Petri Iacobi Montifalchii De cognominibus deorum opusculum

81쪽

naee hynien o hymenaee hymen. Vbi & hoe docemur quod non solum Hymenaeus uerum ce

ΥMEN uocatur. Est id quom nomen apud Ovis dium Adruit & sertis tempora uinctus hymen. 5ic n5 solum Thalassio sed etiam THALAss Ius a Latinis cognominae. Martialis Quid si me ius beas Thalatiionenem verbis dicere non Thalaosionis e Idem Nec tua defuerint uerba Thalassietibi. Vergilius Hymenaeos dixit numero multiatudinis Pergama cu peteret inconcessisis hymenaeos. ibi Servius hymenaeus qdam inquit Athenis inter saeuissama bella uirgines liberauit. Quas

ob causam nubentes eius inuocant numen quasi liberatoris uirginitatis. Hinc etiam apud Romao nos Thalassio inuocathir. cummaim Sabinarum

r4ptu plebeius quidam pulcherrimam duceretne auferretur ab aliis ea3 Thalassionis esse ducissimulauiticuius nomine fuit puellae tuta uirgini/tas.Historiam apud Liuium & Plutarchum ha/bes. Quidam tradete Donato Hymenaeum fuisse dicunt Bacchi 8c Veneris filium. q primus certas instituit nuptias.ideoq; nuptiis uirginalibus ob tale meritu3 per Iaudem cantari. Alii qb hymendicatur membrana quaedam qua sit munita uir/ginitas: quae primo coitu dirupiei hymenaeum diei existimant Libuit Hymenaeum Huc nosti Mepigrammate claudere i qe, in Luc RETIAE Borogiae Ducis Ferrariae coniugis nuptiis olim lusi

mus.loquitur Hymenaeus.

IVPITER Omnipotes habeat sibi tela Cyclopum Et regat auspiciis astra polumo suis. Dispater Infernis crudes ius imperet umbris. Possideat glaucas Eunosigaeus aquas.

82쪽

Militibus Mavors medicis Phoebeia proles ,

in thalami ed ae, connubia laeta sequantur. unubii populus me uocet ore deum Dam datur Avi pNso ivc RETIA borgia coniux. Elii non esseimniinc ego dicar hymen. Eridane ex ines. ει tu Ferraria Dude. - . Non haec humano sanguine nata.dea est.

F DE PENATIBUS F

M. Tullus Cicero quo allii Aoquentioremide

forsitan domore futile non puto PENATEs a Pernu dictos ait.est.n.penus omne quo uescimur.

Sive ab eo quod penitus insident. ex quo etiam. PYNETRALEs a poetis uocatur.hoc ille. Qui aut sint habes apud Macrobiu Seruius in cneq;.iucina temntaus esto maronis illud expones Aediobus in mediis nudo , sub aetheris axe inges ara fuit. iustam ueterrinia laurus Incumbes arae atq; umbra complexa penates tradit Penates omneseiae deos qui domi coluntur. unde & pro domo bus ipsis tam in soluta oratione si in carmine id nominis usurpatur. Seneca caJ penates ignis aso sumpsit i fundamentat adhuc harena ponimuS. Vergi. nostris saccede penatibus hospes.Cassius hemina Samothraces deos eosdemq; romanov enates MAGNos DEos dicipprie aiserici quod sciens Vergilius dicat Cum sociis natom penatibus &magniis diis. Higini'DEos PATRI ostiore cari tradit. neq; hoc Vergilium ignoratum relis quisse Dii patrii seruate domu seruate nepotem.

83쪽

quidam HracEos. Nonnulli Irtas IoiMΥCHIos penates nominat teste Dion ysio halis carnase Ouidius cnem hoc sit graue post Penatium cognomina legere penatigerum Aeneam uocauit qui petiates e Troia in Italiam tulerinta enim ait Haec helenu cecinisse penatigero Amri

Mente memor restro. .

