장음표시 사용
121쪽
1M in II Reg. m. Deiatie seipsum, attamen actus ab alio factus
non omne tuo, nihil tale habet, ut censeri
possit actus tuus fictio autem legalis, de qua
loquimur, non procedit, ubi actu non datur capacitas aliqua se habilitas, ut mediante tua Talthabitione evadat, per fictionem actus tuus;
alioquin fictio esset super impossibili de se, super quo te fictionem non admittit 3 ut notat Panor in capo I de conversione Infidelium ubi ponit exemplum si quis hominem occidat nomine infantis, postea idem infans factus major ratam habeat eamdem occisionem, non Propterea lex fingit occisionem factam suisse ab Infante seu de mandato Insantis; quia sci 'licet impossibile erat, illum infantem tunc temporis mandare delictum, & non debet plus posse fictio, quam veritas. Item aliud exerraptum ponit. Intra certum temporis terminum debebas aliquid agere amicus minus, vel procurator illud egit nomine tuo ι tu autem post elapsum temporis terminum illud ratum habes. Ista tuaratthabitio non sufficie, ut piopterea illud opus positum ab Amico , vel Procuratore tuo, per fictionem Iuri censeatur tamquam positum a te, seu ex mandato tuo , quia scilicet quando ratum habes, lapsus est terminus temporis, intra quod agere poteras, adeoque tempore tuae approbationis, sicut non potes vere illud agere, ita nec per fictionem Iuris pro qua re facit etiam textus expressius in L bonorum 2q. T.
Hinc habes ampliationem regulae, ita ut scilicet non solum non possit mediante tua ain probatione per fictionem Iuris reddere opus
tuum, quod ab alio gestiun est, si non sit gestum
122쪽
Tit. Π Reg. IX. - Imstum nomine tuo, sed neque si gestum sit nocmine tuo, quando tu , Vel e teinpore, quo
pus pii realiter ab alio positum , in hahitis fueris ad idem opus realiter faciendum , vel inhabilis sis ad idem opus realiter faciendum, tum illud approbas, quia pro utroque tempore requiritur habilitas e parte rati habentis. Et ita etiam desumitur ex Iolis in cap. quam sis
Contra regulam hic explicatam objici potest. Si contingat contractum aliquem a Servo, Vel Filio celebrari , eumdemque ratum habeat Pater, vel Dominus, hic obligatur ex contra stu, ecl. Si res . penuit T. de in rem veras , e l. I. . Si ratum . quia jussu Ergo
Iotest quis habere, ratum, quod ejus nomine non est gestum. Item uxta textum expressum in l. β undus I 6. .s nesciente, . de ignorisus, sine ciente Domino res esus hypothecae data sit, de-nde postea Dominus ratum habuerit, eo ipso D minus obligatur ex eodem contractu ergo C. Respondetur ista non obstare praesenti regulae Contractus celebratus a Servo, vel Filiorensetur contractus celebratus nomine Domini,
riu Patris , quia Filius per fictionem Iuris est
idem ac Pater, Metiam Servus censetur ope rari Domino suo. Addo quod etiamsi , neque Servus, eque Filius in aliquo casu censerenis tu operari nomine Domini aut Patris . . adhuc tamen sine praejudicio huJus regulae, posset Dominus is pater approbando contrat tum obligari Ratio est quia intentum hujus regulae non est , ut approbando factum ab alio positum non ncmine tuo, nullum ex
123쪽
sed intentum tantummodo est, ut in tali casti factum approbando non reddas illud opus tuum, itaui dicaris, v. gr. contractum celebrasse, aut crimen commisisse, quod approbas. Non obstante igitur, quod opus fuerit ab alio positum non nomine tu , si illud approbas, potes eκinde aliquod prςjudicium pati in uribus tuis ut Puta si quis vendat rem tuam non nomine tuo, sed nomine suo, dies tu illam venditionem approbare , seu ratam habere, quoad tui praejudicium, itam scilicet seu dominium amittas, quamvis non possis illam ratam habere in ordine ad hunc essectum, ut illa venditio censeatur tamquam facta a te ipso, tibique Cominpetat omne rus, quod ceteroquin competit venditori quae doctrina etiam desumitur e Glost. ad hanc regulam . Idem dic ad alium casum
