장음표시 사용
381쪽
quare, Hut par es eos puniri , qui data opera injuriam inferunt, ita aquum es ignom his, qui prater voruntatem suam peceant.
Sie st apud a Livium Syracusani Romanis se purgantes Munt, se metu ac fraude turbatis, pacem oppressam. Similem ob ν φὴς causam Antigonus hellum , se cum Cleomene, non cum Spar tanis habuisse dicebat. xxvira IV. I. Sed notandum est , inter plenam injuriam 'ro merum infortunium medium saepe aliquid intercedere, quod ex utroque quasi conflatum sit, ita ut actio neque merescientis & volentis, neque mere aut ignorantis, aut Inviti
a. Aristoteles huic generi nomen posuit ἁμάρτημα , latine 17 culpam aliquam liceat dicere. Sic enim ille moralium libro quinto, capite decimo: Eorum, qua Ponte faeimus, alia facimus
deliberato, alia non deliberato. Deliberato seu dicuntur, quo μMunte eonfiatatione quadam animi fiunt, quae vero aliter , -- deliberato. Cum ergo damni datio trifus modis in hominum soci late contingat. ea, quc ab ignoruntia procerit, ) infortunium
dicitur, ut, F quis egerit quippiam, non in quem exis abat, aut quod non putabat, aut non quo putabat modo , aut non tausne: ut si quis se ferire non hoc offrumento, non hunc hominem aut non hujus νει eausa credidit: Ied eoenit quod ipse non Θυσ- fuerat sibi: puta vellicare soluit, non tulneraνe, aut non hunc, non hoc modo. Ergo, si ita prater id, quod exspectari potuit, damnum detur, erit infortunium. At, si ita, ut exspectari ac praevideri aliquo modo potuerit, sed non improbo animo, culpa erit aliqua: nam culpa mnis es, qui in se habet agendi principium et 39 qui vero extra , infelix. As, quoties quis id, quod facit , sciens facit, non tamen deliberato, fatendum es adusa injuriam : ut qua facere homines solent pre iracundiam 8' perisu ariones similes aut naturales aut necis artas. nam, qui Dacommoti Iadunt di eulpam admittunt, ab injuria non vacant:
neque Gno NOv I. Is Ptinam ἐκ-riam J Cui dolusti culpa omnis inest. Id Meram infortinium I Cui nec dolus nee ulla culpa subest. 17 α-- asininis i Erratum.
ipsius consilium Ec voluntas malefica incitavit ad noeendum alteri.
is Qui verν extra J ii sine coninsilio & voluntate laedendi , aliud
agens inque aliud intentus laedit ta
ao seiens Deit, noa ramen I Qui aliunde subito impellitur, priusquam providere possit di prospicere, qu te sit, quod agit, ein volens id
382쪽
aa consulto admittat, is veνo improbus θ' injustus recte nomin
3. Merito igituν , qua per iram sunt, censentur non ex proviso feri. non enim ineipit is, qui ex ira quid facit, sed is qui iram prevocavit: atque eo st, ut sape in judiciis rerum ejusmois 23 non facti, sed tegitima 'at quasio. nascitire enim ira meo. - quod quis injuriose factum existimat. Non ego sicut in eontractibus, an hoc factum sis, dissutant: ibi enim, nisi qua intercesserit obliυio, omnino altera partium improba es, qua fidem non implet: sed, an juste factum sit, quod factum exquiri volunt. At qui prior struxit insidias, nihil ignorans scit: quare non mi stum αε si alter sibi injuriam factam tutat, 7 alter non putat. . . Est tamen ut di qui tali ex causa udit, injustus censeri debeat, si
nempe aequalitatis aut proportionis normam excedat, quod reponi
tur. Sie justus est, qui deliberato iuste agit: alioqui juste agere potest aliquis sponte tantum, non di deliberato.