CL A R. E S sunt dii domestici ut Penates. undeLAR familiaris apud Plautum. Ouidius scribit Lares fuisse filios j Mercurii & Larae nymphsqui

pila seruant in urbe uigilantes .eosdem PRAE, STITEs uocat. quod praestant oculis omnia tuta suis. Plutarchus uero PRAESIDEs et caninis pelli bus uestiane cane assisthe. cuius sane rei causam

apud ipsum lege. Nel contrarium est quod ait

Lactantius Larum matre fuisse Mutari. qm ei res piter ob garrulitatem lingua abscidit teste Oui νdio. Proptereat muta est appellata. Eandem auctore Lamiatio Larunda dicta est.id quod Ausonius etiam docet dicetis Nec genius domuu La/runda pgenitus Lar. Macrobius in Larum ma/.trem Maniam appellat. cui pro familiapi sospitate cut ait pueri mactabane. Laribus Rome aedes in summa sacra uia fuit tradete Solino. Laribus bulla suspendebatur a pueritiae annos egressas. quemadmodu3 Puellae uirginitati renunciantes Veneri pupas donabant. Persius Bullas silccinoris Laribus donata pependit. Laribus primitiae

poneban ut scribit Porphyrio super illud oratianu Et quoscunq; seret cultus tibi fundus ho/

84쪽

res Ante Laro gustet uenerabilior Lare diues.

CNemini mirum uideri debet si Genium post Lares taestigio narrem.Id enim seci uel ab Auinio monitus illo sidem carmine quod supra de Laribus agens citaui Nec Genius domuum La/runda progenitus Lar. Vbi Larem Ausonius Gestatuum domuum dixit pro illorum sententia qui

CENIVM tradente Festo uolunt unius cuiust loci esse deum. Nam uarie sunt aucto3t de Genio opi mones. Alii deum esse dicut qui rerum omnium gingetidarum uim habet. & haec ipsa natura erit sue naturae deus Huinan armatale comes et terni perat astrum. ut oratius ait. Unde indulgere Ge nio dicitur naturae obsequi 3c uoluptati operam dare. Per contrarium defraudare genium apud Terentium est sinistro genio uti. apud Persium est naturam suam duriter uiuendo defraudare. Alii ueterum sententia Genium animam rationalem uniuscuiusq; esse uolunt. Ideom esse singulos singuloφ. Apud priscos maximum iusiurandum

erat per genium principis .per quo si quis petestrasset sicuri scriptu est apud iureconsultos grauissime puniebas. ut non iniuria Tertullianus di xerit citius per omnes deos q genium Principis, peserarant. QCaligula Suetonio auctore multos supplirio affecit et suum per genium deierassent. Plutarchus Genium esse ait deum et unicuim noststrum inest. Seruius numen quod nobis nascentibus datur.Censorinus di cuius in tutela ut usinnatus est uiuati quem PRAESUTEM quod prauit

85쪽

DE COGNOMINIBVs

gerendis rebus omnibus uocaueruta inmanua Capella deam specialem siligulis mortalib' ad/motu. et tutelator fidis imus 3 germanus animas omnium meteis custodit dictu Genium seu caut gingamur curati seu q6 genitos sempitueatur. Et qua cogitationum arcana superae nunciat po/restati: etiam ANGELUs nominae. Kos. Graecii DrθHONAs. Latini MEO Ioxi Mos dicunt. Euclides duplicem omnib' Genium attributu ait bonum uidelicet ac malum. Christiana ueritas ho4 angelos nuncupati non cum nascente genitos sed na to a Dciatos.quos alter bonus in bonum seni urget alter malus in contrarium nititur. hi quati bono' maloru* nostro' obseruatores admor

tem uio nobis assistat. Quidam eosdem esse Gesnios Laresse cum Penatibus putant. Persius qe

inter talia scribendum occurrio Funde merum. Genio attinem sine causa merum dixit non uicti mam. qm die natali abstinebit caede. ne qua ipsa die lucem accepissent aliis demerent. ut Censorinus interpretatur. Martialis genium pro lepore

ac nativa gratia posuit inquies Victurus geniuindebet habere Iiber.

CTerram Satyri tenent sicut Fauni Siluani. Pastnes. Nymphae. Fatui. Fatuael & Phanae. hil oes post .plixum se tum moriuntur ut homines. Sed praesciendi atq; inculsandi presentissimam potes statem habent. auctor est Martianus Capella. Idε Ouidius quoq; ostedite se haec terrena numina.

