장음표시 사용
431쪽
tum sed & pro dente excusid, per iniuriam scilicet, libertas
V. I. Sed & h tr operae cum modo exigendae sunt. R valetudinis servorum humane habenda ratio. Quod ipsum praeter alia spectat lex Hebraea in sabbathi institutione, a nimirum ut 'laboribus aliquod daretur spiraulentum. Et C. Plinii . epistola YYiis
ad Piulinum quae sic incipit: tideo quam molliter tuos hMeas, Detit. xvI, quo simplicius constabor tibi qua indulgentia meos tractem. mihi semper in animo Homericum illud ἐκυιὸs a me eo' hoc nosrum Ρ A T E R P A MILIA s. 's' 2. In eadem voce veterum humanitatem observat & ς Sene. x vii ca : ne illud quidem videtis quam M omnem invidiam H oνes nos i dominis, omnem contumeliam servis detraxerint ρ dominum latremfamilia appellatierunt, i seroos fami ares. Dion Prusaeen
sis optimum rcgem a describens: δε- . - 3 sκ τ μί'
ρέ ων. ἁΜα ωκgi τ γλών domini nomen adeo in homines tiberos non usurpat ut di in servos eo obsit eat. . o ε
λ Ulysses apud e FIomerum servos, quos fidos reperit, a Pud Veis ii se ait futuros eo loco quasi Telemachi filii ipsius fratres essent. Θ se . Tertullianus f : l gratius est δε nomen pietatis quam M potestatis: f Amos.
euitiar in rebus maximis bene facere
homini exos ει μεm o asser se ervexare passe ἰ aDer autem pro malo sod premiis duplex habebit stititim, non literrarem tantsem ad scis, sed a tam fero favoque domino exsoniatis. Pag. gos. A. B. h Opera e- modo exigenda j Vide c. I . in epistola episcoporum ad Didovicum regem, quae ipserta est in evitulare Caroli Caivi. Seneca epistola xLvII. non tanquam boaeunt.bus, sed tanquam jumentia abutimur. De Atheniensium vero in servos lenitate vide Σεκορ ntem de repu-
k in si J Cujus pateritam in Iebenigmtatem praedicat Eumaeus O
Gao NOUII. 2r Oera eom modo I Quatenus salvis eorporibus sustineri possunt. 1Σ Ηmν κενὶ Alc. Helenae verba de Priamo ιλ. ω. 77s. dicentis, amnes caeteros di ipsam foetum saepe sibi convicium fecisse, nunquam vero Hectorem & Priamum sic rum, qui semper sibi fuerit quasi mitis pater. IVoces illae, ἐκυρM 3, non leguntur apud minitim in ulla Editione. Ex alio igitur loco reli-ua potuerunt delumi ; ut osten-unt Seb. ri Ec Bareoli Indices. I. B. Ia 3 omnem invidiami Ipso nomine ostenderint se nee dominos invisos& odiosos, nec servos viles & con tumeliis obnoxios velle.
432쪽
s. v. etiam familia in is patres quam Amian vocantu . Hieronymus. I'ζ. 'o Paulinus au Celantiam:familiam tuam ita rege di constituo. B-. ut te matrem magis tuorum Quam dominam miseri se is, a sita.
bus be nitate potius quam severitate exige reverentiam. Augu-ο Lib. stinus .: mmostea pax a justis patribus ita olim adnunistrata est. secundum hae temporalia bona Iliorum sortem a semorum conditione distinguerent, ad Deum autem eolendum omnibus do.' mus sua membνis pari dilectione consulerent et quia naturalis oνδε ita praeseribit, ut nomen patrisfamilias hine exoνtum sis, O tam te vulgatum, ut ar inique etiam dominantes hoc se gaudeant a pellari. . vi autem Oeri patresfamilias sisnt. omnibus in familia sua, tanquam Iliis, ad colendum o promerendum Deum
3. Similem pietabem in voce puerorum, qua servos significabant. annotavit Servius i ad illud Maronis: claudiis jam rivos, pueri. nec dissimile quod Heracleotae servos suo Mariandynos in as Aes φόνουι, id ust, . appellabant,m ἡ πικρήη ρ προσηπυαι, parientes acerbitati nomanis, ut ad
Aristophanem as vetus interpres Callistratus notabat. Laudat. G Germanos e Tacitus, quibus servi tanquam coloni habebantur.
