장음표시 사용
101쪽
ac invadere alienum Voluntarie autem laclens nocumentum, gravem injuriam proximo non est dispositus, ut a peccato veteri absolvatur. Id autem intelligendum est , si facultas suppetit restituendi rem ipsam ablatam', vel saltem ejus aestimationem, casu quo res ablata perierit, etiam sine culpa sua , ut notat Glos. in hac reg. v. peccatum non ιmittitur. Quod si quis inet ita inops, ut neque rem pinet restituere, e quod non supersit, neque ullam ejus aestimationem et tunc excusabitur quidem ab actuali restitutione , quia nemo potest ad impossibile obligari juxta reg. . de reg. juris in 6 requiritur tamen, ut habeat serium .effica propositum restiti endi, cum poterit, oc contingat ipsum ad pinguiorem fortunam venire , revivilait obligatio actualis restitutionis .
Quia vero ad restitutionem obligatur, non solum qui rem alienam sumpsit, sed etiam qui apud se illam habet, quamvis eamdem ipse, non sumpserit, sed bona fide possederita propterea docent communiter auctores, duas esse
in universum radices , e quibus restituendi obligatio nasci potest videlicet injustam acce-ltionem is rem acceptam . Obligatio relli- tuendi orta ex injusta acceptione reperitur in eo, qui rem alienam injuste usurpavit, vel laesit, aut destruxit, vel invito Domino detinuit εvel quomodolibet alteri injuste damnum intulit. Ad hoc genus etiam revocatur obligatio, quam habet , qui incepit quidem bona fiderem alienam possidere , sed postea , bona fide cessante , misidet fide malaci nam ut supra di vim est , non mulin interest quoad Peri-
102쪽
culum animae inter injuste detinere, ac inu dere alienum . obligatio restituendi ratione rei acceptae datur in eo, qui rem alienam bona fide possedit, statim ac cognoscit rem esse alienam . Ubi vides discrimen , quod intercedit inter utrumque genus obligationis robligatio enim restituendi , suae nascitur ex
sola re accepta , non supponit ullam forma
lem injustitiam, minjuriam commissam ab illius rei possessore , adeoque non exigit ullam satisfactionem ab eodem praestandam ultra actualem rei restitutionem. E converis obligatio restituendi ratione inJustas acceptionisci cum supponat ex parte possessoris injustitiam, inauriam , non solum petit , ut damnum cillatum reparetur , mediante rei restitutione , sed etiam , ut injuria irr .gata per rivssicientem satisfactionem comis
Plurinia circa hoc utrumque genus oblia gationis dici possent , ab iis tamen abstineo quia videri commode possunt apud Theologos Μorales , ubi tractant de restitutione, cum praesertim plura a nobis dicta fuerint in superioribus regulis circa possessorem bonae , vel malae fidei. Unum hic inter reliqua notasse lassiciat circa fructus ex re aliena perceptos , quod ii etiam restituendi sint cum ipsa re, supposito, quod sint fructus rei, dc non solius industriae, ut constat tum e naturali jure aequitatis quia res, quae fructificat, domino suo fructitacat tum etiam exra in Condemnatione 33.
ff. de diversis reg. IurA, aliisque textibus Addo, quod praeter rem, & fructus percepy
103쪽
restitui quoque debeat omne damnum, quod ex iniusta rei ablatione Domino caussatum est ut colligitur etiam, νυιιuere 33.&exl fin. H. de verborum significatione.
