장음표시 사용
471쪽
s. At jus naturae & internum si respicimus, videtur in bello Julto cuilibet concessum ea facere, quae N parti innocenti intra justum bellandi modum profutura conlidit: non etiam res captas suas facere; quia nihil ipsi debetur: nisi sorte poenam jultam exigat communi hominum jure. Quod postremum quomodo per euangelii legem res rictum sit, ex his quae supra ο a nobis a LO. t euactata sunt, intelligi potest. c. 2o. ito. . Mandatum autem csse potest aut generale, aut speciale. Generale, ut in tumultu apud Romanos, Consul dicebat: qui , Serv. sthmpublicam Disam Colunt me sequantur. imo & singulis interdum subditorum jus datur c Occidendi etiam extra sui tutelam ubi id publice expedit. d. II. I. speciale mandatum habere possunt non hi tantum qui intimique stipendia percipiunt, sed & qui suo sumtu militant, & qui, I 1. 14 quod plus est, suo sumtu partem belli administrant, ut qui naves instruunt ac sustentant suis impendiis, quibus vice mercedis concedi solet ut capta sua faciant, sicut alibi diximus. Id d L. ni vero quatenus procedat, illaesa justitia interna, ct caritate, non
et. Justitia i aut hostem respicit, aut Is ipsam civitatem cum . qua contrahitur. Hosti diximus eripi posse possessionem rerum omnium, quae hellum alere possunt, securitatis causa, sed hoeas sub onere reddendi: iplain vero dominium ad compensati nem usque ejus quod aut 7 ab initio belli, aut is ex post sacto civitati justum bellum gerenti debetur, sive res sint civitatis hostilis; sive singulorum, etiam per se innocentium: bona vero nocentium etiam ex poenae causa adimi ct acquiri capientibus posse. Fient ergo res hostiles eorum , qui belli partem suo
sumtu administrant, quod hostes attinet, hactenus ut is quem expressi modus non excedatur, quod aequo arbitratu aestimam dum est.
III. is Adversus suam autem civitatem justum justitia interna id ipsum erit, si contra tui aequalitas insit, hoc est, si sumtus GRONO v II. a Parti Innorenti rara fassum b/I. fandi modum i Ei, qui habet justam calisam , hactenus, ut nihil graviusfiar, cpiam jure publico lieet in bello. r 3 Qui Da Iumis I Qtii nune di.
Asa hoste νε tela I Quatenus ab eo capere Iicer. Is Imam ciuitate J Quatenus Cum
ea, quod ab Iloste capitur, est di videndum. Is SM Mere redisndi I si pax commoda fiat c illo aliter pro iniuria satisfaciat.17 Ab inuioI Ex debito prineipali.
nascenti. 3, δ 3, 3. Is Adismus fuam rivitatem privari acquirant res captas illaeso iure civitatis, pro qua militant. zo Contractial uitem illi privaticum republica fecerunt,' quum im
petrarunt ab ea ius suo sumtu belli gerendi.
472쪽
tus & pericula tanti sunt ouanti ai praedae alea. nam si haec spes multo pluris valeat, reddendum erit civitati quod supererit. perinde ac si quis nimium vili pretio jactum, incertum quidem , sed tamen facilem & magnae spei emisset. IV. Caeterum, etiam cum iustitia stricte dicta non laeditur, est ut peccetur adversus id ossicium quod in aliis diligendis con-sstit, praesertim quale Christiana lex praescribit, ut si appareat talem praedationem praecipue nocituram non hostium universi. tali, aut regi, aut his qui per se sontes sunt, sed innocentubus , & quidem adeo ut eos detrusura sit in summas calamitates, in quas etiam eos qui privatim nobis debent conjicere, immii sericordiae foret. Quod si ad haec accedat ut ea depraedatio neque ad finem bello imponendum, neque ad hostium publicas vires accidendas notabile aliquod momentum habeat, tum vero probo homine, praesertim Christiano, indignus censeri debeto quaestus ex sola temporum infelicitate. V. Evenit autem interdum ut occasione belli publici as nascatur bellum privatum, puta si quis in hostes inciderit, & vitae
aut rerum adeat periculum, quo evcntu ea erunt observanda, quae de concesso tuendi se modo alibi , diximus. Solet & conis jungi auctoritas publica cum privata utilitate: ut si quis magno ab hostibus damno affectus impetret jus ex rebus hostium damna sarciendi: quod jus definiendum est ex iis quae de pignorati
