장음표시 사용
31쪽
legis arbitrio iusserem re eri illata injuria: at si natum oecte
tur ex eodem animi morbo nasci.
3. Pugnat ergo cum natura hominis in hominem agentis a. lieno dolore, εχ qua dolor est, satiari. Atque adeo quo hominum quisque minus valet rationis usu, co ad vindictam est Pronior. Iuvenalis Sat. XI H, I 8o, ἡ Aι ιindicta bonum vita jucunius ipsa.
p Nempe hoc indocti, quorum praecordia nutZIs Interdum aut leoibus videas sarrantia causis e uantulacunque adeo est Oxeasio, sincit ira. ut pus non dicet idem, nee mite Thaletis LMenium, - dulcique s senex Dicinus Hymetto, Mi partem accepta saeva inter vincla cicuta . . 46 Accusatori nollet dare. Plurima felix .
Paulatim sitia atque emores exuit omnes .
Prima docet rectum sapientia : quippe minuti Se εν θ' infmi es animi exiguique volupta Utio: continuo sic collige, quod vindicta . ' Nemo magis gaudet quam femina. Eodem .sensu a Lactantius: imperiti di insipientes siquando acci- LV. H. piunt injuriam eno di irrationabili furore ducuntuν, ω iis qui ς' δε. sui nocent vicem retribuere conantur. 4. Li-
.' Nemo magis gaiadet quam femina Terentius Hecyra III. I. 3 o. Pueri inter sese quam pro letibus κονiis Das gemus. Quaropter ρ quia enim Di eornrmal Mimus, in ma- gerunt. Iidem mulieres s a ferme , us pueri, Imi sententia. Ammianus Marcellurus libro xxv II. de ua sie loquitur: bara esse a Ictis animi diariaretim, interdamque perpestiu-, prudenter L iura, nasi ex assentis monitie eonfiactum, id asserentes argumenιo probabili, quod iraetinuiores sunt inealumibus tangsidi , Θ f-ina maritas, , Iuvenibus series,
GRON FLI. 42 Qua dolor est Ita ut nihil aliud in eo quaeratur, & spectetur quam dolor. 3 Indoctii Stoicorum sermo, qui doctum dicebant solum sapientem. seu qui secundum virtutem viveret. 'I Me , Aretari. di T. 3, I s. 'H- ου δε οειῶ i δε-ου - φιλοσόφου Seneca . de Benes. 7. mo μαιι bene Me --, quod dare nisi sui nassa Iemi non potess, hoc es , ab Δικα
. Dulciqne 'metral Propter meIcelebratum, quod ibi iaciebant a.
32쪽
. Liquet ergo ab homine hominem non recte puniri tantum' puniendi causa. quae ergo utilitates rectam faciant poenam ubI. Pertinet autem huc poenarum partitio, qiue est apud Platonem 47 Gorgia, & Taurum philosophtim ad eum locum cujus verba Gellius recitat libro VI , cap. IIV. nam illae ex fine desumtae sunt, nisi quod cum duos fines Plato pinsuisset, emendationem & 4s exemplum tertium addidit Iau- a m rus r so quam Clemens Alexandrinus definit, μ
η butionem qua ad exigentis utilitatem refertur. Aristoteles, qupoen a exemplari, hanc solum speciem cum emendatione ponit, adhiberi eam dicit, . T ..iisset sv. λψ- exigentis causa ut ei satisfiat. s Plutarchus quoque ea' non Ouii sit, cum dixit: M tam , cetari τολμωMhori ἀπα3τωσαε πι-- -ῖς' quae facinus statim subse-' quuntur poenae, non modo in posterum inhibent delinquendι au- iam, sed e injuria affectos maxime consolantur. Et nae e R -- proprie est quam idem Aristotcles c refert ad λυνιοσιν - --jus iam quam ipse commutatricem Vocat.
et Sed subtilius ista examinanda sunt. Dicemus ergo , mpoenis respici aut utilitatem cus qui peccarit, aut sus cujus Intererat non peccatum esse, aut indillincte quorumlibet. VII. I. Ad horum trium sinium primum pertinet s poena, Quae philosophis modo , n)Odo κολα ς. modo dia o D. dicitur, Paulo Jurisconsulto poena quae constituitur in emen-De dationem, e Platoni, Plutarcho f MM , z. animi mediciatrix. quae hoc agit ut cum qui Peccavit red- ζ ' ς dat meliorem medendi modo, qui est per contraria. Nam quia omais actio, praesertini veros 3 deliberata ac frequens, quam
I Emeedatisnem J Ut eorrigatur de melior fiat, qui peccavit. s Me piami ut alii peccare ea.