dum apud eum Iupiter in concilio deop ita in

86쪽

troducis loques. Sunt mihi semidei sunt mistica

numina Fauni. Et nymphaei Satyrim i & monti/colae siluani.Quos qui cani nondum dignamur honore i Quas dedimus certe terras habitare sionamus. Haec in comune. Quod seqtur priuatim dices. s ATTRI quales sint docet Ouidius .Quid no de Satyri saltatib' apta iuuentus Fecere t Ide Me satyri celerest siluis ego tecta latebam: Quaessierant celeri turba plerua pede. Ide. in Venerem Satyrorum prona Iuuennis. Coluniella. Inter laasciuos Satyros. unde& Satyri teste Macrobio

dicti sunt quasi semuni q6 in libidinci sint proani. enim graece latine uirile membrum signi ficat. Oratius dixit aures capripedub Satyrorum acutas FAVNI uero a fando dicti sunt. q6fari silo uestribus in locis cosueuere. ut selibit Ouidi. De his Vergil. Et vos agrestu piatia numina Fauni.

si LVANI a siluis nomen habet. Hos monticolas Oui. uocati ut supra ostendimus. Praeter hos fuit

re Faunus unitatis numero Pici filius Saturnitiepos. de ci Vergi. in. vii. Aene.lib. Hic ille arbiotror que3 Varro de lingua latina Latinopi deum uocat. Oratius sic Faunus agrestium S siluarum deus ubi Acron inferii pestilentem deum Fauonum dici ait Seruius Infernum eta terram habiν tat qua nihil inferius. Pan etiam Faunus dicie ut ibi uidimus. Pari modo unitatis uidelicet numero celebras Siluanus, Siluanus deus non silva' modo sed etia3 amo' ac pecos. qui Cyparissum Puerum in arborem sui nominis uersiim adamauit. Vergi.Silvano fama est ueteres sacrasse pelasgos Aruo' pecoriso deo lucumo diem*.di aliab Teneram ab radice serens silvane cupressiunu

87쪽

DE COGNOMINIBVS

Orarius illi tutelam flatu tradit. dicens QR uraneretur te Priape & te pater Silvane tutor finius. pANEs ab Ouidiosic describuntur pinu praecinocti cornua panea. a Columella in hunc lie mo/dum Inter lasciuos Satyros Panast biformes. Ouidius alibi Sic faueant Satyri montanal na

mina Panes.Statius alictore Lactantio Panas se mideos appellauit. quia partem habent deoru rpartem honunu. Sic. n. Statius ait. Linquunt fletites dilecta locorum Ocia cana Pales. Siluanu arbiter umbraei Semideumq; pecus. PALES aut

quae a Statio cana dicta fuit dea est pabulo'. de hac Vergilius Ipsa pales agros atq; ipse relino quit Apollo. hanc ides inuocat in georgicis terarium exordiens librum.

s. DE MARINIS DEIs ,

Dii maris sunt Neptimus. Oceanus. Tethys. Nereus. Doris. Nereides siue Dorides. Triton. Phorcus. Glaucus. Protheus. Thetis. Ino seu Leucothea. Palemon qui & Portunus. Cymothoe. Salacie. Amphitrite. De Neptuno dictum est suo pra. Sic&de Nereidibus ubi fimo de nymphis habitus sultinue intactos aggrediemur. Sed prious pauca de diis marinis generatim attingantur scribit Donatus Terentii interpres enarrans ito lud o canum o terra o maria Neptuni scribit q6 Neptunus qa medius sit inter caelum de inserosi dum utrius, regni particeps esti habes elemenotora omnium potior. Id m Tridentem habet pro numero elemento' ut apud Vergiliu Idciroco dicat Iam caelum terramo meo sine nunune

88쪽

uenti Miscere i-tantas audetis tollere moles. Valerius flaccus pares superis facit deos maris dum ait Dii quibus undast tempestatis noorae Imperium dil magno penitus par regia cano. Servius auctor est marinos deos senes esset albeo reo illos capita spumis aqua*.ad q6 sane Nao sonis illud reserri potest.Et ad eanam descendie in aequora Tethyn. Oceanum Senem . Sed haec

hactenus. Nunc ad priuata. OCEANVs maris est deus caeli terra filius & frater ac idci Tethyos uir teste Hesiodo.de quopi auctoritate Oui.post illai quae allegauimus modorat quou reuereria mouit Saepe deos.na3 de Oceano & Tethylostqvitur. Pro mari in qo uniuersam terram circuit usurpas. Plinius de mari nostro, origo inquit ab occasi solis S gaditano freto i qua irrumpens oceanus atlanticus in maria interiora diffinidis. Catullus Oceanum mari totum g amplectitur orbem. Hic et AMpITRITE voca .Oui. nec bracochia longo Margine terra' porrexerat Amphi3trite. cum sit Amphitrite dea de qua infra.Ocea/nus aut dictus qa est uelox.Hesiodus e mari nata omnia cecinit. q6 sciens Vergil. dixit Oceanum patrem rerum.TLTHΥs et pro mari pariter ponitur . Mart. Et quem supremae