, nibus supra ς a nobis sunt tradita. VI. At si quis miles aut alius, etiam In bello justo, aediscia hostium incenderit, agros vastaverit, atque id genus dederit damna, non jussus. adde cum neque necessitas subesset, neque justa causa, teneri eum ad sarcienda damna recte a theologis est, proditum. Merito autem addidi, quod ab illis omissum est, ι si justa causa non subsit. nam ea si adsit, tenebitur sorte suae civi- . tali, cujus leges transgressus est; non item hosti cui nullam
fecit injuriam. Non dissimile est quod Carthaginiensis quidam Romanis Annibalem dedi postulantibus respondebat: pri
at Naseas. belliam privata J miseessitas sit sinpulis aut privatis, sine auctoritate publiea, pugnandi. 24 α via Ieges transvossa Injussu contra distiplinam aliquid Lieiendo. Gno
473쪽
malo publisoue consilio Saguntum oppugnatum sit, gustrandum rem feo: sed utrum jure an iniurial nostra enim hae quastio atquaanimari eois in rivim nostrum es, nostro an suo feraru arbitrio embiscum una dueeptatio est, licueritne per sdus feri.
I. Fidem deberi hostibus quibusci missa firmes civitatis jura. vis. l jurando: IL Refellituν sententia , qua lix. Aut fl tertius se interponat pradonibus tyrannis Mem cui sat promisso.
servandam negat. X. Mutatio satus publici quo-IlI. Soluitur argumentum sum . modo fat. tum ex eo quod tales poenam X l. Metus exceptionem ad ML merentire . e ostenditu hoe i tum solenne juris gentium non non eonsiderari ubi tanquam l pertinere :eum tali actum es. t XII. auod intelligendum de IV. Non obstare quos premis i metu tali quem jus gentium sis agretu extorta sit. β ei qui l agnoscat. premisit metus illatus XIII. Servandam fidem θ ρεν. Hr - Histu. Aut F juramentum accessa-lXIU. Non si conditio defletaer. Hs . quamquam id a eUus quod Deum habere E altis 'praedonem impune, quod ho- parti pactorum non set. mines attinet, violatuν. XV. Nec fl justa compensatio VI. Eadem aptata ad subditoι opponatur: bellantes. XU1. auamvis ex alio conismVII. Specialis di ultas cirra aue promissa subdito facta, ob su- XUII. Aut damno dato. pereminens dominium tracta- XUIII. Imo ex poenariuν : XIX. auomodo hae iis basis VIII. Et ostenditin talia pro- lacum habeant.
I. x. OUid quantumque in bello liceat, diximus r partimia nude spectari, partim ex promisso antecedente. Parin te priore absoluta, restat pol terior, quae est a de fide hostium Inter
474쪽
. Lib. Inter se. Egregium est consulis Romani o Silii Italici dictum:
δος, is Optimus Auset Militia, cui postremum primumque tueri ra Inter bella fidem.
quidem , sed praecipue in ducibus, religionis' et obsereantes esse atque haberi Aristides e Leuctrica quarta : e. . 'σπ ni εἰ A δὲ- α ποιῶν εωλοιδ ει ἀρέσον M' in palaavisque publicis conventionibus servandis maxime Dectantur qui sustitia ludent: ut enim recte dixit Cicero de finibus a quintod nemo est qui non bane 3 affectionem animi =robet atque laudet, qua non modo utilitas nulla quaeritur, sed contra utilitatem etiam conservatur Mes. L- a. Publica fides. ut apud patrem est a Quintilianum, inter armatos hostes inducias iacit, deditarum civitatum jura conservat. Apud eundem salibi: fides supremum rerum humanarum vinculum es : saera laus fisi inteν hostes. Sic & g Ambrosius: liquet igitur quam in iasis Mem G justitiam sertiari oportere. Et b Augustinus: . fides quando premittitur, etiam hosti servanda es contra quem bellum geriture nimirum hostes qui sunt, homines esse non desinunt. At homines omnes, qui ad rationis usum pervenerunt, capaces sunt juris ex promita. C millus apud Livium ε ait', s sibi cum Faliscis eam esse sociatatem,
3. Ex hac autem societate rationis & sermonis nascitur ea de qua agimus obligatio ex promissis. Neque vero putandum est, quia hosti ε falsuin eloqui aut licere, aut crimine vacare ex multorum sententia I supra diximus, pari ratione hoc & ad fidem
secundiu' novam divisionem. lG a Ο N O v I I 3 .Αfectionem animἰI PropositMeins qui se gestit bonum virum naisberi. 4 Cumri fiam Dris ex promisso IPossunt obligare alter alterum stipulando. s Sibi eti- Faliseis I Quamvis hci. stibus eum maRime. 6 MI euρωi Dieere vel sacere, quo hostis decipiatur, di falsam: opinionem de consiliis nostris imis bibat.1 Supra dixi-J 3, 1. I .