33쪽
dam gignit sui so proclivitatem, quae adulta habitus dicitur, , ideo vitiis, quam primum fieri potest, adimenda est s s illuc bra, quod fieri rectius nequit, quam si s dolore quodam subsecuente saporem amittant dulcedinis. Platonici recitante a Α- a De Oa- pullo : grasius S acerbius es omni supplieis si noxis impunitas: et
iusseratin, nec hominum interim anima ersione plectatur. Apud P, . . Tacitum ell: eorruptus simul Θ eorruptor ver flagransii λή. animus baud levioribus remeiuis restinguendus est, quam libidini- Elmm-hus aνdescit. εωβ.
2. Punitionem quae huic fini inservit natura cuivis esse lict-tam. ς qui judicio valeat, & ejusmodi generis aut paribus
tiis non teneatur, ex ea quae verbis fit castigatione apparet. q. 13. ι Amicum eastigare ob meritam noxiam, s. Immune es facinus, verum in aetate utiis. ἡ PDas.
In verberibus vero & aliis quae coactionis aliquid continent, . discrimen τ inter personas quibus id liceat aut non liceat non eli factum a natura neque enim potuit, nisi quod ratio parentibus in liberos ejus juris usurpationem pro affectus necessitu- dii, e peculiariter comanendat sed a legibus, quae s7 communem illam generis humo ni propinquitatem, s3 vitandarum rixarum ergo, sp ad proximos affectus te strinxerunt, ut videre est tum alibi, tum Codice Iuttinianeo, titulo de emendatione propinquorum: quo α illud pertinet e Xenophontis ad milites: M-e De Ex
ea de Ira I, s. quemadmodum εω iam Bossilia detorta, in corrigama , - -- ών, is adactis eunei3. non tiι frangamus , sed ut exsicemus, elidimus tisia ingentia vitta prava dolore corporis' mimique corrigiistis. Idem de Ira ii,
34 Proetivitatem I Propensonem di laevitacem ad eam iterandam. 3s litie/bea I Blanda illa Siren,
illa suavitas, quae in peccatum trahit at ille illicit. sε Ια-- ω De-- Pro suo non penuitur vectigal, quod litet facere sine munere atque Onere ei vili: vel pro quo nemo munis est sive multificus.s7 Communem IIIam generis I Quae omnibus melioribus dabat castigandi sontes facultatem. si misisaram J Ne lites injuri
Is Ad Woximas assinast Neeest. tudines vel neeessarios. si e Claudius in reeognitione equitum, iuve. nem probri plenum, sed quem p ter si di probatissimu in assirmabar, sine ignominia dimisit. habete diems eensorem Quini Suet. 16. Oo 4 G R i
34쪽
, - σι. -τροι τέν ου --ἔπ' ωμε, se quem ut prodessem verberavi , poenam debere me profiteor, qualem parentes foιι, θ' magistri discipulis. Nam medici agro-μ ρ iuni Iuo ipsius bono urunt ac secant. Laetatatius libro v I. - yti bet Deus ut manus nostras super minores semper habeamus, hoc es, ut peccantes eos Asiduis verberibus corrigamus. ne amore inutili Θ indulgentia nimia educentur ad malum o ad vitia ni
triantur.3. Hoc vero puniendi genus ad mortem εο pertingore non potest, nisi eo inodo quem Oi reductivuin vocant, quo negationes reducuntur ad rerum Oppositaruin gonera. Nam sicut ' 1 Maee. Christius . dixit melius quibusdam futurum fuisse, id cit, non xIV, 1. tam male, si nati nunquam eiscnt, ita ingeniis insanabilibus melius eli, id est, minus e It malum emori quam vivere, quan- do certum est vivendo pejores evasuros. De talibus Seneca lo .e De quitur, ε cum ait, interdum ut pcreant interesse pereunt 'tium. Iamblicitus mig υποπι - μέλπον - καίrco ἔμενειν. ῶ- atri τύ τὸ τιθυιν- ζ ζw quomodo suppurare melius es uri quam sic manere, ita imprabo mori quam Civere. pila. e. a. Talem vocat e Plutarchus γε παν-c βλαβερον, -- e De Ire βλαβερω-τον. cateris noxium quidem, at sibi maxime. Et Ga-2-m V jervis cuin imorte puniri homines dixitDt. primum ne Vivi no-P 'ceant, deinde iκ alii poenae metu deterreantur, addit: - ,πέ-
f i Db. Sunt qui hos ipsos esse putant quos f Johannes Apollo. v, si. Ius ait u ad mortem peccare. Sed quia fallacia sunt eius rei
νωm, neqtie gurationem penit in repu
l ε1 Rediativu- l Quo quid alleui non dilecto adest, sed per appliea-ltionem aut interpretationem z ut quum bonum alicui dieitur, quod non nocet, ctiamii nee magnopere prosit. I, I. IO. 62 Ut pereant , iniere et sie Neroni coniurationem quidam imputabant , tanqtram aliter illi, nisi morte, succurrete non possunt. Sue- ιε'. NOL. 34.
