Georgii Agricolae De peste libri tres

91쪽

LIBER sECUNDVs modo corrigi possunt: limosae quidem, quibus coenosiae non multum dissimiles sunt, ut purgandae sint,libro textio De natura corum quae effluunt ex terra, paucis explicaui: quae repetere necesse hon ha heo.quibus uero modis cloacales, lac stres,palustres, alizem putridae sint corti gendae , nuc dicam.Urimo in linteum in fusae sspius, maxime si fuerint turbidatico lentur.deinde permisceantur cum aceto,

uel omphacio,vel acido mali punici, aut citrei,aut limonis succo. si liquores istiusmodi defuerint multitudini. quis'; singulis dieb. mane deuoret Andromachi uel Idithridatis theriacae p. ' quadrantem, Ec usq; ad meridie cibo &potione se ab ctineat. qui uero primi condunt urbes, ut ciues aquas corruptas uitare possint moenia constituant in his locis, qui uel aquis salubribus abundant, uel in quas facile inuehi 5c importari possunt.oppidu prs-terea ad insalubrem lacum uel paludem, aut ad Charoneas scrobes sdificatum,ad imitationem M. Hostilii alio traosscne oportet. is enim, cum Salapia ad lacum suam quatuor milia psssuum ab eo traim

i , stulisset,

92쪽

s ulisset,Salapinos annua peste liberat sit: ut Empedocles Seliinuntios, cum in m te olentem lacum, eorum oppido Uicianum, unde pestis orta fuit, duos fluuios suis impensis derivasset.

GEORGII AGRI,

c OL AE DE PESTE LI ber tertius. s.

N secundo libro dixi de ris quos potissimum aer

pestiles suo ueneno in ficiat, quos pestifer sita inteperie isdat, qui per niciosum succum ex Ci hi ς potionibus corruptis colligant, de modis etia quibus ab his malis nobis c a Uere possimusan hoc tertio libro dica de rebus quae indicio sunt aliquem ijsde in alis es e affectu: de signis tam malis qua mhonis: de medicamelis quae eos ad ipsos mortiferos morbos dare oporteat. Vt aurem rursus singulatim quodl pestis genus persequar, in quem ex aere putridobria inuasit,is si laborat febri ad habitum

93쪽

LIBER TERTI Vsperducta,non sentit eam se habere: quod ipsa perpetuo sui similis sit. nec enim, quae natura huius sebris est, accesssio stulla, neq; magis corpus unquam incalescit, neq; confiniit calor, necpsequitur remis sor quare aegrotus negat se febrire.medi cus uero, qui manibus aegroti pesus at

tingit, caloris Sc acrimoniam & speciem percipit.arteriarum praeterea pulsus non maiores θc crebriores quam esse solent, sed tantummodo celeriores: Sc quidem imbecillos, ut omnes sunt qui corporis ipsius intemperiem consequuntur. idem

medicus cernit aegrum spiritus magnOS, crebros, celeres ducere fc emittere. quanquam autem aegrotus febrim non sentisi

tamen cor, quod ipsum putredine sit insectum, angoribus confici sentit,& uires debilitari. eius pulmo pestilentem ani mam respirat:qua foedi esse odoris astantes & assidentes omnes seni percipiunmedicus praeterea uidet colorem in priamis partium oris pallore, qualis est erysi pelati uel sacro igni mutatum: & urinas aut hominis sani urinis esse similes,& nullam morbi certa significationem habe

94쪽

st DE PEsTEre:aut eis innatare quaedam,qus mortem denuntiant. subliuida scilicet, uel similia latis araneorumtelis, quarum aliae stiper alias lanarum instar iniectς sunt: aut nihil prorsus innatare, uel in eis subsidcre, a spem uitae ostedat uel mortis periculum Portedat:quinetiam oculos aegro, ubi inhalneas uenit, ut uenire let qui crebro lauatur,calidos Sc flammeos fieri, tales a