475쪽
fidem datam Yeferri posse. Nam verum eloquendi obligatio esta ex causa , quae bello fuit anterior. & bello tolli forte aliqua- tenus potest: at promissio per se jus novum confert. Uidit hoc discrimen Aristoteles a quum de veriloquio agens ait: ώ
quimur, qui in conventisnibus verax es, o in iis qι . ad justitiam di injustitiam pertinent: sunt enim hac alterius virtutis. 4. Pausanias , Arcadicis de Philippo Macedone: . 'tam ἄν vis ἐνεα as 'ἐπιεν αὐτον' σε - se s
qui pro more habuerit jusjurandum contemnere, fem quavis o casione violare, ita ut nulli homini fias Oilior fuerit. Valerius Maximus e de Annibale: bellum a resus populum Romanum is qItaliam professus, in aduersus ipsam sdem acrius gessit, mendaci fallacia quast 'actaris artibus gaudens. quo evenit ut alioqui orinem nominis sui memoriam relicturus, in dubio majorne vir an pejον haberi deberet poneret. Apud Homerum . semet accu- kesc
sant adacti conscientia Trojani: '
P. σαμ ει ρυιχόρειβα, ψ ου νύ π κάRι im aa . Rumpentes sedem De Juratamque Mem pugnamus, non quibus es fas. II. I. Et supra e jam diximus non recipienda illa Ciceronis finiata nobis societas eum tyrannis, sed potius summa di actio ij.
Item : pirata non est ex perduellium numero desinitus : cum hoc f Osse. isti Mes esse debet, nec jusIurandum commune. De tyranno VI. 29.
iudieandi libertate, de qua 3, t. II. nata eum ipso sermonis inter homi. Nes e mmercio. 9 Noa de eo, Di in eon timitas I De veritate , cui contraria vanitas aut mendacium; non cui per-ssia de preis ἐ-. io Ad-rbs ipsam fidem J Adeo nihil pactorum sibi servandum putavit, ut ipsi fidei hellum indixisse
II Εκ perduellium n-era I Non pro iusto noste habetur. 12 Ius, in m comminea Nec siquid ei promissum vel iuratum sit, id sinandum est. M Est apud Homerum:
i. e. ut bene vertunt ultimi Init. Quare nihil suile nobis asuumo effectum iri, nisi fuerima ita, scilicet, nisi reddamus Helenam. Sic Auctor noster, ex memoriae vitio, sensum reseriem orationis tua miliavit: quemadmodum etiam in ora libri seriptum
476쪽
μ Seneca: suicquid erat quo mihi cohereret sertisti buris. i. ' humani socι etas obfirit. Ex quo sonte error Michaelis Ephesii profluxit, qui ad quintum Nicoinachio ruiti b dixit, in tyranni uxorem c adulterium non committi: quod ipsum pari errore quidam d Iudaeorum magistri de alienigenis dixerunt, quorum conjugia pro nullis habent. a. Atqui belli piratici magnam partem Cn e Pompeius p ctionibus confecit, vitam illis pollicitus & sedes, in quibus sine rapto viverent. Et tyranni interdum is libertatem reddiderunt, τ p δ' ini punitatem pacti. Caesar belli civilis o tertio, a Romanis ducibus cum praedonibus & fugitivis, qui in Pyrenaeis erant montibus. actum de compositione scribit. quis dixerit, si quid convenirit. nullam inde exstituram fuisse obligationem 2 non habent quidem isti specialem illam communionem . quam inter hostes in bello solenni & pleno introduxit jus gentium: at quia homines sunt, communionem habent juris naturalis, ut recte. Porphyrius ι, libro de non es. animalium tertio, ex ' quo nascitur ut pacta servanda sint. . Sic Diodorus e fugitiv rum duci Apollonio a Lucullo fidem servatam memorat. D. Lἰώ. Dio f scribit, ab Augusto Crocotae bb) latroni persolutum pre X xvi. tium capiti ejus impositum, .cum se ipse sisteret, ne fides vi i 'laretur.' ' IlI. r. Videamus tamen ecquid a Cicerone non allatum pro ουεε. Ad. ferri speciosius possit. Primum hoc est . quod qui atrociter ma-H. Steph. Iesici sunt neque pars sunt ullius civitatis, hi a quovis homine puniri possunt si jus naturae respicimus, ut 3s alibi a nobis explicatum est. At qui puniri possunt, vitam amittant, his
num. 36. feminam bannitam impu. me adulterio corrumpi censuit.
