장음표시 사용
111쪽
Uin Firmamentum motu splendescere primo
Contemplabantur veteres, quia mente sequuti Astrorum aspectus, nunquam vidisse minutum Discrimen poterant I quo progrediuntur ab ortu Sydera fixa, vel ut norant errantia; quippe Mille Cyclis ducunt. Maeandris millibus orbes Astronomi, ut motus certa ratione diurnos Percipiant, mediasque Vices, perigaeaque Puncta, Centra, Polos, Axes, Auges, variosque regressus; 'Et modo veloces, modo tardoS, atque morantes Apparere vident; & in omnia monstra volutant Ingenium, longae ne non respondeat arti Phaenomenon; confert Hipparchi tempora vissSyderibus Ptolemaeus: opux determinat ingenS,
Quod stupet Uranie, quod Posteritas imitetur; Et motu recto per signa sequentia ducit A planen: Aliis alii deducere Causis Nituntur Coelorum Adytus; sed dupliee Tycho Stellarum Centro, molem metitur in omneSAmfractus, nimiumque Phases Copernicus auget Mobilitate Soli: tamen hic exactitis omnes Astrorum motus ficto Syntagmate profert. Dissicile est primis varios obtutibus orbeSRimari, facile est inventis addere: nunquid Inde suo ferri motu mediteris in ortum Sydera, dum primi rapiuntur ah apside Coeli occasum versus Z Glidisque canalibus ire Per loca tot parvis Epicyclis rupta Planetast Sunt haec ingeniis hominum c mirabile dictu l)In fines inventa suos; nam calculuS artem Diluit inconstans, vario distractua arithmo . . Qua-
112쪽
Quapropter petit in paucaS concludere leges' Schemata Coelorum. Simplex natura vagari Gestit in Amfractus nobis ignota gerentes Principia; & quorum nondum sint aequa repertis Themata. sudandum est alio Systhemate Mundi, Ouod magis, atque magis naturae consonet astris.
Quis mundi sapiens ὶ vastas quis mensus abyssost a Qui digito tetigit durataque membra probavit, Arme incorruptiS essentia quinta lacertis Integra pelle fibras omnes custodiat ξ utrum Sit loeus arboribus Z regio sit inhospita brutis pEt virtute calor, non actu ferveat ὶ Ignem Motibus in Sphaeram , sub Lunae fornice, nullis Visibus inspectum, succenderit Arbiter λ utrum Motus in Ellypsin, centro ne seratur ah uno Observare licet nostro distantia visu, Et conjecturis inserre probabile dictu: Sed media ingenti fallunt discrimine mentem; Irrequieta omnes ratio se vertit in ausus, Garrula solertes confundit opinio sensus , b Ambitus a Centro spatium seiungitur ingens ;Tellurem Mundi centrum depraedico, punetum Respectu Sphaerae totius; & ambitus astris Terminat intuitum, per inania caetera fallit. Propterea an Sphaerae sese tangentia gestent Corpora, nescitur; vel an impetus altior orbes Subjectos rapiat, contra nitantur & ipsi. Hinc, atque hinc solida consistere fronte videntura Iob 38. 33 Nunquἰd noui Ord;nem Coeli ς σ pones rationem ejus in Terra 3 Eccl. I. 2. Altitudinem Coeli, in la/itudinem Terrae , Ur profundum Abs, ςuis dimensus est ρι Sap.9. 16. Di cile aestimamus , quae in Terra sunt , quae in prospectu funι , invenimuι cum labores qua autem νην Caelii sunt quis investigavit Z
113쪽
Corpora caeruleum depicta voragine vultum Continuis liquidos attactibus edere fludius, Et celebrare vago connubia mutua motu,
AEthere. luce, situ, proprioque effundere mixtim In medium afflatus tenues; sed nulla calorem - Emittet motu glacies , ct quidlibet expers Igne; ubi flamma latet, valet inde calescere motu , Quem facit allidi duri constantia, tanquam, in pelago scopulus liquidae vertiginis aestum. O mihi si liceat superos ascendere CoelOS, Visere Virtutes, assistentesque Polorum Cardinibus Mentesi vos alloquor inclyta Mundi Culmina. dividuis regnum caelastis aquarum Limitibus; tranquillus apex, tranquilla quietis Sestio, fluctisonis Terrae supereminet Undis; Nec valitum mortale Genus, divisa tueri Mentis. & undosae Carnis penetralia nisu, Firmatisque Polis in sernae Partis, & altae,
Pro centro cohi here rotas, ut in ordine motus Eliciant. O vos veniam mihi cedite, MenteS; Mens agitat molem: Menti succurrite nostrae.