fragres, religione e serves. AMointis da moribus Melesiae catholica: I, 3 .m dominis semos non la- eonditionis
G R o N I. 26 HΓεν. I t- a I Uberox ἁ-beralitis tractarent quam imum.17 Inique de nantes J Duriter Sctyrannorum more imperantes. 28 Δωροφορουe, id es, dominarios Potius tritalarios, seu qui dominis dona ferient, ut operae quas praestarent, & mercedes quas mererent, in alienum opus locati , haberentur pro munere ae donis e nam apud Euphorionem est Δωροφοροι Φυιλέυ-t.
Et huius generis composita omnia activam habent unificationem. Aride Tremtimae Phormione I , I, 1s Vetus interpres Cani arma Non
ille, qui exstat, sed quem habuit
sdd Nihil tale video apud Sera
433쪽
, τι- Ain ενδεια ' iustiti mancipiorum bis est usus, si nec a labore deficiant, nec per egestatem impares sinas endo.
UI. I. Ρro opera ut diximus n alimenta servo debentur. Seν. uis, ait a Cicero, non male prccipiunt quι ita jubent uti, ut mer- a De OG cenariis: operam exigeniam, justa prisenda. Λriltotelus : , .. 3. 33. , semo pro merceda alimenta. Cato: ε familia
mi bene ' provideto, ne oleat, ne esuri t. V aliquid, ait 7 g. R.
o Seneca , a quod dominus postare servo δειημι et ut cibaria, Risi. e. s. sestiarium. In cibariis erant f aeterni modii frumenti in men sem, quos praestitos serVis e Donatus auctor est. Martianus rijurisconsultus f esse ait ouae dominus necesse habet servo ut tunicas & similia. Damnatur ab g historiis p Siculo tum crudelitas, qui captivos Athenienses fame necabant. i. B. a. Insuper Seneca . dicto loco probat 33 in quaedam liberum vers. s.
esse servum, & beneficii quoque habere materiam, si quid fecerit quod servilis ossicii modum excedat, quod non ex im- C: i
perio sed ex voluntate praestetur, ubi ex miniiterio in affectum vii. e. ar amici transitur, quod late explicat. His consentaneum est, ut Di.d. minosi duid servus, quemadmodum ' apud Terentium est, suum xIH c. ss. defrau--t
434쪽
defraudanς genium comparsit, dii it D succisivi temporis diligen. tba quaesivit, id aliquo modo sit ipsius. Non male Theophilus
peculium desinit tim, pumeia r 36 naturale patrimonium, 'eti in eo qui quasi contubernium definias naturale matrimon: una ; sed
Ulpianus peculium dixit pusillum patrimonium. Nec resert peculium dominus tuo arbitrio adimere potest aut mi-:..t .. neque enim quod aequum est iaciet, si sine causa id fa-C. ciat. Causam vero intclligo non poenam modo, sed & domini necessitatem: nam scrvi utilitas utilitatibus domini subest, ina' gis etiam quam res civium civitati. Apposite ad hanc reme L. VII, Seneca : c non ideo nihil habet serous, quia non es habiturux, is benes si dominus ilium habere noluerit.
