장음표시 사용
71쪽
ingenium, sine mente regi, sine mente moveri Et caecam sortem aeternis contendere Fatis pNon opus est casu, non est opus esse necesse, Quod valet arhitrio summae conlistere menti S, Omne quod hoc fieri potuit; seu Mundus ab aevo . Seu sit materies, vim non habet omnipotentem, Quin penitus n9n possit ab Omnipotente creari.
Ergo quid opperior vult hoc Deus esse; sit ipsum
Protinus ex nihilo, sed non nihil esse jubetur Hoz aliquid: non vult ipsum p redit ilicet ipsum In nihilum. Superat res omnes Prima Voluntas. Quae creat in primis partes, Elementaque Mundi .
kue creatit in Principio Deus, sunt
omnium Rerum Principia, in Elementa.
NE tamen incassiim credas narrata Fideli
Dogmate ; Principium rerum scrutare per omnes Causarum species ; nam qui simul omnia secit a Principium Deus essiciens, Finisque supremus omnia se propter, simul ac operatus, & in se Principio comprehendit opus sine motibus extra Sese distinctum, quod se sine, non valet esse. Sed quoque Causarum series, metasque creavptlysis cum rebus, Motus, Loca, Tempora, quicquid Congrueret rebus; senisque diebus in ipsas Res successivum statuit decurrere motum , Donec perficeret species, in saecula nunquam His defecturus quae condidit, usque beato Fine fruatur Homo, propter quem Mundus hic eX tat.
72쪽
Propterea dum Mentis opus meditamur adortum, Indesinitis procedere principii S non Possumus; at quaedam fieri Natura negabit, Quae jam de nihilo secit Deus, AEthera, Caelum, Sydera, Lucis opes, Sudum leviS acris, undam, Terrarum tractus, firma intervalla locorum, Quae nisi Principio condat Deus, irrita tentet Ex aliis primo Mundus procedere Causis. Ex his mutari quaedam Natura laborat, Seminibus primo cesss. ut gramina, stirpes Ligna, & ah his fruges, fructus . nova semina, succos, Dura metalla, petras, glebas, & caetera Terrae, Brutorum species, hominumque, sed unica semper Ex nihilo in membris rinima immortalis habetur. Quaedam imperfecth sine semine mistio mutat, Et corruptela quadam resoluta fatiscunt. Propterea nisi cum causis Natura secundis Virtutem a Primo desumat Agente movendi; Ac variis instructa modis, rebusque potenter Materia, & Forma signatis, quando mo Veret Effciens Z qua Materia , qua prodere Forma Diversum posset Causae valor ille creatae c
Am quaedam mutabilitas intrinseca moli, a Quam Deus indixit Mundo, quam pror5uS, & omni Concipias Forma rerum restare carentem, Materies in mis id est; non spiritus illa est, Non corpus, non omne quod est speciale notatu , Non tamen omnino nihil est; si dicere possim,
S. Aug. lib. I 2. Cons. cap. 3. & 6. σ alibi.
73쪽
Σo Jo. CHRYsosT MI A S. PAULO Est aliquid nihil, & non est; hoc & prope nil est.
