Petri Iacobi Montifalchii De cognominibus deorum opusculum

101쪽

3. DE COGNOMINIBUS ,

Nec puer illiacus, sormosa nec herculis uxor Haec Iuventuris dea pulchros pedes habens. uoluti Homerus canit . ut haud iniuria Itiuenalis formosam hes en appellauerit. a quo sane ne pnomen abhorret. namq3 pubertas est. Caper grammaticus non poenitendus tradit q6 Itiuenotus est aetas. Iuventa uero dea que S ΗΦe Iuno. nis filiaiati Herculis eade3 uxor appestas. Apud Oui. Iuventae aras Medea statuiti quae sit Hebe De connubio Herculis ato Hebes Properti' nister Nec sic caelestem flagrans amor herculis ii ben Sensit in oeteis gaudia pina iugis. Martialisi ad hercule Nuc tibi Iuno fauet. nuc te tuadiligie Hebe. Seneca. Deus Alcides possidet Heben. Nec Iunonis iam timet iras Cuius gener est q fuit holstis. Insiliuntia Sicyone eximie colitur Hebe τquam appellant DIAM. ut Strabo comemorata

DE GRATIIS , i

s iras Gratias Latini uocant i Charites nomionantur a Graecis Iouis & Eurynomes filii. Aglao te prior Euphrosine Thalleo sequunt. Ex oculis pulchru aspiciunt. iucundus ab harum Sidereis irrorat amor de more pupillis. ut scribit Inesio/dus. Desiodo suiDagatur Diodorus siculus assis rens Iouem eis una cu3 pulchritudine beneficii, etiam Sc gratiae retributione dedisse. Servius ho/noratus tradit Gratias Venere ac Libero natas.

neo id inmerito dici. qa Gratiae cut ait) perii

rum fere numinum munera conciliantur . est inudasi quoniam Gratiae sine suco esse debente Item connexas. O insolubiles egre Graiias decer

102쪽

DEORUM 3.

Vnam uero auersam pingi duabus nos respicita bus O yfecta a nobis Gratia duplex reuerti cle/bet. inc orati. Solutis Gratiae Zonis dixit. qm amico3t animi secu luti essae debent ac nudi. Et alibi ide ait Gratia cu nymphis geminisque Eroorib' audet Ducere nuda choros. Ide Iam Cythe, rea choros ducit Venus. imminae Luna Iuctaeq; nymphis cratis decetes Altero terra quatiui pe/de. Oui. Protinus accedui Charites nectuto cooronas Sertas caelestes implicatura comas. IJayroia pulchra sunt opa. ut Strabo testae.& Nomestriis canit Gratias Veneri ambrositi peplu elabo rasse. Primus ut Strabo refero Gratiis deabus templum Etheocles rex OrchomenOR extruxit.

reinisi qet, uir erat ad biificentia natura Plausato institui' In Orchomeno aut ciuitate Bocootis Gratias habuisse fonte ubi se lauabat auctor est eruius hono.in P Aentaconiciario quem legas.

CDeorum hucuso cognomina scripsera eo antomo ut libellu hunc nostriam: qualiscunq; S quai . iustuque foret: Gratiae clauderent. Verum hesterna nocte dormienti mihi semiius adesse uisus fuit querenti siris quamobreue se silentio tradidissiem. non ne ego aiebat deus sum t non mihi numen e non filii e quae sane ola cum me clam esse respondissem. quis. ii. putasset Somnii esse deum filio

haberer Ergo tuum in t Ouidium paru legis ie

non modo deum sed deos etia, placidissimum uocat. Mihi Herebus cum Nocte parentes. Q