Permanere donec uitam cum morte co mutet:sicut omnes, qui hac febri iactantur,comutant. Sin morbo pestilente orager,putrida febri laborat, ipse sentit se se

hricitare, uerum no perpetuo aequaliter sed in initio leniter, suod putredo non du satis magnas uires habeat: deinceps acrius, quod tempus malo plerun* ais rat incrementum. ueruntamen calor in uisceribus inclusus urit intus,soris ueli mens esse non uidetur. quod etiam Thucydides historicus in Atheniensib. cum eius temporibus pestilentia conflictarentur, animaduertiti etenim scribit, corpus, siquis ipsum tangeret, extrinsecus non ualde calidum fume, cum interiores eius Partes sic urerentur, ut aegxi neq; tenuia

95쪽

herent,sed nudi cubaret.medicus autem experiens hec non modo ex aegroti uer

his 8c corporis contactu discit, sed ex in spirationibus oc pulsibus. nam utranqy

Aionem magnam,crebram, celocm co perit,non tamen posteriorem statum,imbecilla,ut eius qui pestilente sebri ad ii hilum perdueia laborat. intus autem in aegroti p ecflore maximi stat ardores, humor, qui est in cordis uentriculis, priamo putrefactus incalueriti eiusdem non pulmo solum pestilentem animam respirat,sed totum corpus per inuisibilia cutis foramina pestiletes halitus emittit,quod putredo in ipsiim distributast. haec quo que pleriis omnibus comunia simi: tru

mores omnes caeteris eiusde generis tu

moribus iccirco peiores esse,quod ex putridis humoribus sint orti: si caput humoribus repletum fuerit in initio morbi a grotum propter eos ad semnum propensum esse, deinde propter putredinis acria moniam somnum non capere θc delirare:Iinguam febris ardore torreri: aegrum ualde sitire, cibum fastidire: non raro uo

96쪽

ces ab humore putrido sint occupa xhamorem in locum cui* fgro maxime im hecillum expelli:deiectionibus laborare aut fere nullis,sed cibum 8c potione omnem euomere: aut multis & colliquef etis,easq; solito magis sortere: urinas ue terinorum instar esse turbidas, quod ca lor crudos humores, quibus uenae resertae sunt, agitet, si uero tales non fuerint, quae in eis sidunt plerunq; esse mala, quginnatant pessima: praecordiorum inten tiones adesse : multos sudores foetidos consequi:nares sanguine stillare Verumlai minus periclitatur, qui antidotusum

Ptam non revomunt,nec cibos,nec potiones quibus natura atque ius corporis Ocyus mPlures partes se exoneras pro

cul a corde plures gignit tumores, & quidem in glandulis magnos oc suppurai

tes, maxime si febris aliquantum remit tat,& caetera mala fiant leniora: quorum corpus aequaliter totum sudat. contrahis periculum mortis est iniceium, qui ntidotum semel atq; iterum datam, recibos ec potiones revomunt i quibus nul

97쪽

LIBER TERTIVs s lus tumor apparet,aut, si apparuerit, sebito subsidit, quod naturae tanta uis no sit, ut humorem putrefactu possit expellere, aut,si expulit,pus gignere atq; sanarchis etiam iniectum est mortis periculu, quia hus tumor qualiscunq; medicamentis superpositis non maturatur, sed corrumpi tur: quibus inflammatio ferro incisa fit liauida & sicca:quibus ex carbuculis, item ferro incisis, neque pus, neq; sanieS mit,

sed quaedam quasi spuma: quibus inflammatio, uel carbunculus circa fauces in cidit, etenim repente spiritum frequen ter elidit, atque sic hominem strangulat. quibus cerebrum phrenitide, iecur in flamm atione laborat:quibus pustulae ira ris similes ante diem decretorium exor De statim in liuorem,uel in nigrorem, uel

in eundem rubore mistum, uel in uiola ceum colorem, uel in uiriditatem quandam mutantur: quibus, ubi nares multo sanguine stillarunt, aut corpuS eun dem exudauit,meliuscule no est, etenim