dominatu deposito aecepta fide publica patriam foederi Achateo adisiunxit. μοι. a Et hine materia declamationis Fabio avo deci. 267. Hens ad areem demssor tramaedis.
477쪽
ct res& jura sua possunt auferri: sicut recte dixit Idem o Cicero:
non est contra naturam spoliare eum, si ptim, quem Fonsum es si necare. Inter jura autem est 3ο hoc lus ex promissis quaesitum rpotest igitur & hoc in poenam ei auferri. Respondeo, processuis rum hoc, si ir non tanquam eum malefico actum esset; at s s quando is eum tali, qua talis est, actum est, τ' simul de remittenda, quod hanc rem attinet, poena actum censeri debet. quia semper, ut alibi diximus, ea sumenda est ioterpretatio.
quae 3o cavet, ne actus in vanum recidat.
a. Non male apud Livium . Nabis, cum tyrannidem ipsi liceret Quintius Flaminius: da nomine Boe νεοαndere possum, ' qualiscumqua hum, eundem esse qui fis, eum tu ipse nremm , inuinti, sociatatem pepigisti. Et mox: iam feceram hae , qu uacumque sunt, eum societatem mecum pepigissu Addit, st quid
ego mutassem, mihi mea inconstantia, cum vos mutetis, votis v
Fra ratio reddenda est. Locus est non dissimilis in oratione Periclis, ad cives suos apud ε Thucydidem: τὰ πόλm P
mi em patiemur, si tales fuerunt quo tempora factum est fidus. . IV. Deinde objici potest, quod alibi diximus, eum qui m. In metu causam dedit promissis, teneri M liberare promi rem . M. β. 7. quia damnum dedit per injustitiam . id est, peractum pugnantem & cum natura libertatis humanae, & cum natura actus qui liber esse debuit. Hoc vero sicut fatemur interdum locum habere , ita non ad omnia promissa praedonibus facta pertinet. nam ut cui promissum quid est, ad liberandum promissorem teneatur, 33 opus est, ipse metu injusto causam promissis dederit. ' '
G R o π a I. 1 piratam, malefieum indi 1 Cam rasi, qua talis I Cum eris Si quando emae rasi, qua talis' quem notum est, qualis sit. J τὸ tias in Adelphis: i is Simma de remittendaJ Contractui
. improbe, fraudi esse illi non debere. ειν,-s, oestiae ea en t M a mel , ut naem e na toti,ia. videantur nihil vide hae de re sesiptorem de eo p Ilii e pazis isser prineipes is ordines imperii. Gn re II. at L ιν NI Solvere obligatione. l 22 Opus es , νώ - tu in ino II Non videtur sustieere responsio: nam certe praedones di fugitivi metuliniusto eausem contractui dederunt ri nisi enim metuerentur, nulla cum
36 IDe Itis ex promissa I Quod ei iis fieret pactio. Halim diecte iaea pacto debetur. 1 verum esse in eo promitare , qui II Non e stiam eam malefico I si fuit in potestate illius eui promitto eum eo egit, quem putavit esse bat: quippe huie nihil cie indignum, bonum virum, di nescivit latronem, itaque nee iustiis Hus constas . At
478쪽
. . ς si quis ergo ut amicum vinculis eximeret promiserat pretium, tenebitur: huic enim metus illatus non est, qui ad con
V. Adde quod st qui injusto metu coactus promisit, teneri poterit, accedente jurisiurandi religione . nam inde, ut alibi diximus, homo non homini tantum, sed & Deo ob liringitur, adversus quem metus exceptio non est. Uerum tamen est, ex tali vinculo solo promittentis heredem non teneri, quia in heredem transeunt quae in humano sunt commercio ex primaeva 'dominit lege, at in his non est jus illud Deo quaesitum qua Iterum illud quoque ex . superioribus repetendum eli.
