장음표시 사용
81쪽
regnat,omnibus Iudaeisque ac Gentibus irretitis, siue prae- Adicationis sagina ad eius fidem & cultum attractis. Id etiam
quod ait Neque caro eius uidit corruptionem, non minus resurrectionis opus manifestat.
Dextera igitur dei exaltatus,er promisione pia ritus sancti accepta a patre, pudit hoc quod nunc uos
uidetis cr auditis. Non enim Dauid ocedit ad coelos.
Rursum ad patrem refert quod fati una est: ita enim nouit auditores attrahere. Dicens autem E xaltatus, etiam de assumptione innuit; & quod in coelis sit. Nec tamen manifeste dixit, In coelis est. Quoniam ergo nunc paulum progressus est,& signorum eius meminit ac resurrectionis con- B
seqtienter etiam addit, Effudit. Siquidem circa initium patrem dicebat no Christum hoc promisisse per Ioel propnetam. Postquam aute admirandorii meminit quae circa Christum facta sunt, audenter iam dicit ipsum effudisse. Itaq; node patre dicebat Ioel, sed de Christo. Promissione, inquit, accepta a patre. Vel qua ipse nobis discipulis promisit diccs, rOzi,.1ς Et alium paractetum mittam vobis : vel qua pater ante passionem ipsi promisit quum ait: Et glorificaui & rursum glorificabo. p romissionem vero patri attribuit,sermonem atte- Iohanaia peram ut facilius ab auditoribus suscipiatur. Quecunque nim dixerit quispiam nisi ad id quod utile est direxerit, frustra & vane dicit: Ostendit ergo quod ipsum crux non modo non diminuit, verum etiam clariorem reddidit. Na quod Cper Iohanem baptistam etiam ante crucem promisit pater, nepe Ipse vos baptizabit spiritu sancto & igni, hoc post crucem dedit.
Sed dicit ipse: Dixit dominus domino meo sedet miriori dextris sneis, donec posuero inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Certo sciat ergo uniuersa domus Israel quod dominum ac christum fecit deus huc Iesum quem nos crucifixistis.
Iam non cum submissione loquitur. Nani ex his quae dicta fiant funipsit audaciam. Sed quid ait 3 quod Dauid diciti Dixit dominus domino meo: de ipso David excellentiorem ipsum ostendit. Quod si Dauid vocat ipsum dominum,mul
82쪽
D to magis ipsi non respuent. Timorem quoque illis immittit addens, Donec posuero inimicos tuos. Et ne sibi fides non habeatur,subiectionc patri attribuit. sed magnifica haec rursu, ad id quod humilius est reducit dicens: certo ergo scias. uniuersus Israel quod o dominum o chrisitam fecit deus hune. Fecit, hoc est,ordinauit ac constituit,sed non quod ipsam fecerit substatiam. Sublimius aulam quodammodo dixisset de Christo dc magis consequens ad ea quae praecesserant: Ce to ergo sciat uniuersus Israel quod a dextris patris sedet.
His autem auditis compuncti sunt corde,dixeruntaque ad P etrum ac reliquos Apostolos: QEid faciemus uirifratressPetrus autem dixit ad eos.
E Ex eo quod cum benignitate concionem tractauerit, ad compuctionem eos deduxit.κ-Gγησαν vero,hoc est percussi sunt: senserunt enim animam quae ipsos eondemnabat rideo remissionem quaerunt: & mansuete eos fratres vocant. quos prius irridebant. No dixerunt autem Fratres,quasi per huiusmodi appellationem adaequarentur ipsis, sed quantam erga illos familiaritatem contraxissent ostendentes: & quoniam Petrus quoque ab initio sermonis ita eos vocaverat,i
de habebant & ipsi ansam ita eos appellandi.