Degenti Terris fas est quoque degere Coelis.
O Vae verci sit causa patens, cur lenia quaedam Perfacili fluxu refluant. & dura Protervis Vincta ligaminibus sistant; ab origine sortem Nacta suam , commune gerant haec, illa soluto Glutine nil habeant toti commune ligatum, Crediderim. Quia fluxus Aquae diversus ab Igni. Fluctibus, & pariter diversus ab aeris aestu, Diversum demonstrat opus; si Sphaerica partes
ConteXtura movet, quare non semper eodem Fertur
114쪽
Fertur idem motu p Tenuis lux in loca praeceps Advolat, & flammae vis tardior imparis ignes Agglomerat. Studeat miscere quadrata rotundis Democritus; quoniam diversis rebus eundem Attribuat cursu fluxum, quo singula torno Sphaera ruat non est cadem. Non ergo figuris
Constat eisde. Eadεὶ haud igitur diversa; quod obstat
Supposito. Refluunt sic nata, carentia nexu, Artubus haec teneris propter tenuissima fusae Materiae momenta, magis sunt caedua duris. Dura penetratas millenis orbibus in se Materiae partes cogunt, caedique resistunt; Dissiciles neri, longa tamen arte teruntur,
Tritaque jam refluunt, statui revocata priori Consistunt. Igitur ducunt ab origine sortem Mostia. dura suam, varioque fluentia ductu. Forte putent aliqui, primo quod fecerit ortu Cuncta Deus puro stringentia vimine parteS ἔSed quaedam fragili conflata vigore, citatis In partes resoluta suas impulsibuS, atque Nixturis fuerint; flammis velut ara liquantur, Qtiae si clausa statim vasis agitentur aheniS,
In teretes abeunt Cineres contusa minutim.
Sic Aqua, sic Asila, sic tenuia quaeque manebant Ante, sed impulsu Motoris. & igne creato Saucia caeperunt sol vi, contritaque cunctis Partibus amissum perdant magis usque ligamen. Sicut Aquis lapides rodit labentibus Amnis. Laevat, in exiguas fragmenta remittit Arenas. Ρarcius ista canam; quia quomodo fluxus aquarum Stringitur in glaciem, poliquam defluxit in undam Cur motu redeunt, si conterit omnia motus ZEt quaedam contusa solent lapidescere, quaedam Pulverulenta rigent, quaedam corrosa liquantur; Haec acri sol vuntur aqua; mox arte resurgunt;
115쪽
Illa fluunt semper, nunquam nexum illa remittunt 3 Ex quibus inferimus proclivia quaeque suapte Naturi mutare modos, aut integra siliunt.
SUb Firmamenti titulo latissima Mundi
Machina saeph venit, spatium cum firmiter omnes Detineat Ρartes; Coeli sub nomine crebro - Fertur idem spatium; Coeli qui nomine gaudet Iudicis appellat sensium subtiliter Aer. aErigitur rutilans spatiis sublimibus AEther; Et simili Coeli sua nomine iura reposcens, Ima petit; querulis Acrassibilat Euris , Et procul assurgens, sua regna per AEthera pandit. Audit Aristoteles, Coelos definit. & astra Ethere signari; spatiis inclusus iniquis Iupiter auria sub dio Nube reclamat. Siccine cum superia Tellus appareat idem Faetus, ut insernis caelestia Manibus, AEther Omnia dicentur; Leni pede purior AcrSupremas violare plagas formidet ab ipso Limine Lunari, nisi devolet eminus Exul ZExsthaticum gradiaris iter; tibi nonne videtur , Terra nitens Astrum Z Quare non creditur AEther pNonne Planetarum spiris via libera lucem
Torquet in ima e quid est , animam si spiret in altuma Hine Genes. I. 26. Volatilibus Coely . Ibid. Iq. Fiant Ia/msnaria in Firmamento Coeli . Lucr. lib. I. In hoc Caelo qui dicitur Aeν , Ur Iupiter Aer intelligitur . Hor.lib. I. Sub Jo- frigido . uae sequuntur poetice tractantur. h Vide Rir erium in itinere exsthatico.
