Georgii Agricolae De peste libri tres

81쪽

LIBER SECUNDVs τ' possunt id genus sunt aliquot medicinae copositae, sed plures simplices. coposita

est Mithridatis theriaca. cuius tantu,quatum magnitudine nucis Graecae implet,

in potione uini diluitur &ieiuno datura antidotus Apollonia Muris, ut Galenus ait,vel Mithridatis,ut Plinius. qus habet

rutae solia uiginti, nuces iuglandes duas, salis grumum unum,caricas duas. ea sine liquore editur: antidotus ex sanguinib.

quae ipse pondere denarii ite uino dilui

tur &potui datur.at simplices medicinas terra partim intra se gignit, partim ex se profert in luce. in illis primo numeratur terra Lemnia, quam Turcae quoque no stris temporibus homines a peste tueri perhibent, Zc ea correptos sanare. dena xii autem pondere bibitur ex uino.dein de smaragdus, quem Arabes non modo in uenenis, sed etiam in pestilentia magnam uim habere dicunt. eius scobis cracio grana item ex uino dantur: tum suo cinum, cuius naturam Germani cogno Uerunt. eius in puluerem contriti pomdus denarii firmitur ex uino. nec mino xem uim habet ambra ei cognata: mar

82쪽

ro sunt radices asclepiadis, smyrnij, chamaeleonis nigri,dauci,agrestis nardi, quaphu uocant, petasitae, quinquefolii, cy peti Babylonq, Tedoariae, dictamni no stratis.hae radices omnes in pestilentia salutares sunt cum aliis in puluere uel ecle gmate: per se autem pondere uictoriaci

hyeme dantur eX Nero, aestate ex uino a.

qua rosacea temperato. folia quoque diactamiti Cretensis remedio sunt cotra postem. eidem prodest semen acanthii & citrei mali, eiusdem etiam succus &cortex. succus insuper betonicae hortensis per se utilis est pesti,succus uerb enae, succus stahiosae,succus caledulae. cuiusm uero duo cyathi Romani bibutur. cornu praeterea hestis unicornis in pestilentia emcax est, cornu ceruinum, atque os, siue magis quiddam cartilagini simile, in corde ce ut repertum.Ex simplicibus autem medicamentis fit puluis qui habet radicis ari, myrrhidis, smyrnij, asclepiadis, chama leonis nigri,singularum p. VI. h. radicis dauci, petasitae, agrestis nardi, singulara

83쪽

LIBER s EcVNDVs sibylonq,zcdoariae, singularum p. I ta I. h. foliorum dictamni Cretensis, seminis a canthis, seminis citrei mali, singuloru p. II i. h. corticis citrci mali p. I I. h.sacchari cadidi & puri p.XXX V l. h. denarii pondere in potione uini diluitur, & ieiuno datur.Si uero periculum fuerit ne cor hominis, qui his calidis medicamentis utiis

tur,nimis calefiat,rosae, uiolae, rhodiae ra

dicis, scobis sandali flaui, rubri, albi sin gulorum p.I. h.adiici debet. Alius pul

vis constat ex glebae Armeniae P. V II. f. terrae Lemniae p. V I. .siiccini candidi p. v. h. scobis cornu ceruini usti p. III I. h. scobis ossis in corde ceruino reperti p. 1 scobis cornu bestiae unicornis p. II 'h. smaragdi p. I. Q. camphorae p. Hsacchari candidi oc puri p.X III I. h.irem denarii pondere sumitur ex uino. Ex ij sedem simplicibus melle uel passo exceptis fiunt eclegmata. quale est quod si a Bet radicis petasitae, radicis chanagleonis nigri, radicis quinquefolij, soliorum di e amni Cretensis,gentianae, singulorum

P. I. f. myrrhae, croci, glebae Armeniae, singulorum P. V. zedoariae, bacca rum

84쪽

iuniperi, corticum citrei mali, seminis acanthmsingulorum p. h. I.& U.in pulue

ii rem contrita excipiuntur melle.datur P.