Resipiscite, er baptizetur unussusque uestrum in nomine Iese christi ad remisione peccatorum: er a- cipietis donusipiritus sancti. V obis enimfacta est pro-k misio er filiis uestris , omnibusq; qui longe absiunt, .
quotcunque aduocauerit dominus deus noster. Aliis uerbis plurimis testifcabatur Cr exhortabatur eos dicens: Servemini ab hac praua generatione. Itaque qui libenter fusiceperunt sermonem eius baptizati seunt: σappositae sunt illo die animae circiter ter mille. Erant autem perseuerantes in doctrina Apostolorum er coamunicatione ac fractione panis er orationibus.
Tanquam os omnium Apostolorum designatus ait: Respiscite & baptizetur. Nam hoc fundamentum erat crede-tium in Christum. Hoc ergo primum petit , & postmodum finem
83쪽
CAPUT III. 17 Capfinem ae perfectionem fundamento subiungit dicens, δεν Λmm pirat sancti, tanquam fide per haec inedia demonstrata. Per hoc autem quod ait: Vilis enim facta es promisso G AD liis uobis, omnitasque qui longe ac prope furit: ostedit doni magnitudinem, ut quod non modo ipsis iusticiat, sed &. filiis: praeterea & gentibus benigne exhibeatur : nam hoe innuit per id quod ait: Hir qui longe absunt, atqui si his qui loge abiunt.multo magis sane vobis qui prope estis. Considera vero quod tunc gentium fidem innuit,quando compunctos inuenit ac sese condemnantes. Vbi enim seipsam anima condemnauerit,iam inuidere non potest.
Factus est aute omni animae timor, multas prodiaria er signa per Apostolos edebatur. Omnes uero credentes erant coniuncti, Cr habebant omnia commuta ηnia: er posse iones ac siubstantias uendebant, er diapribuebat ea omnibus prout cuique opus erat. Et quoa 'tidie perseuerabant unanimiter in templo.
Neque enim more vulgi desipiebant,sed quoniam Petrus multus erat ac vehemens desuper fluendo siue exhortando. .& futura promissionibus ostendendo, merito terrebatur. Naattestabantur sermoni opera. Quemadmodum enim in Christo primum fuerunt signa, deinde doctrina, rursumque mi- .racula ita & nunc. Possessiones vero distrahentes ac distribuentes prout cuique Opus erat, non temere sed dispensit rie faciebant: nam iuxta cuiusque dignitatem diuidebant. Praeterea quod sequitur. Perfruerabant in inimiter, non uno aut altero die fiebat,sed quotidie ut praemisit, idque uno animo. In templo autem residebant credentes, taquam studiosiores ac feruentiores effecti,& circa nihil aliud potetes studiu pietatis exercere,q aut circa locum aut circa templum.
hi frangentes iuxta domum panem, simul sumebat cibum cum exultatione er simplicitate cordis laudanae tes deum, er habentes gratiam apud omnem plebem. dominus autem addebat qui salui ierent quotidie coagregationi.
Domum dicit nune templum, nam in ipso edebant. Dixit
84쪽
D autem, Frangentes panem, ut tenuitas ac simplicitas victus eorum appareat. Panem enim frangentes, uni cibum sumebant,at genio non indulgebant: ita vitam fidei conformem reddebant: Ita se mutuo diligentes gratiam habebant apud omnem plebem. Nam licet potifices prae inuidiam eos insurgerent,gratiam tamen apud plebem habebant. Hoc autε efficiebatur per eleemosynam, puramque conuersationem. Insimplicitate cordis, hoc est in modestia & frugalitate, nihil sublime de se sentientes in bonis actionibus ac eleemosynis quas praestabant: quod maxime Iudaicum erat, veluti ex i arae.is. ctabundo pharisaeo manifestum est. cAPUT. III r. De claudi J natiuitate cura thristi virtute D. E cta,ricctae; petri insteussione in qua fesse demittit, ου eonsilium ad illorum salutem adduciti in quo etiam subditur pontificum animaduerosa zelo euis quod falsum erat, I de miraculo decertatio.