4. Caeterum eorum, qua non sponte sunt, alia oenia digna fune, alia minus. si Venia digna, qua non ab ignorantilus m do . sed di is ob ignorantiam sunt. At, si qua ab ignorantibusa ιttantur, as nee tamen per ignorantiam, sed tali animi moνει , qui communes humanc natura nes excedat, non digna sunt,
quibus in M. Locum sane egregium ci usus maximi integrum latine
Germanis 2 s. Verberare servum aevistetitis er vere cUreere rariam et Oe-
22 Confatio I Non subito animi metu impulsus.l za Non factit Disputetur, non lutrum factum sit, nee ne, sed utrum per leges licuerit nee ne. - Ω-d quis i uiri e t Arque eo ius sibi datum contra offendendi. as Qua intercesserit: Nisi cui mei. derit e memoria, quid facere deis
26 Si alter Hil Ille, eui structae sunt insidiae. 27 Astre Moni Ille, mi non impletum est promissum, quia id , qui fuere debuit, oblitus est. at οι-Quae seire aut
cogitare quis non potuit. 29 Nee tamen per ignorantia-J Et tamen huiusmoai, ut sensus eOmmunis ea evenire posse cuique di aetas o.
383쪽
latine posui, quia minus recte verti, ideoque nec satis intelligi solet. s. Michael Ephesius euin locum interpretans, ejus 3o quod in exspectari non potuit, exemplam ponit in eo, qui fores a vir. aperiens patrem laesit, aut in loco solitario jaculando se exora Nila. ra cens aliquem vulneravit. Rus, quod praevideri potuit, sed sine dolo, in eo qui jaculatus est D in via publica. Idem scriptor necessitatis exemplum ponit in eo, qui fame aut siti adigitur, ut quid faciat: perturbationum naturalium, in amore, dolore' metu. Per ignorantiam sieri ait, ubi factum ignoratur, ut in siquis mulierem nesciat nuptam. Ab ignorante M non per igno 'rantiam, ubi jus ignoratur. Jus autem ignorari Interdum excusabiliter, interdum inexcusabiliter: quae cum , Iurisconsula b DG . torum dictis optime congruunt. . Elt ejusdem Aristotelis loeus Mhule non dissimilis libro e de arte oratoria: imperat
νι Deo habeamin injurias ει culpas, neque item eulpas ει 'Dνtunia. Infortunia auism sunt, qua nee provideri potuerunt, nee improbo animo admittuntur: culpa, quH provideri potuerant, non tamen improbo animo sunt: injuria, qua di desinato es animo improbo. Tria haec notarunt veteres, ct in illo Homeri
versu de Achille iliados . postremo: d me s.
Non unam illi, mala provida, nec mala mem est. 6. Similis est divisio apud e Marcianum: dalinquitur aut proo e L. II. sito, aut impetu, aut casu. proposito delinquunt latrones, qui factionem haben z impetu autem, eum per ebrietatem ad manus M p aut ad ferrum venitur: casu vero, cum in venando telum iv δε- jam missum hominem interfecit. Duo illa, quae proposito & im- petu fiunt, hunc in modum distinguit Cicero: f Sed in omni radita
injustitia permultum interest, e utrum perturbatione aliqua animi. cet: '
est non modo ab ignorante , sed etiam ob ignorantiam. 3r D via publieal Nam , quia in .a ut plurimum obversantur homi. nes, facile unicuique sueeurrit, etsi nunc nemo appareat, repente Intervenire posse , qui laedatur. Si quis mulierem J Quam solli. citat, aut cujus tentat pudicitiam.
3 3 Non per ignoravitam J Qui 3 Qui factionem habentJ Mani in
384쪽
pserumque brecis es Θ ad tempus, an eonfulto θ' regnato sat injuria. Leuiora enim sunt qua repentino aliquo motu aecia dunt , quam ea qua meditata Θ' praeparata inferuntuν. f Philo autem in legum specialium explicatione sic ait: ἀί
a s dimidiatum esse facinus , ubi non antecessit longa animi deli
7. Cuius generis ea praecipue sunt, g quae necessitas, si non defendit, tamen excusat. Nam ut Demolthenes ait in AE Aristq- cratem, ψ τουε ν ἶ-η - , λογσμες
ἐξετάζον, . necessitatis impulsus auferunt dijudicationem de eo quod agendum Oel non agendum est: quare non nimis rigide expendenda hae sunt ab aquis rerum arbitris. Qui sensus etiam latius abb Pag. eodem exprimitur in oratione . de Ialso testimonio adversus Οιε- v- Stephanum. Thucydides libro φ quarto: παν δ' - ,σ ειν' -- προι νοεῖ. - μ v ἀκουσίων ἀκνισκ - νων me φυγώ dναι τε σαων,-- σι ἐώ θῖη μη νωνῶς ὀνοκ ΘΟ , m tam ἐώ oz F ξυι φαρω, ἶ σιλιι-n' eredibile esse b apud Deum quoquo
f mil. l Lib. I t. specialium te. sum. Pag. 79 I. B., Paris. Jg stoe necestas, si non risendit, ameri exe μι I Adde quae supra lib. II. cap. Ax. β. 29. α hoc capite supra β. 3. Samii apud Thucydidem Iibto iri. Alcidae Lacedaemonio, cum captivos Chios oecideret , haeedieunt: ἡ λυηλῶe 'E3λά- έλλει-
socios, sed n/eumate adactos. Cap. 3α ὶ C. et amus da providentia U.