35쪽
argumenta, dictat caritas neminem temere habendum pro deplorato, ita ut hoc quidem fine animadversio, non nisi raro admodum, locum habere possit. Vm. I. x Utilitas ejus cujus intererat non peccatum esse in eo sata est, ne posthac tale quid patiatur ab eodem aut ab aliis. Gellius a ex Tauro hanc speciem sic describit, eum dignitas auctoritatos Um in quem es peccatum tuenda est, ne praetermis animaaveso contemtum ejus pariat di honorem levet. Sed quod σ3 de auctoritate laesa dicit, idem 64 de libertate cujusque aut alio rure laeso intelligendum est. Apud , Tacitum legimus: Uustret heuritati δεμ ultione. Ne qui laesus est ab eodem 3ν ε milum patiatur, trilvis modis curari potest: primum si tollatur qui deliquit, deinde si os vires nocendi ei adimantur, post emo si malo suo dedoceatur delinquere, quod cum emendatione de qua jam egimus conjunctum est. Ne ab aliis laedatur qui laesus est, punitione non quavis, sed aperta atque conspicua quae ad exemplum pertinet, Obtinetur. a. Ad hos ergo fines, & intra aequi terminos si dirigatur vindicatio, etiam privata, si jus nudum naturae, id est , 66 abductum a legibus divinis huinanisque, & ab his quae non necensario rei accidunt, respicimus, non est illicita: que fiat ab ipso qui laesus est, sive ab alio, quando hominem ab homine adjuvari naturae est consentaneum. Atque hoc jensu admitti potest quod Cicero cum jus naturae esse dixisset id, quod no- his non opinio sed innata vis affert, e inter ejus exempla orae collocat vindicationem, quam os gratiae opponit: ac ne quis 'δν ambigeret quantum eo nomine vellet intelligi, vindicationem φφ'
definit, per quam vim ae contumeliam, sis defendendo aut uia ciscendo, propulsamus a nobis ac nostris , aut nobis cari esse debent,
es peν quam peccata punimur. Mithraeates in oratione quam
dictat recta ratio nondum adstricta legibus: praeterquam in paucis easibus , ubi ex contiis nil mutaturres, ut si parcntes, si mentis homo commotae iniuriam intulerit, si ipse causam dederit non miserendo prio ε Non opinio Qualiscumque persuasio, sed ingenua sententia dc judicium animi. 6s GratiaJ In qua amieitiarum& officioriun alterius memozia, al
terius remunerandi voluntas conti. .
36쪽
a tuis ex Trogo exscripsit - Justinus: a sus latronem A nequaans pro salute, pro ultione tamen sua omnes ferrum stringere. Hoc C. ipsum 7 - νοπιν Vocat in vita Arati. Plutarchus.
