Georgii Agricolae De peste libri tres

71쪽

LIBER s EcVNDVs s tem sumuntur, corroborata fuerint. Vt autem cor intemperie calida carere pocsit, caueant primo ne in magnas pertin haliones incidant, hoc est ne nimia laeti tia effuse exultent, ne in tristitia oc moerore uersentutane debilitentur metu, ne as. siciantur angoribus: ne plurimum tem poris in grauissimis & attentilIimis cogitationibus ponantine incendantur ira: ne siepius de multa nocte uigilent: dein de caueant a maximis corporis motibus: quales sunt quorundam opificum, mes serum, fossorum, uiatorum, uenatorum, Pugnantium:tales enim animoru 8c cor Porum cocitati motus spiritum calfacientes uno die sebrim, qua cordis corpus u calescit, excitant: ut etiam solis ardoresec nimii balnearu calores, a quibus eos

non minus cauere oportet. Vt uero cor

Pora ab excrementis uacua& pura esle possint,tali uictu, qualis flaua bilem, uel Pituitam, uel humorem melancholicum gignit,no utantur: itaq; ne hi, quibus est calidum temperamentum, flauam bilem colligant,non uescantur multis alliis,ce

72쪽

hant uinum uetus Sc calidum, neq; meracius: non semen sitim ue patiatur: se nec immoderate exerceat,nec magnis laboribus frangant:no utantur immodice re hus uenereis,sed potius eius generis uo

luptatibus fruantur: sudorem non eliciat Laconico,neo uapore calido, er terra pro fisso,& in aedificiis incluis, nec arenis c lidis : uigilias non agant: uitent iram. ne his, quibus est frigida temperies, pituita subeat,non uescantur multa lactuca, portulaca, atriplici,blito,cucurbita, cucumere, pepone,persicis, armeniacis: non hi hant multam frigidam : otiosi & nihil a gentes uitam non transigant: somno niamio non sint deditime his, quibus est friagida 8c sicca natura, nimius humor me lancholicus nascatur,non uescantur multis ueteribus aut selitis carnibus bovillis,hubalinis, hircinis, ceruinis, leporinis, cochleis,brassica,tente, aphace,uicia. ni grum uinum crassum oc austerum nontabant. Sin autem corpora collegerunt talia excrementa, quisl redundans humor

73쪽

LIBER SECUNDVs et inor a sanguine diuersus medicamento detrahendus est ipse uero sanguis qui ex boni succi cibis oritur, incisa uena mitis

tendus. humorum autem redundantium

liceat mihi modice hic egredi propo sto signa sunt color qui in toto corpo re conlisiit, symptoma quod uel in to

eo corpore conspicitur, uel in aliqua e ius particula sentitur, morbus, anni tem Pus, regio, coeli status, natura siue tem Peramentum corporis, ars in qua quis que uersatur, uidius ratio. etenim primo quod ad colorem attinet, si totum cor

Pus pallidius , aut flauius solito Dictum est, flava bile abundat: si fuscius aut ni prius , atra: si albidius, pituita: si rubicundius, sanguine. deinde symptoma, quod in toto corpore conspicitur,pust lae sunt. quae si flavae per totum corpus dispersae fuerint, rursus id bile flava redundare significant: si fuscae uel nigrae, atra: si albidae, pituita: si rubrae, sanguiarie . cum uero symptoma in aliqua cor

Poris particula sentitur, tum si quid quas morsu quodam dolorem uentriculo

emit, si idem habet cibi fastidium, aci e 4 magis

74쪽

magis sitit quam esurit, si quod sapit niadorem, ex nullis istius generis esculentis &poculentis ortum, ructat, idq; evi crementa biliosa consequantur, quae Uel uentriculus euomit,uel aluus reddit me dicamentis non ducta, si denique gusta tus, cum homo nec escis nec potionibus fruitur, amaritudinem sentit, flavam hi leni in uentriculum concurrisse declarat:

si uero est alicubi erysipelas, uel sacer ignis, eandem in corpore inesse: si lien tui get,si cancer nascitur, si lepra, si scabies, si harmorrhoides,si uarices nigra atram: si mentis inertia oc segnicies est, si semisnus profundus, si capitis grauitas, si roctus acidus si alicubi tumor albidus oc Iaxus,pituita si plens uens tumet,si alicubi

