장음표시 사용
61쪽
e discerpsi ii S multi. ipsi tanta
rum,ab iuuominato quodam mo ab Oecum nis, ex diueuis monumentis collesia,Wa curate in compendium redacta in asia Apo- 1lolorum.
c Α P V T I. De doctrina chrisi, quaesuit a resurrectione ει .apparitione ad discipulos oe de promissione sancti spiritus , de uisa chrissi assumptione, o de glorioso eius secundo aduratu.
ci de omnibus, o Τ heophile, quae eo it Iesus er facere σdocere, que ad eum diem,quo
c quum Apostolis praecepisset per stiritum sanctum, quos elegeruo usumptui est. c
Priorem librum dixit,non euangelium, quum tamen pau δ' xv ρ' Ius suum vocet euangelium ubi ait: Iuxta euagelium meum. N am arrogantiam ubique fugiunt. Sicut & Matthaeus , Liber,inquit,generationis. Quod si Marcus dicit,Ioitium eua- gelij Iesu Christi, non tamen suam scripturam vocat Euangeli iam, sed Christi praedicationem. Initium enim praedicationis Christi, fuit progressus a praedicatione Iohanis. Initiuvero reuelationis mysterij Christi & incarnationis ipsius, fuit Datiuitas ex virgine, & quaeciique ad haec sequuta sunt. Qito etiam initio scriptorum suorum usus est Matthaeus, &idem hic Lucas: quae scripta fideles postmodum euangelia uiaoque appellare dignati sunt, tanquam vere complectentia
62쪽
ctentia Euangelium , hoc est Christi doctrinam. Verum
quum ait: De omnibus. videtur Iohanni Euangelistae repugnare: ille namque dicit possibile non esse haec scribere: neque enim mundum posse capere libros qui scriberentur: hic utem de omnibus ait se librum fecisse ab exordio usque ad assumptione. Quid ergo dicemus 3 Quod hic se nihil praetermitisse ait eorum, quae cohaerent ac urgent,in quibus diuinitas ac veritas praedicationis comprehenditur. Etenim ipse quoque Iohannes de his omnibus disseruit. Non enim quippiam eorum reliquerunt: per quae vel dispensatio verbi iuxta carnem creditur & cognoscitur, vel magnitudo ipsius iuxta diuinitate relucet & manifestatur. O Theophile. Prς-fectus erat hic Theophilus. Ne autem mireris si unius viri gratia tantum curae susceperit, ut illi duo integra volumina laboris plena conscriberet. Dominicae namque vocis obseruator erat,qua dicebat. Non est voluntas patris mei, ut pereat unus pusillorum istorum. Effacere T docere, Eum,qui passiis est,dicit etiam miracula edidisse. aut hoc dicit: quoniam per ea, quae operabatur, admonebat. Vsque ad ea diem ordo est, Vsque ad eum diem quo assumptus est,caetera per parenthesim interponuntur. Quod autem ait: Mum Αρο- solis mecepissu per spiritum sanctum. vel hoc dicit, spirituali significans fuisse praecepta, nihil seculate prae se serentia. vel etiam ut spiritum connaturalem sibi demonstret, utpote leui ex diuina hypostasi nihil desit eorum,quae a Deo expleri possunt. Quaenam autem sunt praecepta. Euntes docete Omnes gentes iaptizantes eos in nomine patris & fiiij & spiritus sancti. Ait autem, Assumptus est. non Ascendit: nam adhue de eo tanquam de homine disserit.
Quibus etiam exhibuit seipsum uiuentem,postquam ipse pa iis fuerat,compluribus urgumentis.
Quum dixisset, Assumptus est, ne quis existimaret alte rius hoc factum esse virtute, statim etiam subiunxit , quod propriae esset authoritatis. Mibus etiam exhibuit seipsum viventem. Eundem autem ostendens qui passus fuerat ac resurrexerat, sermoni coniunxit quod sequitur, dicens, Pos- cpiam ipse p:ssus fuerat.
63쪽
eson dixit, In diebus. neque enim cotinue eum ipsis ver sabatur,quemadmodum ante passionem sed disserenti modo simul quidem & desiderabiliorem eis reddens suam apparitionem , simul quoque S sublimiorem magisque diui
Quam ob causam non omnibus palam,sed Apostolis tantum apparuit Z Quia vulgo phantasma visum fuisset, quod ignorabat arcanum mysterium. Nam si ipsi quoque discipuli initio increduli erant ac turbabantur, quid verisimile est vulgus passurum fuisset Propterea ex signis,ad quς ede-da gratiam acceperunt Apostoli/ndubitatam reddit resur rectionis demonstrationem, omnibusque expositam,adeo ut non his latum,qui tuc erant,quod ipso aspectu futuru erat, verum etiam posteris omnibus manifesta fieret resurrectio.
