Georgii Agricolae De peste libri tres

101쪽

LIBER TERTI Vs p omnis generis pustulae si multae suerint, inter bona indicia sunt:si paucς, inter mala sed tertii generis sub cute latentes, aut

in colorem uiolaceu, uel uiridem, uel niagrii mutatς inter pessima,presertim cum aeger supinus cubat manibus 5c cruribus Porrectis,aut uesica nullas utinas reddit,

aut aluus supprimitur, aut sudor frigidus prorupit.hi quibus istae tertii generis p suis uariculis similes oriatur,in initio, ut etiam quidem pestilentia primi genetis

correpti,plerunt adeo leniter febriusi ut nec ipsi nec medici multum metu soliciti sint: postea acrius, sentivtQ membra esse admodum male lassata,& totum corpus, quasi multo labore fractu esset, debile. eis fere quarto uel septimo die, quo p nuis erupusimes turbat, loquutur multaec interdu aliena,oculi rubet. qd uero ad cstera symptomata pertinet, eode modo quo alii hac ardete febri coflictati, se ha hetiquib.uero eade febri laborantib. nullus tumor erupit,nec ullae pustulae apparet,lii pleru* in maiore viis periculo uersant.At ex his, qui alui morbis urgent, a siqs leuitas intestitioru opprimit: multos g λ eoru

102쪽

eorundem exulceratio: multos intestini recti dolor, item ex ulcere natuS, maxi me uero pueros impuberes. ut autem hi

qui bile flava redundat, biliosa excernui: qui humore simili sero, tenuia & aquosa, ac utri* torsionibus doloru plenis &uoi uulis prauis laborat modo sine febri,nucuero cum febri:tamen excrementa talia,

quod multus humor restet in corpore, dolores eis no exhauriut multot minus excrementa pinguia ex uisceribus colliaquefactis orta.quod symptoma no separatur a febribus pestilentibus. eorum qui medicamenta data aegre assumunt, quio. purgantibus offendutur, partim cito pereunt,partim longius uita ducut. plerim uero omnes, qui de uita decedunt, siue morbis acutis,sive longis afflictetur, alui egrotationibus extinguutur:pleri* ominnes cibu fastidiunt sed qui ex aluo labo rat sine febri, si humores frigidi, seu crassi

seu tenues fuerint, quibus abundant, eignondum putrescunt,non sitiunt: sin pu trescentes incalescunt,siatiunt. qui uero se hriunt, intemperantius potione non tuntur, quod eis tam multa quam illis sa-

103쪽

LIBER TERTIVS et oitues in uentriculum non confluat. Quod vero ad utinas pertinet, hac lue conflictati plerunt plures reddunt quam fuerit Potio quam assumpserunt, quod corpus humoris sero similis plenum sit. quae ta

men malae sunt: nec enim crassa neq; cOctae , nessi corpus probe purgantes. ital significant futurum, ut interioreS corporis partes colliquefiant, ut aluus turbe tur,ut aegroti doloribus angatur,ut mor hus longus fiat,ut n5 iudicetur. quorum uero urinae contrario modo se habent,

qui non ita multi sunt,ostendunt eos breui ex morbo euasuros. At phrenitici maxime sopore Iaboranti deinde qui se-hri ardente uel aliqua alia urgentur. sed

illi per se, hi quod febris calor humores crudos & frigidos, qui redundant in cor

Pore,serat ad caput. uerum plurimos per totum morbi tempus cosequitur uel gratiis sopor, quod frigidus humor crassiis ec multus insit in capite uel breues somni, quod humor tenuis re putrefactus. Et si uero hi, qui sebribus aliis tam inter