s h Apud Deum q-que pararam esse
385쪽
paratam esse Ceniam bis, 'ui besio aut qua simili nere late tracti
aliquid admittunt: nam-Deorum altaria perfugium patere culpis non Ooluntariis: is injustitiam iis adscribi qui ultro mali sunt, non his quos ad audendum res extrema impellunt. Caerites apud Livium a ad Romanos: 36 ne appellarent consitium, quae sis ae
necessitas appellanda esset. Iuliinus , factum Phoeensium, t. -υῖ' ἰΤ g. δ''
omnes execrarentur diropter sacrilegium , plur tamen invidia The viii. 'e i. nis, a suibus ad hane necessitatem compulsi fuerant, quam ipsis intulit. Sic, Isocrate judice, qui 37 salutis causa praedatur, εχ ι- δ αδγκiαι rita ἀνάυκί- . habet necessitatem injuriae metamentum. Aristides s Leuctrica secunda: δυσυλ Η τ enm.II. H. , ἰοχέαι δεδεδόασι lauι-3s docilia tempora excu- p. i s. C.
sationem aliquam dant desciscentibus. De Messeniis accusetis, quod ab Athenis Pules non recepissem, ita . Philostratus: dmi M. si γλλο - κο' ξοβωμα ἔνατα . τ medii eoia ἐνων μῆ- N. UD. - ,ου φ. , d μηδε ἀ- Ελλῶο ἀπώρως ειχε causa ipsorum in deprecatione posita es, obtendans facto Alexandrum . SP metum' ζ' ab ipso, quem nulla non pars Graecia experta esset. Talis & ille otiis . apud Artitotelem, e ἐμι πονηρος--ι- ω - ἐῶ λ e Ethis. femi aum, non injustus: i neque enim insidiator. Discrimina via,
haec ad argumenti nostii usum sie aptat Themistius in laudibus '
se minus recte administratum videretur, ne dieerent consilio aut de industria factum. 37 Mistis ea a radator I Quia
receptum alibi non habet, ut majores nostri qui Brita- ceperunt. Loeus heie ad Auctore, tamquam . ex Moerare , adlatus, est Porporii, De Abst. Lib. II. pag. 29I 291
as Di itia temrrat Perieulum praesens ab hoste de desperatio auxi lii a foetis aut suo principe. as verbum hoc respicit, quos rhetores vocant in genere eausarum juridiciali status: eit auiatem stariis , quaestio , quae ex prima intentione a tis di depulsione rei naseitur. Inter illos eit status qualitatis , sub quo rationalis assumti. vus dividitur in comparationem,
relationem, remotionem , coneei
naeorum causam hae parte onerat Cleon apud Thu d. III, a ντ ι
386쪽
ἐαεμ ω, sili 3 mo. λοληαις. v disinaesi inter injuriam SP eulpam ct infortunium. 1 auanquam nee Platonis verba ediscis, nee ArisOtelem tractas. Vserum tamen placita facto exequeris. Non enim pari poena dignos existimasti , qui ab initio bellum suaserant, O qui postea abrepti sunt armorum impetu, θ' qui succubuerunt ei, qui jam rerum potiri videbatur. Sed illos damnasi, hos casi-gasti, postremos miseratus es. ε otat. 8. Idem b alibi adolescentem Imperatorem vult discere, at
βαmλεοι, το δὲ οἰκτει, ν , m 3- μονον 3 mi quid distet infortunium, culpa aliquid, o injuriar er quomodo regem deceat istas misereri, hanc co rigere, post emam e Lib. V. veko solam ultione prosequi. Sic apud Josephum c Titus unum belli χει. criminis ducem punit εeγου reipsa, multitudinem C. I 3, Lax Oerborum increpatione. Mera infortunia nec poenas. l. merentur, nec ad restitutionem damni Obligant. Injustae actio nos ad utrumque. Culpa media ut restitutioni obnoxia est. ita poenain saepe non meretur, praesertim capitalem. Ad hoc alud pertinet Valerii Flacci, Lib. III. Vers. 39I, Θ seqq. At ε. quibus invito maduerunt sanguine dextra ,