Hinc discimus,quod etiam post resurrectionem docebat discipulos.
Et conuesce, s. Simul edes ac bibes. Dieitur enim συναλῆιτ, quasi αλ
hoe est sale & mensa communicans.
Praecepit eis ab Ierosoldimis ne discederent, sed exa 'pectarent promisionem patris.
Iubebat ne ab Ierosolymis discederet: volens firmiorem reddi apud ipsos resurrectionis sermonem per miracula quq crucifixi inuocatione fierent: per tribulationes etiam,quas paterentur a Iudaeis. nec tamen ab eius amicitia, qui ctuc fixus fuerat ac resurrexerat,descerent, sed huic potius co- morerentur. Quo is statim ab Ierosolymis discessissent,nihilque liprum fuisset subsecutum , suspecta certe fuisset resurrectio. Praeterea quoque multi erant ibidem credituri. Si-- mul etiam expectare eos oportebat, ne qui dicerent, quod notis relictis ad extraneos ostentandi sui gratia accedebat. . . . Rursum etiam quia nondum spiritus virtute armati, inutiles redderentur ad hostium congressus. promissionem patris. Et
ubi hoc pater promisit 3 Dicimux ergo quod vel per defectit - , oportet dictu hoc intelligi, ut subaudiatur praepositio re πJ, . sitque sensus
64쪽
D sitque sensus: Expectarent a patre promissionem,quam vobis inquit,feci,de lpiritu sancto. Vel etiam quia sicut ipse ait, rae a patre audiui,haec annuncio vobis: sancti quoque spiritus promissio etiam si periplum factast, attamen a patreios. i. erat. Quod si & ab ipso quaeris spiritu, Ioel fide dignus esto qui sermonem confirmet dicens, Effundam de spiritu meo
Iobaras. Quando autem audierunt Ouando dixit: Expedit vobis ut ego abeam nisi enim ego abiero, paractetus no veniet ad Vos. Rursuinque: Ego rogabo patrem & alium paractetum dabit vobis. Verum si nunquam adhuc aduenerat spiritus, Isbaa.2. quomodo dixerat: Accipite spiritum sanctum3 vel quia hoc E dixerat, capaces eos reddens ac idoneos ad spiritus susceptionem: acceperunt autem quando descendit. Vel quod futurum tanquam praesens dixit. Vel quod spiritus datio, aut purgatiua est,aut perfectiva. Consummata ergo spiritus superuentio in Apostolos,& qu et perfectum reddit,adeo ut alios quoque perficiat, tempore pentecostes facta est,non aute eo praesente venit: Nam si tu e dominus discessisset, spiritus vero mansisset,non fuisset tanta consolatio: adeo enim ei adhaerebant, ut aegre diuelli possent. Non statim autem descendit spiritus, sed post octo sortassis aut nouem dies, ut paululum contristati, & in desiderio ac necessitate promissionis constituti, purum ac perfectum reciperent in eius ad- uentu gaudium. P raeterea autem oportebat in coelo nostram comparere naturam, ac perfectam fieri reconciliationem,ac tunc venire spiritum. Considera autem, ne rursum post a sumptum dominum fugiant,quomodo hac expectatione,ia quam catena quadam omnes eos illic retineat.
ins a Iobannes quidem baptizauit aqua.
Apostoli in initio aqua baptizati sunt, postea vero etiam sancto spiritu. Hic iam manifeste suam supra Iohannem deii monstrat potentiam, veluti quando dicebat: Qui minor est
in regno coelorum, maior Iohanne est.
Vos autem baptietabimini stiritu sancto non post
Baptizabimini dixit, non Baptizabo,mansuetudine a m plectens,
65쪽
plectens , & arrogantiam fugiens: praesertim quum Iohan- Anes prius hoc docuisset dicens, Ipse vos baptizabit spiritu Miami: sancio & igni, superfluum esset ut ipse per seipsum adderet.
Velum an non per gratiam baptizat in coenaculo absque aqua Vtique.nam spiritus efficacior est, per quem etiam aqua operatur, quadoquidem ipse quoque Christus absqu*oleo inunctus est.