NE REVs ex Ponto siue mari & Terra nat'est gras. damus & Senior uocatus. ut scribit Hesiodua. Huic DORis nupsit Oceani & Tethyos filia ut ab eodem Hesiodo tradis. Exsus maris nym/phae NEREIDE s&DORIDEs appellatae suertiti ut diximus. s Oui. oes uno loco positos ita deo

scribit Ipsum quos Nerea fama est Doridaiv N

89쪽

natas tepidis latuitis sub undis. TRITON patrem

Neptuiruia1rniati em habuit Amphitriten Hesiostdo auctore. Semus matre Salacia narum alter a

ponens illud 'ergiliatium Cymothoe stimul dc

Triton adnixus gcuto Detrudut naucis scopulo. Hic Neptuni tubicen caeruleus/murice tectu ocham pro tuba gerens. Oui. supral; funda Exatantem atq; humeros innato murice tectu Caeru leunt Tritona uocat: concham senanti Iuspirare

iubet: Et subditi Caua buccina sumitur illi Torti,

lisi in latu q turbine crescit ab imo Buccina: quae in niedio cocepit ubi aera ponto Litora uoce reaptet sub utroq; iacentia Phoebo. Sc. Sed de eiussorma Uergil. Hunc uehit inmanis Triton coia, chal sonanti Exterrens freta. cui laterum tenus hispida nanti Frons homine praffert. in pistrindeIinit aluus. Quod sane tisi fictu esse sed . uerum

Plinius ait. Otii. a conchae sono CANORUM TRIOTONEM dixit Caeruleos habet unda deos. Trito, na cano R. Alibi equos huic caeruleos praebet diocens Caeruleis Triton per mare currit equis. De buccina Tritonis aliqua Hyginius quem lega S. PHORCIs de hoc ita berulus enarrans illud ma νronianu Tritones' citi phorcusi exercimS Omonis: Phorcus inquit Thoosae nymphae filius. ut aut Varro tradit rex fuit Corsicae ac Sardiniae. qcum Atlante rege nauali certamine cum magna exercitus parte tulisset uidius & obrutus i finxeriit socii eum in deum niarinu fuisse conuersum. De

hoc alibi Vergili. Nereidum Phorciq; chorus. CLAVC vs piscator hic fuit Anthedonis filius auctore Strabone. q ut canit Ouidius cum pisces

captos sup herbam quae in litore erat receus di

90쪽

otitia positissetiato illi stati hi tacto gramine exi luesciat dubius ne nutu alicuius dei an herbara gustu id facturn esset. coepit gramen paulatim gu

stare. quo facto mente statim alienatus se in mare placit. Sed eum dei maris miserati in marinum transmutarunt deum. si postea Scyllam Phorci

illam adamatui. Papinius. Subitis a pdidit iiis

guina monstris Glaucus adhuc quoties patriis allabitur oris Litoream blanda feriens Anthcdona cauda. Strabo Anthedonem patrem. hic payti iam ait. Vtrsit costat. Siqde Anthedon Boeo fri: u bs ab Anthedone Glauci patre notareia ha, b lau. Sic laucu3 series extrema biformem. a pars eius inferior in piscem puersa est. tit hoc sit qdi Statilis a nobis modo citatus ait Subitis cum perdidit inguina mostris. p ROTEUs ab Heasiodo filius Oceani ac Tethyos tradi f. marinus hic belluarum marinas pastor. Item uates & o se uarias informas mutaret. Patriam habuit Palenen iit Thessalia. uerti ea relicta in Carpatho inosula regnauit. de quo ita Vergi. Est: in carpathio Neptuni gurgite uates Caeruleus protheus e maregnii q piscibus aequor Et iuncto bipedum cumimetitur equopr. Hic nunc Aemathiae pomis palltria nil revisit Pallenen.hunc S nymphae uenei rane & ipse Graia istius Nereus. nouit naniq; OIatiates Quae sint quae fuerint quae mox uentura si quan .Quippe ita Neptuno uisum ess . immania

cuius Armenta & turpes pascit sub gurgite Phoseelias. Et paulo post Tum uariae eludunt species ato ora ferarum. Fiet enim stibito sus horridus. atrasti tygris Squamosusq; draco S fulua cerui. ce Leen . Aut qcrem fiammae sonita dabit.atin it