3. Et hinc est quod 36 dominus non repetit, si quid servo in d L. 6 D. servitute debitum poli manumissionem solvit: a quia ut Tryphoninus ait debiti vel non debiti ratio in condictione 37 naturaliter intelligitur, dominus autem servo debere naturaliter
turale dicitur, quod taurum est m. Iturale, non etiam confitinatuin civilibus legibus, eoque carens eis Qualia dat famulis domini prelixalctu, quem lubent eaedem Ies OI vota s, . t natae solemnibus legum. Sic nat
Fae era conjurii Deiaβa, remque, i rates liberi, qui non justis nuptiisl nati. 3s P cultum domis, J Dominus justam causam habet auferetidi poculium servo, non modo si quid is
committat, ob quod nacreatur comulctari, sed etiam si eo ipse adustis vitae indigeat., 36 Dominuι non repetist Non conin Vesrtam ut 0ue tιο ἰ seias dabo. .ctione indebiti.Wi . Instit. largiar Θ H si re confra diitur obissario. Vitinasque δε-os nostra. 37 μι-r merJ Potest aliquis de-bore naturaliter, qui non dehet ci- Varro de servis: βώItasAmos ad opis, i viliter, ur si pupillus sine auctoriferi tiberalius tra fando, a r ei,ὰν ii tale tutoris contraxit, naturaliter aut υ 'tu largiore , aut i Obligatur ad implindiim contractum; peria, concusoneve ut 'GωΓ.uνε aL. cessat autem cotidictio indebiti, qωid in fundo pasce ε Iicem. Lie Re etiam si Quis solverit, quod nat Rui . Lib. r. c t 7. raliter debebat: non tantummodo,
435쪽
potest. Itaquc sicut o clientes in usum patronoriim ' subditos a Disocin usum regum, sic servos in usus heriles contulisse legimus, ut si filia dotanda, si captivus filius redimendus, & si quid his evenisset smilc. Plinius, ut ipse in epistolis narrat, b servis - suis concedebat etiam quaedain quasi teli amenta sacere . id dividere, donare, relinquere 38 intra domum. Apud aliquas entes etiam plenius quoddam res acquirendi jus servis concensam legimus, sicut servitutis plures esse gradus a nobis c Ilibi
' 4. Ad 3s hanc internam quam exponimus justillam multog apud populos etiam jus illud exterius dominorum legeS reis traxerunt. Nam &. apud Graecos servis durius habitis lice- - . bat ee)- i ad venditisnem pro amare, R Romae ad statuas confugere, 'aut a praelidum implorare opem contra sevitiam, d vel famem, vel intolerabilem iniuriam. Illud vero jani non ex jure stricto, sed ex humanitate & beneficentiani et, interdum tali qui & debeatur, ut post longas operas valde maguas libertas detur servo. s. Ρosteaquam jure gentium servitus invasit, secutum est beneficium m. anumissionis , ait e Ulpianus. Exemplo sit illud e L. . Des Terentianum: . ' de fias .is
: feci e serio ut esses libertus mihi f Mia ia Propterea x quod servibas liber liter. . . sal
et QMd 'vi,m merasitrea Ita Ina. nn seripti recte. φνω narrat in F roniae lueo di iri servis: bene merita deant semipsumant librei. in qur. busdam locis mos liberari servos , ubi ochuplum pretii, quo emti erant, paraverunt. t Quod ductor noster assert hele, tamquam e VARRONE, habet id sine dubio a SER. v o, ad aeneid. IIIps ε . sed Grammaticus iste ait: In huius lFotonim te-- lnon autem Aeol Taνν--a sed is Is -- fiat , in pota lis veratis inrisus erat et B R N Ε Μ Ε-RITI Ece. Quam tiberiarem l legendum Iibertatis I deam dieit Feroniam, asi Fidoniam. Igitur non dicit. Servius, versum illum reserti a VM. rone, sed tantum ab illo etymolo. mam tradi vocis videlitine, De tang. rart. Lib. Iv. pag. 2 . Ed.
II. . b. t Caterum de re ipsa conis
G R N O U I I. 32 Intra domum I Conservis, non' set vis alienis. 3s Ad hane internam I Ethicam, morum, humauitatis, conscientiae,
ad quam non adigimur legibus. 4o Retraxerunt J Imminuerunt. t Ad venditionem J Αdire maria stratum dc petere, ut dominus laevus atque inexorabilis alii domino Te venaere compelleretur. 1 Prasi mi Provinciae alteri praesectorum.
ominasse. Lib. v I . Cap. a. num.
436쪽
a Lib. m. Salvianus a in usu quotidiano esse ait, ut servi, etsi non optua imi mae, saltem non improbae servitutis, libertate donentur. addit, , ilia cin semitutν positi eonquisierant ex domin-um domo ramis non vetantur. Cuius benignitatis multa exempla in maris tyrologiis apparent. Et hic quoque laudanda benignitas legiso D.M. Hebraeae. , quae semum Hebraeum certo tempore exacto ma xv, M. numitti omnino jubet, u nec sine donis: de cujus legis contemtu graviter queruntur prophetae. Catonem majorem reprcis. mi. I s. hendit Plutarchus o quod servos senectute consectos vende C . P- ret, immemor ejus quae est inter homines communis naturae.