II. h. Ex isdem dentin simplicibus con sciuntur liquores stillaticii, qualis est in quo sunt, baccaru iuniperi, radicis ascle piadis,a adicis agrestis nardi,radicis quinquefolij,radicis disiani nostratis, et edoa xis, cyperi Babylonii, singularu p. παπ. .succini candidi,tnyrrhae, glebae Armeniae singulorum p. RV Q. aloeS, ammo niaci thymiamatis,camphorae, terrae I C-mniae,singulorum P. V M. h.seminiS ma

ii citrei, seminis acanthii, solii Cretensis

dictamni, singulorum P. V. f. primo ra- .dices secatur in minutas particulas &se mina leuiter tundutur. deinde omnia macerantur tribus diebus in succi mali punici,mali arant',inali citrei,timonis,singulorum duobus cyathis, & uini Cretici se . xtario.tum in ampullam infunduntur, oclento igni destillantur. datur uero hic Ii quor cochlearis mensura ieiuno. etenim

ne pestis in homines irrepat, mane singu. lis diebus unu aliquod istius geneus me dicamelum compositum uel simplex sit

mant:

85쪽

LIBER s EcVNDVs 33 nant maxime uero cum e domo sint e gressturi.quod prius non fiat,quam sol aerem sua luccillustret, aliquantum suo calore purget. arbitror etiam salutare fore cor medicamentis extrinsecus firmare. quo sane modo sacculus, qui medicinas cotra peste essicaces in se cotineat, er pux' purea sindone conficiendus est, Sc supra cor quod est sub mamilla sinistra inponedus.ite cadida sindon duplicata, & id genus aquis stillaticiis madefacta. quod si

in metu suerimus propter cor ne medici - nis, quae cotra pestem prosunt, calefacta in febrim ad habitu perductam incidat, cum eis permiscendae sunt refrigerantes. Prioris generis sacculus fiat ex flore b

glossi, ecliij, cirsii, stichadis Gallicae, se

liorum apiastri, rorismarini,ocim singi lorum p. I. h. corticis mali citrei, corallii rubri, corallii albi, ossis in corde cerui no reperti,camphorae, telae hombycinae combustae,singulorum p.U. musci granai IlI .croci grana II. Posterioris uero ge neris sacculus sat ex rosa rubra, Viola,

sore, buglossi, ectati, cir*, singulorum P. I. h. solii myrtini, corticis mali citrei, i a cors

86쪽

corallii rubri, corallii albi, succi cans di, sandali albi, singulorum p.F. Simili modo prioris generis epithema habeat aquae stillaticiar apiastri, stichadis Galli cor, rorismarini, ocimi,uini Cretensis, sinistulorum cyathos tres, aquae stiquaticiar,uglossi, echii, cirsii, aceti, singulorum

cyathum Unum,corticis mali citrei,sem nis ocimi, Tedoariar,corallii rubri,coral-lij albi, ostis in corde .ceruino reperti, camphorae, succini candidi, singulorum P.F. crocs grana III I .musci grana I I. Posterioris uero generis habeat aquae stillaticiae rosae, cichorii,floris salignei, singulorum cyathos duos,aquae stillaticiae bu

glossi, echii, cii sit, uini Cretensis, aceti, singulorum cyathum unum, sandali fla-U rubri,albi, lari,corallii albi: corallii rimhri, ossis in corde ceruino reperti, Unio num P.F. croci grana M.musci granu I. Hactenus de ratione qua nos a peste, ex aere pestilente orta, tueri possumus, dixi: nunc dicam de ea qua nobis caue re possiimus ab altera, ex calida &humiada aeris intemperie nata. Uictus ratio eo

rum quibus est calidum di liumidu tem-

87쪽

Perametrum, ne in intemperiem calidamech umidam delabantur,declinare debet ad frigidum & siccum: quibus calidum, sed siccitate 5c humiditate temperatum, ad frigidum tantummodo, ut in reliquis duabus qualitatibus temperiem seruent: quibus humidum, sed calore Sc frigore temperatum, ad siccum, ut etiam in relia quis duabus qualitatibus temperiem re tineant : quibus calidum Sc siccum, ad frigiditatem solum: ut quibus stigidum ech umidum.ad siccitatem: quibus prorsus

temperatum, temperiem seruent: ut e

tiam quibus siccum, sed calore dc frigore temperatum, aut quibus frigidum, sed humiditate oc siccitate temperatu. nam altera qualitate statui repugnant: sicuti frigidum &siccum utraque, quocirca eis remedio est. Quoniam uero medici ci hos & potiones norunt, de ipsis perpa ca dicam. quibus temperamentum caliadum &humidum est, iis obsoniis debentuti quae uim habet refrigerandi & siccandi.la stuca quidem & portulaca refrigerant:sed quia humidae sint, cum cis com miscere oportet ea quae siccat.cuiusna 'di