103쪽

DE COGNOMINIBVS

Sortis Mortisq;. Ego Parcarum ato thesperidu Ego illius qui culpas hominum carpit delictasMomos qb Ascreus poeta docere te potuit Suni frater. Meo sub numine Somnium, est: visioγ8ζoraculum. Ego in somnia facio & phantasmatat cum illudere Mortalibus libuit. Me auctorescentes invadit ac suo pondere pressiss INCUBVs siue ut Graeci uocat) λ ι Oiαλα-ν grauat. Ego mili

le filio' sum pater. Ex Ous Morpheus non illo quiset sollerti' alter Exprimit incessctus vultum P nunal loquendi. Adiicit de uestes & consu tissima quaeip verba. Sed hic los homines imi/tatur. at alter Fit fera fit uolucris fit longo corpo reserpens. hunc I CELON seperi. mortae purBE TOR A uulgus Nominati est et diuersa tertius artis' Panthasos. ille in humum saxumi undanim trabeium Quae a 3 uac. it anima fallaciter omnia traositi ut uester tam uere qu i elegi iter Ouidius canit

Huic ego legeram dixi talia apud Ovidiu saepe.

rum ego non Argus il omnia circu aspiciam. Nessi mihi ulla de te cognomina occurrebant tquae me tui facercireminisci. Ehn.meu de deo recognominibus non claris natalibus ac potestate dicere institutum. Tunc ille de mihi di in ut inori '

minus honesta q aliis sunt cognomina. Sisdem

TA. 'VIES RERUM appellor. Ad quae sane uerba

expergefactus somniti siue potius uisionem deo scripsi. que age ultimam huic opusculo in uum imponat.

104쪽

ic iiisuln

PETRI IACOBI

MONTI FALCHII DE ACRIS CELEBRI. TATIBUS.

LIBELLUS

OGNOMINIBVS Deost

ruin Sacras celebritates adne Efere existimatii n6 esse alienum. Est enim Sacra celebritas auoctore Macrobio us cum sacrifi/cia deis offeruntur. uel cum diis diuinis epulationibus celebratur. uel cum ludi aguntur in honorem deo'.uel cum seriae Obser/uantur. Sacrificium est uictima&quecum in ara χc emantur. Sive laus & hymnus ut Lactantius

mautiit. Ide Sacrum: atm Initium:& mysterium uocatur. res antiqssima &a Iano ut Macrobius ut uero Lactantius tradita Melisso Cretensium rege instituta. Lactantio Sallustius Suffragari lusedetur scribens refer te Seruio honorato religiost nem hoc est dei cultum a Cretensibus inuentum esse. Proptereaq; Iouem natum apud illos fingi. . . sSunt q putent teste. M.T. Cicerone religionem ab Atheniensibus ori m&ad omnes terras dio cst ibutam fuisse. Sacrificare inquit Nonius Mar. Fceltas est ueniam petere Litare uero ueniam imo μι me et . Petrare. Hinc plautinum illud me Iupiter faciat ut semper sacrificem nilitemdacrificioruin

105쪽

- tradente Festo alia sunt pubIrca que pro pomo 'o lo.alia priuata que pro lingulis liominibus S M, afamiliis agebantur. Item aliaitata quς certis dici

bus fiebant. alia solennia que omnibus annis praestari debent ut idem ait. Hiiic illud est Vale rii maximi maiores statas solenne a cerimonias Scique sequunturi sitiat aut cerim'nia: ut hoc. ouoq; non omittamus) ritus sacrifictorumdurom sus aliqua cui Strabo refert festiua cum animi remissione agitantur. aliqua cum numinis afflas ti e quam Graeci Enthusiasinon uocanti nonullacu musica: nonulla sine. Quedi mystica hoc est Occulta significatione. queda aperta. HOR Oium multa generatque ut Iectorib'lectio sit facilior comodiori) per ordinem literas digessimus.

F DE AGONIIS SIVE AGONALIBUS

i CAgonia sacrificia erantiquae in agonibus id est montibus fiebant. Vnde mons Quirinalis Ro

