jus puniendi plenum, etiam ad mortem usque. Sic Spartae 3 Ephoris licuit civem occidere extra judicium. Et ex his quidem quae diximus quale sit circa pc nas jus naturae, & quousque manserit intelligi potest. X I. Nunc illud videndum est, num lex euangelica libertatem illam arctius circumscripserit. Certe, a ut alibi diximus, non mirum est, quaedam quae natura & per legos civiles licent vetari lege divina, eaque persecti mina, & praemium promittente 3 natura humana majus: ad quod consequendum non immerito virtutes rLquiruntur , quae 4 sola naturae praecepta excedant. n Castigationes quae neque infamiam neque clanmum peruianens relinquunt, & pro aetatis aut s alterius qualitatis ratione sunt
necessariae, si ab iis fiant quibus leges humanae id permittunt. puta a parentibus, tutoribus, dominis, ni agistris, nihil habere G B O T x x- l
ex IDormis Panathenai eo pag. 644. 27 I. B. Ed. H. Supb. Sed de II tis loquitur I erates, qui tantum non servorum loco erant, non de civibus. Adde Cragi- lib. 2, cap. q. p. 73. l Non videtur loqui IJeraret de Loiis . sive Servis publicis: verum de Pisis, quam vocat πλου-
ab atra v. Plura dicemus in Notis Gallieis ad hune locum. Sedi observati debuisset , quod stratini adtendenti patet, exemplum minis me aptum esse: quum stomi Μagistitatus . & quidem potestate maxima praediti; qui proinde, etiam
ubi indicta ea usta aliquem civem occidebant, auctoritate publica id
45쪽
quod cum praeceptis euangelicis repugnet, ex ipsa rei natura s tis intelligi datur. Sunt enim haec remedia animorum non munus innocentia, quam ε pharmaca sensui ingrata. et De ultione aliter sentiendum est. Nam quatenus duntaxat 7 animum dolentis exsatiat, illicitam esse etiam naturaliter, tantum abest ut Euangelio conveniat, supra ostendimus. LEX Uero Hebraea non modo vetat s odium asservari in proximum, id est, popularem, Levit. XIX, II. sed & communia quaedam beneficia talibus inimicis impendi praecipit. Exod. XXIII, 4. S. Quare proximi nomine ad omnes homines prolato per Euangelium , patet a nobis requiri, non modo ne noceamus inimicis. verum etiam ut benefaciamus, quod & diserte imperatur Matthaei v, 44. Lex tamen Ilebraeis graviores injurias permittebat ulcisci, non manu, sed adito judice. At Chri luis idem nobis non permittit, quod apparet ex illa oppositione, ainsistis dictum fuisse, oculum pro oculo: & mox: ego Oero dico vobis. Quanquam enim qilae sequuntur de arcenda injuria proprie agunt, & hanc quoque licentiam aliquatenus saltem restringunt, multo tamen magis ultionem improbare censenda sunt, quia veterem pem missionem o ut ' imperfectiori tempori congruentem rejiciunt r
non quod iniqua sit justa ultio, sed quod ei praestet patientia, ut
est in constitutionibus Clementis lib. VII, cap. XXIII.
s. Qua de re sic loquitur p Io Tertullianus: nooam plane pa
tum vel antidotum amarum, aut olens.
46쪽
q. X. tientiam docet Chrsus, etiam 13 Oicem injuria prohibens per- . missem a creatore oculum exigente pro oculo , dentem pro dente , contra ipse alteram amplius maxillam offerri iubens. in super tunicam pallio quoque cedi. Plane hae Christus adjecerit, ut supplementa consentanea disiplina Creatoris. Atque adeo hoc statim renuntiandum est , is an dis plina patientiae praedi penes Creatorem. Sic per AE Zachariam praecipit, ne unusquisque malitiam fratris sui meminerit, sed nec proximi. Nam ' rursus : malitiam, inquit, proximi sui unusquisque ne recogitet. Multo magis patientiam indixit injuriae , qui indixit oblivionem. Sed di quum dicit. mihi vindictam'ego vindicabo , proinde patientiam docet 36 Cindicta exspectatricem. 37 In quantum ergo non capit, ut idem videatur dentem pro dente, oculum pro oculo, in vicem injinia exigere, qui non modo vicem, sed etiam ultionem, etiam recordationem recogitationem injuria 'ohibet, Is in tantum aperitur nobis quomodo oculum pro oculose dentem pro dente refuerit, non 39 ad secundam injuriam ta
lionis permittendam, quam prohibuerat inIerdicta ultione , sed
i a Christus ac e mill Vult Christum non statuisse aliquid novum& adversum illi sententiae , sed addidisse de suppleste , quod minus
erat expressum, & tamen ei consen.