Illud tamen in hac re discrimen est inter possessorem malae fidei is inter posse rem honae fidei quod possessor malae fidei ad id universaliter teneatur non solum quoad fructus extantes, sed etiam quoad consumpto , qu rum saltem aestimationem, iretium restituere debet , ut constat ex L Certum est a C. de rei vindicatione . E converso possessor bonae fidei fructus omnes, qui extant, restituere debet Domino, ut docet communis sententia post
Glos in l. Et ex divis 3 s. si de rei vindicatione v. non habendam; at ii quos fructus bona fide
consumpsit, non tenetur restituere, ni sit quatenus ex eis est factus ditior, puta quia illos vendidit, pretium habet, vel quia nisi illos consumpsisset, tantumdem de suo Disset consum-Pturus, vel quia e illorum venditione auxit
suum patrimonium, &e. Io Hoc autem extendendum est tum adseu.ctus , quos vocant naturales , tum etiam ad
fructus, quos industriales appellant, de qua fructuum diversitate sermo est cina fructus emcipiendo s. T. de usuris . Fructus naturales dicuntur, qui vel sponte nascuntur absque ulla humana industria, vel saltem ad quorum ' ductionem plus confert fatura, quam hominis industria aructus industriales sunt , qui ita Pro eniunt ab ipsa re cujus sunt fructus , ut
specialiter etiam proveniant ab humana industria, quales verbi gr. sunt quaestus, &Hera, quae ex re percipiantur, mediante negotiati
104쪽
Tit. I Reg. R. st ne mis fructibus similes sunt illi , quos civiles appellant , qui proprie non nascuntur ex ipsa re , sed accedente humana industria propter rem, seu usum rei percipiuntur ex statuto iuris, quales sunt reditus, domus, merces, seu pretium locationi dic quamvis enim ea non sint proprie fructus rei , censentur tamen tamquam frucius, ut Patetes suavι 62. E de rei vindicatione. II Iam vero pro omnibus his fructum speciebus locum habet doctrina tradita circa obiugationem restitutionis faciendae adeoque fit
Ius extantes tum mere naturales , tum etiam
industriales, vivites , sive postideantur cum titulo, sive sine titulo, restituendi sunt Domun fructus autem consumpti restitui debent quoad aestimationem justam a possessore malae fide, at a possessore bonae fidei, qui bona fide illos possederit, is sumpserit , aestitui solum necesse est, quatenus ex eis factus est locupletior, ut dictum est videri potest Zor. p. 3.
Mibus citatis a Glolsis praesertim ex Legatur apud talian .cau. 24. q. a. Casus rari potest e c. suod quidem s. de tutenm ,
O remissionibus, ubi lex Ili contuitus. quid a Consessiario agendum sit , si quem crimino E a sum
105쪽
ya Tis. III. Reg. V. sum contingat ad consessionem accedere absque
proposito abstinendi ulterius a peccato, respondit ejus consessionem audiendam esse , salutaribus monitis poenitentiam indicendam esse quae utilis erit , si non ad vitam aeternam cum sit actualiter inimicus Dei, saltem ad hoc, ut facilius excitetur ad persectam poenitentiam; non tamen absolutionem esse ei impertiendam , quia peccati venia non datur , nisi correcto. Pro clariori regulae intellectu notandum est aliud est veniam culpae, reatus ad aeter nam Poenam , qui consequitur ad poenam lethalem, aliud veniam poena temporalis. Iam vero intentum huius praesentis regulae non est de venia poenae temporalis saepe enim contingit ejusmodi poenam etiam non emendato per Poenitentiam crimine relaxari , ut puta si ex impositione talis poenae probabiliter timeatur gravius aliquod damnum secuturum. quia ut dicitur in cap. in constitueretur M. illin. O. detrahendum est aliquid severitati, ut majoribus sanandis malis caritas sincera subveniat cujus indulgentiae exemplum habes in cap. denique . distinct. q. Sensus igitur est de venia
culpae is reatus ad poenam aeteInam ea enim nemini condonatur , nisi mediante correctione .