116쪽
O PUs SECUNDAE DIEI. DAthmosphaera levem, circa se densior haletὸ a An bene conveniat duris. & mollibus unum Nomen Z habet veri certos Armilla Trigonos, Queis aditum reseret liquidis , & talia fatum Audit Anaxagoras. Ignem facit AEthera: litem Mitigat. O AEther quantum sic Aere differs lΤu per te rutilas; vegetas & inertia motu; Tu per te calidus, tua semina condis ubique; Tu refoves . Aer sine te, nihil obtinet horum ;Hic minus activa refluos indagine succos Ebibit. & lucem facili splendore maritat; Et quasi pilentum summis, imisque paratum Spiritibus, leviora vehens, graviora relinquenS, Conciliat; sensim tactu palpatur amico; Ignis & ardorem medium tranabile mulcet; H ic Terrae, Coelique sinus comes AEtheris opplet, Magnaque perraro loca dividit intervallo. Cumque sit impulsu sese feriente moveri Segnior, allisu frendet, fremit, eiulat, aures Tinnulus applodit, veluti si scissa papyrus Strideat, & cuneis quassatus percrepet asser. Hic etiam quadam pice resinatus, & uncto Conjicitur similis, densis cum talia flammis
Procreet admixtus, maneatque tenaciter ignes,
Adjutus lymphis, S crassa uligine Terrae. Est illi pariter virtus elastica, siligenSAttractu Nebulas, tumido quas tergore terris Elevat: Hinc nimio conclusus robore folles Bacchari Thyasis gestit, truditque Per auras Euripis fontes, vacuique pericula monstrat. Vim divisivam rerum quoque continet Acr
a a thmosphaera est halituum Sphaera, qua vaporeb per venire possunι ab unaquaque Frbara , ωι ὸ Terra. 4 Luso sa Soleo
117쪽
Unde sici lictu rorantia carbasa terRit, Siccat humum, spumisque focos amantibus urget, Ne venas non massa suas dispertiat igni.
Frigidus est Aer, A qua frigida, frigida Tellus; a Sed tamen igne calent. Magis hoc: est arida Tellus. Aridus est Aer, est aridus ignis, & undis Humida sinit A qua certius humida: frigidus Aer . Namque quid est frigus, nisi deseci sie calorem
Sicca quid ariditas, nisi cum deest humor aquarum pQuicquid enim calor est ignis, quidve humor aquarum Novimus: Ergo quibus calor, humor desit, habetur Frigus & Ariditas; tamen his potiora requiras Qualiae quippe madore carentia pinguia, non sunt Arida; sic oleum, sic ignis, pingue quid ardent; Et macer est Acr, non aridus: Arida Tellus Non macra. Derides Z Ubi smplex Corpus obaudit
Sensibus p Auriae moles impressa receptant Omnia. quae facili renuunt fugientia nutu. Inde calent, frigent, caligant lumine, lplendent; Arent, humescunt, pinguescunt, atque macescunt. Quasque Athomos dicaS, Terrae ramenta volutant . Propterea graciliS reliquis praestantior Aur, Si quem deitituant extranea quaeque, rigorem Exercet summum, gelidaS conglutinat undas,
Findit humum macie, constringit mista resolvi, Dum vorat ingluvie quadam, vel ut Halluo quicquid Se sapit. & Protei species se vertit in omnes. Sed quibus explanem verbis ita corpore simplex Abstrusumque meis Elementum sensibus Z ipsos reolus, ut reserem, suspendit in Aere Ventos.
a Frigidum Userem docuerunt Ur St ici a quorum potissima erat Tatio ; quia cum sit Ignis lucidus simul, σ ealidus , cons quens videri , ut illi objecta natura rum frigida A, tum obscuria re. Cael. Rodig. lib. 2 . cap. IO. a & Seneca lib a. quaest. nat.
cap. Io. ait a Nasura enim Aeris gelida es .