Itaque eo gregati interrogabat eum dicentes: Doamine num in tempore hoc restituis regnum faelis
Considera hic. Quoniam ante passionem de mundi consummatione interrogauerant, non iam de hoc interrogant, sed de mundano regno. Nam adhuc imperfectius affecti erant.Simul autem congregati interrogabant,ut multitudine exorarent ac flecterent. Quum autem ante passionem audissent, quod nullus diem nollet,nunc tamen rursum inte rogant. Quia enim audierant i spiritum essent accepturi. tanquam iam digni,scire hoc volebant, & haesitationibus liberari cupiebat. Non autem dixerunt Quando,sed Num in tempore hoc 3 virum nunc inquiunt . adeo diem desiderabat. Porro videntur mihi nequaquam perspicue cognouisse quid esset regnum. Nondum enim aderat spiritus qui eos doceret. Dixerunt autem Restituis mam maiora iam de ipso concipiebat ideo etiam apellius cum eis disserebat. Non enita dixit,Neque filius nouit,sed Non est vestrum.& ne contri starentur,subiunxit: Sed accipietis virtutem & caetera. Et illi quidem de consummatione non interrogarunt, ipse vero
docet ἱd quod non interrogarunt. Siquidem optimi praeceptoris est docere non quae discipuli discere cupiunt, sed quet eis utilia sunt. Propterea interrogationi no respondet ut quet nihil haberet utilitatis, sed quoa magis urgebat docuit: spiritu namque tunc maxime illis opus erat.
Dixit autem eis: Non est uestrum nosse tempora vel
Vbique futurarum cognitione rem priuat ipsos: no laqua ignorans, sed quod sciret n ihil illos ex eo iuuari ad spiritualem salutem: hine etiam indesinite prius ait ad illos: Vos autem baptizabimini spiritu sancto non post multos hos dies. Quod si quaeras cur non protinus spiritum demittit, aut
66쪽
etiam pretfinitum tempus non significauerit: Disce quod st tim ab ascensu spiritus non veniat,ut magis desideratam efficiat sui susceptionem : neque ad certum diem,ut ad cert men paratos ac decentiores ad ipsius aduentum reddat.
Quae pater posuit in sua potestate.
Advertenduin est num dictum hoc aliquid adserat mori menti volentibus certum humanarum rerum terminum siue fatum tollere. Quod enim ait. ωα pater posuit insua pol
state. tollit fatum. Verum si pater posuit, manifestum est, quod & filius posuerit: omnia enim quae patris sunt, etiam robumir filij sunt.
Sed decipietis uirtutem superueniente stiritu sanacto in uos, er eritis mihi testes in Ierusalem cr in unia uersa Iudaea er Samaria er usique ad extrema terrae.
Haub.io Quoniam ante haec praeceperat, In viam gentiu ne abieritis &e. quod sol is mistus esset Israelitis: nunc una cum his,& Samaritanis & caeteris gentibus praedicationem communicat. Simul etiam denunciat op per uniuersum orbem pietatis sermo diffunderetur. Quid enim aliud pretier hoc significat quod ait. Vsque ad extremum terrie
Et quum haec dixissetinidentibus illis eleuatus est.
Abducens eos a quouis alio nugamento, ne rursum ipsum interrogarent,statim coepit in coelum conscendere. Addit autem uidentibus illis. Quandoquidem hic situm crat uniuersum fidei negotium ac necessitatis illorum , principium quidem rei videri potuit, finis autem no ita: propterea quoque adstiterunt viri docen res quod in coelo requiescat: neq; enim visio ad fine pertingebat. In resurrectione vero coir rio modo, principiti quide visum non est superfluum naquesu i siet, quum is qui resurrexerat vivens appareret, & sepulchrum vacuum esset: finis vero manifestus erat,nam vivens ipsis manifestabatur.
Et nubes fusicepit eum ab oculis eorum.
Nubes quidem dominum suscepit, ut honoris aequalita-UT96 tem ad patrem demostraret. De patre enim dictum est,Nubes & caligo in circuitu eius. Et incarnatus quide deus,nuber qua vehiculo usus est,nam dominus erat: Elias vero igni. Ille enim
67쪽
ille enim tanquam dominus uniuersi, propria ascedens vir- Λtute, terrenum quiddam & quod deorsum fertur, ad ascensum assumit: nec magis ductus quam reducens ipse vehiculum. Elias vero seruus erat ideoque sursum ferente vehiculo egens, dc equis qui velocitatem itineris illi pararent. I circo etiam de hoc dictum est: Ascendit Elias in turbine ta- quam in coelum. De domino vero: Exite illo in coelum. Duo autem viri albis induti confirmant domini in coelos restitutionem, propter id quod dicitur: Per duos aut tres testes fer D t. ἔλino firmus constituitur.