O-Z me Agonius. & porta collina Agonensis dicta. ut Pompeius festus auctor est. Varroni placet Ago, I nia dici potius a Saliis sacerdotibus i et agonen

ses uocarentur. Ouidiustum Ianuario mense se rit tum etiam Iani esse docet . afferti plures hu/ iusce nominis causas. siue Agonia dici propteri ministri uerba qui hostiam ante aras percussurus. Semper agat ne rogat nec nisi iussus agit. Vel O ueniant pecudes sed agantur ab assii Vel P praeuissos in aqua timet hostia cultros uidelicet

a r. τ; σ αγονι tot metu. Sed erant etiam Agonia

altera. xii. lemmatas uti Oui. idem meminita

106쪽

ELEANLI RIIUVci PVel agonalia quasi agnalia ut prius dicebant uel

Agonia a graeco uides, ανων, ω q6 est certo. Ago natium repertorem tradete Macrobio Nuniam

Pompilium regem fuisse Valerius Antias referta. Apud eudem quem supra citaui Festium ita legie Agonisi putabant deu praesid diem rebus agedis. 5 Agonalia eius festiuitate. Ide scribit Agonium die; appellari q rex hostia immolabati hostia. n. ut aut9antiq agonia tiolabat. Apud Luca euagestista de passione dilica est agonia p solIicitudine 8c metu. Quod sane nomen nil facerdotes: quis

Oui. agonia corripiat: no in Oino male piauciat Pe.lon. ca apud Gr cos: unde e id nomeloxiam .i. acutum accentu habeat in penultima syllaba.

DE AMBAR VALIBUS φ

Scribit Seruius honoratus clarissimus Vergi/alii: quis eum multi eleuare conensi interpres Amo cbaruale sacrificiu esse ita dictum q6 arua ambiat . uictima. Sicut Ambursale uel Amburbiit dicitur sacrificiu quod urbem circuit & ambit uictima. unde Vergilius de ambarvali loquens ait Termhouas circum felix eat hostia fruges. nam P pro frugibus fiebat. id quod Vergilius alibi ostendit dicens Cum faciam uitula p frugibus ipse ueniolo. Strabo demostiat Ambrauale sacrificium suo isse quod in finibus fieret. Sed hoc sacrificia pro frugibus fieri solitum ato ab ambiendo arii' diistum docet etiam Macrobius et cuius uerba ad literam posui. ea hec sunt. Ambartiale lio,. stia est ut ait Pompeius Festus quae rei di/

107쪽

innae causa circum arua ducitur ab his qui pro frugibus faciunt. Huius sacrificii mentionem in Bucolicis habet: ubi de apotheosi Daphnidis loquituri Hic tibi semper erunt S cum solomia uota Reddemus nymphis.&cu Iustrabim' agros. ubi lustrare significat circuire.hinc. n. uidelicet &nomen hostiae acusitum est ab ambiendis aruis.

DE ANCILLARUM FESTO A.

CAncillarum dies festus nonis Iuliis fuit: quo ancillae pariter ac liberae sacrificabant sub arbo 1 re caprifici in memoriam benignae uirtutis quae ancillas animis pro conseruatione publicae diognitatis apparuit. de quo lege Macrobiu3. Mihi sufficiat Iocum in quo ualeas ostendisse.liber est primus. titulus antem septimus saturnalium . de quo & nos latius infra in Caprificiis.

DE ANGERONALIBUS M

Angeronalia ab Angerona dicuntur cui sacris ficium fit in curia aculeia.& cuius seriae publicae Laurentinguia Varrone scribitur. Pompeius Feostus Angerons deae facra instituta fuisse tradit caangina omne animalium genus consumeretur. Est enim angina morbus faucium pestifer.graece Synanche. qui dictionem sicuti pleraq; alia uulagus medicohe corrumpens Squinantiam uocat. Pompeii uerba aperiunt ea que Macrobius ex

Iulii modesti selitentia refert sacrificari scilicet dee Angemite quod populus Romanus mor/

nissa Ro

108쪽

CELEBIUTATIBUS .

. bo qui angina dicitur praemisso uoto sit liberaa . tus. Ibidem leges unde Angerona uocetur. que tamen diuersa sint ab eis quae Plinius & Plinii metaphrastes Solinus tradunt. l

,- DE APOLLINARIBUS.

