장음표시 사용
71쪽
adeo lassatus est, ut neq; posset Egredi qua currus leui cum ossi pertransibat, imo ne solum quidem capitis tumor. Siquidem di palpebras oculorum eius adeo intumuisse ferunt, ut lumen omnino videre non posset, oculi vero illius neq;- hic habeaπτρας,'nempe instrumenti medicorum adminiculo appare- ις ἰατριre possent, tanta profunditate ab exteriori aspectu erant se- κης διό- parati: genitale vero illius melubru omnem excedebat ob- πτρας, scoenitatem ac magnitudinem. Porro sanies ac vermes conis pruris taxumeliose confluentes ex toto ipsius corpore ferebatur egre mm διό-dientes,per sola loca secretiora. Post multa vero tormenta & πρα in ultiones, quum in suo prςdio,ut aiunt,mortuus essetiri se 'umeniatore praedium illud desertum permansit, & non habitatum G no me usque in hodiernum diem. Sed neque ad hoe usque tem- dicum scarus, locum illum quisquam praeterire potest , nisi obturatis B gςον
manu naribus. Suggerit autem Lucas hoc loco Iudae suppli- metricum, cium,quod statim subsecutum est. Nam imbecilliorum ani- miiu usus ruae praetentibus refrenantur potissimum. Auxit autem peccatum,Vocans eum proditorem: supplicium vero,quum hoe u ui diis etiam illum passum esse commemorat. Hacaldema autem que bunt dictum esse, non a Iuda, sed a Iudaeis intendit. Nam ait, Mm ii Proprio illorum idiomate, nempe Iudaeis iniquitatem at- βrumeti testantibus.
Oportet igitur ut ex bis uiris qui nobiseum uera seri sunt omni tempore quo intrauit, er exiuit internos dominus Iesur, exorsus a baptismate Iohannis,uscque ad eum diem quo assumptus est a nobis uni quisis φpiam constituatur testis resurrectionis eius nobiscum. xt statuerunt duos, Iose*b qui uocatur Barsabas, qui cognomin tus est iustus er Mobiam , er orantes diaxerunt: Tu domine, qui corda nosti omnium, o stende utrum ex bis duobus elegeris , ut accipiat sortem misnisteri huius apostolatus, unde praeuaricatione excladis Iu s,progrediens in Iocumsuum.
Rem illis eommunicat, ne in pugnam euadat, & in eo equonem incidant. Propterea quoque incipiens, Viri fra-b iij tres inquit
72쪽
D tres inquit oportet eligi e vobis,multitudini iudicium pe mittens, simulque & eos qui eligerent venerandos reddens,& seipsum inuidia liberans erga illos: tum quia fieri oportebat, tum quod prophetam inducat dicentem. Episcopatum eius accipiat alter. E quibus autem oporteti ex his qui sui probationem praebuerant tempore quo apud ipsos fuerant
congregati. Ideo neque ait, E mansuetis, ne caeteros contria staret,visus contumelia afficere. Addidit autem, Exorfusa baptis vite Iohannis. Nam quae ante hoc acta erant nullus ipsorum nouerat, qui didicisset ac praesens fuisset, nisi tantum is rui ipsos elegerat, sed per spiritum liscebant. Tcstein veroicit resurrectionis. Nam hoc diuinitatis Iesu pcutissimum
erat firmamentum. Siquidem miraculorum eius quae ante passionem edita erant, multi testes erant etiam incredulorum qui viderant. Studebant autem Apostolorum explere numerum, ne praeceptoris electio veluti mutila esset & imperfecta. Verum non multos statuerunt, sed selos duos, ne maior causaretur tristitia,multorii reiectione. Barsabas vero& Ioseph ac Iustus, vel distinctionis nomina sunt vel virtutis. Opportune autem cordium vocat cognitorem : nec di cunt Elige,sed quem elegeris ostende. Omnia naque a Deo cognita sunt ac definita, etiam priusquam animo concipiamus. Sortem praeterea appellat,& rem omnem ostendens benignitatis ac electionis esse diuinae,& veterii admoncs,quoniam & leuitas ita sorte elegit. Determinate autem ait MNi: nisterij huius: erant enim & alia. Locum vero suum, aut su-
spendium vocat: hoc est quo sese dignum reddidit Iudas per proditionem,uel quod repulso Iuda, hic suum aut proprium habeat locum accepto illius episcopatu .