mittentibus quam continuis laborant, cohorrescunt, aluus eis etiam. turbatur,

104쪽

zo2 DE PEs Trurinae multae &malae sunt, ne* sudores ne* abscessus fiui decretorii,tame paucini oriuntur: & quidem ex aqua inter cutem. qui nec in latus dextrum uel sint sirum, neque supini cubare possunt, sed in culcitra tantummodo residere pului nis ad tergum caput appositis. caetera uero conualescunt.sed labiis plerosq; te mere relinquit. perpauci iudicantur, ac fere circa oetogesimum diem. At ta hes plurimos perimit.multi, quos invadit hyeme,decumbui. aliqui recti ipsam sustinent.sed qui decumbiit, plerio omneS ante uer pereunt. alios tabes diutius male habetina eos tusses non relinquut, quanquam aestate remittunt. sed sub au tumnum omnes decubui, & multi uitam cum morte comutant.eorum autem plurimi his malis afflictantur: eis vox uiti tur: crebro cohorrescut:saepe febrib.co tinuis 8c acutis urgentur per omne mor

hi tempus sudoribus perfundutur intempestiuis,multis,fiigidis:multum frigent,

ct uix rursus recalescunt:aluus siccata ex

toto supprimitur, & uicissim humectata celeriter rursus multa exprimit, Sc quae

105쪽

LIBER TERTI Vs et o 3pesmone infestant deiicit: urinas profundut multas, malas,pingues propter intoriores corporis partes colliquefactas frequeter tus Ilut:multa sputa cocta & liquida excreat, nec ualde dolent: quod si do luerint, tame exscreado pulmone admo ou leniter expurgant: humor, qui multus destillat ex capite, fauces no mordet,nec

enim falsus est, sed lentus,albus liquidus, spumosus. nec hi cibu appetutinec potionibus cu cibo assumptis delectatur: non enim sitiunt, dic quidem iisdem de causis quas supra attuli. corporis rade grauitas adest, quod uis, qus ia ipsum sustinet almmouet, emortua sit. poratur. plurimi tumidiores fiunt & in hydrope delabutur, inhorrescunt 8c delirant iam motituri. pituita aute plenos talis tabes male habet. qui albidi uel subrubri existunt, Sc gla-hri fiunt,atin scaputa eis alarum instare

Wiinent, maxime uulneribus.iuuenes ue

xo pituitosi dolorib.intestini recti uexantur.atra bile uel sanguine resertos,sebres ardentes, phrenitides, intestinoru exul cerationes inuadunt. amara bile plenos

106쪽

io 4 DE PEsTE excrementa infestantiquod uero ad anni tempus pertinet, hyeme salubriter agat

omnes hi praeter tabe correptOS: quan quam etiam ante uer febres ardentes ocphrenitides Qtet oriri. sed omnibus grauissimu est uer, plurimosq; perimit: aestas facillima,& paucissimos occidit: autun no, oc sub pleiada rursus multi mortem obeunt. At in quos pestilentia, ex se

ci mali cibis, aut ex aquae corruptae potione orta,inuasit, si uehemente repraua febri uel alicuius uisceris inflamatione Iahorant, de uita cedunt paucissimi quoq; febrientes simul cum exterioribus uic ribus, quibus uis oc natura est carbunculi uel phagedenae, ex morbo euadiit: sed plurimi,etiamsi longius uitam ducat, i tereuntiex aliis autem ulceribus similitudinem gerentibus speciemq; inflamationis, uel erysepelatis, uel ignis sacri,uel irinpetiginis,uel scabiei uel leprae, qus mitissime excute erupunt,interire non solent: Q prauos humores ex uisceribus &pro fundo corpore exhauriat oc exinaniataracsteris uero febribus aut aluus deiicit ea quae male olet di intestina mordet, unde

eorum

107쪽

LIBER TERTIVs Ioseorum exulceratio oritur, uel inanis egerendi uoluntas: aut uesica reddit urinas acres item Q mater oletes,quae ipsam exul cerat: aut sudores similiter male olidi ea

febres iudicat,aut abscessus putridi. Sed de his satis. sequitur trium pestis generucuratio. in cuius aute putredine inter dum talis est tanta Φ necandi uis, ut nul

lis medicamelis debilitari possit. uerum Primum genus, ut dixi, duplex est, febris enim uel ad habitum perducta, uel putrida: quarum haec interdum curari potest, illa nunqua curari potest.qua enim medicinam,ut recte scripsitGalerius,inuenies

adhibebis putredini,qus in ipso corde consistit c etsi uero haec pestis sanari non