VII. Quaestio hic incidit, . an fugere fas sit ci - qui bello 't.ι iusto captus est. non de eo agimus, qui suo Φs proprio det, oisi . . cto poenam eam est commeritus, sed qui publico facto in
hane sottunam decidit. Verius est fas non esse . quia ex conis ML O. ventione. ut diximus, gentium communi operas suas civit nomine debet. Quod tamen ita est intelligendum , nisi intolerabilis sevitia hanc ipsi imponat necessitatem. Videtia sub m. circa hanc rem potest responsum Gregorii Neocaesariensis xvi. 3t, VIII. I. e Movimus M alibi dubitationem, an & quatenus ex servis domino teneantur interno jure, quae hic oti spe. M' 'cialem bello eaptorum considerationem omitti non debet. Si parentes suo delicto poenam mortis erant commeriti. pol . i. D. runt eorum posteri qui merabant ar. ob a vitam servandam s. s. obstringi servitio, quia a lioqui exstituri non fuerant. nam ct ob
interpretata ne minus xxx. sielia detur. vide praecepto iubente 16. Gno No VII. 43 - βη. donis 3 ut fit unde viis vat in libertate, eum desierit eum alere dominus.
Qui Mus justa ea ad Nam qui bello injusto, illis licere tradidit 3,
s Horis inbctu Aliquid praeter exteros fiasiriose aut sceleste pa
ε Piniso facta a Calamitate par
conservavi hae canditione , ut ser virent: possunt videri de ii, quos gignunt postea . servitutem eandem here ob suam vitam: neque enim aut nati forent aut supermi essent, nisi genitoribus eorum pepereisiet eommunis dominus M ipsos pro- errandi educandique copiam laevi
Fὶ . In omnibus Editionibus, etiam prima, te legebatur ac sed nos audacter posuimus is , quodi sensus manifesto postulat. Neque enim agitur de oblivtione quadami vitae servandae , quae ipsis natis hi servo ineumbat, sed de obligatione serviendi, qua tenentur ob vitam at victore sera aram. Sie in sequentii periodo is alimonia a Domino praeril standa proIes a Parentibus i a fravi.
I tutem dari posse dicitur. I. B.
437쪽
alimenta alioquin delatura prolem suam parentes in servitutem vendere possunt, ut ibi diximus. Tale est jus quod in Cana
naeorum posteros Hebraeis Deus concedit. a Deae. z. Pro debito autem civitatis ii quidem qui jam nati erant, ut pars civitatis obligari poterant, non minus quam parentes ipsi; at in nondum natis non videtur haec causa sum cere, sed alia requiri: aut ex parentum consensu expresso, accedente MIendi necessitate, idque etiam in perpetuum: aut ex ipsa alimentorum praestatione, idque duntaxat s usque dum operae
totum quoὸ impensum est expunxerint. Si quid ultra juris in hos domino datur, id videtur ex lege civili dominis plus aequo largiente gg) procedere. IX. I. At quas apud gentes ius illud servitutis ex bello in usu non eli, optimum erit permutari captivos: proximum dimittiliretio non iniquo. Hoc quale sit praecise definiri non potet tred humanitas docet non ultra intendi debere quam so deducto - , ne egeat captus rebus necessariis. nam ct leges civiles hoc mul
tis indulgent qui suo facto proprio in debitum inciderunt. Alibi hoc pactis aut moribus definitur : a ut apud bb Graecos D olim
mina G a o T I Lx th a ui inares olim minaJ Belo Io Gallorum eum Hispanis in Italia
eques redemtus quarta parte annuia pendii. non eomprehensi qui ordines dueerent inque superiores :nec qui iusto praelio aut oppido per
st Usque opera istum Labore pro omni sum tu, qui in eos factus est, satisfecerint. so Deiam M uera I Ut raptus non privetur omni patrimonio , sed tantum ei relinquatur, quo se sinentare possit. sI OI- minal Centum drachmis sire deeem Philippis. Inter Fabium di Hannibalem convenerat, amenti pondo binis Ee selibra sive mille nummis. Lis. 11, 23. Hannibal ad Cannas captis , equiti quingenos quadrigatos, Meemos pediti, servissentum statuit. m. 13, 1 .