- Τ. y naturali jure defendens se Sariapson adversus Pa-Iaellinos, ς insontem se testatur fore si Palaellinos qui se malox. . ,. affecerant malo vicissim assiceret: Et poli peractam ultioneri u -. eadem se tuetur ratione, d dicens se ipas secisse quod ipsi sibi
Misi feci Tent priores. Plataeenses apud khucydidem: e oeρωι ἐπι- '' ἀ-uri merito eos ulti sumus, jure apud omnes recepto , ut bowlia parantem ulcista liceat. Dein ostiaenes , oratione adversus Arillocratem, f communem ait eta legem inter homines, ut
eum qui noltra vi rapiat ulcisci nobis fas sit. Et Jugurtha apud aura Sallustium, a cum dixissiet Adherbalem vitae suae esse insidi
M. e. s. tum, addit, populum Romanum 7 neque pro bono. neq- pro
recta facturum fi ab jura gentium se probi erue id est a ab ul
tione. Aristides orator & a poetis, ct a legum auctoribus , sta 73 proverbiis, & ab oratoribus, ct omnibus denique hoe ait A Drau. probari . , ultionem sumi de his qui in-- pessi resam facere aggressi sunt. Maccabaeos laudat M Ambrosius, a quod ulti sunt innocentium necem fratrum suorum. adversus Iudaeos incensam a Christianis basilicam gra-.D. .viter querentes disputuas, sic ait: ac certe si jura gentium L i. e. agerem, dicerem Is quantas basilicas Tutat tempore impistia Ε . 39-liani incenderinι : Mai b jus gentium vocat par pari reserre. Nee 's .c aliter frig
permissa. . u. 73 Proverbiis I Dictis per allego. tiam de lententiis vulgi usu reeel ptis. Basilie- Qua pro proseucha, vel synagoga utebantur. s Quantas basiduas J Quot Chri-istianorum templa, vel ecclesias.
37쪽
Hlter Gud Gellum o Civilis: egregium pretium Latiris αμ, meem Dareis, θ' vincula mea, Dinsimus hujus excercitara vi c. 3 res, quibus ad Opticium petitus jura gentium pαnas reposco. 4. Sed quia in rebus nostris & noltrorum 76 affectu conuin-pimur, ideo simul multae familiae 77 in unum locum convenerunt, judices conliituti, & his solis data potellas vindicandi laesos, ademta caeteris quam natura indulserat libertate. Lucre. tius Lib. v. vers. II 7, 2' seqqJAeriau ex ira quod enim se quoquι parabat Messei, quam num concessum es legibπι -- , Ham ob νem es hamines γε pertaesum vi colere .um. Remosthenes , in Cononem: σανιωρο - -- μυH AMM πια ι -- ε-- - διαί- , - τη δ σαν ac ν- ςς - 1 iamrib. 2λη- ταῖ--pletuis de omnibus his injuriis c ex legi a Iud
. GR NOVII. 76 Afctu estrem. mar I Nimio illatum amore facile ultra fines terminosque iustae vindicationis pso vehim . 77 D unum Deum erevenerunt a In civitatem coieriint. 7s Per m. in eo rei Potius visum legibus quam armis visceptum
οργῆ, neque vocem mutarnecesse est. T. B. G R O T I Le Ex Iudas judiciam exerceri, non autem ex cUMque i esti m e arbitrio I Tynnreus adfersus Orestem
38쪽
iudicium exerceri . non autem ex cujusque impetu atque arbitrio. ouintilianus: o 7s injuria compensatio non solum juri inimica
sed pacti es enim lex, forum, judex, nisi avem jure so vindrieari pudet. Imperatores Honorius & Theouosius: , idcino judiciorum Oi ν juruque publici tutela in medio constituta, ne quisis quam sibi ipsi permittere valeat ultionem. Rex Theodoricus re hinc est quod legum repertia es sacra reverantia , ut nihil manu, nihil proprio ageretur impulsu. s. Manet tamen vetus naturalis libertas, primum in locissi ubi judicia sunt nulla ,' ut in mari. Quo sorte referri potest quod Carus τι Caesar privatus adhuc piratas, a quibus captus
πιηι iue rite debuia matrem rea Peragere eassis e lare uecta sua. Ita temperate perrulisset miseriam,ta Poenas steti et jure, servasset pi . Nune subiis illum, Pod nisa --erem, nefas. Illais malam vocat tua , non ἐυώ-riar pertulit vindicare in eum qui fecit, δε- qiatuν M mrsus is hae ad uiam se
l .rura diris ori 3 quis enim Graecorum
da expiatis , fine quo sabunt mala tQtiae postrema plena prudentiae materiam digerendi de philosophis de
oratoribus praebuerunt. Maximus
rius in dissertatione an referenda iniuria, Disserrat: II. pag. 22. Ed. eris resiquus, s propter eos qui jam periere sverstites alii perpetua id mmatam ferent 7 Tom. II. p. 73. M. P. Steph. Habet idem Miltides sensum similem, in Leuinica seeun.