118쪽
FRigidus hine Aquilo tepidum decertat in Austrum,
inque Notum Boreas, Vulturnum Circius urget; Fundit Hyperboreos restivus Ethesia filatus. In Sub lanum Zephyrus conspirat Eoum: Libs in Caeciaden, & Iapis Corus in Eurum. Nimirum Ventis nomen fecere locorum Respectus, pluresque notant in Ρyxide Nautaei Quam quod bissena distinxit voce vetustas. Nam Boreas, Aquilo, Corus spatiantur ab Arcto; Et gelida niveos respirant fauce furoreS, Sole procul. Contra Notus, Auster,& Astricus afflant; Et calida tepidos respirant fauce liquores: At Subsolanus, Vulturnus, ct Eurus ab ortu Regna movet Nahataea, ferens quae verrit ab Indis. Spargit ab occasu iucunda Favonius ora, Cui Zephyrus Ver lene fovet, grave Circius halat . Sed quaqua versum spirant, ubi Causa fluentem Acra conturbet. Porro quae Causa sit afflans, Aeriumque movens Regnum, quatiensque procellis Nosse laboramus. Magni quid Terrea siccum Ariditas exhalet, ut inde quati queat ampli STurbinibus Mundus ὶ dicam nova scire volenti. Pondera perfectam statuunt aequata quietem; Ponderibus pressus momenta minoribus addit Motus & excessum librae gravioris adaequat. Si vero librata suis a lancibus aequam Pondera destituant trutinae vim; fluctuat ancep Et levius sursum fertur, graviusque deorsum. inde fit in liquidis omnis commotio; namque Libramenta petunt partes hinc inde gla Uantes, Motaque ParS parti minimo quocumque flabello E Stare
119쪽
Stare loco nescit; concurritur, aemula mixtis irritamentis partes haec pugna lacessit, Imparium vires donec confuderit omnes ,
Et nexu pariles suffecerit. Unica Venti Ne sit origo tibi; quia quicquid in Orbe movetur Plus, miniis instabiles momentis ventilat auras. Sic igitur Coeli Motor constanter in Orbem Inseriora ciens, faci lem quatit aere Ventum, Quem Mare Pacificum novit; quem ducta Cometis Semita significat gyro. Namque ille globorum Impetus Occasum versus dilator ab ortu, Mobile quem primum late profundit in Astris, Dum rapit immaneS adeo constantia Sphaeras Corpora; non fieri possit, quin non quoque motu Sollicitet simili fluidum simul, Aura. Ρontum. Inde Planetarum solidae variantia frontes Ora stu referunt, Synodo . Sextante Cyclorum Ρenthametro, Quadrante, Trigono, vel Diagono Si quibus allidat liquidum, vertigine ferri
Diversa sit opus, variosque exurgere Ventos.
Hinc Orientales Saturni aspectibus amant, Procreat occiduos Mata, Sol, & Luna susurros. At Venus Australes. Boreales Iupiter effert, Mercurio parent alii, quem lucida transtri.
Regulus, Alcides, Cervix,& Cauda Leonis, Pleiades, Areiurus, Delphin, Lyra, SyriuS, Hydra Instigant furere, S Solem nimbosus Orion.
Sicut enim Hydromylii motus contortus Aquarum Tympana si mutent pinnas, modiosve; retorquet Flamen, & undosos fluxus; ita mobile primum, Dum variat moles, influxus mutat, & auraS. Sed minus Ingenii mihi sit, praesagia norint Astrologi, non invideam. Mox ipse recessus Lucis, & accessus varias per tempora PugnaSVentorum generat, pluvias, & frigus, & aettum, Omnia
120쪽
Omnia Flaminibus Causas, viresque ministrant, Dum Motus Natura sui conturbat iniquo, Et Gravia, & Levia occursu, pacemque reposcit. Nam roratus aqua lithlimh vaporibus atris Sussitus plusquam Sudum, praeponderat Aer, Aggestaeque Iovem Nubes gravitate fatigant; Dumque fatigatum frontem sudare coercent, Praevia portendunt celerem suspiria fletum. igniculis etiam velut observare caminos Possumus undanti flammarum turbine flantes Aura tumet, refluit, crepitat, caligat, anhelat. Non secus occlusis soribus, seu folle retrudit Rimula spirituum globulos; ita densus in antro Rarus in aprico glomeratur ad ostia Ventus, Ρropter inaequales oneris dispendia lances. Vulcanum quoque languentem sub ferrea massae Tormina solicitat ructatus anhelitus undiS ,
Qtiae derivatae camuris conclusa columnis, In cava praecipitant, exploduntque Acra casu. Praepetibus rapiunt Venti secum omnia pennis, Et tales afflant, ut climata qualia verrunt,
Sic oleant; Nivibus gelidos Cynosura; tepentes Sole, Marique Notus, suaves Aurora, salubres Hesperus exhalat; sapiunt limosa Mephitim, Quae respirato gentem languore Parentat. Et Vos o Dryades, ramis crepitantibus Euros Plaudite flaturos. Aegles viridantiS odorem. Et Vos o Lymphis aspergite, NaiadeS, auraS, Ne teneras lambant labiis arentibuS alnos. Quid dixisse velim ξ quamquam respiret eodem Cardine Coelorum Ventus; nihilominus illis, Hisve plagis prodest, quia prata virentia, campos Frugi seros transit, flatus decerpit amaenos, Quos humus infelix alibi, vel stagna negarunt.