Editionibus . hactenus legebatur, mireristis, mendo manifestissimo. Videtur Auctor primo seripsisse. ex legibias eiritibia dominis H- Μι postea, quum , ad vitandum concursum duplieis casta similis eiusdem numeri , unum hplurali unsularem facere vellet, perspicuitatis causa; ex Im erum posuit, sed oblitus est ri Minorii. s simul , ut par erat , matare. I. B.
in animo habuerit quod legerat apud An Is TOTELEM, Πον ἀμενἀe λυτροδ . Ethic. Nicom. Lib. V. Cv. Io. Verum Me ibi sta rora refertur ut exemplum Poris, quod Philosophus vocat Legitima , Qu.d que opponit Naturatio nihil dieit, nee in floret , nec Andronieas misHia in Paraphrasi, nee Mehari αμestas , unde colligi queat , hoe
lege quadam communi sancitum esse apud Graeas. Immo video, in oratione DΕΜ OsTHENIs rimati inta Legatione, Captivos quo
dari mutiis sumsisti, alium im
438쪽
I. inomina, nune inter milites menstruo stipendio. Narrat Ρlutarchuso olim inter Corinthios&Megarenses bella gesta a . p/g- Θιαῶι , mansuete Θ ita ut populos consanguineos decebat. Si quis captus esset, eum a captore habitum ut hospitem & fide depretio accepta dimissum domum: unde natum sῖ μυξω- no
D/ P. I. Excelsioris animi est illud Pyrrhi a Cicerone , lauda.
y Nec mi aurum posco , nee mι pretium dederitis et
Ferro non auro 33 vitam cernamus utrique:
auorum Oirtuti belli fortuna pepereis Eorundem libertati me parcere certum es.
Non dubium quin crediderit Ρyrrhus justum a se bellum steri: tamen parcendum existimabat eorum libertati, quos probabiles causae in bellum tulissent. Simile e Cyri factum celebrat Xenophon: Philippi Macedonis post victoriam in Chaeronead Polybius: Alexandri in Scythas . Curtius: Ptolemaei regis & Demetrii , inter se non bello magis quam in captivos benignitate' certantium, f Plutarchus. Lysimachum vero a Getarum rex Dromichaetes g bello captum hospitem suum fecit, paupertatisque simul Geticae ac comitatis testem lactum perpulit ut talibu amicis, quam hostibus' uti mallet.
I Strabo Iib. vir. pag. 3o2. Ed. Paris viri, alium εsmae, alium prout cuique conditiones erant propositae vo . . .eeit μνδιι ό θ ,3.ῆ me νέβαυν ικέτω Pag. 221. A. T. E. . G R O T I I. v Nae int asinis praea J similem Tiberii Christiani Imperatoris in Persas bonitatem laudat Men δεν- orinor, Legat. pag. 1 I. I. EL, HasMI. Sisebuti Mariana, itemi sanctii Castellae regis , libro XI. Cap. s. Illud autem de Si rivo Imritur Lib. VI. Cap. 3. Z Gerariam rex Dromiebates J Μeminit & Diodortis Simias in excerpti Peiresianis. Pag. 2s7, 23s. GRO NOVII. xx Quasi lias a & at mis hospitum: quae tamen visA usu deinde ad quemvis hospitem significandum producta di dilatata vit. s 3 Hiram eerna a J De vita cerintemur & pugnemus.
439쪽
g. I CAPUT XV. Temperamentum circa acquisitionem imperii.
I. . uatenus justιtia interna permittat imperium acquiri.
II. Laudabili UR hoe jure invictos .absinere. III. Sive eos miscendo victoribus IIV. Sise relinquendo imperium his qui habuerant: U. Interdum impositis praesidiis :UI. Aut tributis etiam'sim libus oneribus :VII. Utilitas ab hac moderatione indicatur.
Ulli. Exemplar is de nrutata forma reipublicae apud victos.