Quo nihil inferius, tamen est informe creatum, Formarique capax, subiens in origine Primum Corpora; nam mutabilium substantia rerum ,
Quae quicquid fuerat, mox desinit esse vicis lim, Et simul hoc ipsum , quod non erat, incipit esse, Suspicione premit mentes, ne transitus iste Per nihil omnino fiat; sed nosse fatigas
Cum mutabilitas, atque intellereio semper Iuncta suis Formis naturae jura reposcat. Nimirum Tenebrae faciem scrutantur Abyssi. Dum vacuum mens nostra movet Telluris inanis. Dum tria fadta legit, distinctaque nomine certo Formarum , veluti Caesi, Telluris, Aquarum. Sed cum Materiam Divina Cruatio Ρrimam, Persemim intendens, nunquam collimet oriri, Nec sine Formarum nexu succedere CorpuS, Nec sine Materia Formas existere prima Corporcas; pleno signatum terminat ortu,
Quod mutabiliter voluit Deus ipse dierum Decursu fieri, quamvis potuisset ad instans Omnia perficere. Hinc Caeli perfectio lucem,
Spirituum mentes, Firmamentumque moratur,
Divisas, & Aquas ab Aquis Caelestibus imas, Et Solem ,& Lunam, S Stellas, S Tempora motu,
Ouo parit Er mutatur humus, fit & arida lectis IEquoribus; Pisces & Aves promuntur ab Undis, WA Terra Vegetabilium variabile germen, Et Genera, ct Species, alio pollentia sensu, Donec ad humanae sobolis primordia ducat. Quae dedit ut certo mutari tempore Numen , Guam fieri subito malit, docuisse videtur, Quas Natura vides o sit p. aestare; quid insit
Corporibus; quam S etenim praecedere Formas
Tempore non possit, quae de te portio non est, Et
74쪽
2IOpus PRIMAE DIEI. Et radix informis id est; tamen ordine formis Est prior, ut vocis sonus est simul & sonus, & vox; Et tamen ipsa voce sonus Prior esse probatur. Haec ratio supra Physicum dictamen habetur, Ut neque materies sine forma possit haberi, Nec sine Materia Formae manatio; si sit Corporis, ac ideo simul utraque semper habetur. Hinc informis hyle formis caelata sub ipsis Non intelligitur, non est, non extitit unquam Insormis, quia Forma suum jus est, suus actus, Quo si privetur, totum deperditur, alter Ni sibi succedat, totum mutabitur ipsa Mutata , quoties alius successerit actus.
Non sufficere pro rebus omnibus Materiam unam, unitate specifica ; sed requiri plura Elementa, seu Principia
HAEc autem virtute Dei praemissa videmus , Ut de materie signata cuncta reformet, Perficiatque volens geniturae more, creata. Propterea Mundi partes, Elementaque promit, Caelum , Tellurem, Latices; exinde quid Ignem Luce ritere jubet; caelestia firmat aquarum Dissidioὶ cogit Latices, Terramque virenti Gormine detectam comit, Bruti sque reseret . pScilicet ut doceat quamquam diuinittis illud Mutari possit; per se mutabile Corpus Una Materie fieri non posse ; sed ultra Principiis aliis opus est luccurrere Mundo. Propterea quisnam variis accomodet unum Principium rebus Z ponas Elementa vicissim
75쪽
Cum fluidis Undis Ignem, cumque Aere Terram, Unde capis subigi longh distantibus unam Materiam 8 primamque Voces, ex qua omnia fiant, Cum iam simplicia, & diversa fecerit Author Omnipotens λ quidnam reperis commune sub i psis Simplicibus, nisi conceptum, quo dicimus esse Corpora ξ nempe quia eX'non tali tale sequatur Hoc aliquid Divina facit transire potestas, Quae de simpliciter non tali tale creavit, Et de non tali totum convertere possit. Sed Natura suos semper determinat ortus. Ex aliquo tali, simili, quod proxima Forma Contineat monumenta rei; sic semine Plantae Planta venit, Bruti certo quoque semine Brutum ;Quaeque velis fieri, non quaelibet apta putabis, Sed propiora leges: Cibus ipse nec utilis omnis Omnibus est idem. Repetas ab origine Mundum.
Haec sunt quae primo fuerint cum condita jussu, Vel fuerint mox omnino conversa Iubentis Consilio, varios eadem mutantur in ortus, Mixturae nexu; resolutaque rursus id ipsum In Genus, ostentant primaS eXordia formas . Materies invisa quidem: sed quanta silentem a Obducit tenui totum caligine Mundum pCorpus ea est simpleX, longum, latum, atque profundit Et similem reserens ampla compagine vultum. Illa sed insormis, medium nihil inter & extra . Aternam quod hylen dicunt, & in omnibus unam Qui si, ut existat λ spuria Plato mente salutat. bNec quid, nec quantum, nec quale, nec inde relatum, Ut commune Genus , quis vix intellviat esse λ
a Creavit Orbem Terrarum ex Materia in Pisa . Sap. II. IS.
ha gessarion. in Calum. Plat. lib. I.