eompos non erat, rem tamen ejus
εὐ- δεδειirer exequebmur. Pag. 342. De nostro saeculo, Deus, vel tales principes. G R O N O v I L
387쪽
Si 43 ρνι saeva premat miseras, sed proxima eulpa, 1 Hos variis mens ipsa modis agit, O sua carpunt
V. Quod monet Themistius ni distinguendos, qui auctores belli fuerunt, ab his, qui alios ducentes secuti sunt, ejus passim exempla in historiis exstant. Narrat Herodotus o Graecos a Cataop. poenas sumsisse de his, qui Thebanis ad Medos deficiendi au ses, Lib.Ix.ctores fuerant. Sic Ardeae principes seditionis securi percussi, ς.
narrante , Livio. Eodem auctore, ε Valerius Laevinus, Agria , m. Dr. gento capto, qui capita rerum erant virgis cases securi perci ou re. Io. cateros praedamque Oendidit. Idem alibi: Atella Catastaque in Rdeditionem accepta: ibi quoque in eos, 43 qui capita rerum animadueUum. Rursum c alibi: quoniam defectionis auctores me-'i md. e. ritas poenas a Diis immortalibus'a vobis habent P. C. quid pla-is. 1cet de innoxia multitudina feri ρ tandem Us ignotum est illis, es e L Lcisitas data. nimirum, ut idem s alibi loquitur, ut, unde orta Ita δ' eulpa esset, ibi poena consiperet. Laudatur apud Euripidem S D xxviii. e. teoclus Argivus, quia . z6. culpam ferebat seuere illo judire Reus ipse: non inti patria, qua H passim mali Rectorii ergo sustinet ealumniam. a Suniis
lasma Et Athenienses, ut 4 Thucydides narrat, paenituit decreti ad- ιαι. m. versus Mitylenaeos, πόλιε auo AG M ε ώ τως -ἀus,e. 36. ut totam ciuitatem potius quam solos defectionis auctores interseerent. Narratur & Diodoro ν Demetrius, captis Thebis, decem natis. solos interfecisse auctores desectionis. δω. xxi
UI. I. Sed in ipsis quoque belli auctoribus 4 distinguendaeMi. ro. causae: sunt enim quaedam non justae quidem, sed tamen tales,. ut non improbis 6s possint imponere. Scriptor ι ad Herenniunt 'r' depre, ιω. tia
m Dissiquendos, Di auctores ianit bum principem. Demnit Vide Gallium lib. II, de s P ηι i, reel Pro jussis pace Publica, cap. s. n. I . agnosci de eos fauere. Hre debebant alio eharacterire adi, quamvis ex in prima Editi ne ita exstent: neque enim verba sunt Livia, sed Auctoris nostri. Historicus, in fine demum Capitia
sequentis, narrat, ex mctoritate istriam , latam ad μ' - esse, Ma Privernatibus civitaa daretis. Cap. 2I. num. Io. I. B.
x Si Drs fava I Leg. fors, si per
Inωrtunium patratum, quod parum distat a scelere. 1 Hos mens imal Hi conseientiae
388쪽
deprecationis caulam aequissimam hanc ponit, si quis , quae pe
cavit, non odio neque crudelitate, sed ossicio & recto studio a Lib. xx, commotus secerit. Sapiens Senecae, hostes dimittet D s, M a. Cum. etiam laudatos, si honesis causis pro fide, pro ferire, pisbellum accincti sint. Apud εο Livlum n petunt is ita errori veniam Caerites , quod fuerint auxilio consanguineis.. piaris. 7 Phocentibus, Chalcidensibus ς & aliis, qui ex sedere An--iae. tiochuin juverant, data a Romanis venia. Aristides Leuctricap g. secunda d Thebanog, qui Lacedaemoniorum ductum contra Athenienses secuti erant, ait, A.