Cap. III. C Imur autem Petrus er Iobannes ascendebant in
templum ad boram orationis nonam.
Iohan. 3. Magna est horum duorum unanimitas & amicitia . Nam ἔλιο. ii. huic innuit petr ' in domini passione ut praeceptorem inte rogaret. Rursumque ad sepulchrum sit nul currunt. Et item de hoe ait Petrus Christo: Hic autem quid Z Ascendebant aup tem in templum,non tanquam adhuc Iudaizantes, sed utiliter sese demittentes hoc faciebant: utq; curato claudo in te-plo omnes haberent testes quotcunq; venissent. Multi eniim ibi versabantur ob loci reuerentiam. Per hoc autem quod horam significat. docet quod precibus semper incumbebant. Meminit vero & templi, ut utroque, tempore inquam & loco, quae scribit confirmet. Quum autem multa edita sint ab Apostolis miracula, prout superius meminit Lucas qui haec scribit, nullius illorum nominatim fecit metionem: sed illud tantum scribit quo omnes moti sunt. Nam illa fortassis etiam contemnebantur,eo quod parua viderctur. Aut etiam, quia historia haec non arrogantiae gratia as ipso elaborata est.
A t quide uir, qui claudus erat ab utero matris suae. baiulabatur: quem ponebant quotidie ad portum temripli quae dicebatur Speciosa, ut peteret eleemo striam ab introm
85쪽
ab introeuntibus in templum, Is quum vidisset Petrum
G Iohannem ingressuros in templum, rogabat ut eruicemo hi iam acciperet. Defixis autem in eum oculis Petrus cum Iohanne dixit, Aspice in nos. At ille intenderi
bat in eos siperans sie aliquid accepturum ab eis. Dixit
autem Petrus. Quomodo claudi nomen no ponit Quia neque illud n uerant Apostoli. Homo nam De penitus ipsis ignotus erat: idque ut neque obsequij aut astectionis gratia sanitates perficere videatur, neque ulla fictionis suspicio etiam apud eos qui tinpudendissimi sunt exoriri possit, quod in gratia Ap stolorum quida ipsis noti confingerent peractas circa se sanitates. Quomodo ergo nomen non interrogabant post datam sanitatem Quia ocium ipsis non erat ut vacyrent circa ea quae nillil conferebant. Verum quomodo illum non adduxerunt ad Christum ut sanareturZFortassis increduli quidani erant qui iuxta templum residebant aut in eo ministrabant: ubi neque ad Apostolos ipsum adduxerunt, quia illos ingredi viderent δc quod talia edidissent miracula. Quod claudus esset ab utero matris id omnibus notum erat qui in teplo degebant : ideo etiani quum hoc ita esse cunctis manifestu es. sit, neque cura illis fuit de nomine domini ipsius, ad hoc veipsum ab illo appellantes nobis significarent, sed ' de sola eius imbecillitate, eiusque appellatione t & haec aegritudo aedam cium factu in est ipsi nomen ad praecipuum notumque indicium . Quum autem multa ab Apostolis ederetur miracula veluti diximus eum ad ipsos non adduxerunt Iudaei, sine quod Christo inuiderent,sive propter incredulitate: no-du enim eos arbitrabantur posse operari tatum miraculum.
Argentum Cr durum non est mihi, quod autem b dabeo hoc tibi do.
Hoc ipsorum omnimodam auri inopiam demostrat. Neque enim,quemadmodum nos frequenter dicimus,hoc loco aut hoc tempore non habeo: ita & ipse: sed, Non e mihi: significans omnino se non possidere aurum.
In nomine Iesu christi Nae reni Aurge cr ambula. O ij Et apu
86쪽
Cap. III. ACTORUM APOs Toto Ru MD Et apprehensa manu eius dextera erexit eum. Protianus autem consolidatae sunt platae illius ac tali, ex extollens stetit er ambulabat. Et ingressus est,cum eis inteplum inambulans ac iliens Iaudans s deum. Et uidit eum uniuersus populus inambulantem ac laudantem
deu. Agnouerunt, illu s ipse essetis , qui ad eleemo .