etiam in V. T. Deus pater praeeipiat, iniuriam ferendam potius quam vindieandam, ut Christus nihil inconveniens priori permissioni introduxi se videatur. 16 Vindicta exspictatrieemi suae vindie am non sumit ipsa, sed exspectat, donee a Deo sumatur.
idem J mam certum & planum est
non posse videri eundem. Ig In tantiam aperitiari Tam ceriatum de planum fit nobis. io Ad Meακώ- injuriam J Ut per talionem nova injuria inseratur: quae Ee MMea sententia est, quum. contumeliam ab ostione non ait dissere nis ordine.
47쪽
ao ad primam eoe cendam quam prohibuerat opposita talione, ut 'unus respiciem licentiam secumia injuria a prima semetipsum contineret. Facilius enim vim comprimi scit o repraesentatione ta nis , quam νe omissione ultionis. Utrumque autem constituen dum fuit pro natura Θ' Me hominum , ut cytis Deo crederet. vllionem a Deo exspectaret: qui minus Aderet, leges talionis i
4. Hane sexis, uoluntatem de intellectu laborantem, dominus Θ' sabbati, is omnium paternarum dispositionum Chrisus es re latiit is compotem fecit, mandans alterius quoque maxilia oblationem, ut tanto magis vicem injuria extingueret, quam Θ υκ per talionem voluerat impedisse, certe quam δε pro .phetia manifesse coercuerat, di memoriam iniuria proh ens Θώltionem ad Deum νedigens. Ita si quid Chrsus as intulis, nona ersario, sed adiutore praecepto, non defruxit risciplinas Creato-νH. Denique ιο si in V m rationem patientia praeipienda, quidem tam plena atque perfecta consideremus, non eo Fot si non est Creatoris, qui vindictam repromittit, δη qui judicem p sat. Alioqui si tantum patientia pondus non modo non repercuistiendi , sed EP aliam maxillam praebendi, ει non modo non νem Iedirendi , sed etiam benedicendi, ει non modo non retinendi tu micam , sed amplius di pallium concedendi is mihi imponit, qui non se me defensurus , *9 in vacuum patientiam praecepit, non exhibens mihi mercedem pracepti , patientiae dico fructum , quod es
ultio, quam mihi permisi se debuerat si ipse non praestat, aut si mihi non permittebat ipse praefaret . quoniam ρο disciplina interes
injuriam sindicari. Metu enim ultionis omnis iniquitas refraenatur Gno N PII. Ad ρνimam eomendamJ Ut deterreret ab inlitria interenda. 2i Reprasevi Gitone rationis I Si stati in sequatur tuae sens& juxta pavis poena, quam si Promittatur futura ultio. 22 Votantatem is intellasial Sen. tem ita in , de qua poterat ambigi di is putari. Σ3 Gm'οtem fecit J Confirmavit, valere iussit. a Pνορbritat mesaria. 1s Inrtilit, non a ersario 3 Introduxit non contrario sed subservienae ac secundante praecepto. 24 Si in imam rarionem eonsidere--ωιJ Vulgo considerem. Si praestarem patientiam injuriae ob hanc rati nem, ob quam praeeipitur, nempe
quod conlidere deb-o Deum eam ulturum, vana foret spes niea , nisi de Deus una cum patientia praecepit