si in itidiota sunt aeuua i I, 3. 2.22 Caesar 'rmatus adhue J idetur legationem liberam habuisse, ut solebant illustres viri de iuvenes Romani peregrinam es : itaque, quod fecit, tanquatu legatus Pop. Rom. Diselli CO Ili
39쪽
fuerat, classe tumultuaria persecutus est, ipsorumque naves partim sugavit, parti in mersit,&cum proconsul negligeret animadvertere in captos piratas, ipse eos in mare reverius cruci suffxit. Idem locum habebit in locis desertis, aut ubi is N madum more vivitur. d Sic apud Umbricos narrat Nicolausa Damascenus sibi quemque fuisse ultorem: quod & apud Moschos hodie impune fit, post tempus aliquod aditi judicis. aliunde origo singularium certaminum quae ante Christiani smum e Germanicis nationibius usitata, alicubi necdum satis desueta sunt. Ideo apud , Velleium Paterculum mirantur Germa- rLni, cum Romanae jurisdictionis formam conspicerent, quod ς' υε- injurias justitia siniret, quod solita annis discerni jure tormina
6. vs Lex Hebraea propinquo occisi permittit ut extra asyli loca homicidam interficiat: recteque notant interpretes Hebraeiss talionem pro mortuo manu exigi posse; pro se, ut puta in vulnere, non nisi per judicem, quia scilicet dissicilior o est mo- e m. r. deratio ubi proprius dolor accedit. Parem morem, privatim vindicandae caedis apud vetustissiinos Graecos fuisse apparet ex δ''Τheoclymeni verbis quae apud Homerum sunt Odysseae o. Sed maxime frequentia sunt hujus moris exempla inter eos troqui communem judicem non habent. Hinc justa bella flent, . Augustino teste, prae ulesumin injurias: & Plato bel- ς' ἔν qui in culpa fuerint cog-- fDε μ
d Sie via Umbrieos J An Umbros in Italia signifieatos voluit' i vide lv A L R s I u Μ in Exerept. Petres. lp. sis.J Apud Afrorum multos idem imotis fuisse testis est Les Afer lib. t sine lege, sine iusto imperio. Salum xx. e. de Telachis , Ec capite dei M. ig. Teiienta, & alibi. t g Singtilaritim eortaminum i vide. e Germanicis nationum J Cotinos i Extrai ct mur tanti it ε δει dueo , suos corrigens rex Theudericus apud dans les inenoires de de Bethisia βιοδεν- III , 23. Remove confise-l ne lom. Φ. p. 323.rωdines abominanter inuitas. verbist 1s Lex Hebraea J Numer. 33, I s. Ibi potius, aeon armis res tractetur.& l 26 Tali rem pro amoratio I ob Ο ΣΑ. Car ad m omaebiam recurritis pleisum propinquum cuivis de homicida pinnam sumere licuisse ; de auctore vulneris, qui sauciatus csset, oriente, o 2 πάν- πέπον I ipsi nemini. νη πὰς ε ομῶ ν φονιις mos omnibus i s 7 Qui eommunem iudicem I inii- is Disionem sumere δε propin o 'diversarum sunt civitatum , aut aliis
bomicidi/. t Hoc e Iosepho, Antiq. latque aliis malitietatibus quid aptis est Minini lingua, si ea am
mantis agit armata Trachonitis in
40쪽
IX. I. Utilitas indistincte quorumlibet, qui finis erat tertius ieasdem habet partes quas illa quae ad laesum pertinet. Nam aut hoc agitur, ne qui uni nocuit aliis noceat, quod fit eum tollendo ει aut debilitando, sive constringendo ita ut nocere nequeat, aut emendando: aut i ne alii impunitate illecti aliis quibusvis molesti sint, quod ex suppliciis conspicuis obtinetur. quae Graeci is Latini exempla vocant: quae ideo a L. I. c. adhibentur a ut unius poena metus sit multorum: ut poenae ge-' αγμι nere deterreri caeteri siossint, ut leges loquuntur, ἔνα--ο-c νειαν - οι-ταε η ἡ φεβωνται, ut o Demosthenes.
Ast M. Hujus quoque juris potestas naturaliter penes unumque .. pri. que est. g Sic Plutarchus a virum bonum ait a natura so m
ia hominiam appetitum reticifixos indit, quia eatera meta poena Amitis a flemeremur eadem noxa. Plin. lib. VIII.
quoddam imperandi aliis tabere - quo per tinet, quod apud Horatium, pueri ludentes, rex eris, ajunt, se recte facres. L I, ep. I. G R T I I.