Diia sedebat ad speciosam porta tepti. Et impleti sunt
admiratione cr jtupore 1μper eo quod contigerat illi.
Quod Christus frequeter propter imperfectiores faci bat non solo sermone curans, sed & tactu: hoc nuc & Petrus E facit: simulque per hoc quod erigit, resurrectionis cofirmat mysterium:& ne videatur factum ab eo, qui no rogatus sese ultroneus ingessisset. Erectus autem faciebat,uel facti adhuc incredulus, & tentans ad cautiorem & firmiorem gre sum: aut quia ne ambulare quidem nouerat. Additum vero est, Agnouerunt illum: quasi iam propter miraculum ignot- esset Simile quoq; accidit de caeco a natiuitate. Solemus an-tς dc nos hac uti dictione ,ἐπιγινωσκω in his quae vix cogno-seuntur. Inambulans acfallens: quasi iam tropropter saltum propemodii ignoraretur is, qui paulo ante adeo tardus erat, ut ad progressum, aliorum egeret auxilio.
insum teneret aut e claudus quisanatus fuerat Peis, trum er Iohannem,cucurrit ad eos totus populuρ stuapefactus ad porticu, quae dicebatur Solomonis.Intulaetus autem Petrus resipondit ad populum.
Tenebat A postolos post rςdditam sanitatem, vel benevolentia,vel quasi plausum δέ fauorem illis concilians, vel om-hibus ostendes eos qui se sanauerant. Aut suspicatus,quod si
ab eis relinqueretur, rursurivi pristino naturae vitio corriperetur. Arbitrabatur eni se eatenus morbo liberatu esse; tu ipsos teneret,& ab eis coirectaret: maxime o Petrus sta illuerigedo curauerat. Ad porticu qvie dicebat aer solomonis:Sola lite portic' superorat a Solomonis aedificatione. Exusserat ent te
Hu Nabugodonosor: turgic ; aedificare iusserat Cyr' Persa.
viri lctraelitae quid admiramini super hoc s aut nos quia
87쪽
quid defixis oculis intuemini, quasi propria potentia Aura religione ejecerimus ut hic ambularet.
Ipsius Israel appellatio duaru rerum suggerit intellectit, nepe laudis i Iaacob cui ob dei obedientia appellatio lsrael daptaxa est,ab inserioribus detractis ad sublimia, coelestia. diuina ac intellisibilia: & accusationis seminis eius ab exitu ex Aegypto,quod nunqu/m persuaderi poterat,plenii sem- ' iritationis. Ex utroq; orso nome Israel illis tribuit: hine videlicet erubescentiam,ss, deo non pareant, ut progenitoreo ii fecerat: illinc etia perditione, ut qui Aegyptii egressi sunt,nec ad promissim seruati sunt haereditate. Quorii duorum seminiscentia per nomen Israel facta, huius quicu prae- IIbebix aemulationem, illoru vero imitationis fuga, timore similis perditionis: ex attentione eoru quae dicenda sun*.Η cautem concio pratori dicendi libertate plena est: non q, in priori terreretur,sed quoniam quu illi ciui essent & improbi, nequaquam tulissent. Deinde illam quidem incipies,per prooemium attentionem in illis emcit dicens: Hoc vobis notum sit,& auribus percipite verba mea: hie vero tali praeparatione non opus est,neq; enim torpebant, sed signia in claudo factu omnes reddidit attentos, & timoris ac consterna tionis plenos effecit. Vide aute quomodo repelles suam ipsorii gloriam quam signis assequuti erant, nihil magni de s ipsis loquitur. Siquide qui modeste sentit de praeclarissu s coperibus,magis attrahit auditore. Ideo quoq; ipsi eontepta humana tioria seipsos amplius glorificabant, no humanum, . sed diuinu, esse demostrantes quod factum erat. χιυπ-pria potentia. Animaduerte. 9, ait non potentia humana hue saluum factum esse, sed diuina. Nararaeus igitur deus est cu