est inflamatio, sanguinem: tum morbus humoris redundantis signum est:etenim febris tertiana,bilis flauae: quartana,atrae: quotidiana,pituitς:continens sanguinis. postea tempus.nam uere corpus pluscu tum sanguinis colligit, aestate bilis flauae, autumno atrae,hyeme pituitae.deinde re

gio. quae si temperata est, sanguis subit:

si calida dc sicca, bilis flaua: si frigida re

m. humida,

75쪽

LIBER sECUNDUS γ3 humida,pituita.posthsc aetas.pueri enim ec adolescentes, si uixerint ordinate, ab undant sanguine: iuuenes flaua bile, uiri atrarsenes pituita. tum coeli status. nam si temperatus cst,abudat sanguis: si calidus

ec siccus, bilis flaua: si frigidus & siccus, atra si frigidus & h umidus, pituita. dein

de natura. etenim temperata gignit sanguinem: calida oc sicca,hilem flauam:fii gida Sc sicca,atram: stigida & humida,pituitam. postea ars in qua quiscp uersatur. hi enim qui uenas metalloru excoquut, ec opera metallica fabricantur, bilem colligunt: studiosi doctrinarum C piscatorcs,pituita.postremo uictus, de quo paulo ante satis dixi. Hae sunt obseruationes ad quas dirigi seruatis se ex hac peste coissilium debet: quae medicis notae sunt.sed non minus medicinae tam compositae Φsimplices quae bilem flauam detrahunt,

quae atram, quae pituita. iisdem etiam no tae sunt uene, quas,si corpus sanguine redundauerit,incidere oportet. quae singula si nunc persequar,non exiguam medi cine partem intempestiuer retexisse uide

hocprssertim quod in tertio libro plera ς F que

76쪽

que exponere necesse habeam. Omnes autem homines cum aliis omnibus tem Poribus, tum maxime pestilentibus curare debent,ut id quod er capite destillauit,

Os expuat, fauces excreet, pulmo extunsat: ut aluus quotidie semel aut bis excernat,ut uesica saepius urina reddat: mulie res uero praeterea prouidere debent, ne menses supprimatur, ne haemorrhoides uiri, quibus fluere consueuerunt. Sed de his fatis: nunc ad institutam rationem re deo. Vt uisceru, iecoris scilicet, lienis, renum, ora & uasa humoribus condensatis non obstruantur, caueat homines ab

esu multo ciborum qui crassi 8c lenti se ci sentiqualis est ex his,quae terra gignit, lans,qualis bulbus: ex his quς terra pepetit,facta,amylum,alica, placentae,liba,Panis qui ne multu habet fermentu necysatis coctus est: ex animantium gradientium genere hae partes,oculi, aures, ner ui,intestina,pedes,cutis, caro suilla, agnina, ceruina,caprina, bubalina,caseus: ex aquatiliu genere hi pisces,pinguis cyprianus,sturiones,anguillae, lumbrici fluuiatiles,thunni,cetatia: ex eodem aquatilia

77쪽

LIBER IEcVNDVs πς genere planum, cui pro spina cartilago.

qualis est rata,pastinaca, siquatina, torpe do,bos,lamia,aquila,ranazeX codem genere crustis cocluina duris, quales sunt

Pectines, digiti, musculi, balani, tellinae,

Patellae, purpurae, muriceS, pinnae, ostrea, cochlee. si uero uiscerum ora sucrint ob structa, reserantur his ipsis medicamelis quae uim habet incidendi,penetradi, attenuadi, abstergedi. cuiusnodi sunt ex simpli cib.medicamelis piper,zinziber,th muS, pulegiu, satureia, calamintha, origa'nu, hyssopus. quae cu caricis permiscedaeoc logiusculo tcpore prius Ab cibus sumatur dandae sunt.cande uim habet piper albis in tenuissimu puluere contritu atq; cibis inspersum potionibus immistis,ce Pc, allia: ex copositis id quod ex calamintha nome inuenit: quod ex tribus piperis