Et dederunt fortes ipsiorum, ceciditque sors super Natbia: cr sit fragijs additus est undecim Apostolis.
Quum nondum persecti sint, eum qui dignus sit sortς, dc non miraculo discunt. Non est autem improbandum quod . sorte fit.Nam si do Iona vim habuit,quum abiecti ac prophani homines Qrtem mitterent, quidnam de sanctis qui rem orationi permittunt sentiendum est 3 Etenim si Qta mens illorum recta iuste negocium direxit, multo masis diuinorum virorum.
73쪽
CAPUT III. ix Cap. II.e AP VT. PII. De diuina spiritur sanctisuperuentione dispe. Ateresses factasuper cos qui eredi rant, in quo etiam Petri doctrinae prophrtis continctur,nempet de passiono, resurressiora es assumptio. ne chrisi donoque piritus sanctu. fidr eorum qui praefentes erantpri baptismatae consensu in communem utilitat , ω appositione
T quum compleretur dies pentecostes, erat cet v. omnes unanimiter in eodem loco. Et factus. est repente de coelo sonitus tanquini imperitu uementιs status vehementis, Cr repleuit totam domum ubi erant siedentes. Et apparuerunt illis
diuise linguae in modii ignis, sedits seuper singulos eoα arum: cr repicti sunt omnes stiritu 1ancto, coeperuntinloqui aliis linguis. ν
Quum copleretur dies pretecos s: hoc est circa petecosten, circa ipsum ia in festii. quum te pus esset maturae messi spirituali fauce immittere: quado propter sestu multi aderit, etiaeor i qui ipsum crucifixerat, & ut acciperct cedis a se perpetratae increpatione. Repentino aute sonitu, & non iii senstabiliter sectus est accessus spiritus, & de coelo: ut subita quiadem e5stematione,& magis excitaret,& Omnes ad cocurr dum impelleret: sensibiliter vero, ut miraculta confirmaret. quod omni careret calumnia. Nam si hoc etiam facto sonitu per calumniam ad ebrietate reserebant, quid no dixissent, si Dita factum non esset ZDe coelo aute propter multu impetum, ς siquide hoe significare vult per vehementc flatum, ut osten-- dat opus fuisse eius qui in coetu assiimptus erat. Queadmoduetiam super mare rubrum flabat vehemens vetus auster.B e- ExoLI ne aute in hiς omnibus, per similitudine loquutus est, nepeti,in ρ.id est laquai m ρος, id est in modii ignis ne sensibile quippiam de spiritu existimetur. Repleuit etia flatus totam domu,m piscinae morem implens: quandoquide promissum etiam illis erat: Baptizabimini spiritu sancto dc igni, Haim 3
etiam hoc abundantiae signum erat, ac vehemetiar. Ignis ve- Sup tiro non repleuit domum, ne omnes terreret, ac videtes fugere eompelleret, 3c ita nihil testari possent eorum, quae pommodum acta sunt, sed diuiditur spiritus in linguas igneas
74쪽
D residetq; super singulos eorum, nepe centum & viginti, qui in domo residebant Siquidem ex una radice erat gratia paracteti in varia dona diuisa,linguaq, opus erat,quq dei dona declararet ac illustraret, quae in modum ignis uniuersa repugnantia corriperet. Porro in specie ignis, nam spiritus quo--Lia que deus es deus autem noster ignis consumens est & ut G militudinem naturae demonstraret cum patre, qui ita Mosi in rubo apparet. Praeterea super singulos sedet, stabilitatem ac permanentiam significas. Dictio enim Sedit,idem signi eat quod permansit & requieuit. Considera vero quod apud Iob M. Iohanne,ut ab uno homine cognosceretur, in modu columbae videtur,descendes super caput Christi quando aute mulE titudinem totam conuerti oportebat, tanquam ignis. Idque poterant Hebraei ex veteri quoque testameto de deo intelligere quod ignis consumens esset. Praeterea etiam dum diascipuli orationi & obsecrationi mutuaeq; dilectioni incum berent,tunc venit ad eos spiritus sanctus.