76쪽
Cuippe Creatoris nutu formata, diremptis Corpora prima notes formiS Caelum, Mare, Terram: Quid speciem primo variet, si possit ab una Materie, Natura suos progignere scelus pRidiculum reputes, uno si plurima possint Corpora Ρrincipio gigni, quam plura creari: Nam Deus, & Natura nihil perinutile formant; Nec desunt operi intento, nec inania cadunt. Non idem ubique unii;sed plura ElementaCreantis Arbitrio, sic iussa globo contermina cogi, Sic seri; secus haec misceri quomodo possint, Vel si mista forent, possint Elementa vocari Grammatici Latio reserunt Elementa legendi Viginti tria; nominibus sunt plura repertis Quae sunt in Mundo ; quid ab uno sint Elemento ZNum quia conceptum mentis communicat unum Littera multiplicem discriminat una loquelam
Iuatuor mulgata Elementa non sunt totius Mundi Elementa, in Corpora in Terris reperta, ut Metalla, Lapides , sunt borum additamenta, ut vocat Cabetis lib. I. Meteor. text. q. quaest. 3.
PLura inquam;quoniam Mundus non est Elementum. Nec solis constans Elementis; namque creaVit Hunc Deus in varias formas; ita Sydera, Terram Atque Planetas; an glebae sunt saxa 8 bitumen Eli Sal λ & varijs eadem sunt nitra metallis pNam sicut Mundus diversis rebus in unum Mistus opus variat partes formali rer omneS, Simplice nec Forma constat; sic omnia Formis
77쪽
Mista minutatim compactis edita credas ;Sed tamen attendas uni communia Formae.
Quod si tam variis Formis haec condita noris, Materiam primam informem quid quaeris in ipsis pCogitet ingenium, sensus ne quaerat Abyssum Deficientis hyles, qua sit mutabile corpuS. Ne quaeras autem quot sint Elementa priusquam ,
Quid sint decernas: simplex est Corpus & illud
Ex Elemento alio non fit Z Non ergo duobus Materies communis inest; nam quicquid in uno est, Non est in reliquis; nec quatuor illa creato Suffciunt Mundo; nec non si quatuor imo Facta loco reperis, Ignem, Aera, Flumina, Terram, Et dubitas an Gemma nitens, an sorte Metallum Sal. similesque suum per Corpus habentia partes Sint de simplicium numero si condita primum Credideris potius, quam semine nata creato) a Quid referas, vatium, si cessis AEthera pennis Singula Caelorum visurus Climata pergas pΡura neque ex aliis fiunt, quia facta fuerunt Ex nihilo diversa, Deo mandante, velut sunt Ρrimitus; & faciem mutant, si mistio partes Ingerat, aut si seminibus sint pabula certis. Sint Elementa suis conformia partibus, aequas Et similes, & homoeomeras servantia lanceS, b Quomodo se Tellus Elementum dicitur unum, Quae tam diversis compadia est partibus in se e
Stellarum quoque compages non esse videtur A simili forma: Lunam speculare nitentem.
Lucis inaequali vultu; si quodlibet Astrum, Corpus
b Homaomera , quae constant partibus similiaribus , ut Aq AE, Aera sinis.
78쪽
Corpus habet dispar, Elementa quot esse probantur Si Corpus simplex Elementum dicere mavis, Non Elementa putes firmissima corpora quaedam pUt Firmamentum sunt, Sydera, Terra, Planetae. Aut sunt plura simul cum non sint Corpus in unum
Consimiles partes, ut habent Aqua, & Ignis, & Aer .