generibus constat: antidotus quae exui Peris nominatur theriaca: ambrosia &a- εhanasia, quaru utracp ex immortalitate nome duxit. uerum quibus iecur crassis

ectentis humoribus obstructum est, his quasi lapidis cuiusdam podus in dextris vr.ecordiis, quibus lim ui sinistris sic

iacere

78쪽

τ6 DE PEs TE iacere indetur, ut silperiores partes deorsum trahatur &usin ad iugulum tendantur: quibus autem renes, his graue quido dam ines uidetur in locis qui sunt inter lumbos Zc spinam. Ne uero in crudita te de ea loquimur quae male habet uen triculum,& quae est in uasis incidat, moderate se exerceant, dic caueant ne in cibi uel modo,uel tepore, uel ordine, uel g

nere peccent: caueant ab intemperantia rei uenereatacaueat a nimis breui somno.

seMiue in primam cruditate inciderint, cuius indicium sunt crebri ructus, uetris sonitus,fastidia cibi:siue in alteram, cuius fgnu est crudus succus qui in urinis resi det,tempestiua abstinentia eis opus est.si uero prima ex morbo fuit orta, seu uen triculi intemperies fuerit, seu tumor ali quis non naturalis,adhibenda medicina

quae illum sanare possit. Vt deni corpora medicinis usq; adeo corroborentur ut aer pestilens,spiritu in pulmonem duinctus,ipsis no noceat, qui in eo uersantur,

illas ieiuni singulis diebus accipiat quas accipere solent hi qui sunt in metu pro 'Pter uenena,quae in cibo uel potione da

79쪽

LIBER s EcVNDVs ri possunt. sed omnes primas tribuut Andromachi theriacae. qua qui sumunt,eos in pestilente aeris statu neutiqua hoc malo corripi Galenus scriptum reliquit. in

hac sumenda considerare oportet regio nem, anni tempus, coeli statum, aetatem, temperamentum, uires. nam nec incaliada regione nec in sstate,nec in calido coeli statu, nisi summa necessitas postulet, danda est,ne febrim excitet: nec pueris, ne corpus resoluat,&natiuum spiritu ex tinguati quinetiam aetate florentibus, multo naturali calore praeditis nem multa nel saepe exhibeda est. cum praeterea exiguum ad ipsius concoctionem inter uallum erit,fabae AEgyptiacie magnitudine cum duobus aquae cyathis temperata est danda: cum plus temporis ad eius diastributionem, nucis auellanae cum tribus cyathis.secundas tribuunt glebae Arme Diae, quae denarii pondere datur ex uino tenui.quanqua Galenus in magna pesti l entia,ei quae Thucydidis teporibus homines afflixit assiimili, no iccirco sumpta scribit, ut in morbum no inciderent, sed ut, cum incidissent, eum sanaret. tertias

80쪽

deserunt ad antecedentem Rus potio

nem . quae constat ex duabus aloes portationibus: Sc totidem ammoniaci thymiamatiS,ac una myrrhae. ea diluuntur odo . rato uino, cuius quotidie tantu, quantucapit dimidius cyathus, datur. Rufus ait nemine se nouisse, qui hac potione usus no ex peste dextre uictor euaserit. quar tas deserui ad cyphea,qus,ut Paulus gineta memoriae tradidit, no modo nari hus sumta prosunt pestiletib.morbis,secletia comesa. quintas dant myrrhidis radici.eam enim etia Dioscorides, cum pestiletes coeli status fuerint,bis aut ter die potam hominib.sic prodesse ut in morbumii 5 incidant,aliquos narrasse scriptu retia quit. ea uictoriati podere datur ex uino. sextas dant aro. qua etiam in pestiletia sa tutare esse in cibis aliquos dixisse Plinius literis prodidit. eodem pondere sumiturite ex uino. His medicamelis Graecos in pestilentia auxiliu attulisse intelligimus. eos uero secuti ex alijs praeterea quae ue nenis medentur usum habere coeperutinam ipsis uisa sunt ita ab aeris putridi ueneno seruare posse, ut a caeteris uenenis

possunt