Prout ipse stiritus dabat eloqui illis.
Erant enim scitae breuesq; sententiae,quas linguis variis proferebant.
Erant autem Ierosolamis habitates Iudaei uiri rea sigiosi ex omni natione eorum qui sunt sub coelo.
Quod religiosi essent ex eo ostendit,quod relictis patriis rotassionibus, domibusque dimissis Ierosolyma eligerents habitare, ut iuxta patriam legem ter in anno possent appa
Facta uero bac uoce eonvenit multitudo, er confun
sa est,quod audiret unustusque lingua Aua illos loque-
tes. Stupebant autem omnes er mirabantur dicentes,
inter sese: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur Gallo Disiunt Et quomodo nos audimus eos propria quilique lingua nostra in qua nati sumus s Parthi er Medi crElamite Cr habitatores Mesopotamiae, Iudaeaeque ercappado:iae,P onti Cr Asiae, Phrdigiis cir Papb liae, Aegγpti σpartiu Lilas eiusquae est pnitima cγrene,
75쪽
er illic uersates Romani, Iudaeis C prosebii, cretes Λer Arabes audimus eos loquetes nostris linguis inuagni ica dei. Stupebant autem omnes ac admirabanturalius ad alium dicentes: QEidnam uult hoc esses
Confusa est multitudo siue turbata, idque merito: existimabant enim quod negocium illis facesserent ob ea quς aduersus Christum temere commiserant ob que etiam conscientia eorum animas concutiebat. Et homicidae quidem ita se habebant. Religiosi vero admirabantur, quum illos Gesselaeos esse cognoscerent.& tamen patriis ipsorum linguis I querentur. Verum Apostoli quidem nouerant quae dicereti
nempe quod magnifica dei: quibus autem linguis ea loquerentur, non nouerant nisi viri religiosi qui audiebant, puta Bscytha fortassis aut Indus, quod Scythica aut Indorum lingua A postoli loquerentur.
Alij autem irridentes dicebant:Musto impletisunt.
Erant autem & nonnulli eorum qui intelligebant, abiectiores fortassis,qui irridentes, ea quae fiebant ebrietatis es se dicerent. Nisi enim intelligerent, rem ipsam nequaquam ad ebrietate calumniantes referrent. Veria dices: Si ipsos lo- quctes intelligebant,quona modo irridere audebat Sed malitia que ex nimia prauitate est,a nullo alio et ab ipsa peruersitate procedit: vi quoquo modo inueniat,quo praesens bonum obturbet ac repellat. Quale etiam erat quod Christo miracula edente, non poterant quidem ambigere circa vim C& emcaciam signorum , sed insanientes rem Beelzebul a- Hareb. ii, scribebant. Gentium autem meminit quae Iudaeis hostes e- Lucinii rant, Puta Cretum Arabum & aliorum quorum linguis Io-quentes,signum hoc praebebant,quod hos omnes fide sup raturi essent. Vbique autem sese virtuti admiscet nequitia: pij siquidem admirabantur, alii vero irridebant. Vide autem dementiam irridentium. Musto inquiunt, impleti sunt. Atqui huius tempus non erat. Siquidem pentecostes tempus erat quando nullum est mustum Mustum nanque dulce vinuest quod ab ipso fluit torculari. sed & hora tertia erat, qua do non est verisimile ebrios esse homines,potissimum qui in periculis & in timore versantur. Omne itaque negocium quilitati
76쪽
D qualitati adscribunt dicetes: Musto impleti sunt. Improbi