His igitur dictis pateant exordia rerum , Quae sunt in mundo: Series est Mundus earum , Nexa Creatoris Verbo, distincta volentis Arbitrii ratione; suas imitantia leges Cuncta Deus primum quae condidit ipsa sub omn, Multiplici formata gradu sunt, ordine certo Principia. Ex ipss fuerint extrinseca quaedam Finis & effciens: fuerint intrinseca quaedam Ut cuiusque rei proprium Natura per omnes Effectus demonstrat opus: discriminat actus Esse potens , & Forma quid est determinat i plam Materiem: sed enim cum sint haec summa scientia ingenii Decreta , vides a Numine formas Distinctas cuicumque rei: Passiva Potestas, Quae nihil est actu, quo plus exceperit aetum, Ut magis Activum fiat, minus illa tenebit Materiae; nihil omnino, si mentibus insit: Nam Corpus prae mente, per hoc differre necesse eli Quod divisibili partes in Corpore quantae Materiam dirimant. Totum hoc totaliter est Mens, Parte carens omni, substantia vivida Uerbo; Nec totum esse tenet si sit finita, quod est hoc Ex alio pendens, quod limitat esse creatum. Hinc etiam plus de sormae ratione, minusque Materiae sortitur Agens excelsius inter
79쪽
Corpora; Caelorum Sphaeras intellige, Stellas Indesectibiles, agiles, motuque PerenneS, Materia tenui, forma potiore coactas. Hinc AEther, aut Ignis habet magis Adre vires Aetivas, S A qua magis Aer, imaque Tellus Prae reliquis passiva magis, plus ponderis effert, Materiaeque gravis, de se minus apta moveri.
Post haec & mistis est omnibus indita primum Persectis, Imperfectis Distinctio, passim
In species mansura suas, numerisque vicissim successura suis, donec praevisus in AEvum Finis ab immoto Mundi Motore feratur.' Quae nisi distinm faciat Deus omnia primum, Incatam totidem quaeras exordia rerum.
Non dari inbomos Democriticas.
AT neque quod minimas parvis Elementa figuris
Caedua Particulas tenuent) per inane volantes Inducas Athomos. Tellus, Aqua, limpidus Acr, Hisque pareS moles sunt Corpora consita nullis Rupta foraminibus, iugi conflata tenore; Non vacuo sparsim sunt interpuncta minuto. Namque reale aliquod spatium non posse repleri, Iussia Creatoris renuens, interque capedo Esset in Orbe magis. quam res extare, necesse. Praeterea si pondus habent, faciemque Perennem, Et motu conjuncta novas Corpuscula sormas induerint; totidem nexus, totidemque gradatim AccubituS. qua sorte petunt, qua lite Iecusant,
Unde situ variant, sit ut ille tenacior illo Surculus; ille color, sapor ille, valentior illo, Plus. minus p aut ergo specie differre suapti Dixeris, ct similes Athomos concrestere in unum, Ouod
80쪽
Quod retuli Naturae Elementum, partibus ipsis Continuum, mini md caesum'; quia scilicet unum Per se subs stens. Aut non differre: quid ergo Sunt Acr, Aqua, Terra simul λ Quid talia primis Principiis λ Athomos Terrae cur densus opacat Nexus, aqllae ligulas, in mollia Vimina stringit Acra millenis linquit flavescere rimis 3 Haec Athomus Terrae sit, & Aeris altera; distent Natura ὶ Quanta distent in mole λ Figura ξΡondere Sed quantum λ ne tanta remotio partes Afris, & Terrae possit mutare vicissim. Diversum perhibes 7 Esto. Da prismata, Terrae Molecolis, rotulas da partibus Acris: Ergo. Terra nihil spatii de se discriminat, Aur Inde minus triplo; per quod si pyramis Igne Praenitido transit, non est cur possit haberi Aur a Terra longd diversus, & alter. Quod si simplicium pendas quam plurima rerum Corpora, dissidium maius novitate figurae Comperies. Age quid factum p Quid Mente ereatum Divina , facies veluti quodcumque gregatim Si sit arenarum cumulus e Quae scisso summum Quominus Artificem sequitur, minus esse putetur Credibilis; quod & has Athomos intenderit Author .
Accipe, sis, Athomum conceptu menti S aquosam,
Quam dicas impartibilem, si nullus Agentis Actus habet vires mutandi protinus illam;
Immutabilitas summis aeterna coaequat
Spiritibus, cons ste parum, quia solus in Adius Est Deus reternos, est immutabilis actu;
Spiritus est actu mutabilis, unde creatuS. Si minor est Athomus, quam mens ab agente creata, Corpus erit propriae nexu mutabile Formae .
Quin potius Corpus simplex, si feceris unum Continuum, minimis caelum, stant singula primas