Nomine autem correctionis hic intelligitur
Poenitentia , hoc est enim supernaturalis dolor, ac detestatio de peccato , cum proposito non metandi de cetero . Cum autem ejusmodi pς- nitentia dupi is generis sit, videlicet, velim persecta, qualis est , Quae concipitur e turpitudinis peccati consideratione , Me gehenua , u arum v et , quae vocari solet at-
106쪽
Tit. III. Reg. n. , miritio vel persecta, caritate sermata, culusmodi est, quae innititur motivo caritatis, hoc est propter Deum, summamque eJus bonitatem super omnia dilinam, appellari 1blet Contritio alterutra requiritur ad remissionem peccati ; ita tamen ut attritio sola per se ipsam non iussiciat, sed opus lit, ut conJungatur cum
Sacramento poenitentiae, cujus virtute peccata remittuntur a Contritio caritate perfecta per se hominem Deo reconciliat, permanente i
me obligatione subjiciendi clavibus peccata in Sacramento gnitentiae , cujus votum includi tur in ipso actu contritionis . Sumuntur haec ex Trid sese Iq. cap. q. 4 Ex his habes discrimen inter peccati veniam, quae peccatori correcto indulgetur a solumo, inter veniana , quae eidem indulgetur etiam ab homineci quod cum Deus sit pers ctissimus cordium cognitor remittit etiam pec cata propter renitentiam pure internam , quae consistat in contritione persecta, quamvis P stea opus sit , ut diximus, eadem peccata in consessione Sacramentali manifestare: at quia homo non judicat de internis, ut peccata re mittat , opus est aliqua renitentia exteriori nempe dolorosa consessione. M E G. VI.
107쪽
M it m Reg. M. potest ex cuilia depactis, ubi Greg. IX. decerani nullius esse molventi pactum illud , quod
sit impossibilis exemtionis, quia ad impolubile nemo potest obligari
Universalissima est ista regula A adonNne genus impossibilitatis extenoitur, quod triplex assignatur hic a Glos in nemo potest videlicet impossibilitas Iuris, impossibilitas naturae, impossibilitas facti. Impo Ilibilitas Iuris ea est, per quam aliquid dicitur fieri non posse quia lege prohibetur , ut venditio rei spiritualis dicitur impossibilis Iure, quia tum a legeraturali, tum etiam a Sacris Canonibus estir hibita Impossibilitas facti est quando ad aliquid faciendum vires operantis omnino deficiunt. Impossibilitas naturge vocatur, quando ad ali ouid vires penitus desunt in natura, qua ratione
dicitur nobis impossibile digito Celum tangere, quod est exemplum allatum a talo in I. 3Ἀλpuis D f. de verborum Obligat. v. non concedit,AE a Iustin. in Instit de inutilitassipulatiombu g. Fii Ossibilir. Iam vero pro omnibus his impossibilium generibus est universalis regula , non posse aliquem ad ea obligari Ratio quam a
seri Gloc est , quia omnis obligatio , vel est
ad aliquid dandum, vel ad aliquid faciendum, itaut si illud non detur, aut non fiat, imputandum sit ei, qui illud dare, vel lacere oblis gatus , omiserit e atqui impossibile dari , aut fieri nequit , nec ejus negatio imputari potest
non dant , aut non facient , eum non stet
Per eum, nec sit in culpa, ut colligitur etiam e regul. I. de regulis Iuris in o. ergo nulla obligatio dari potest ad aliquid impos
108쪽
3 Haee doctrina in tantum procedit, ut extendatur etiam ad contractus , quos fieri contingat sub aliqua conditione impossibili r ea enim conditionis immisibilitas vitiat ipsum contractum, eumque reddit nullum, ut habetur exl impossibilis . f. de Verbor obligat Meil. non solum I. f. de Obligationibus, & Actionibus . Ubi tamen distinguendum est , utrum
conditio sit impossibilis solo jure , an sit impossibilis facto, aut natura I rursus distinguet dum est, utrum conditio sit de futuro, an depraesenti, vel praeterito conditio enim impossibilis facto , aut natura, sive sit conditio depraesenti, sive de praeterito, sive de futuro se per inita contractum unde v. g. si quis alteri Iromittat gemmam sub conditione, quod C um digito tetigerit , aut quod nunc tangat aut quod immiterum sit tacturus , contractus est nullus , sive cognoscatur impossibilitas illius conditionis, sive non cognoscatur quia si
cognoscitur , signum est iocose in non serio promitti si non cognoscitur, suspenditur obiugatio usque ad purificationem conditionis adeoque ubi fiaturaliter impossibile est purificari conditionem, ibi dari non potest obligaisti . At si conditio sit solo jure impossibilis
utpote de re per legem prohibita irritat contra tum quando est de futuro, ut puta si aliquis promittat alteri Ioo sub conditione quod sit hominem occisurus e quia sic astringeret', seu alliceret alterum ad peccandum repugnat autem quod quis obligetur ad servandum id , per quod alius allicitur ad peccandum : secus autem regulariter, quando eo
ditio est de praeterito, vel de pra senti , quia
109쪽
s GL III. Reg. n. tunc supponitur jam impleta conditio isdemque per promi lsionem non allicitur aliquis ad peccandum. Ita Less. lib. a. de Iustit, cap. 18.