iv. .is. si quis fidem juratam aut injuratam praedoni datam violet, eum eo nomine poenam apud alias gentes non debiturum: quia odio praedonum placuid gentibus , quae adversus eos etiam vitiose committuntur, δε dissimulare. VI. Quid dicemus de subditorum bellis adversus reges aliasque summas potestates t his, etiamsi caiisam *s per se non injustam a Lib. I, habeant, . jus tamen Per vim agendi deesse ostendimus a alibi. . Iv. Potest interdum & trata esse aut causae injustitia, aut resistendi; : - - improbitas, ut puniri graviter possit. Tamen si quasi cum de- senoribus aut rebellibus actum sit , 37 poena promisso opponi non potest, secundum ea quae modo riximus. Nam ct servis; b his. fidem servandam veterum Pietas exillimavit, credito b Laceda - φν. Is monios iram divinam expertos, quod Taenarenses servos contrava, 7. pacta occidissent. Et Diodorus o Siculus notat fidem servis
σ . datam qui liber Ae siui iuris initti praedone leontrahit, ejus plenus est consenses, utcumque provido meta inducti: l e hic metiis proprie dictus , iqui radit in constantem virum, cum praesens obversatur periculum Gu-leiatus aut mortis , quq amittit iconstantia & omne eonsilium abiicitur, sed quidam provisus adversus futurum malum, qaod ita exspectatur. ut saepe non aecidat. 23 In heredem transe- ρ- in δώ- ω a J Debita ex contractu legitimo i hi enim bonis adhaerent, di oeumque bona veniant, hoe commodum aut incommodum se. eum serunt. At ubi quis iniusto metu eoactus interposito iurejurando promittit, nullus est contractus
legitimus , sed tantum vinculum personale, quod cum persona extirgestur, rusi noviun ius accedat, i hoe est , moriens sorte qui promisit, ultima voluntate mandet heriai, ut illud solvat.1 Dis Mara I Impunita transis
as Pres non injusta I Puta ii, justa tyrannide pris. xs ἔγ- ea I Adstringit enim eos civilis ordo ad obedientiam de patientiam. 17 Paena pomisso I Non liberatur ptinreps fide illis data, dicendo eos poenam sbi debere : itaque eum illa promissum sirum compensari, nee se id servare teneri, & sufficere, si poenam remittaι.
479쪽
datam in fano Palicorum nunquam a quoquam domino fuisse violatam. Metus autem illati eIceptio & hic poterit clidi . . interposito jurejurando, sicut g M. Pomponius tribunus plebis, jurejurando obstrictus servavit, quod L. Manlio metu coactus promiserat. VII. Sed hic supra priores specialem difficultatem facit u Jus legis constituendae & jus supereminens dominii 3o in res subdit ruin quod civitati competit, & ejus nomine a lammam potestatem habente exercetur. Id enim jus si ad omnes spectat res subditorum, quidni etiam ad 33 jus ex promisso bellico natum quod si conceditur, videntur inanes fore omnes tales pactiones, ac proinde belli nisi per victoriam finiendi spes nulla. Sed n tandum contra est, jus illud supereminens 3 non promiscue competere, sed quatenus communiter expedit in regimine non dominico sed civili, etiam regio. Plerumque autem communiter expedit pacta talla servari, quo ea pertinent quae de praesenti statu tuendo alibi dicta a nobis sunt. Adde quod ubi hujus dominil usum res cxigit, 33 compensatio tamen sacienda est, ut infra latius explicabitur.