tas nanque id unum quaerit,ut quoquo modo aliquid dicat, non ut rationabile quippiam dicat. Vertim illud magis admirandum,quomodo illis admirantibus & confitentibus, quu Ι udaei essent, Romanis,proselytis,& iis qui fortassis crucifixerant: gentibus propemodum omnibus id praedicantibus, nempe quod ipsorum loquerentur linguis , inuenti tamen sint nonnulli qui irriderent . ALIO MODO. Dicere musto impletos esse Apostolos eorum est,qui a qualitate caluinniam struunt. Mustum enim dulce vinum est quod etiam ad inebriandum aptius est, lenitate seu auiditate ad dulcedine, dentiorem evaporationis repletionem ad concaua cerebri producens. Vtrum autem hi qui irridebant, ea quae diceba-E tur intelligebant an non ξ Etenim si non intelligebant, neque eorum irrisio rationi innitebatur. Vt quid autem angit aliquem vilis qu.aepiam nugacitas temore prolata Sed manifestum est, quod etiam ipsi intelligebant, & maxime coram habentes eos qui rem miraculo adscribebat:& tame ipsi illam malitiose calumniabantur, ut moris est peruersis. Axio Mono. Intelligebant quidem, vertiin non place bant eis quς dicebantur. Alij enim dicebant esse dei magnifica. Multis siquidem moris est,quibus non arrident quae dicuntur,ut dicentem insanire aut desipere arbitrentur. Que- admodum etiam de Christo : intelligebant quidem miracula,sed quum laudare illa oporteret,illi,tanquam in Beelzebul facta essent, conuitiabantur.
Stans autem Petrus cum undecim extulit vocent
suam cr loquutus est illis: Viri Iudaei er qui habitatis
Ierusalem uniuersi, hoc uobis notum sit, cr auribus percipite uerba mea.
In superioribus quidem solicitudine ostendi ,quum multitudini permittit electione eius,qui cum undecim constituendus erat: hic aute diceodi libertatem. Atqui id facit neq; beneu os habes auditores, sed irridetes ac subsannantes de Elamantes: ad hic qu i ipse idiota esset ac illiteratu . An non ergo factit elu; supra homine est,quod videlicet siletium ruperit seu loqui tentaverit Ait autem, cum undecim. Indicas
77쪽
quod comuni voluntate ac voce ipse os omnium erat : adfa- Abant enim undecim tanqua testes eorum quae dicerctur. Vocem aute extulit, hoc est,cum inulta dicedi libertate loquutus est, ut statim ab initio cognoscat gratiam spiritus. Na qui ante hoc te pus no tulit vilis puellς interrogatione, hic 1 me- dio populi clamatibus omnibus adeo imperterrite cociona tur,ut indubitatum sit hoc resurrectionis indicium.
Non enim sicut uos existimatis hi ebrij fiunt.
Non dixit,Sicut vos irridentos dicitis,sed Sicut vos existimatis, benignius tractans sermone: nec aperte voles oste-dere ipsos hoc a malitia dixisse,via illis prςstruens ad coue sonem ac resipiscentia: Nam est,inquit,hora diei tertia: Et quid hoc est an no contingit hora tertia ebrium esse ξ utiq;: verum id no seruit proposito : neq; enim illi de ipsis ita existimabant,sed contaitiantes atq; irridentes hoc dicebant.
Na est hora diei tertia: Sed hoc est quod dictu fuit
per propheta Ioel. Et erit in nouissimis dieb'dicit de'. io Effunda de spiritu meo super omne carne. Et propheα tabunt iiij uestri cr filiae uestrae. Iuucnes uestri uisio esuidebui, seniores uestri somniasomniabui. Et quidesuper feruos meos, Cr super ancillas meus,in diebus il iis effundam desipiritu meo cr prophetabunt. Et dabo prodigia in coelo uperne, ex fgna ι terra inferne,sanguinem Cr ignem er uaporemfumi. Sol couertetur in Ctenebras cr luna in singuine, pri qua ueniet dies domini magnus cr manifestus. Et cotinget s omnis quiα icunque inreocauerit nomen domini saluus erit
Hoc attentiores interim illos reddidit. Hora vero tertia
haec esse facta non vulgariter intelligendum est i sed quod tunc ignis splendor ostenditur, quando eo neq; ad Opera v-tuntur homines,neq; ad parandum pradium. quando clarus est dies,quado omnes in foro sunt. Deinde Ioel prophetiam subiunxit: nulla Christi facta mentione, aut signorum qu cum ipsi fuerat spectatores, aut ' hqc eius fuerat promissio.