in objectione propositum videlicet rem hypothecari, seu alienari possie nesciente Domino, dupliciter ; primo ita , ut illa hypothecatio seu alienatio facta suerit nomine Domini secundo ita ut facta fuerit nomine non Domini, sed alterius. In primo casu si accedat rati habitio Domini , locum habet fictio Iuris, per quam illa alienati censetur facta ab ipso Domino, seu cum elus 4ndato in altero casu locum non habet eausmodi fictio Iuris, sed per tuam approbationem Dominus sibi tantummodo proludicat quoad dominium, vel usus rei hypothecatae , vel alienatat is sic facile conci- tiantur Iura absque ulla contrarietate ad pra
124쪽
Ta Ec regula desumitur exes sempe qui
ut idio ae de diversis regulis Iuris, en c. quis 3 de sententi excom in o. aliisque tribus, unde casus figurari potest. Qu lericus gravem injuriam tibi intulit. itius
amicus tuus id cognoscens, volens tibi gratificari, absque tuo mandato eumdem clericum graviter verberavit nomine tuo: id tu audiens, complacuisti: ratum habuisti. Quaeritur num-ruid sis excommunicatus, perinde ac si mandas. dis illum Clericum graviter verberar, Respo detur firmative quia ratthabitio retrotrahitur, mandato comparatur. Item sormarii
test casus e. licet 36. st da judiciis . Titius
Cum non esset tuus procurator , litem tamen tuo nomine introduxit, Incepit coram Iudiisce . In tali casu non est dubium omnia gesta per ejusmodi sellam procuratorem non valere. Sed lapponamus te approbare gesta per ipsum: numquid valet processus, omnia ejus gesta,
perinde ac si iocurator ille processerit exrnandat tuo Respondetur a mimative quia rati habitio retrotrahitur,' mandat compa Tatur.
a Sensus nujus regulet facile colligitur ex iis, quς diximus in regula precedenti, ubi explicatum fuit, quid sit fictio translativaci ea enim est, quae per hanc regulam inducitur pro casu, in quo quis ratum habet, quod tuo nomine gestum
125쪽
Titi I Reg. X. stum est, quia tunc per fictionem Iuris illa rati habitio, quali transfertur ad illud tempus, in quo gestum est opus , ac proinde idem opus
censetur tamquam positum e mandato rati- habentis, d propterea ita ratum habens tenetur ad omnia ea , ad quae tenetur mandans,
quod maxime verum est in contractibus, delictis. Ad ejusmodi tamen effectum habendum
opus est, ut interveniant omnes illae conditiones, quas indicavimus in reg. praeced. scilicet, ut opus positum fuerit nomine ejus , qui stea ratum habet item ut idem ratum habens fuerit ceteroquin capax, habilis exequendi per se, aut saltem mandandi opus illud, quando positum fuit, ut ratthabitio fiat eo rei
se fieri, aut mandari a ratihabentes, nisi antea factum esset, quia pro utroque tempore T quiritur habilitas. Requiritur praeterea, ut tempore rati habitionis nihil sit, quod impediat retrotractionem , seu fictitiam translationem ra-tthabitionis ι unde oportet rem esse integram hoc est in eo statu omni esse, quo fuerunt quando opus positum suis ac propterea si contingat intermedio tempore suisse acquisitum aliquod jus ab aliquo tertio, cui praejudicium fieret, si rati habitio haberetur pro mandato tunc illa ratthabitio prNictum effectum non habet, ut probat textus in c. Si pro te de rescriptis in . ubi diciturn quod si quis impetraverit beneficium a Summo Pontifice cum clausula si consentio miscopus interiir autem antequam Episcopus praestet amensum , alius Pata . simpliciter idem beneficium impetret
126쪽
ΠLIII. Reg. X. II 3 tunc consensus Episcopi superveniens nihil facit ad favorem primi , sed praeserri debet smcundus ad assecutionem beneficii Qquia scilicet in tali casu consensu Episcopi non retrotrahitur ad tempus concessionis beneficii, eo quod per ejus retrotractionem fieret praeludicium tertio, nempe illi alteri, qui postea idem beneficium pure,in simpliciter impetravit. Videri potest iraq. in tracti de retractu gentilitio . I. Gloss. Io nurr seqq. ubi pluHra in hanc rem congerit.