CApollinaria sacrificia erant que fiebant Apoblini bove aurato S capris duabus albi. auratis teste Macrobio. Hii & ludi apollinares uocalitur Pompeius Festus ita Apollinares ludos inquit hoc est i laude Apollinis populus Iaureatus lpe ctabat stipe data p cuiusque copia. Servius hono/ratus super illud vergiliani Aeneae ad Sibillam cumanam Tu phoebo & Truliae Solido de maraaiore templa Instituani festost dies de nomine. Phoebi sestos dies ludos apollinares interpreta rur.q ut aio fiat quosdam bello punico secudo instituti sunt. m alios bello Syllano ex responὶ Martiorum fratrum: quopi extabant ut sibyllina responsa. Sunt q uelint hos etiam esse ludos ad quos oratius ita pueros Spuellas hortae Diastraam tenerae dicite virgines. Intonsum pueri dio

cite Cynthium Latonam' supino Dilectam p .nitus Ioui.Strabo meminit de ludis Actii Ap tinis: quos Olympio' simillas suisse ait S de iis alia que illic apud eum legas. . DE ARMI LUSTRO , ra

Armilustrum auctore Pompeio Festo apis Comanos sestu eratiquores dininas arioqu

109쪽

ciebant.ac dum sacrificarent tubis canebant. M. Varro tradit Arnillustruin appellatum fuisse ab eo quod in armilustro armati sacra facerent. Lo/cus armilustrum est qui &Circus maximus di ictus quod circum spectaculis aedificatis ibi ludi fiunt. &quod ibi circum metas feruntur pom Pa de equi currunt. Armilustrum autem quod circumibant ludentes ancylibus armati. Ancilia teste Liuio dicta sunt arma caelestia que mense martio ferebant Salii sacerdotes pectore tecto super tunicam aeneo tegmento canentes per ur δbem cum tripudiis ilennio saltu Numae Ponis pilii instituto.

Aphrodisia Gricis sacrificia veneris nomina thir. i d Latini sicut pleram alia nomen usurpata Plata. Diem pulchruni& celebrem & uenustatis plenum dignum Veneri pol cui sint aphrodisia

hodie.

DE ALET IDIBUS cum Erigone Icari a pastoribus Athenieno

sibus interempti filia se super patris sepulchrum. suspendisset i virgines abso causa uitam suspens dio passini finiebant.id Erigone moriens premota erat ut eodem leto Atheniensium filiae assice rentur. quo ipsa foret obitura i nisi mortem Icaori patris ulti essient. Consultus Apollo respono dit si uellent euentu liberari Erigone satisfaceo

110쪽

3. CELEBRITATIBVs ς σ

reiu quare quoniam ea se suspelioderat instituere ut tabula interposita pendente I funibus se iactarenti upendentes uento mostuerentur . Quod sacrificium solenniter instituattvm tam priuatim g publice faciunt.&hoc Aleotidas uocant. quia Erigonem quaerentem palyrrem, eum enim pastores in puteum iecerant ne inueniretur, ut ignota3 &sositariam mendicam appellabant. quas Graeci nominant. aust

rest Hyginius. Historiae seu fabulae meminiti etia3 Seruius exponens illud vergilianu Oscilla exalta suspendunt mollia pinu.

DE BACCHANALIBUS A.

Bacchanalia Bacchi sacrificia seu festa ut ait

Sextus Pompeius. Graecis in Parnaso alteri rus annis acta sunt tradente Macrobio. Inde Graeculus in Thusciam tulit . ex Thuscia Roamam uenerunt teste Liuio celebrata a uiris cum

mulieribus mixtis quinq; diebus in singulis meo

sibus. Officina omnium corruptelarum. nemo maior. XX. annis initiabatur. Stupra uirorum inst.

ter se plura si foeminarum. summa religio uti ros phanaticos agitatione capitum uaticinari. foeminas passis capillis baccharu more discura rere in tyberim accensis facibus uino strepitum attonitas. Sublata sunt a Posthumio cosule initI iis in uincula coiectis. aliis necatis. Quidam sibi mortem psciuere. Septem millia in ea coluratio, ne inuenta sunt. Vide qd Littitis.ut no iniuria Iustumalis in homines fictos aliter sidem rei aliter