Quumque intelis essent oculis rante illo in coclum, er ecce duo uiri adstiterunt Usiis in ueste alba.
Angeli apparetes propter operationem viri appellantur, niuxta visionis cognatione :ne omnino consternarent eos, quilam nouitate assumptionis perculsi erant.
Qui er dixerunt: viri Galilaei quid statis intuenates in coelums
Viri viris loquebantur, nec tamen similis erant substatis
Hic Iesus qui assumptus est au obis in coclum, ita
ueniet quemadmodum uidistis eum euntem in calam.
Ne turbemur discipuli, & veluti pereunte praeceptoreae diffluente illi eorpore, spe destituantur in posterum, qua expectandus erat, & propterea alius alio dispergatur m tu ac timore:ob hanc causam adueniunt viri, Jc ascensum in coelum ipsis manifestantes,& corporis permanentiam ac fa- Clutem , his verbis quibus dicunt, Hic Iesus ita rursum veniet. Per hoc autem quod ait, Quid statist admonet illos ut relicta cura de ea re,Ierosolyma redirent iuxta domini prς ceptum , quo dixerat: Ab Ierosolymis ne discederent. Idcirco etiam quum eo accessissent, adhuc sublimidi propter praeceptoris absentiam, in ciuitate non versabantur, sed in coenaculum ascenderunt, tanquam in tutiorem & occultum locum. Dicit autem Chrysbstomus, quod die sabbathi facta est assiimptio. ideo etiam annotatur, Ad sabbathi iter: ne videantur sabbatho maiori usi pedestri itinere,quam a lege constitutum esset.
Tunc reuersi sunt Ierusalem a monte qui uocatur
68쪽
Vnum miliare ; qubd iter erat sabbathi, ut ait Origenes quinto ςρωμα is, siue miscellaneorum, tuorum millium cubitorum erat: idque potissimum , quod sanctum tabernaculum N arca tanto Interilitio castrorum ordinem prae cedebat, & a tanto interuallo tentoria figebant, quo spacio licebat his qui castrametati erant, sanctum tabernaculum sabbatho accedere.
Et quum introissent, ascenderunt in coenaculam, ubi manebant Cr Petrus Cr Iacobus, Cr Iohannes erA udreas, Philippus er Thomas, Bartholomaeus Crnatthaeus, Iacobus Alphaei cr Simon Zelotes Cr Iuridus Iacobi. Hi omnes erant perseueruntes unanimiter in oratione Cr obsecratione, cuni mulieribus cr Maa
ria matre Iesu,cumque fratribus ipsius.
Petrus interpretans vel cognoscens: Iacobus supplant tor laboris. Iohannes gratia dei: Andreas decens potentia vel condemnatus: Philippus os viduarum vel os lampadis: Thomas abyssus vel geminus seu dubius. Bartholomaeus filius eius qui suspendit aquas. Matthaeus donatus: Iacobus Alphaei supplantatio: Simon Zelotes disciplina vitae: Iudas Iacobi,hic & T haddaeus vocabatur. Discipulos nominatim recenset, ut ostendat quod quum passionis tempore lapsi essent , Iudas quidem seipsum I choro apostolorum omnino deiecit: Petrus vero de simul erat, & a praeceptore per trinam interrogationem reuocatus est. Quod si Iohannem inima aecepi ne Christi matrem proditum est, certe quum Io hannes una cum Apostolis adesset, etiam ipsa simul aderat. ALIO M o D o. No frustra dissici putorii facit catalogii Teddemostrare voles quod humanii quippia passi erat,at non iri lapsu pmaserat. Siquide Petrus qui negauerat. amaris lachrymis 1 negatione absolutus est, veluti ex hoc manifestum est ,
qudd paulo post creditu sit ipsi rationale ouile. Thomas qui incredulus fuerat, ab ineredulitate sanatus est , vulneribus ad latere manibus contrectatis. Itaque quu alij onmes simul hisenti
69쪽
essent, sbius desideratus est Iudas. Et Maria Dei mater ade- Λxat, quandoquidem & Iohannes qui hanc in sua acceperat,& fratres aderant. Quod si & Ioseph sponsus in vivis erat, utique aderat & ipse. maxime autem hic, qui, dubitantibus filiis suis, nunquam circa dispensationem dubitauit. Sed manifestum est quod iamdudum mortuus erat: quia neque ipse
tunc aderat,quum cognati Iesum docentem videre cuperci, Quid enim ait Τ Mater tua & fratres tui quaerut te foris: Non autem additur, Et pater tuus. c Α P U T II. Petri concio ad eos quibus notum erat de mo te aposolatu Iudae proditoris: in quo narratur etiam de H tb DUιtutione, qui per orationem jortitus es apostolatum gra
Pp zr in diebus illis urgetis Petrus in medio di ηs p us ipulorm dixit ceratque turba nominum v simulsere centum uiginti.