Sedis excipi debet a regula casus, in quo
mandatum ab initio requiratur, tamquam forma actus, aut per vim auctoritatis in ejusmodi enim casibus ratthabitio non suificit, nec habet effectum retrotractionis. Exemplum habes in . Tutor Inlli tui de auctoritate Tutorum, ubi dicitur non valere contractum celebratum a Minore, nisi Tutor, vel Curator ibi sit praesens, quamvis postea consentiat.
Item excipitur casum, in quo specifice spectatur initium, ut notat Glosis ad hanc regulam v ratibabitionem, cujus exceptionis exemplum habes in e auditis ast de elect ubi dicitur electionem non valere factam a minore parte capituli , nec per subsequentem consensum post ratificari quia scilicet pro validitate electionis spectatur pecifice ejusdem initium, hoc est quando Electores collegialiter dant suffragia Sed de hoc etiam infra recurret sermo in explicat reg. IR Quaeri potest utrum in casibus, in quibus
ratthabitio retrotrahitur, Wmandato comparatur, non solum retrotrahatur ad tempus, in
quo opus possitum suit, sed etiam retrotrahatur
127쪽
rr Tici Reg. X ad locum , ita ut is , qui ratum habet actues
1uo nomine alicubi gestum, mediante hac sua ratthabitione censeatur per fictionem juris essisse, aut mandam eumdem actum in eodem loco, in quo ipse actus positus fuit. Resp. aifirmative, ut desumitur ecl. Cum decem I. g. 2. T de Iolut ιombus in iis verbis, quasi rumore erui. Inde fit quod qui ratum habet contractum, vel delictum, alicubi suo nomine gestum, regulariter pro eodem contractu, vel delicto sortiatur,rum in loco actus gesti,
non autem in loco rati habitionis , ut delumi- tur ex cap. ult de soro competente , ideoque propter delictum v. gr. suo nomine gestum, postea rati habitum puniendus erit in loco, in quo delictum patratum fuit, non autem in i co in quo atthabetur, supposito quod sint loca diversa. Quaestio etiam est, utrum a ratihabente homicidium suo nomine gestum, etiam irreg Iaritas contrahatur, sicut contrahitur ab eo, qui realiter mandat fieri homicidium. Respondetur de hac re esse controversam inter u-ctores . Sententiam negativam tradit Suar de Qensur disp. qq. sect 3. n. q. Covari in Clem. Si furi us p. a. f. I. n. s. arbos in explica
tione hujus regulae in fine aliique ab ipsis citati. At in contrariim et in Navan quo Citat, sequitur Molin de Iust. r. 3. disp. q. m. 3. seqq. asserunt in praedicto casu irregularitatem curri, quae sententia videtur Pr babilior. Vide Molin in l. c. 8 Panor in ca P. De multa 28 de pr. n. 18. hi tradit hoc Priricipium, quod ubi duo sunt a Iures ui parR AE, poena adjecta in uno videtur ad ecla in 'ro .REG.