annis abhinc fere duobus Misenae,a qua

urbe regio nomen traxit, mulieris cuius

dam pestilentia correpis pectus 5c caput triduo

98쪽

triduo sudarunt sanguine prsusquam evitingueretur. his praeterea mortis perici tum est iniectum, qui atram bilem uomueuel denciunt: quibus aluus nihil aut paru cernit, aut crebro perliquidum & pin gue& odoris sordi: quibus uesica nulla aut paucam urinam reddit, aut instar mu

sti turbidam,in qua nihil subsidit, oc qiis

mali est odosis. variae etiam multorum P colorum uomitiones, deiectiones, Urianae,periculum mortis ostendunnpraeser tim cum magna foeditas odoris accessit. mens denim cotinenter turbata, mortem subesse testatur: ut autem haec morituri

signa sunt, ita morientis pulsum arteria rum esse inaequabilem 5c fornicarem: ex tremas corporis partes frigidas habere: stigido sudore circa pectus faciem sudare, cu animi desectione. Sc si haec signa pesti cum multis aliis morbis communia sunt. mortui uero peste signum est, livor nasi, aurium, unguium foedior quam in aliis mortuis esse consueuit. Atqui pestilentia, ex diuturna aeris intemperie orta,conflictantur, si ardente febri laborat, initio,ut dixi soporatur: angoribus con ficiuntur:

99쪽

LIBER TERTI Vs sci tur :horroribus persunduntur: dor

si dolorem habent:non esitriunt: non ualde sitiunt:uox uitiat non multum deliarant,sed sopore uigilante detinentur.ue runtamen nonnulli uigilia cum dolore uexatur.multa quae cruda oc tenuia sunt excernunt: aut urinas multas & tenues

redd unt: aut sudant, re quidem qui laragius,uitam oc spiritum longius quam crinteri ducunt:attamen pleri F omnes quia haec excrementa, siue multa siue pauca fuerint,morbum non iudicant, sed *mplomata int: nessi sanguis decretorius ex narib. profluit,qui multus semes profluere let, sed pauco subinde stillant: nec abscessus ullus decretorius si, incer . to ordine motivtucferer tamen circa dies decretorios. Non dissimilia phreniticis accidunt sed hi prorsus no sitiunt: quan quam autem, ut at 3 phrenitici non insa , niunt, tamen mens eis turbata est, & so pore languidi grauiter pereunt. At erysipelas quo homines ante uesivere,aesta te, autumno infestantur, non pus gignit, sed saniem putridam, mali odoris, colo

re pallidam uel liuidamquae 5c ipsum ut g cus

100쪽

sR DE 'EsTEcus &limelam ei partem adeo erodit, Ut quibusdam suppurationes, magis uero putredines puri no assimiles, tantae fiant,

ut non modo multa caro, sed etiam nor

ut & ossa decidant,aut,si non deciderint, denudentur. quod etiam punctis Zc ictis

accidit, cum uulnera curantur. qui aegri plerunq; ex morbo evadunt, quod hir mor putridus in uisceribus se non recor dat,sed erumpat e corpore. qua de causa etiam hi evadunt, quorum aluus turbata

excernit biliosa, & uesica biliosam urina reddit.quibus uero horum nihil accidit, re inflamationes ac erysipelata orta mox

evanescunt,complures mortem obeunt.

sacer autem ignis oc carbunculus erysta Pelate peiores existunt. corporis quocuParteS, quae proximae sunt lippitudinita. apthis,carbunculis,tuberculis, siue in locis quae ad fauces sunt, siue in pudendis re inguinibus fuerint, putrescunt. quo modo in gingiuis quoq; abscessus fiunt, eicin ore atq; pudendis exulcerationes.sed lippitudines sunt humidae, diuturna cum dolore coniunctae: palpebrarum tacus multoru uidendi sensum perdunt. At omnis