pag. t 1s .R. in partem quidem venis injusta actionis , sed quam justo aliquo velarent, Ide in principes fui 1 deris..c .ii. Cicero de Ossiciis Primo conservandos eos dicit, qui non crudeles in bello, non immanes fuerunt: tum bella, quiabus imperii gloria proposita est, o minus acerbe gerenda esse. tri. Sic Ptolemaeus rex f Demetrio significat, ἡ Euaeia. in 3- χης πολεμητiον ωοῦ ω non de rebus omnibus, Deme r. sed de so imperio b gloria inter ipsos certamen esse. Severus
IUω- νωid D iguo a i I Ex Nocrate, hoc loco patet, quam necessarium tiaossetipsit Ammianus in librum fuerit primas illas Editiones eonia xxx. Cap. v. ferre , ut opus istud emendatius ederetur. I. B. Gao Novir. 48 Galaldensis-l Haud scio, un- - de habeat e non enim in sedere Apud Livitam lib. VII. I9. & Chiicis Euboeae urbs cum Anti hoxo. : fuit, sed vi de metu eam Antiochus. Pboee duit Immo Tari Minien-.oceupavit. Liv. lib. s. s I. Pat Iphias in Etruria: unde nam' ue P.M. hic dicere voluisse, Phoea μω, quira s Cerauibus cognati vitiosa in- in Asia minore , & eandem esse tarpunctio, quae nactenus fuerat in ' historiam, cujus meminit num. vit. omnibus Editionibus, etiam in pri-l cap. praπω. l At vide Not. praeisma . heie oecasionem dedit Viro ieed. Doctissimo reprehendendi Auctorem l 49 μκω Meiae I Non saeviendo nostrum, qui tamen ab errore plan. in victos. immunis est. Nimirum Typogra-i so De lueerio is NM J Id ipsumphi. post vocem em sanguineis, o- quod Justinus lib. Is , r. non iemiserant punctum, dc post sequen- 'propter praedam, sed proptet dimitem, morensibus, male collocave- tatem iniisse bellum. rant. Tum in omnibus aliis, post primam, Editionibus , E margine G R T 2 Lexcidit AAp. Θr. apud quem Aucto. rem, loco a me distincte indicato, , o Amia Herodia mi Verba Graea. res, de qua agitar, clarE sur: haec sunt: e N es--ολεμῶν χ
389쪽
non ita sane sterissas immisitiarum causas habebamus. nam sI ρο- l. - situm in nredio principatum atque adhuc in disceptatione versantem. Iari ambitu uterque nostrum ad se trahebat. . 3. Saepe habet locum, quod de bello Caesaris & Pompeii est apud a Ciceronem: erat obscuritas quadam: erat certamen a orat. intre clarissimos duces: miati dubitabant, quid optimum esset. Et φε μ ν quod idem , alibi: etsi aliqua culpa tenemur erroris humani,s a see re certe liberati sumus. Plane ut apud Thucydidem O dicun-e. ,. 'a a tur venia digna, quae fiunt s3 μή- μκi-. 3-α- e lib. r. . Deiotaro idem d ille Cicero: non ille odis tute. 32 - , Is progressus, sed errore communi lapsus est. Sallustius in . histo is viis r caetera multitudo , vulgi more magis quam judicio, post alius alium quasiprudentiorem secuti. Quod de bellis civilibus Brutus R--.. f scri plerat, putem non male ad pleraque bella alia referri ut, a b, posse: p so aerius esse prohibenda quam in susteratos iracundiam Osat. I. exereendam. γ r , VII. I. Etiam ubi justitia hoc non exigit, saepe tamen con- ti, venit bonitati, q convenit modestiae, convenit animo excelso. E in. 9.is Ignoscendo auxisse populi Romani magnitudinem, ait g Sallustius. a. s, Taciti est: quanta pervicacia in hostem, tanta beneficentia ad- g Frumis Cersus supplices utendum. At i Seneca: ferarum, nee generosa. 'rurum quidem, s7 permordere ρο urgere asinos. Elephantes reo- esqua transeunt quae s impulerunt. Saepe opportunum est illud ; h. i. Naronis, AEneid. X, 528. m. r. ἡχ ει- ελιγουe aχ. Hetiae Ix-
set Postiam in medio J Vaeuum Se certo eossessore carentem. sa Erat obscuritari Incertum &o eluum, uua qui inee justior. sa M. atmiaαι Non per m Iitiam , sed nimio gloriae studio.s De Deiotaro Mem tua Grais ICap. 3.1s Prores , Bd la ual a , Attie. at . quia deciderat ex astris . lapsus quam progressus potitu vide.