Surgit Petrus non Iacobus , & tanquam se uentior, & velut is cui discipulorum praesidentia commissa erat. Praeterea quoque Iacobus modestus e rat, orationi acquieti magis aptus , caeteris videlicet negocia tractantibus. Ideoque Ierosolymitanam praesidentiam illi cedunt. Vide autem quomodo uniuersa communi decreto faciat', & non ex primatu neque sua aut horitate. Centum autem viginti
simul aderant ex his qui domino crediderant. Siquidem &septuaginta erant, & quingenti quos ait paulus vidisse do- comis. minum postquam resurrexerat. Sed hos verisimile est ex his C. Dire,qui magis approba ierant, & ad liberius loquendum
Viri fratres oportuit scripturi banc impleri quant praedixit stiritus sinctus per os Dauid.
Consolatur eos a prophetia. Nec ait. Quam Dauid dixit. sed spiritus sanctus per os David. Quaenam aute haec erant 4. Quaecunque psalmus centesimus Octauus continet, quorum etiam post pauca faciet mentionem. De Iuda autem loquens modeste simul, 3c absq; omni inuidia tractat sermonein. Neque enim execranduin vocat aut scelestum, sed simpliciter
quod factum est indicat. Porro quod subluxerit, Hic itaq;:
70쪽
D adeptus est praedium e mercede iniquitatis, & quod praeespitio crepuit,aut diffractus est: prius quidem,nempe adeptuesse praedium non ad Iudam referens dixit :neque enim ipse praedium emit,sed sacerdotes ex argenteis quos Iudas in tDplo abiecerat: verum quia illi erat merces proditionis Iudae,
possessio quoque reputatur ipsius. Rursumq; quia praedium in sepulturam separatum est, completa est scriptura quet ait. Commoratio eius deserta est: Quid enim sepulchris magis Waνὸς desertum esti Per hoc autem quod ait pricipitio crepuit medius: ostendit quod simul ut prodidit,prae nimia animi pusillanimitate & socordia tali fine per desperatione usus est. Verum quum sacra euangelia dicant praefocatione aut suspendio usum,licet hic praecipitatum fuisse asserat, & quae qua E deinceps narratur,nihil ex hoc dissonatis consequitur: utruque enim factum est. Confracto naque funiculo quo praes catus erat,ita praecipitio in terra decidit ac crepuit. Interim autem dum hic post quadraginta dies de eo narrantur,pr tinus haec a proditione facta fuisse cor firmat.
De Iuda qui fuit dux itineris bis, qui comprehedein
runt Iesium,quia annumeratus erat nobiscum, er sortia
tus erat sortem ministeri huius. Siquidem hic adeptus
ve Ps est praedium de mercede iniquitatis, Cr pronus crepuit medius, er effusasunt omnia uiscera eius. Et innotuit omnibus habitantibus I erusalem, ita ut appelIaretur F praedium illud proprio illorum idiomate Hacaldema,
hoc est ager sanguinis.Scriptum est enim in libro Gaia
nae.1og. morum. Fiat comoratio eius deserta, er non Ili qui ho, bitet in ea, er episcopatum eius accipiat alter.
Ii e sese Iudas suspendio e vita non discessit, sed superuixit: deieteritus, ctus'enim prius, quam pr focaretur: idque A postolorum Acta indicant quod pronus crepuit medius. Hoc autem pla-ν pus ilius scripsit Papias Iohannis apostoli discipulus dicens: Admagnum impietatis exemplum in hoc mundo permasit Ii das .intantum enim corpore inflatus ut progredi non posset, quum currus leui cursu pertrasiret,curru copressiis est,ita ut effundςrent eius intestina. A Lio M o D o. Corpore enim adeo