Potest, tamen ad eam medicus aegro, in Praeceps periculu adducto, medicamen tum dare debet, quod initio morbi cectus esse non possit utra febri laboret: at si ad habitum perducta, utrum natura putredinem nondum ingrauescente de cordis corpore remouere possit, necne pocist.sex autem praecipuae sunt ad hanc peestem curandam significationes, quas qui uerbum e uerbo Graeco exprimunt,indis catio

108쪽

etos . DE PEsTEcationes nominat: calor scilicet febrilis. qui medicamentis refrigerantibus est re stinguendus: interior humoru putredo, qui uel concoquendi sunt, aut euacuan di: halituu uel uaporu mordacium &acrium fumo uel fuligini non absimilium.

retentio, quae relaxanda: visceru obstru

crio, quaereseranda humorii redundan tia,qui uel uena incisa mittendi,uel medicamentis purgantibus ducendi: extra nea putredo pestiles, cuius uis antidotisfiangenda. sed inter medicos lata de eo,

quod primo exequendum sit, dissensio.

est, ut etiam in diuersas curandi uias pro cedant. nam in initio morbi pestilentis

alii sanguinem detrahunt: alij humorem

in corpore redundantem medicamento

purgant: alii dant antidotum. qui principio uenam incidunt, sanguinia detractionem per eam primo pestilentia cor reptis necessariam esse Galeni uiri, ex a te medica in primis nobilitati, autoritate contendunt. is enim in hanc sententiam scribit: optimum est uenam incidere,no in continentibus modo febribus, sed etiam in alijs omnibus ex humorum P tredine

109쪽

LIBER TERTI Us et o tredine ortis: nisi uel aetas uel uitium imbecillitas obstet. etenim natura, quae cor Pus nostrum regit, leuata,& eo, quo tanquam onere quodam premitur, deposi to,residuum facilius deuincet. Unde m

ne is sui memor id coquet quod coqui potest, id excernet quod excerni potest. Primo igitur quot tempore his, in quos

pestilentia inuasit, sanguine mittere con Uenit. qui uero humorem in corpore re dundantem primo purgat medicamelo,

concedunt quide illis ut in cotinentibus febribus pestiletibus sanguine detrahat,

in cotinius pestilentibus non cocedunt: quod cum tale uenenuper se uires aegroti debilitet, eas sanguis, quo colpuS non , abundat, mistiis adeo frangat ut sanitas eis restitui no possit. humor igitur superis suus a sanguine diuersus medicamento Purgadus est. at qui primo antidotu dat, pestilente febrim continente, uel quan

Continua, aiunt aliam curatione deside rare, aliam non pestilente. etenim omni

hiis cotinente febri pestilente laboranti Busmisi eoru aetas ct natura impedimeto fuerint, sanguis mittendu3 est, Q Omnes

110쪽

sanguine abundcr. omnibus etiam febri continua non pestilente uexatis, si uiresserui, detrahendus, quod corpus onere, quo ingrauescit,leuatum ad morbu utimcendu fiat promptius & expeditius. sed pestilente continente uel continua comfictatis sanguis primo no est mittendus, quod uenenum pestilens paruis momentis,si antidotus ipsi non restiterit, humo res adeo mutare queat,ut homo ad sentitatem redire non possiti quibus etiam his de causis assentimur, quod ueteres Graeci de istius generis pellis curatione sol. hentes,nel sanguinis detrahendi ne humoris purgandi ullam faciant mentio

nem,sed solius antidoti: Sc quod qui uel

sanguine mittunt uel medicamento puragant aegrum, prius quam antidotum d derint,tempus ad pestilentem putredine mutandam opportunu, quod breue est; prietermittat,multosq3,ut docet usus, in

terimant:& quod nulla putredo, nedum pestilens, sanguinis detractione curari possit. ita siue pestilens febris ad habia tum perducta in homine inuassit,siue p. trida,sive multis regionibus communiri