Nam si hoc dixistet, omnia subuertisset, ac despectui ex pinsuisset:
78쪽
D suisset: sed patrem interim inducit, qui per propheta hoc trulis promiserat,& inuidiam aufert. Nec solis inquit Apost lis,sed omni carni, lyncere videlicet & ex affectu credenti. Hau. . Non enim qui dicit mihi d0mine domine inquit, sed qui rima vita hoc facit,non tame hoc addit: id esticiens ut promissionis sermo minus frauis sit ac leuior, quasi sola vocatio sufficiat ad salutem. Illud utro: Sol conuertetur in tenebras.& paulo ante, sanguinem o ignem' porem fumi: haec de Diuro est iudicio. Proprius autem de Ierosolymis dictu est.& de eaptiuitate quae tunc facta est, praesertim quum etiam h iuxta Iosephum multa huiusmodi praeludia facta sint ante v, 3Al. Ierosolymorum subuersionem. Dicere autem lunam in se ivitii ο li guinem esse conuertendam,caedis designat magnitudinem. . tanquam luna quum sit vicinior, possit hoc a sanguinis eua- Viu poratione perpeti. Illud sane: Priusquam ueniet dies domini me obiu, lib. g mi o mn fistuti terrentis est &concutientis propter ex- tibi strues, pect-x. pericula: quandoquidem non dicit: Impune nune cle. Gn. s. pecc xe,bono estote animo, sed, Praeludia haec esse cogno- seste magni illi' diei ac periculosi, quo sequetur Operum retributio. Attamen cum minis quanaam etiam subiungit benignitatem addens: Et omnis quicunque inuocauerit nome.. OO. domini saluus erit. Et hoc quide Paulus Apostolus de Chri p sto dictum esse ait: nunc u o quum huius non habeat oce sonem,quadam sermonis dispensatione hoc praetermisit.
Viri Israelitae audite uerba haec: Iesum morema hirum a deo designatum ad uos uirtutibus, prodigiiser signis, quae per ipsum fecit deus in medio uestri,1 cui cr ipsiscitis. Hune definito consilio cr praeficien
tia dei traditum quum accepissetis, per manus iniquo rum crucifixum interemistis: quem deus si citauit solutis doloribus mortis, quatenus imposibile erat illum1is leveri 4b ea. David en m dicit de eo Providebam do. minum in consipectu meo semper, quoniam i dextris est
mihi ne commouear. Propter hoc Ictatu est cor meu, .er multost lingua mea Uuper er caro mea requiem
79쪽
Det ιnve. Quoniam non derelinques animam meam in Λinferno , nec mei ut sanctu1 tuus uideat corruptione.
Notus mihi fecisti uias ustae , replebis me iucunditate cum facie tua.