. A f 3 sunt

88쪽

ss DE PEs TE sunt ex herbis anethu, pulegium, menta, origanu,nasturtiti: ex fruticibus thymus: ex radicibus porru &cepe: ex seminibus anethu, apium, caru,lybisticu, cuminum. quomodo ctiam couenit ptisana,siane thu ei fuerit incoctu: magis uero phaco- ptisana,si fatureia uel pulegiu.couenite tia panis hordeaceus. COUeniunt carneSassatae: maxime si embammata facta sue rint ex satureia uel saluta cum aceto uel omphacio, quorum uti ut restigerat ocs1ccat, cotrita. eodem modo conueniunt Pisces astati. contra uitandae sunt multae carnes elixae,inprimis lactentis uituli, a

gni,po celli:uitandae aues quae in paludi Dus degut:uitandi multi pisces elixi:pre

sertim in limo editi: uitanda multa iura: Uitadae multae potiones.haec enim omnia humectat. quibus uero teperamentu est antumodo calida,obsonijs utantur quae intentius restigerasiremis ius siccat: quia hus humidu, iis quae uehemetius siccat, lenius refrigerat. Quod uero ad balneas attinet, calidis humidis no couenit ferius in solium descendere, in quo calida iussit,st ea calefaciat ec humectennecca

89쪽

sudare, quod utruo calefaciat: nec humi, dis in soliu descendere, in quo tepida in sit. quae ut no calefaciat, tame hum cctat:

nec ijs dein id, in quod frigida sit infusa,

quae ut infrigidet, tame humectat. Quin etiam quoties corpus in tantam intemperiem deue1aerit ut augeat bilem flaua,uel atram, uel pituita, evacuandum est: quo ries sanguis redundauerit, is uena incisa mittendUS.

Restat etiam de ratione, qua nobis a tertii generis peste, exesu frumenti P. trefacti, uel e potu aquae corruptae nata, cauere possimus. quoniam uero rarissi ma quael coeli intemperies ab astrolo gis praedicta euenit, nec ullius hominis Prouidentia tam pcrspicax est, ut praeuia dere possit annu uel annos, quibus talis

intemperies euentura sit, qualis frumen ra, anteaquam ad maturitate deueniant, rubigine uitiet, ut ea coemat proximo superiore anno orta, ad incertos temporis euentus patremfamilias prudentem semper paratu esse,&frumentorureconditorii copia habere oportet. qua diues

90쪽

ss DE PEsTE facile potest habere, pauper dissiculter, rebus omnibus egens & mendicus dissicillime. paterfamilias attentus praeterea studiose diligeteri curabit, ut praua condendi ratio frumenta mucore non re Pleat.idem recondita, ne ea longinqui tas temporis in putridam affectione commutet, tempestiuer diuendet: atque re centia in eorum locu recondet, quo modo id genus pestis in homines tantumo do egentes & indiligetes inuadet.quan qua si ita seret casus infestus, ut granariuincendio conflagret, frumcla,qus pater familias cautus &solers prouidentissime parauit Sc recondidit, peribui. quae eade, cum oppidu maxima hominu multitudine obsidebitur diutius, plebs ct milites fame comoti diripient.atcp neutro modo ille comunem frumeti emendi, uel famis ferendae necessitate effugere potest.quae necessitas etiam interdum obsessos cogit aquas bibere cloacales:ut eade exercitu, que hostis ualidior sic coercet, ut lia here aquati no possit, limosas, coenosaS, lacustres, palustres quasdam . sed aqua

'tum uitia, si tempus datum laetit,aliquomodo