Deus Abraham er Isaae Cr Iadcob deus patrg noastroru glorificauit filium fugi Iesium,quem uos tradidiastis, ac negastis ipsium cora Pilato, quu ille absoluenduiudicasset. Vos autemsinctum Cr iustum negastis, e postulastis ut uirum homicidam donaret vobis, aut ore uero uitae interfecistis quem deus suscitauit i mortuis, cuius nos testes sumus e iij Λdhue
88쪽
Adhuc humilioribus hirci ta in his qui ipsos concernui, o quae Christu respiciunt. Ipsos quide dum ait no propria
potentia ediderint miraculu. Christu vero, addendo Glori-hcauit filiu suum,neq; enim contingit ut gloriae additam eiu accipiat et ex se glorificatus est. Vbi ergo demisit ta id quod stipios cocernit q quod Christum: facinus adauget Iudaeorum aduersus Cliristu: neq; illud inumbrat ut prius. Hoc autem facit magis illos allicere volens. Na quanto magis ipsos ostendit obnoxios lato amplius illud succedit. Per hoc aut, Mem uos tradidistis ει nenistis. duae ponuntur accusetiones. - uide Pilato ad caede tradiderunt dicentes,Nobis no liceto ' interficere quenqua. Negauerunt aute clamantes,No habemus rege praeter Caesare. Atqui sane quit etiam Pilatus geny tilis,qui neque signa a Christo viderat,neque prophetas de Christo audierat, vellet tamen ipsum absoluere: ipsi qui de Christit miracula edente conspexerant,& notitia habebant prophetarii 1n his quae illis de ipso dixerant: no tamen ad ea adducti sunt. Dicens vero, Homicidam possulastis, efficesciter probat, o Christu potuerint absoluere.Na si homicida a
solui fecerunt qui longe amplius obnoxius erat, an no certe Ionge facilius potuissent eu absiluere qui crimine carebat Nunc aute ediverso obnoxium quide liberarunt, insontem vero ut interimeretur tradiderunt. Praeterea dicendo. Au/torem uitae. ostedit i seipsum suscitauerit ipse Christus. Re-F surrectione vero non prophetarum confirmat testimoniis, sed choro Apostolorum qui ipsis fides n' erat. Deinde vero postquam efferendo crimen eorum, vehementer contristavit rursum remittit, ad poenitentiam illos inuitans 1 ex ignorantia & insipientia peccauerint,l illud quod ab initio constitutum erat ac propLetarum oraculo praedictum , non potuerit euitari. Vbi vero hucusq; processit, iam etia palam cogendo inducit ad fulcipiendam poenitentiam, tum ad abolitionem delict 3um, tum ad delietas fruitionemque aeter' norum bonorum, quae per poeniteoxiam bonorumque Operationem percipiuntur .
Et obsidem nominis eius hunc quem uos uidetu, erhostis eo istolidavit nomen ipsi*i
Hoc est,quid diso quod qui credidit in nomie eius cosiolidatus sit 3 imo etiam priusquam crederet, nomen tantum,
89쪽
inuocatum eonsolidavit illia, tanta manat nomen illius gra- Atia: nondu enim crediderat, sed sola nominis inuocatio rem omnem peregit.
Et si ei quae per eum est, dedit ipsi integritatem
istam in constectu omnium uestrum.