Quoniam in superioribus vehementer eos reprehendit, nunc apsos exhilarat,non assentando, sed refocillando& re
quie dignos iudicando. Ideo quoque praefatur, & patris ae progenitoris Dauid meminit,ne conturbet eos quod Iesum in sermone praetulerit. Quum enim statim prophetam a disient, sustinuerunt. Nam si solum Iesum produxisset homicidis hominibus,statim illos offendisset. Propterea etiam 2 non dixit Credite,sed Audite: ut magis inuidia sermo ear ret . Ideo quoque de Iesu humilius loquitur. Siquidem i sum inquit Nazarenum nempe a vili abiectaque patria n minans. Deinde Designatum. no de quo nullum haberi posset dubium, sed per opera demonstratuin, quae per ipsum fe/in Drus: quia a deo erat. Interim enim etsi de ' fecit,sed peream,& in medio ucstri non clam, nisque in angulo,sed vobis testantibus. Quoniam autem ad ipsorum facinus procedebat quod sese per crucem exeruit, ipsos etiam liberare conatur per hoc quod ait, Definito consilio ου praescientia Deir simul quidem ostendens ultroneam ipsius passionem, & quod hia cquae definita erant obsequuti sint. Attamen ipsos liberando
non omnino sine accusatione relinquit subdit enim: per Mnus inti uorum intermissis Siquidem per man iniquorum, nu-
Ie Iudae ac militum crudeliter inquit interemistis. Nam sit qui peregerunt, iniqui sunt: etiam ij certe, qui interemerunt. Quum ita sensim illos obiurgasset,sumpta quoque deinceps audacia manifestius eos carpit dicens. Quem deusMfcitauit solutis doloribus mortist Hoc est ipsa quoque mors ipsum detinens doluit,& veluti graue aliquid passa est. Vetu, namque testamentum appelsauit id est, calamitates,
ut quia dictur inor, id est, calamitates vel dolores inserni P seircundederunt me. Per hoc quod addit. Quatenus imp ιbiε Ie erae illum teneri. magnitudinem eius demonstrat, & quod amplius non moritur. Ad haec prophetam etiam David adducis dicentem no de seipso sed de eo ut dictum est, hoc estiae Cnristo. Et hie quoque ab humilioribui & iuxta id quod demissi
80쪽
D demissius est prophetiam proposuit, tanquam bis quibus opus erat introductoriis sermonib'. maienos impossibile erat. Istra. io. Ipse enim dicebat: Nemo tollit animam meam a me,sed ego a meipso pono illam,& ego rursum sumo eam.
Viri fratres licet apud uos libere dicere de patriarcha David, quod cr defunctus est er siepultus est, crsepulchru eius apud nos est usique in hodiernum diem. Propheta igitur quum esset, Cr sciret quod iuramento
iurasset sibi deus, ut de fructu lumbi ipsius sederet)μα. per thronum suum: praescius quod christus secundum
L carne resurgeret, loquutus est de resurrectione chri αβi,quod non derelicta sit anima eius in inferno, neque
curo eius uiderit corruptionem. Hunc Iesum Muscitauit. deus, cuius nos omnes testes sivings.
Expleta prophetia aliis rursum aggreditur prooemiis, Viri fratres inquit. Siquidem quum magnum aliquid dictu- . rus sit, mitiori usus est praefatione,fratres vocans. Quemad-- g I' modum & Stephanus, Fratres Sc patres Audite. Deinde ait: Licet libere dicere de patriarcha David. Quum nullam inferat iniuriam multa tamen usus est modestia. Nam si ita simplici ς ter dixisseci: Haec de David no sunt dicta, iosus utique sermo apparuisset, & iram potius incitasset,quam obsequentes reddidisset. Sed multo honore usus erga beatum David, id efficit ut facile suscipiatur quod de Christo sit testimonium:& ita omnis hic sermo dispensatorie ordinatur. Morti siquidem ac sepulchro David no addidit quod no resurrerit, sed quod sepulchrum etiam eius apud nos est: quod tantundem est ac si dixisset,Non resurrexit. Et neque ita venit ad Christum, sed rursum laudat David dicens e Propheta igitur quum Urti ut per honorem quem ipsi eius que generi exhibet, suscipiant de Christi resurrectione sermonem. Neque dixit, 'Promisit ipsi deus, sed quod maius erat & incommutabile , Iuravit. Additio vero illa Seeundum earnem, praedicantis est quod Christus etiam sit deus, semperque cum patre.
Omnia autem ad patrem refert, ut interim excipiantur quae
dicuntur. Sed quomodo sedit super thronum David 3 Quiae regnat