IX. mperium si assumendum sis , recto partem ejus victis
relinqui. X. Aut certe libertatem aliquam. XI. Praeeipue in religione. XII. Saltem victos elementeν ,-l heri oportere : di cur e
I. Uae in singulos aut exigitur aequitas aut laudatur huma-ia nitas, o tanto magis in populos aut i in populorum partes, quanto in multos insignior est & injuria &. beneficentia /zet M Justo bello ut alia acquiri possunt, ita & x jus imperantis in ' 'populum, & jus quod in imperio habet ipse populus: sed nempe quatenus seri aut poenae nascentis ex delicto, aut alterius debiti modus. Quibus addenda est causa vitandi periculi summi Sed haec causa plerumque cum aliis miscetur, qviae tamen ipsa
tum in pace constituenda, tum in utendo victoria maxime spe- Etanda est. Nam caetera est ut remittantur ex misericordia: In publico autem periculo, 3 quae modum excedit securitas, immisericordia est. licrates , ad Ρhilippum: τ ἐπὶ τι-
ώarbari hactenus edomandi sunt , quantum satis erit
tur aequitas, aut laudatur ha-l
- 2 Itis imperantis J Et principis de quod sibi populus reservavit. t Ur, lexempli gratia, si eo mitia, si ordi. lnes. si 'rivilegia illo potest uti ivictor, huic detrahete Ze id inimi- inuere, quatenus tarum dic. I modum exee it Ibearitas Si non peccavit quidem aliquid insigniter, neque debet, sed tamen salvus esse victor non potest, aut non stabile imperium acquisitum, . nisi duriter victos tractet: hoc casia si misericors est victor, in suos Sese immisericors est. Cato apud Sabsistum: Hie inibi ali Mis mi eierea diam is massiaetu Iinum raminat ocedaeli. citili f. sδ. Gllo
440쪽
a Catuis. II. I. Crispus Sallustius a de Romanis veteribus: majores no- religiosi mi monaus nihiI iactis eripiabant, ε praeter injuria, lirenuam. Digna quae a Christiano diceretur sententia: quicum illud ejusdem . convenit: s ientes paris causa bellum gerunt, O laborem θε otii sustentant. Arilloteles non semel φ dixerat, . I. v V ' εἰν., ι χαριν, α ea, G 3 κολπε , binum pam θ' ne
L . g. tium otii causa institutum. Nec aliud vult Cicero, cujus hoc. b. R p. est sanctissimum . effatum e bellum ita si ratur , tu nibu . I. c. 1 aliud nisi pax quaesita Oideatur. Rusdem & hoe . simiIe : HS s. θ' s.f. i. a bella sunt ob eam causam , ut fine injuria in pace
viviatur. a D. O . 2. Nihil haec distant ab his quae nos docent verae religionIs,. P theologi , finem belli esse amovere ea quae pacem perturbantio uid. c. Ante Nini tempora, ut ex g Trogo alibi dicere coepimus, fines imperii a tueri magis quam proferre mos erat: intra suam cutis τ' 'que patriam regna finiebantur: reges non imperium sibi, sedi populis suis gloriam quaerebant, contentique victoria imperio mI. . u. abllinebant : quo nos retrahit quantum potest Au 'stinus, in bessi eum h ait: videant tamen ne forte non pertineat ad Oisos bonos f gaudere de imperii latitudine. qui ct hoc addit: felicitas mi
7 -jον est vicinum bonum halere eone&rdem, quam vicinum malum
subjugare bellantem. Adde ouod in ipsis Ammonitis prophetah Dacis. i Amosus severe reprehendit hoc studium proserendorum per
3 III. Ad hoc antiquae innocentiae exemplar proxime accessiti veterum Romanorum prudens modestia: Quid hodia esset im- ii perium. ait 4 Seneca, nisi salubris provirimis uictos 'rmiscuisset δε Da, ι' fictoribus 7 Conditor noster Romulus, ait apud ι Tacitum Clam dius, tantum sapientia valuit, ut plarasquem tilos eodem dis M. ι . addit exitio Lacedaemoniis dc Atheoniensibus
ditionibus, i diu: ον τοῖς - ν ιδεων sente: neque neeesse est emendare L Mye ἐδνιε, ut faeit Auctor no ster, sive ex ineogitantia , sive data
opera. T. B lb Gaadere de ἐ-ρονἐi IathsAMI Vide C HIIam libro T. eontranum, reges Hebraeos hoc nomine laudantem, quod suis contenti es
Pratre in uria I Praeterquam cultatem nocendi, qua per laseiviam male usi fuerant.