Excipitur tamen ab hac doctrina contractus Matrimonii . Nam in cap. in die Coia tionibus nostis statuit Greg. IX. conditiones impossibiles is turpes contractu imatrimonii adsectas, exceptis iis, quae sunt contra substantiam conjugii , haberi debere pro non adjectis propter ejus favorem, adeoque non irritare contractum quod tamen intelligendum est , nisi aliunde certo constet apponentem illam condistionem impossibilem voluisse tantum ocati,&non serio contrahere. Videatur Sanch. de Μatri
Item excipitur dispositio ultimae voluntatis, puta testamentum, fideicommissum, eg qum, c. conditio enim impossibilis illis apposita non irritat easdem dispositiones sed habetur pro non adjecta , ut constat e l. s. impossibitis Inst. de heredibus instituendis, &ex LI. aliisqu*pluribus juribus ff. de Conditionibus institutionum Ratio quare ita pecialiter statu tum fuerit pro ultimis voluntatibus , fundatur in praesumptione, qua creditur Testator ultimo visae suae tempore noluisse facere dispositionem irridoriam, nullam cum homines vi velint decedere intestatici nec voluisse suum her dem, aut legatarium obligare ad aliquid impossibile , eo praesertim tempore , qu suum ergo illos affectum magis signifieare voluit adeoque eo fuisse animo , ut si conditionem
quam apposuit, cognovisset impossibilem , illam non apposuisset. Stante ejusmodi presum
110쪽
Tit. III. Q. Vn 97ptiqne , prudenter jura statuerunt conditiones impossibiles ultimis dispositionibus appositas habendas esse pro non appositis, quod etiam valde utile fuit ad vitandas lites, quae pluries ortiarentur . si testamenta, fideicommissa δε legata irritarentur per appositam conditionem
impossibilem R E G. VII. Privilegium personale personam sequitur , O,
Oxtinguitur cum persona. 1 FT Ee regula desumpta est xl. in omnibus xa caussis is δε ex . privilegia quaedam Isct ff. de diversis regulis Iuris Casus poni potest ex ci 2 de auctoritate usu pallii , ubi Celestinus III interrogatus, utrum Archiepiscopus possit alteri Archiepiscopo commodarepanlium acceptum a Romano Pontifice irespondit, non posse , quia privilegium Pallii personam sequitur δε extinguitur cum persona . Idem quoque exemplificari potest cum Glos in privilegio personali concessio Patri, Patrono, militi, ut condemnentur solum inquantum facere pomunt, seu habita ratione ne egeant, ut videre est in l. Funt, qui in ida s. cum duabus sequentibus, junm Glos ibid. fidere judicata, quod privilegium non transit ad heredes, quia extinguitur cum persona. Ad intelligentiam regulae, quae valde ne eessaria est ad cognoscendum legitimum valorem , issum privilegiorum, recolendum est