Qus autem iit fides quae per eum est,ipse declarat ubi ait Ut cognoscant te solum verum Deum Sc. Nequis enim di- ηοφση ιν cat: Itaque etiam si infidelis invocet nomen ipsius, etiam si in curatione increduli id fiat, nihilo minus latus subsequetur, si sola nominis inuocatio consolidavit hunc. N e quis emgo hoc dicat,subiunxit: Et fides quae per eum est hoc est, magnum quide est nomen ,3c a quo emanant sanitates, sed opus est etiam animabqs quae gratia dignae haberi possis t. Fiqui- vdem homen ab infidelibus inuocatum, quum is etiam qui salute eget permansurus est incredulus nequaquam suum sertietur effectum. Dicere itaque, Nomen ipsius consolidavit istum, sublime ac persectum est, dc Iudeos exacerbauiti illud vero,pides quae per eqm est,hvmilς. Ipse autem partim quidem ex rei natura sermone distribuit,partim vero iuxta auditorum affectum & potenti m , humilia permiscens rublimibus,quo facilius sermo excipiatur.
Et nunc fratres noui quod per ignorantiam feceritis sicut m pri cipes uestri. Deus autem quae praera nunciauerat per os omnium suorum prophetarum pho jurum esse christum , compleuit hoc modo. Res ficite igitur , Cr conuertimini quo dcleantur peccata
Noui inquit quod per ignorantiam seceritis, eo quod ptu ras Tilli
res vestrum videam conuerti, & salvos fieri. Siquidem noue- per dum, rat quod non ignoranter fecissent, sed ita diceb t, ostium ut sit se illis poenitentiae aperiens. Ideo ait: Resipiscite,non de com- fus Quo aemissis in cruces nam de illis praedixit quod per ignorantiam leatur me facta essent sed de aliis delictis. Dicens autem, Tempora eata -- Digerationis, futurum ostendit ut in multas miserias inci- pra, latif
90쪽
peria D dant, & bellis vastentur: hic enim sermo ad eum qui depi
Meniant te randus est,cupitque consolationem,aptari potest. Vt ueniant Pora resti tempora refrigerationis inquit. Vt temporibus videlicet roceratin frigerationis refocillarentur: quae a conspectu domini, siuexin diuina & paterna substantia dicit adducenda. Neque enim verisimile erat eos, qui per passionem in filium iniurij su rant, non accepturos dignam ultionem, quam etiam a R manis nacti sunt militibus per Vespasianu&Titum, ij qui Iudaicam aduersus Christum insaniam exercuerant. Neque solum propria politia destituti sunt, verum etiam post suae
metropolis, templique euersionem, vitam quoque ducunt erraticam toto mundo dispersit & usque ad huius mortalis vitae consummationem ita perdurantes, nunquam refrige-E rationem consequentur.In eo enim Christi de coelis aduentu unicuique iuxta labores condigna rependet praemia. Florum autem quae tunc futura sunt,cognitionem Iudaeis nune proponit, ut horum timore poenitentiam magis strennue arripiant.
Mittάtque eum, qui ante praedicatus est uobis, Is christum, quem oportet quidem coelo suscipi Hque ad tempora instaurationis omnium quae loqμμ tui est Deus per os omnium sanctorum suorum, ibe lo pro
Vide quomodo ordine procedat. In priori siquidem con
F eione resurrectionem, ac in coelis sessionein innuit. hic autem manifestum etiam ad uetum, quem vocat tempus refrigerationis , per quod significat tempora resurrectionis: .eoris. quae & Paulus inquirit dicens: Et nos qui sumus in hoe t bernaculo , ingemiscimus grauati. Nihil autem vetat ut dicat quispiam tempora refrigerationis ea esse , quae sequuta sunt Ierosolymorum expugnationem. Siquidem dies afflictionis illorum,& quibus in eaptiuitatem ducebantur, pro-Hat.14. pter electos abbreuiauit Christus, ut credetes inueniant refrigerium , & seruentur a vehementi illa miseria & necessitate. superius autem dicens , Deus autem quae praenunciauerat, non ponit scripturae testimonium de crucifixione,
quia singula illa cum multis ipsorum accusationibus,ac supplicio