128쪽
vn sunt partium Iura obseura, Re favendam
νi ,- ex . retinendae Institi a Interdictis & cap. Ex titteris 3 dx Probationabas . alii que Iuribus , e quibus casus ita formari potest. Tu Actor is Petrus Reus litem habentes coram Iudice competente, proposuistis facta contraria , ad quorum probationem ambo produxistis duos testes dignitate, di quoad omnia reliqua pares, quorum depositio est aeque verisimilis. Quaeritur , quorum testium testimonio stare debeat Iudex is ad cujus avo rem ferre sententiam e Respondetur sententiam serendam esse in favorem Rei eumdemque esse liberandum a petitione Actoris, quia Nando dura partium sunt obscura, ut accidit in Praetenti ala, eo favendum est, potius quam Actori Ad intelligentiam regulae , quae tota est Pro sero externo iudiciali, notandum est rel. In tribus I 3 K de Iudieiis nomine Actoris in Iudicio intelligi personam illam , quae prior ad judicium provocat, civilem acti nem proponit 3 Nomine autem ei venire Personam, quae ad ludicium ab Actore provocatur, Reusque denominatur non a reatu , cum saepe contingat ipsum nullius criminis conscium esse , sed a re , pro qua ad Iudicium ora Gudice provocatur, ut expresse 1 decla-
129쪽
I16 Titi L Reg. XL declaratur in cap. forus Io de Verisum tinia
Sensus igitur praesentis regulae est, quod
quando in judicio caussi est utrinque dilcussa , suasque omnes probationes proposuerunt Actor ,- Reus, sed his non obstantibus, a huc utrimque aeque dubium est, pro qua parin te stet Ius pro tali calu in serenda sententia favendum est potius Reo , quam Actori Ratio regulae est tum quia conditio ei miserabilior est, cum praesumatur non ita instructus, praeparatus accessime ad Iudicium tum etiam propter caulsam absolutionis, quae favorabilior est,is etiam in re dubia securior, ut sumitur e L Absentem s. f. de poenis. Huc et-. iam facit illud celebre dictum Iuristarum actore non probante, Reus holvitur, desumptum κL. qu accubare . . de edendo. Non censetur
enim Actor pro se satis probare, quamdiu ejus Probatio non praevaleat probationi, quam Reus pro se adducit. Quaeri potest , utrum haec regula locum tantummodo habeat in fine Iudicii , quando sertur sententia definitivaci an etiam in toto processu litis, ita ut semper caussa rei sit favorabilior, quotiescumque Iura partium sint ob scura Respondetur cum arbosa probabilius videri, procedere regulam in toto progressu judiciali, quia semper miliuit eadem ratio Pimtatis, adeoque sive in principio judicii , sive medio, si e in fine favendum est eo potius, quam Actori, quando eorum jura de aliquo, quod controvertitur , sint obscura Glossa tamen in explicatione hujus regulae, Actori te, et
130쪽
ne contrarium ' fundatur in L si quis im tentione 66 s de Iudiciis, ubi dicitur, quod intentio, seu oratio ambigua ab aliquo proposita coram Iudice explicanda sit in sensu, qui
favorabilior sit proserenti ex quo textu infert
Glossa, in princ*io litis favendum esse potius
Actori, quam eo. Censeo tamen illam illi. tionem non valere Nam in textu illius regulae, Si quis intentiona non distinguitur inter Actorem, & Reum, sed dicitur generaliter, quod intentio , seu oratio ambigua litigantium interpretanda sit in partem favorabiliorem proponenti, dc propterea statutum ejusdem legis aeque militat pro Reo, quando suam exceptionem opponit, ac militet pro Actore proponente suam intenIionem, quia unusquisque praesumitur ea proponere, vel opponere quae sibi sunt utiliora, quantum patitur sensus verborum. Ubici,
men obiter adverte hoc esse intelligendum quoad ambiguitatem illius locutionis, per quam ab Actore circa ingressum litis proponitur suas titio is araeo opponitur exceptio ad repellendam petitionem ceterum si contingat, vel Actorem pro sua petitione, vel Reum pro sua exceptione probationes ambiguas afferre, est doctrina recepta ejusmodi probationes ambiguas
interpretandas esse contra proserentem, seu insensu minus favorabili proserenti, ut notat Gloss.
ad hanc regulam in fine. Dices si Actor, craeus sunt pares in hoc, quod circa ingressum judicii eorum locutio ambigua interpretanda sit in sensum favorabiliorem proserenti, de in progressu iudicii probatio ambigua in sensum minus favorabilem sequitur quod saltem in hoc non faveatur