UlII. I Praeterea possunt pacta sanciri jurejurando, nec tan tum a rege aut senatu, sed & ab ipsa civitate, quomodo in leges suas Lacedaemonios jurare secit o Lycurγs, Athenienses solon, S 34 ne personarum mutatione jus jurisjurandi inter. cideret, repeti quotannis jusjurandum. dd Id enim si omnino ne publicae quidem utilitatis causa recedendum a pro' mi. S.I .
γώ avit Iri και, nee fef/uia , Θlsiverunt subiecti ab imperante annis causam aee arionis remisse eoisioκilrebellibus evressiim. reddidit. μα alii Iietiiι in no rei. 31 Novi pro is uel ut pro libidine, um in ordinem redigere. Iene lisa possit princeps vel civitas abuti de beneficiis II i. c. 37. . privatorum bonis. :3 3 Compensario tamen i Quoties GR NOVII. princeps veI civitas bona privatorum arripit publici eominodi causa, de. Is Mitis aurem ἰuatit Quod di-Jbet pro illis sitisfacere ei, qui sua rete potest imperans se a subjectis perdit. rebellibus injusto metu eoactum ea persona mi I Ne posteri ex promisisse, eoque eivili iure posse eipetent iusiutandum illud illisio rescindere contractum initum, id ei prasionale, atque ideo obligasse tan- prodesse nequit, quia plerumque tum iurantes.
summa potestas legem potest serae PENDOR viues, De Iure NM.ti abrogare. iis Gena. Lib. In Cap. z. u. Ias' is rea Ut possit eas Not. a. I. B.
480쪽
misso erit: nam & de suo cedere civitas potuit , ct verba ponsunt ita esse aperta ut nullam exceptionem admittant. Valerius Maximus Athenas ita alloquitur: lege legem, qua te jurej- 'νando obstrictam tenet. Romani hoc genus h leges sacratas appellabant, 3s per quas ipse populus Romanus, ut 36 Cicero pro Balbo explicat, religione obligabatur. 2. Est ad hanc rem pertinens disputatio per se obscurior apud 37 Livium libro tertio, ubi ex sententia multorum juris intem pretum ait tribunos esse sacrosanctos, non etiam aediles, juduces, decemviros, quorum tamen si cui noceretur id non jure fiereti Causa discriminis est, quod aediles atque alii 33 lege so-Ia defendebantur: quod autem postremum populus jussisset id
ratum erat, manente tamen lege nemini contra agere jus erat.
at tribunos religio publica eopuli Romani tuebatur. nam jusjurandum intercesserat, quoci ab his ipsis qui juraverant salva re- , v Iigione tolli non poterat. Dionysius Halicam assensis , libro . sexto: Fes' λμ τους ἰσρὸν
auctor auitatibus fuit , ut magistratum hune non lege tantum sed di juνejurando iamiolabilem redderent, quod omnibus placuit.. 1 inc lex illa sacrata appellatur. Ideoque improbatum suit bonisi factum Tiberii Gracchi, cum Octavio tribunatum abrogavit, dicens tribunitiam potestate in a populo habere sanctimoniam , non adversus populum. Ergo, ut diximus, Iureiurando & civitas i t rex obstringi poterunt, etiam in causa subditorum. IX. εο sed & tertio, qui metum non intulit, promissio valide fiet t
dicit Cieero, sed fare aκNum nihil esue, Wisi sed putitia piabme sanxisset. Itaque oportebat quidem inter enire populum, ut lex iactata lat
retur non tamen ubi populus in tervenerat . ea lex statim saerata
erat: nisi fuisset adjecta sancti b, qui eam non servasset , eius caput saccum, hoc est, Diis devotum eget: eriue is homo a quovis posset oeincidi. lAt vide quae diximus in N iis Gallieis ad hune locum. I. B. 36 Cieres pro Bassol. C. I s. 3 Apud lautitiae ιιιro tertio I C.
rando , ut vult. Non tamen haee diseri minis esse eausa videtur, sed quod naminem voluerunt sacrosan reum haberi. de qao id nominatim mutum non esset, ut factum fuerae in tribunis. Liv. 2, 33. 3s Brutus J Non ille regum e pulsor, sed L. Junius, unus e prismis tribuniis plebis. o S/d ει ι νrial Qtii tanquam paei fieator aut quomodocumque medius inter regem ti subditos imtervenit., GR Q.