illam rationem, hoc est, niti ostendit se omnino ultorem fore: quod& fecit in parte, quum concessit judici oculum pro oculo, dentem pro dente exigare. I Nodum in i seirpo quaerit vir Docti minus . Vulti Thriuuianus, nisi Creator esset pol tentissimus, qui talem pracipit p trientiam, non sati caussae fore. eurillam suis in se susciperet. I B. lj x Si non es Creatoris: Ea scilicet
as Qui rudicem I Lege, eum iudicem praestat. Is In vacoam I sine ratione, frustra
48쪽
tur. 3o ciferum pes et emi r liberLrte , dominabitur utrumque scutum effossis , omnem dentem excitatura prae impunitatis
S. Censet, ut videmus. Tertullianus non modo Clarimanisar postulationein talionis esse vetitam, sed ne IIebraeis quidem permissam, tanquain quae vitio careret, sed majoris mali vitandi causa. Quod quin verum sit de tali pollulatione, qu ae exodio venit, non eit dubitandum, ut ex superioribus apparet. Nam hanc improbatam etiam illis qui inter Hebraeos sapientia excellebant, nec legis verba tantum sed R proposuum im tuebantur, ex Philone o apparet, apud quem Jildaei Alexan-ν V' l. laeci Iudaeorum vexatoris calamitate ita loquuntur: λι-ὼ δεσπον, τρεωργους vis νοῦν νόμω non delectamur, δ domine, ultione da inimico, nam q ex sacris se rebus didicimus bominum misereri. Et huc pertinet quod Christus a nobis indillinc ἰe exigit, ut omnibus remittamus qui in nos deliquerunt. Matth. v I, I 4. IS. id est , 3 3 ob sensum mali nostri malum illis nec 3 procuremus,
, ne nec optemus: nam id qui facit, ut cum , Claudiano loqua ID serus es, 3s legumque sidetis vindictam priesare sibi. Quam Ooces 'ςn'-Lactantius e dictum illud Ciceronis commemorans: ' .: Vi, ρ.justitia primum munus est , ne cui noceat nisi lacessitus injuria , ait, ει ' simplicem veramque sententiam duorum vcrborum adjectione corruptam: & e Ambrosius idem illud Ciceronis dictum vacare ait Euangelii auctoritate. e in ue autem de ultione dicemus, non quatenus praeteri- '' tum respicit, sed quatenus 36 in suturum cavet 8 Sane & hanc condonari vult Chrillus, primum r si qui nos laesit testimonia
pro at Postvitatἰση/m talionis I Apud judicem vel magistratum. 32 Et pro O fit - Mentem, senis
tentiam verbis latius patentem.
3 Obsensum inaci nos ii Nemini dolorem demus aut dari velimus ob id tantummodo , quia ille nobis dedit. 3 Peεestremos J Comparemus ,
3s Letum υindictam: Quod rei publieae ec legum eaula facere debet , id faeete animi causa vel ob suam
voluptatem. 36 In finiarum eavit J Ne iteriim
senis gratiaretur iniquitas, di non unum tantummodo, sed utrumque oeulum estoderet, nec dentem unum. sed omnes excuteier.
49쪽
probabilia det paenitentis animi Lucae XVII, 3. Ephes. IV, 32. Coloss. III, 13. quibus locis de pleniore quadam remissone . agitur, id est, quae etiam in jus veteris amicitiae restituat cum qui peccavit; unde sequitur, ut nihil ab eo poenae nomine e Xlgi debeat. Praeterea etiamsi absint talis poenitentiae signa, damnum haut nimium grave Insuper habendum Chri ius praecepto dimittendae tunicae docet. Quin & Plato dixit a non referen UI G tim.