s 6 Aerius esse robibenda I Incte. mentius esse animadvertendum in eos, quos liquet bellum civile mortuos, quam in eos , qui belis civili simi victirnam in illis non tam faeilis praesumitur poenitentia consilii, quam in his facti , eujus iam supplieiuna luerunt ipsa calamitate. 37 Permorderet Usque de usquo morsicare, persissere in mordendo iam iacentes de impotes repug n-
ss I uiar ι De statu deturba. runt, prostraverunt, dejecerunt.
390쪽
Non his in νia Teucrum nitin, ys aut anima una datis discrimina tanta.
ac .is. 2. Est in eam rem insignis locus in libro a quarto εο ad Herennium: bene majores noseri hoc comparaverunt, ut neminem νει
gem , quem armis cepisseVt, vita privarent. Quid ita 8 quia, quam nobis facultatem fortuna dedisset, inlauum erat in eorum supplicio consumere , quos eadem fortuna paulo ante in amplissimo. satu collocarat. suid quod exercitum contra duxit st desino meminisse. .Quid ita ' quia viri fortis es, οἷ qui de victoria con- tendant. eos hostes putare: qui victi sunt, eos homines judica.νe 3 ut possit os bellum fortitudo minuere. pacem humanitas auge
ste. At, ille si visisset, os num idem fecisset y non profecto tam sapiens suisset. .s quid igitur ei parcis' quia 66 talem sultitiam
eontemnere, non imitari consuevi. Si de Romanis hoc accipias
incertum enim hoc, cum re peregrinis & Iictis argumentis utatur is scriptor adversa fronte pugnat cum eo, quod habemus, Eisis, in 67 panegyrico , . qui dictiis cli Constantino constantii filior
, Finet. cautior licet sit qui devinctos habet per veniam perduellas, omiser m. c tamen est εἶ qui calcat iratos. Renovasi, Imperator, .eterem si illum Romani imperii fiduciam , qua de estis hostium ducibus vin-.άictam morte sumebat. Tune enim euuti reges, eum a portistisque ad fisum triumphantium eurrus honestassent, simulatque in Capitolium currum flectere coeperat Imperatis , abrepti in carcerem necabantur unus pro seipso Paulo qui serintem se acceperat deprecante lege: os unus Perseus ipse Paulo, qui dedentem se accepe- . His rat, o deprecante) legem illius severitatis eoasit: caeteri in vim Pav-lis et luce privati aliis regibus dedera documentum, ut mallent amiaia 2D. Iist. G Boreo v xx. iille usu esset, immoderate se reis liendo in victoria. ys Anima inadabiti Unius eaedest 67 Panegyrteo I Qui nonus est in
momentum iacier. lordine, de adseribitur Eumenis cap. 'εo Ad Imremiti l C. 6. Io.6t Qui de victoria a mendant Ii εg Qui ealeat iratost Forte, βω- Qui armati resistant, in eos hostili atros, eui non est necesse quicquam moliri. gr. Eos hominest Dignos venia de clementia. ει BHA-I Metum, periculum, vim ex bello.
ε Num idem J Numquid pepercisset tibi 'as liuid igitor Ante haee verba, omissum est: non Profecto iam fa- em f pr. t Quod & nos restitui. Inus. I Bd facere in hostis adulationem, aut in 'dubios belli exitus lenocinia quaere re , iit loquitur Iosein. II, I 2. sed qui potest per fiduciam virtutis detortunae Rhmissis insultare εν Untis Presem iis Panis , Pad dentem se Meeperat , Greeame ISero: sie enim jam μωθω edidit