quid graυim patiendum nolis immineat, qui sensus & apud Maxi- imum Tyrium cxltat. Astia, id eli, actionem ob acceptam contumeliam aliquam qualem Chrillus alapae nomine indicat negabat Musonius aut se in tituturum, aut cuiquam ut institueret a florem fore: multo enim rectius condonari talia. 7. Quod si dissimulatio magnum secum periculum ferat, 37 ea cautione contenti ella debemus, quae quam minimum noceat. Nam ne apud Hebraeos quidem in usu erat talio, ut , Iosephus - m f& alii Hebraeorum doctores notant, sed solebat qui laesus erat ultra impendia a se facta, de quibus seorsim lex exstat Exod . . xxx, ro. s haec enim est 33 simpli restitutio nihil pinnale con IA Dis tinens pro talione t pecuniariam mulistam accipere: quod &Romae factum docet apud Gellium e Favorinus. Sic Iosephus εἶ ,-XT, . domini nostri Iesu educator, cum uxorem suam adulterii cona. 'pertam crederet, u divortio se liberare maluit, a quam com- d Milo. mittere ut traduceretur: atque id fecisse dicitur quia julliis 3. 9.erat, id est, vir probus ac facilis: ad quem locum hh Ambrosius ait, non tantum ab ultionis atrocitate, sed etiam X abacchi sationis severitate alienam esse justi personam; sicut & ante
Lactantius e dixerat, neque aecusare quemquam crimine capitali e se
a quoess. 7. 6c ibi Panormitaniam. Gail, de Pace publica VIII. 3. Adde c. Areusasti, da ae sationibus, ita ut est apud Broeardam. G R O N O I. 7 Ea eastione I Sie in suturum providere, ut ei, qui laeserit, qualis tum fieri potest, pareamus. 3s Simpli resisutio J Qtia tantummodo exigitur quod nobis abest alterius injuria ; nee quid amplius
poenae nomine poscitur. 22. 23.2 . 2s. Insit. de action.
50쪽
a Apolor. Isso licebit. y Iustinus de Christianorum accusatoribus agens:
nolumus, ait, eos puniri, qui in nos calumniantur. 39 Sufei ει, tilis D.r praeitas ρο νer Mn bonarum ignorantia. . 8. Rellarit poenae quae non privato, sed publico bono consu Iuiu: parti in tollendo aut coercendo nocentem ne cui noceat,
part in dc terrendo alios sevcritate exempli, quas non sublatas a Christo certissimo argumento alibi probavimus, quod cum sua daret priaecepta si in ut testabatur se nihil legis toltcre. Lex autem Mosis, quae in his rebus, quamdiu 1labat respublica, stare dcbebat, magiitratibus rigide imperabat ut homicidia & alia quaedam crimina punirent: EX Od. XXI, I 4. Num. XXXV, 3I, &seqq. Deut. XIX. I 3. Quod si Christi praecepta consillere potuerunt cum lege Molis et quatenus supplicia Ctiam capitalia irrogabat , a possunt & cum humanis legibus divinam hac in parte imitantibus colis stere. XI. I. Sunt qui ux contrariam sententiam tu cantur adscrimisummam Dei lenitatem in novo scdore, quae proinde hominibus, . Etiam magili ratibus ut Dei vicariis, sequenda sit: quod aliquatenus verum elle non negamus, sed non tam late patet quam illi volunt. Nam Dei ingens misericordix in novo sedere patefacta praecipue spectat peccata contra primaevam legem aut etiam contra lcgem Mosis commilla an tu acceptam Euangelii notitiam, Actor. xv II, 3O. I Om. II. 25. Actor. XIII, 38. ΙΙebr. IX. IS. Nam qllae postea comui imitatur, praesertim si adsiit contumacia, comminationem habent b iudicii multo 42 severioris, quam illud suit quod per Mosum ost institutum , Hebr.
11, 2.3. X, 29. Matth. V, 2I. 22.28. Neque vero in altera tantum G R o T 1 I. y 'minui I Ejusdem est : M.A
tumi Chos emtis idena dicit, tum in oratione ad patrem fidelem, ininsecunda de ieiunio. G R o N o v I I.
39 Sinteis illisi satis supplicii est
illis. o Ali; pr aυἰμωβὶ I, 2. 1.
I Peccata contra prima νa-J Adaismo datam, ab co propagata in universum genus huinarium. 2 Seυerioris , , t amJ Moses enim tantum ponas, liras mortalis exigere it dcx potcst. ianxit: Christusci gehennani minaIM.